༄༅།། ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་

པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་

ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་

རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་

རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་

བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།

གླེགས་བམ་ལྔ་པ།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན། ༢༠༡༦
The Official Biography of His Holiness the Dalai Lama Norbulingka Institute

དཔར་ཐེངས་དང་པོ། དེབ་གྲངས་ལྔ་ཚན་༤༦༠

First Edition:460 copies.

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ཡིག་ཐོག་བཀའ་འཁྲོལ་མེད་པར་དེབ་འདི་ཆ་ཚང་ངམ། ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་ཐབས་རྣམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱིན་ཡིག་སོགས་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་གང་གི་ཐོག་ཏུའང་ཕབ་བསྒྱུར་དང་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་འགྲེམས་མི་ཆོག
Copyright © 2016 Norbulingka Institute. All rights reserved, including the right to reproduce or translate this book or portions thereof in any form whatsoever.
For information and permission, please contact The Director, Norbulingka Institute.

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།
ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།
Editorial Team: Kalon Trisur Kalsang Yeshi, Namgyal Dorjee, Sherab Gyamso, Yeshi Gawa, Karma Dorjee, Lakshay, Gendun, Sonam Tsering, Kalsang Tsultrim

Published by:
Norbulingka Institute
PO Sidhpur-176057 Dharamsala
Distt. Kangra, HP India
Tel:+91 1892 246502 / 246405
E-mail:info@norbulingka.org

ISBN: 978-81-90900-64-5

Printed at Archana Ph: 011 26810747 / 48
www.archanapress.com

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པར་ཐུགས་སྣང་ལྡན་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་རེ་འདོད་སྐོང་ཕྱིར། ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོའི་པོད་ཕྲེང་རྣམས། ཀུན་གྱིས་གཟིགས་བདེའི་སླད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་ལ། ཡིག་གཟུགས་རྙིང་པ་ནས་ Unicode ལ་སྒྱུར་སྐབས་ཆད་ལྷག་ནོར་འཁྲུལ་རེ་ཟུང་བྱུང་ཡོད་སྲིད་པས། རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་གི་དགོངས་ཚུལ་ལྷུག་པོར་གསུང་བའི་རེ་བ་ཞུ།

དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད།

དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདིའི་ནང་སྤྱི་འགྲོས་ལྟར་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་གི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ལམ་དུ་བཀོད་པའི་དེབ་ཕྲེང་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་བྱུང་དང་འབྱུང་འགྱུར་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཡོན་ཞིག་ཡིན། རང་རེ་གངས་ལྗོངས་པར་མཚོན་ན་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པའི་མཛད་རྣམ་འགོད་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་གནས་ལུགས་ཤིག་དང༌། དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་ལའང་མེད་པའི་ལྷ་སྐལ་དུ་རྒྱལ་བློན་སེམས་དཔའ་དུ་མ་དང༌། སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པས་གསེར་འཁོར་ཕྱག་མཚན་དུ་བཞེས་པ་རིམ་པ་བྱུང་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨྲོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་བསྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་བོད་འབངས་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་འདིར་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་སླད་ཐུགས་བསྐྱེད་ལྟར་དུས་དང་འཚམས་པར་ཁ་ལྗོངས་པད་མའི་འདབ་མ་དགོད་པའི་ལྟེ་གནས་སུ། མཚན་དཔེའི་གེ་སར་གྱི་ཕྲ་ཚོམ་དགོད་པ་དང༌། ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་བོད་འབངས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡོལ་གོར་ཐོབ་པ་ནི། བོད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩ་སླར་གསོ་ཐུབ་པའི་སྡོང་པོའི་རྩ་བ་ཚུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལོས་ཡིན།

གང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་བདེ་རྩ་གཅིག་ཉིད་དུ་འཕྱན་པའི་ཁྲོད་ནས། གླིང་འདིར་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བདོ་ཞིང༌། ཁ་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ནི་ཟེགས་མ་རེ་ཡང་བརྗོད་ནུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་འགོངས་པ་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་མཛད་པའི་གཤིས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

འོན་ཏང༌། གང་གི་མཚན་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་གདུལ་བྱའི་བློ་འཚམས་གང་ནུས་འགོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་དཀར་ལེགས་ཚོགས་གསེར་གྱི་ཆོས་སྡོང་ཆེན་པོ་མཐོར་འདེགས་དང་ལྷན། ལྔ་རིག་ནོར་བུའི་ཕྲ་རྒྱན་འགོད་པའི་དགའ་སྟོན་དེ་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཟོང་ལས་བསྐྲུན་རྒྱུའི་སྐལ་བར་ཐོབ་པ་དེ་ནི། དེ་བས་ལྷག་པའི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་མེད་པའི་རྨད་བྱུང་གི་བགྱི་ཁུར་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་མཛངས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུའི་མྱོང་བྱང་དང༌། དཔྱད་འཇོག་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལས་བལྟམས་པའི་ཁྱད་ཡོན་ནི་ཤིག་ལ་རུས་མེད་ཀྱི་དཔེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང༌། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདོ་བའི་འཁོར་ཡུག་གི་རྐྱེན་པས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་བར་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་དཀའ་བའི་གནས་བབ་ཀྱང་བྱུང༌། དེ་ལྟའི་ངལ་ཚེགས་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་སོ་མེད་རྐན་འགྲས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ནས་ད་ལམ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་(ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ པའི་ཚེས་ ༡༦ ཡན་གྱི་མཛད་རྣམ)རླབས་ཕྲེང་ཉེར་གཉིས་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་འདི་དཔེ་བསྐྲུན་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་བ་ནི་བློ་སྤོབས་མངོན་མཐོའི་ཆ་རྐྱེན་དམ་པར་སྨན་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱུང༌།

འབྲི་རྩོམ་ཞུ་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་མང་པོ་བྱུང་བ་དང་རྒྱལ་བའི་མཛད་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཞིབ་ཚགས་གང་ཐུབ་ཀྱི་ལས་དབང་གིས་ད་ལམ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཚུལ་ནས། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་བར་གླེགས་བམ་གཅིག་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་འདི་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གླེགས་བམ་ལྔ་བཅས་ཁྱོན་གླེགས་བམ་དྲུག་མ་གཏོགས་མཇུག་གཙང་དཔར་བསྐྲུན་མ་ཐུབ་པར་བློ་ཕམ་གྱི་ངང་ནས་བཟོད་གསོལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། བློ་ཤེད་མེད་ཀྱང་ཁ་ཕོ་ཆེ་བའི་དཔེ་ལྟར། ད་ཡོད་རགས་ཟིན་ཁག་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་འོས་འཚམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གིས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་ཁུར་ལ་བརྩོན་བཞིན་པ་ཡིན།

ང་ཚོས་རྒྱུ་ཆ་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༩༡ ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་པ་དང༌། ད་ལྟའི་འབྲི་རྩོམ་ཟིན་པ་རྣམས་མི་རེ་ངོ་རེས་ལྟ་ཀློག་དང༌། སྣོན་འཕྲི་ལན་མང་ཞུས་ཁར་མཁས་དབང་གཞན་ལའང་གཟིགས་དཔྱད་དུ་ཕུལ་ཏེ། མདོར་ན་མིང་ཚིག་གི་དག་ཆ་ཚུན་ལའང་གྲོས་བསྡུར་དགོས་རིགས་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞུས་ཁུལ་ཡིན།

དེབ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡང༌། འཛད་གྲོན་ལ་དགོས་མེད་གཙིགས་སུ་མ་བྱས་པར་ཤོག་བུ་དང༌། རྒྱབ་ཤ་སོགས་གང་ལེགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ཞུས་ཏེ་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་དེབ་གྲངས་བརྒྱ་དང༌། དེ་འོག་དེབ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་བཅས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་ཡོད།

མཐའ་དོན། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་ལས་བྱེད་དང༌། ལས་མི་འགོ་དམངས་ཡོངས་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལས་གཉེར་བྱས་པའི་སྙིང་པོར་མཛད་རྣམས་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ལས་ཁུར་རྒྱུན་མཐུད་བླང་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ཕྱི་དགེ་བའི་སྐྱབས་འཇུག་གི་རྒྱ་ལས་མ་འགོངས་པ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། མཛད་དེབ་འདི་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བས་དམ་པ་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན། ཐུགས་མི་ཁྲེལ་བའི་ངང་ནས་དགོངས་འཆར་བཀའ་སློབ་ལྷུག་པོར་འཇོ་བ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས།

མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞབས་ཞུ་བ་ཐུན་མོང་གི་གསལ་བཤད།

སྙིགས་དུས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་རིགས་གསུམ་གཅིག་འདུས་ལྷ་གཅིག་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་པའི་ཆ་ཤས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཐོག་བརྩམས་བསྒྲིགས་དཔར་ཐོན་དང་པོ་ཡིན་ཞིང༌། མུ་མཐུད་གླེགས་བམ་རིམ་འཐོན་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་ལ་ལྟ་ཀློག་གནང་མཁན་བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བའང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། དེ་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་རྩ་བའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་སྔོན་འགྲོའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་བར་མངོན།

དེའི་ཕྱིར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་མཛད་རྣམ་འདིའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། སྔོན་གླེང་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་བཞེས་ཚུལ་མདོ་ཙམ་བཅས། རླབས་འཕྲེང་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང༌། འོ་སྐོལ་གྱི་འདྲེན་མཆོག་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་མཆོག་མིག་མི་འཛུམ་གྱིས་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ནས། གང་གི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཞིང་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཆགས་རབས་དང༌། བོད་ཡུལ་དུ་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་བྱོན་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་པའི་སྐོར་སོགས་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་མཛད་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུས་ཡོད་ཅིང༌། ཞར་བྱུང་དུ། སྐབས་འབྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང༌། མི་སྣ་ངོ་སྤྲོད། དཔྱད་གཞི། ཚིག་མཛོད་ནང་གསལ་ཁ་མེད་པའི་མིང་ཚིག་རིགས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་སོགས་ཚན་པ་ཞེ་གཉིས་ཙམ་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ད་དུང་གླེགས་བམ་འདིའི་ནང་བབ་འབྲེལ་གྱི་སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༨ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༦༢༤ བཅས་ཡོད།

འདི་དག་ནི་སྔར་ཡོད་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་འཁྲུངས་རབས་དང༌། ཆོས་འབྱུང༌། རྒྱལ་རབས། ཕྱིས་ཐོན་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སོགས་ལས་བཏུས་པ་གང་ཞིག་ལ། སཱར་ ཅཱལ་སེ་ འབེལ་(Sir Charles Bell)དང༌། ཧྱིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་(Hugh Richardson)གྱིས་བརྩམས་བྲིས་ལ་སོགས་པའི་དབྱིན་ཡིག་དང༌། དེ་མིན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་དང་ཨུ་རུ་སུ་བཅས་པའི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་ལ་ཉམས་ཞིབ་བགྱིས་པ་ལས་གསར་རྙེད་དོན་གནད་ཁག་དང༌། བོད་ཡུལ་ཆགས་རབས་སོགས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགོངས་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་དངོས་དོན་གསར་རྟོགས་བྱུང་བ་ཁག་ཀྱང་བསྣན་ཡོད་པས། དེ་དོན་ཚང་མས་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱང་གནང་དགོས་ཞུ་རྒྱུ།

གླེགས་བམ་གཉིས་པ་ནི། ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་དངོས་གཞི་འདི་ནས་དབུ་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པ་ནས་བདུན་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ནས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་འདྲེན་དང༌། ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་བསྐོ་གཞག དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས། གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ། ཡི་གེ་གསན་སྦྱོང་གནང་ཚུལ་སོགས་གཙོར་བཟུང་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་དག་ཀྱང་ཅུང་ཞིབ་པར་འགོད་ཐབས་བྱས་ཡོད། དགོས་ངེས་ཀྱི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་མི་སྣ་དང་དགོན་སྡེ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༢ ཤོག་ངོས་ ༤༩༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་གསུམ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་གཅིག་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༤༢ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རབ་བྱུང་སྡོམ་བཞེས་དང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཐེངས་དང་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ནས་བོད་རྒྱའི་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་བར་གཙོར་བཟུང་ཐོག་ཆུ་རྟ་ལོའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཞུ་སྒོ་དུས་སྟོན་ཁག་སྟེ། ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་སོགས་ཀྱང་སྐབས་འབྲེལ་བབ་བསྟུན་གྱིས་གསལ་སྟོན་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད། ཞར་བྱུང་དུ། གླེགས་བམ་གཞན་དག་དང་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་ཚིག་མཛོད་སོགས་སུ་ཁ་གསལ་མེད་པའི་བརྡ་ཆད་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་དང༌། འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད། ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་གི་མིང་ཚིག་བོད་ཡིག་ཐོག་སྒྲ་སྒྱུར་དག་ཆ་འགྲོ་ལུགས་སོགས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༡ ཤོག་ངོས་ ༥༥༤ བཅས་མཆིས།

གླེགས་བམ་བཞི་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་བཞི་པའི་བར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༥༡ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས། ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར། གསེར་ཁྲི་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་བའི་བར་གྱི་མཛད་པ་ཁག་ཞིབ་བརྗོད་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དག་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། གཞན་ཡང༌། དུས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་དངོས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མྱོང་བའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་རིགས་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་སྟེ་ཚན་པ་མ་འདྲ་བ་བཅོ་བརྒྱད་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ནས་ཆེད་དུ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཡོད། སྐུ་པར་གྲངས་ ༢༩ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༥༦༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་ལྔ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གསན་སྦྱོང་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་འཇོག ལྷ་རམས་དམ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ། རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་ཉེན་ཁའི་འོག་ྋགོང་ས་མཆོག་རང་ས་ལྷོ་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་རེ་ཞིག་བཙན་བྱོལ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་གནང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ཁག་དང༌། བོད་མི་མང་ནས་རྒྱ་རྒོལ་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་བྱུང་རྐྱེན་དང་བརྒྱུད་རིམ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་སོགས་ཞིབ་འགོད་བྱས་ཡོད།

གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། དེ་མིན་སྐབས་དེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་ཉེར་དྲུག་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༩ ཤོག་ངོས་ ༦༠༨ ཡོད།

གླེགས་བམ་དྲུག་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པ་ནས་ཉེར་གཉིས་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་མ་སུ་རི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱ་ཞི་གྲོས་བསྐྱར་མཐུད་ཡོང་ཐབས་སུ་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་ནས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས། སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས། བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ ༡༩༥༠ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་དང༌། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱར་སྐུལ་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཐེངས་དང་པོར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་གནས་ཆེན་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་སོ་གསུམ་ཙམ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། སྐུ་པར་ ༡༡ དང༌། ཤོག་ངོས་ ༦༠༨ ཡོད།

འདི་དག་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་’ཞེས་པ་དང༌། ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་‘རང་མྱོང་མ་བཅོས་ལྷུག་པོར་བཀོད་པའི་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི་’ཞེས་པ། དེ་བཞིན་ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་གདན་ཞུའི་ཁོངས་ཡོད་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྤུན་གཡོག་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དངོས་མཐོང་དངོས་མྱོང་གླེང་བཤད་སྒྲ་བཅུག་དང༌། ཟིན་ཐོ་ཁག མཛད་རྣམ་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་འཚོལ་ཞིབ་དོགས་གཅོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཆ་གསར་བསྒྲུབས་ཁག་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་དོན་བློ་དོགས་ཆོད་མིན་རིགས་བཀའ་འཁྲོལ་སྔོན་ཐོབ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྐབས་མཚམས་དགོངས་བསྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་སྩལ་ཁག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་རྩོམ་སྒྲིག་མཛད་པ་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་‘ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་’ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་གི་རང་རྣམ་‘འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།’འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སཱར་ འབའ་སིལ་ ཇེའེ་ འགུའུལ་ཌ (Sir Basil J. Gould) ཡིས་བྲིས་པའི་དབྱིན་དེབ་ Discovery, Recognition and Enthronement of the 14th Dalai Lama‘ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་’ཞེས་པ་དང༌། ཧེན་རིག་ ཧར་རར་(Heinrich Harrer)གྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དབྱིན་དེབ་ Tibet is My Country‘བོད་ནི་ངོས་ཀྱི་ལུང་པ་ཡིན་’ཞེས་པ། སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ ཧིའུ་རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་པའི་དབྱིན་དེབ་ Tibet and Its History ‘བོད་དང༌། དེའི་རྒྱལ་རབས་’ཞེས་པ། དེ་མིན་དེབ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་འཁོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས་བོད་དབྱིན་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ཡིན།

མཛད་རྣམ་འདིའི་བརྗོད་བྱ་འབྲི་སྟངས་སམ། རྩོམ་གཤིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་ནང༌། སྔར་ལམ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་འབྲི་སྲོལ་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས། སྤྱིར་བཏང་བོད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཚང་མས་ཀློག་བདེ་ལ། གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བ་ཞིག་འབྲི་བ་ལས། གོ་དཀའ་བའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་སྤྲོས་རྒྱས་བཤད་དང༌། འཆར་ཅན་མཛད་སྒོ་སོགས་སྔར་ལམ་ཡིག་བརྗོད་ལེབ་བཤུ་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་རབ་བཏགས་ཚིག་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་མས་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་སྒྲིབ་པ་དེ་རིགས་མིན་པར། དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷུག་པོར་འགོད་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་སྒྱུར་སྐབས་དཀའ་རྙོག་ཆུང་ཐབས་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ལའང་བསམ་ཞིབ་བྱ་དགོས་ཞེས་ལམ་སྟོན་མཛད་པ་དེ་དོན་སྙིང་བཅངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འབྲི་རྩོམ་ཞུས་པ་ཡིན།

གཞི་རྩའི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་ཕྱོགས་གོང་གསལ་ཐོག ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་གྱི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་གྱིས་མཚོན་པའི་སྔར་གྱི་ཕྱག་དཔེ་ཁག་དང༌། དེང་གི་དཔེ་དེབ་འདྲ་མིན་ཁག གཞུང་སྒེར་གྱི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་བཅས་པའི་ནང༌། ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་གསུམ་བཞི་སོགས་འཁོད་པ་དང༌། འགའ་རེའི་ནང་དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་ཀྱང་ངེས་མེད་ལྟ་བུར་སྣང༌། མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་གཅིག་ཉིད་དང༌། དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་སྦྱོར་གཅིག་གྱུར་འགོད་ཐབས་ལ་དོ་སྣང་ཅི་ཐུབ་ཞུས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་རྩ་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་དང་དངོས་སྤྱོད་དཔེ་མཚོན་རྒྱུ་མཚན་དང་འབྲེལ་བའི་བགྲོ་གླེང་རྩོད་བསྡུར་གྱི་ལམ་ནས་གཞི་རྩའི་གཏན་འཁེལ་བྱུང་ཐོག ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་མིང་དང་ས་མིང་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཚིག་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་དག་ཆ་འབྲི་ལུགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་འདུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་གྱུར་ཞིག་བཟོས་ཡོད། དེ་འབྲེལ་དམིགས་བསལ་ངོ་སྤྲོད་གསལ་ཁ་འདོན་དགོས་ཀྱི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་སོགས་ལ་ཚིག་འགྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱང་གསལ་བར་བཀོད་པ་ཞིག་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་ཁོངས་སུ་ཡོད།

མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་རླབས་འཕྲེང་དང་ས་བཅད་དབྱེ་བའི་འགོ་བརྗོད་དང༌། བརྗོད་གཞི་དབྱེ་བའི་དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས་(paragraph)མང་བ་དང༌། དཔྱད་ཞིབ་བདེ་བའི་གཤམ་མཆན་ཡང་ཤོག་ངོས་སོ་སོར་འཁོད་པ། དབྱིན་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་འགོད་སྲོལ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་” “དང༌། གཅིག་རྐྱང་‘ ’། གྲུ་རྟགས།[ ]དང་གུག་རྟགས་()། བརྗོད་ཚིག་བསྡུས་རྟགས་ ་་་་་་ དང་ཤོག་གྲངས་བསྡུས་རྟགས ་་་ ། འབྲེལ་ཡོད་ཚིག་དོན་འདྲ་མིན་དབྱེ་མཚམས་སེག་རྟགས་ / འདི་ལྟར་འཁོད་པ་སོགས་དེང་རབས་སྲོལ་གསར་དངོས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དོད་པའི་ཐོག བོད་རང་གི་སྔར་ལུགས་ཤོག་ལྡེབས་རྒྱབ་མདུན་བསྡུས་ཡིག་ བ དང་ ན འགོད་སྲོལ་ཡང་བཀོད་ཡོད།

གང་ལྟར་ཡང་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌། རྩོམ་ཞིབ། རྩོམ་བཅོས། ཡིག་ཆ་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ཕྱོགས་སྒྲིག རིག་མཛོད་འཕྲུལ་སྤྱད་(ཀམ་པིའུ་ཊར་)ལས་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཞུ་བྱ་འགན་ཡོད་སོ་སོ་དང༌། སློབ་སྟོན་པ་བཅས་ཚང་མས་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་གྱི་ཁུར་འགན་མཉམ་ལེན་ཞུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་འཁྲུངས་རབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་པ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི། ད་གཟོད་གླེགས་བམ་དྲུག་བརྩམས་གྲུབ་དཔར་འགྲེམས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ས་ཕག་(༡༩༥༩)ལོ་ཕན་གྱི་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་དགོས་ངེས་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་རྩེ་འགག་གི་འགག་དེབ་ཅེས་པ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་གསལ་འཁོད་དེབ་ཆེན་རྣམས་འདི་གར་མེད་སྟབས། རྒྱུས་མངའ་ཅན་རྒན་གྲས་དང་བགྲེས་སོང་གི་དྲན་གསོའི་ངག་ལམ་གསུང་འཕྲོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཟླ་ཚེས་དང༌། དོན་ལ་ནོར་འཁྲུལ། མཛད་སྒོ་འཚེམས་ལུས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་སྲིད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་དཀར་ནག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཐོག་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཇི་འཁོད་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ལྟ་ཞིབ་བྱ་སྒོར་ནུས་པས་མ་ལྡང་པ་དང༌། ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་བདག་ཅག་གི་ཤེས་ཚད་དང་ཉམས་མྱོང་དམན་པའི་སྐྱོན་ཆའང་མཆིས་ངེས་པས། མ་འོངས་པར་ཁ་སྐོང་དང༌། ཞིབ་བཅོས་ཞུ་དགོས་ལ་སྨན་པའི་ཆེད་དུ། མཁྱེན་ལྡན་ཁག་ནས་དགེ་འདོན་སྐྱོན་སེལ་གྱི་དགོངས་འཆར་ཟོལ་མེད་ལྷུག་པོར་སྩོལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ།

མཐའ་དོན། བོད་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་རྣམ་པས་ད་ལམ་གསར་དུ་དཔར་ཐོན་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་ཐོག་ད་དུང་བོད་ཡིག་སྨོས་ཅི། རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ནས་ཀྱང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཞིབ་གསལ་རྙེད་འཐོན་ཡོང་ངེས་དེ་དག་ལས་བརྗོད་སྣོན་དང་འབྲེལ། མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་དང༌། སྙན་ངག་གི་ཚིག་བརྗོད་ཟབ་ལ་བརྗིད་ཆགས་པས་བརྒྱན་པ་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དང༌། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྙན་ངག་ཆེན་མོ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་བཅད་དང༌། ཚིག་ལྷུག་འབྲི་སྲོལ་བཟང་པོའི་སྲོལ་རྒྱུན་དམ་འཛིན་གྱི་ཐོག་ནས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚད་མའི་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེ་དབྱར་གྱི་ཆུ་གཏེར་ལྟར་རྒྱས་བཞིན་པའི་རྣམ་ཐར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་གླེགས་བམ་མང་པོ་བརྩམ་པར་བྱ་བ་ལ་དངོས་སུ་ཞུགས་ཏེ། མཁས་པའི་མཁྱེན་སྟོབས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་འགྲན་པར་འཕྲལ་ནས་མྱུར་དུ་འབད་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བཅོས་མིན་རེ་བའི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་སོ།།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ།

མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་གླེགས་བམ་དང་པོ་ནས་དྲུག་པ་བར་གྱི་སློབ་སྟོན་པ་དང་བཅས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་ཇི་ཡོད་ངོ་སྤྲོད།

ཀ༽ ཐོག་མར་བཀའ་ཤག་ནས་ ༡༩༨༤ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་ཐོན་པ་དེའི་ནང༌། མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱའི་སྔོན་འགྲོ་རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་དང༌། ལས་དོན་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་བཀོད་བྱུས་སློབ་སྟོན་དང་སྟངས་འཛིན་འགན་ཡོད་ཚོགས་ཆུང་འཛུགས་པ། རྒྱུན་དུ་སྐུལ་ལྕག་དང༌། ལྟ་རྟོག གྲོས་འདོན་བྱ་རྒྱུའི་འགན་ཁུར་བ་སོགས་བསྐོ་གཞག་ཐོག རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་ཟིན་མཚམས་རྩ་བའི་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་དགོས་ཞེས་སོགས་འཁོད་ཡོད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་དངོས་དོན་ཞུ་སྒོ་ལག་བསྟར་སྐབས་འཆར་གཞི་དོན་ལ་གནས་དང་མ་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་བྱུང་རྩ་བཟུང་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་བ་ལ། རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད་(བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཀྱི་གནས་རིམ་ཅན་སྐུ་སྒེར་དྲུང་གཙོ། བོད་དུ་སྐུ་སྒེར་ནང་མ་ཁང་གི་མཁན་ཆུང་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན)དང༌། རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས་(སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་ཟུར་པ། ལྡི་ལི་བོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་) སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ་(བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོག་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བ) རྒྱ་མཚོ་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་(སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་བོད་དྲུང་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན་) བཅས་དང༌།

ཁ༽ བཀའ་ཤག་གི་འཆར་གསལ་མིན་པའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་དུས་གང་ནས་གང་བར། ལྷ་སྡིངས་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་ ༡༩༨༥ ནས་ ༡༩༨༨ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཡིག་ཚང་གཉེར་པ) དང༌། ལྷའུ་རྟ་ར་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་ ༡༩༨༨ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན) ཐོན་ཟུར་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༣ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཚོ་བྱང་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ) པདྨ་རིག་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་མུ་མཐུད། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་ ༢༠༠༣ བར། ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༩༦ ནས་ ༢༠༠༠ བར། (དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་མཁན་ཟུར། དྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༢༠༠༠ ནས་༢༠༠༨ བར། (འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་སྡེ་ཚན་འགན་འཛིན་ཟུར་པ་)བཅས་སོ།།

གོང་གསལ་མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་མ་བསྐྱངས་བར་རང་རང་ལས་བགོས་གཞིར་བཟུང་ཞབས་ཞུར་ཁུར་འགན་ལེན་མཁན་རྣམས་ཡིན། ཟླ་སྒྲིལ་ཟིན་པ་ནས་ལས་བྱེད་འཕར་སྣོན་དང་འཕོ་འགྱུར་རིམ་སོང་ལ་བརྟེན། སྐབས་འབྲེལ་ལས་བྱེད་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུ་སྐབས་དོན་དང༌།

དེ་ཡང་སྔོན་དུ་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས་ཚུལ་ཅུང་ཟད་གླེང་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་གསང་གསུམ་མཛད་འཕྲིན་གྱི་ཟེགས་མ་རེའང་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་འཛམ་གླིང་རྫས་མཚོན་གྱི་དུས་འདིར་མི་རྣམས་ཞི་བས་འཚོ་བའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་རིང་དུ་བྲལ་ཞིང༌། འདོད་སྡང་རྣམ་གཡེང་གི་དབང་དུ་ནར་མར་འཕྱན་ཏེ་སེམས་རྒྱུད་བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྙིགས་ལྔའི་རང་མདངས་ཆེས་ཆེར་བདོ་བའི་གནས་སྐབས་ཤིག་དང༌། དེས་ན་སྙིགས་དུས་འདིར་དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གང་ཉིད་གླིང་འདིའི་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་ཟློས་ཤིང་མངའ་གསོལ་བ་དང༌། གང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་འཕྲིན་ལས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བསིལ་ཟེར་བྱེ་བའི་འཕྲོ་འདུ་ལས་འཛམ་གླིང་ས་ཆེན་པོ་འདིར་འཚེ་མེད་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བརྡལ་བའི་མཛད་པ་བླ་ན་མཐོ་ཞིང༌། བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩར་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་མཛད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པས་ཀྱང་དོ་ཟླ་མེད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ཇི་བསྐྱངས་བཅས་ཡིག་ལམ་དུ་འགོད་རྒྱུ་ནི་ད་སྐབས་རང་རེའི་མི་རབས་འདིར་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་གྱི་གཙོ་གནད་ཅིག་ཆགས་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ཟུར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་ཞབས་ཞུའི་ཚན་པ་མང་བའི་མངོན་ཚུལ་དང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་འདི་ཉིད་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བདག་གཉེར་བྱེད་པའི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། ལས་དོན་ངོ་བོ་འབྲེལ་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱང་རྒྱུ་འོས་འཚམས་སུ་གཟིགས་ཤིང༌། དེ་དོན་བཀའ་འབྲེལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ནས་སྡེ་ཚན་འདི་ཉིད་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས། འདི་གར་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ཤེས་ཚད་མྱོང་རྒྱུས་གང་ཐད་ནས་མགོན་པོ་གང་གི་གསང་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞབས་ཞུར་བརྩོན་རྒྱུ་ནམ་མཁའི་པད་མོའི་མཆེད་ཟླར་འགྲན་པའི་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པ་ནི་ཞུ་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང༌། ད་སྐབས་འདིར་མཁས་མྱོང་ཅན་མང་པོ་ཞིག་ཞིང་གཤེགས་དང༌། འཚོ་བཞུགས་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་རང་རང་ལེགས་བྱང་གི་མཛད་ཁུར་བཞེས་མུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མཛད་བརྟས་མ་གྱུར་པའི་གནས་བབ་ཆགས་མུས་ལ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད།

འོན་ཀྱང༌། སྤྱིར་བྱེས་ཁྲོད་དུ་རིག་གཞུང་གི་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་གི་ནང་ནས་འདི་གར་དམིགས་བསལ་བུང་བ་གསེར་གཟིགས་བསྐྱངས་པའི་བཀྲིན་ནི་གཞལ་དཀའི་གནས་སུ་མཆིས་ཞེས་ལག་སོར་པད་འདབ་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བཀོད་དེ་སྤྲོ་དགས་དྲངས་པའི་ངང་ཚུལ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གཞན་ཡང་མགོན་པོ་གང་གི་མཚན་ཙམ་བརྗོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཞལ་དུ་མེད་ན། མཛད་པའི་རྣམ་གྲངས་རང་བློས་གང་ལྕོགས་རགས་རིམ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོ་ཙམ་ལས་འགོད་ནུས་བྲལ་ཡང་དེའི་བསོད་ནམས་ནི་སྟོང་གསུམ་རིན་ཆེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྤུངས་པའི་རི་རབ་ལས་ཀྱང་ཆེས་མཐོ་བ་ཞིག་འབྱུང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། དོན་དེའི་ཕྱིར་ན་ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་སྐལ་བཟང་གི་ཡོལ་གོར་བལྟམས་པར་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་དོན་ཐོད་བཅིངས་ཞུ་རྒྱུའི་ཡིད་དམ་འཆའ་བ་ལགས་པ་བཅས་འཕྲོས་དོན་ཙམ་དང༌། སྐབས་འབྲེལ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་འགོད་པ་ལ།

༡༽ ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས།(བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༢༽ ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས།(ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༨།༣༠ བར།

༣༽ སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ།(བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༤།༣།༢ བར།

༤༽ པདྨ་རིག་འཛིན།(ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༥༽ གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༣།༤ བར།

༦༽ དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠ བར།

༧༽ ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། ༢༠༠༠།༥།༡ ནས་ ༢༠༠༡།༦།༣༠ བར།

༨༽ མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ།(བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་) ༢༠༠༢།༤།༢༥ ནས་མུ་མཐུད།

༩༽ ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། ༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར།

༡༠༽ གྲགས་པ་བསྟན་དར། ༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་ ༢༠༠༦ བར།

༡༡༽ བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ།(གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་) ༢༠༠༥།༤།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༡༢༽ རྣམ་སྤེལ་ཚང་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ།(སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཟུར་) ༢༠༠༧།༤།༡ ནས་༢༠༠༩།༤།༢ བར།

༡༣༽ ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། ༢༠༠༨།༡༡།༥ ནས་མུ་མཐུད།

༡༤༽ ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། ༢༠༠༣།༡༠།༡། ནས་ ༢༠༠༩།༡།༢༧ བར།

༡༥༽ ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༠༩།༡།༢༨ ནས་མུ་མཐུད།

༡༦༽ བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། ༢༠༠༩།༣།༩ ནས་ ༢༠༠༩།༦ བར།

རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གསན་སྦྱོང་གནང་བ་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་འཇོག ས་ཕག་བོད་རྒྱལ་ལོ་གསར་བཞད་ཀྱི་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གསན་སྦྱོང་གནང་བ།

སྤྱིར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཆུང་སྲིད་སྐབས་ནས་ནང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིགས་ལམ་གསན་བཞེས་དབུ་ཚུགས་པ་དང༌། བྱེ་བྲག་མཁས་མང་བྱེ་བའི་བསྟི་གནས་གདན་ས་ཆེན་པོ་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་མཚན་བཞེས་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་ནས་བཟུང༌། གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔས་གཙོས་པའི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཕ་མཐར་བརྒལ་བའི་བསྐལ་མང་གོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱི་ཐུགས་བརྩོན་གཟིངས་ཀྱི་ཁ་ལོ་ཡངས་པོར་བསྐྱོད་ཅིང༌། བསྟན་དང་འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་གཡོ་མེད་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚུལ་ལེགས་པར་མངོན་པའི་སྐོར། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་ལས། “དཔེ་ཆ་ལྟ་རྒྱུ་དངོས་གཞི་དེ་རྒྱ་གར་གནས་སྐོར་ནས་འཁོར་རྗེས་ཕོ་བྲང་གསར་པ་(རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་)བརྒྱབས་ཚར་ནས། དེར་སྡོད་པའི་སྐབས་ཤིག་ལ་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་རྣམས་སྙན་ཞུ་ཞིག་ལ་ཕེབས་བྱུང༌། རྐང་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་འབུམ་ཐང་གིས་གྲྭ་སྐོར་མཚན་བཞེས་མགྱོགས་ཙམ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་གསུངས་པར་བརྟེན་ས་ཕག་ལོ་(༡༩༥༩)གཏན་འཁེལ་བ་རེད། གྲྭ་སྐོར་གཏན་འཁེལ་ཚར་བར་བརྟེན། དེ་ནས་བཟུང་དོན་གཉེར་རང་བྱས་ནས་དཔེ་ཆ་བལྟས་ཤིང༌། སྔོན་ལ་རྣམ་འགྲེལ་བལྟས་པ་ཡིན། རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་གསུང་ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་དང་དེའི་ཟུར་རྒྱན་ལ་པཎ་ཆེན་གྱི་དགོངས་པ་རབ་གསལ་དང༌། རྗེ་བཙུན་པའི་རྣམ་འགྲེལ་ལེའུ་དང་པོའི་ཊིཀྐའམ། རྣམ་བཤད་བལྟས་པ་དེ་ནི་ཧ་ལས་པའི་ཡག་པོ་འདུག གཞུང་ཆ་ཚང་བ་དེ་པཎ་ཆེན་གྱི་དགོངས་པ་རབ་གསལ་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག ཕྱོགས་སྒྲའི་ཐད་ཀྱི་ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དེ་མཁྲེགས་ཐག་ཆོད། དེའི་ཚིག་འགྲེལ་རྒྱག་དུས། རྗེ་བཙུན་པའི་འགྲེལ་པ་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་དང༌། དེ་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དུས་ཧ་ལས་པའི་ཡག་པོ་འདུག དེ་བཞིན་རྣམ་འགྲེལ་གང་འཚམས་བལྟས་པ་ཡིན།

དེ་ནས་བཟུང་སྐད་ཆ་གང་བཤད་ཀྱང་བསམ་བློའི་ནང་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་ཡིན་ནམ་བསམ་པ་ཞིག་ལམ་སང་ཡོང་གི་འདུག རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒང་ལ་འགྲོ་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང༌།” ཞེས་དང༌། དེ་སྐབས་ཕྱག་དཔེ་ཐུགས་འཛིན་གནང་སྐོར་གསུངས་དོན། “ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་ཟིན་ཡོད་པ་མ་རེད། རྣམ་འགྲེལ་རྩ་བ་དུམ་བུ་དུམ་བུ་གང་འཚམས་ཟིན་པ་རེད། སྨོན་ལམ་སྐབས་བྱས་མི་རྟག་སོགས་རྣམ་འགྲེལ་རྩ་བ་གང་འཚམས་སྐྱོར་དགོས་ཀྱི་འདུག ལེའུ་གཉིས་པ་ཟིན་མེད་ན་ཡང༌། ཡང་ཡང་བལྟས་པ་ཡིན་ཙང་ཐོར་ཙམ་ཐོར་ཙམ་བློ་ཐོག་ལ་འགྲོ་གི་ཡོད། དེ་འདྲ་བྱས་ནས་རྣམ་འགྲེལ་གང་འཚམས་བལྟས་པ་ཡིན། འདུལ་བ་དེའི་གོང་ནས་བལྟས་ཚར་པ་རེད། དེ་ནས་མཛོད་བལྟས་པ་དང༌། མཛོད་རྩ་བ་དེ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་ཁ་ཐུག་ཁ་ཐུག་ཁྲིད་རྒྱུ་དེ་ཙམ་མིན་པར། ངོས་ནས་དང་དོད་བྱས་ཏེ་མཛོད་རྩ་ཟིན་ནས། གནས་བརྒྱད་པ་བར་དུ་གང་འཚམས་འདྲིས་པོ་ཡོད། ཐོག་མར་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ལའང་ངོས་ནས་དང་དོད་བྱས་ཏེ་བློ་འཛིན་བྱས་རྒྱུགས་ཤིག་འབུལ་ཐུབ་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཞུས་པ་ཡིན། ངོས་ཀྱི་འདོད་པར་སྨོན་ལམ་ཡས་མས་སུ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་དུ་རྒྱུགས་ཤིག་ཕུལ་ཐུབ་ན་བསམ་པ་བྱུང༌། དེ་ག་དེ་གའི་ངང་ནས་དུས་ལོག་ཀྱང་བྱུང་བ་རེད། མཐའ་མ་དེ་བྱུང་མ་སོང༌། མཛོད་ཀྱི་སྐོར་མཛོད་ཊིཀ་ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་གཙོ་བོ་མ་བྱས་པར་འགྲེལ་པ་མངོན་པའི་རྒྱན་གཙོ་བོར་བལྟས་པ་ཡིན། ཡོངས་ཤེས་དང༌། ཐག་རྐྱེན། ཐག་འབྲས་སོགས་དཀའ་གནད་དེ་ཚོ་ཨའོ་ཙམ་ངེས་པོ་ཡོད། དེ་ནས་འདུལ་བ་མཚོ་ཊིཀ་གང་འཚམས་བལྟས། སེ་ར་སྨད་ཀྱི་རྨ་བྱ་སྡོམ་ཟིན་པ་ཡིན། གྲྭ་སྐོར་གཏན་འཁེལ་བའི་རྗེས་སུ་སྔོན་ལ་རྣམ་འགྲེལ་བལྟས་ཏེ། དེ་ལ་ཤུགས་གང་འཚམས་བརྒྱབས། དེ་ནས་མཛོད་གནས་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ་དང༌། མཛོད་གནས་བརྒྱད་པའི་མགོ་ནས་གང་འཚམས་བལྟས་པ་རེད། ཕར་ཕྱིན། ལེགས་བཤད་སྙིང་པོ་སོགས་ཚང་མར་གང་འཚམས་གང་འཚམས་ལྟ་སྐྱོར་བརྒྱབས་པ་ཡིན།

དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་ངོས་ལ་བཤད་དོན། བྱུང་རོགས་བྱས་ན་གྲྭ་སྐོར་དེ་ལོ་གཅིག་གཉིས་ཤིག་འགྱངས་ཐབས་མི་འདུག་གམ་ཟེར་བ་དང༌། པོ་ཏི་ལྔ་པོ་དེ་ད་ལྟ་ཕྱག་དཔེ་གཟིགས་པ་ནང་བཞིན་ལོ་རེར་པོ་ཏི་རེ་གཟིགས་པ་ཡིན་ན། གདན་ས་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་ལ་ཚད་མེད་པ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། ཅེས་བཤད་བྱུང༌། མ་གཞི་རིག་པ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་དང༌། སྔོན་མའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་མིན་ནམ། གང་ལྟར་དཀའ་ངལ་དེ་ཙམ་མེད་པར་ཤེས་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་ཡོང་གི་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌། “རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ཚོགས་པ་ལས།། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་རིགས་པས་འཐད།།” ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། གོམས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར། ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་མཛད་བཟང་གི་འབྲས་བུ་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར། ལྷག་པར་མགོན་པོ་གང་གི་མཁྱེན་པ་དང༌། རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རྩལ་ནི་གཞལ་བྱའི་ཡུལ་ལས་འདས་ཤིང༌། སྐུ་གཞོན་ནུའི་དུས་ཚུལ་བསྟན་རིགས་ལམ་གསན་སྦྱོང་གི་གནས་སྐབས་དང་པོའི་དུས་སུའང་མཁས་པའི་ཡང་རྩེ་རྣམས་ནས་དད་ལ་གུས་པའི་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་གཏོར་ཞིང༌། སྙན་པའི་སྒྲ་དབྱངས་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣ་ལུང་དུ་སྒྲོག་བཞིན་ཡོད།

དཔེར་ན། དུས་རབས་གོང་མའི་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུའི་ནང༌། ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ་ལུང་རྟོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མཁས་ཤིང་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཆེན་པོ་གསུམ་ཞེས་གདན་ས་ཆེན་པོ་ཁག་ཏུ་མཚན་སྙན་རླུང་ལྟར་གྲགས་པའི་ཡ་གྱལ་མཁས་པའི་དབང་པོ་རྒན་པདྨ་རྒྱལ་མཚན་དང༌། རྒན་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ནས་ཀྱང་བསྔགས་བརྗོད་ཆེན་པོ་ཞུས་ཡོད།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཞེས་གནང་རྗེས། མཁས་མང་བྱེ་བའི་བསྟི་གནས་བློ་གླིང་གྲྭ་ཚང་གི་སྐབས་དེའི་མཁན་པོ་ལས་ཐོག་རྒན་པདྨ་རྒྱལ་མཚན་ནས། “རྒྱལ་བ་འདིས་ང་ཚོ་གྲྭ་རྐྱང་ནང་བཞིན་དཔེ་ཆ་གཟིགས་པ་ཡིན་ན་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་ནང་འཚོལ་ཡ་མེད་པ་ཞིག་ཡོང་ས་རེད།” ཅེས་དང༌། ཡང་ཕྱིས་སུ་ཤག་སྒོར་མཁན་པོ་རྒན་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་ནས། ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གླིང་རིན་པོ་ཆེར་ཞུས་དོན། “ངོས་ཀྱིས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོའི་འགོ་མགོ་ཥ་ཟེར་བ་ནས་མཇུག་རྫོགས་སོ་ཟེར་བའི་བར་ཚིག་འདི་མ་ཤེས་པ་ཞིག་ཡོད་བསམ་པ་གཏན་ནས་མི་འདུག ལེགས་བཤད་སྙིང་པོའི་འགོ་ནས་མཇུག་བར་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོད་སྙམ་ཡང༌། སྐུ་མདུན་ནས་དོགས་གཅོད་དམ། དོགས་སློང་རེ་གནང་དུས། ག་འདྲ་ཡིན་ནམ་བསམ་པ་དང༌། ད་དུང་དཀའ་གནད་བལྟ་དགོས་པ་ཡོང་གི་འདུག” ཅེས་གསུངས་ཡོད། དེ་ནི་”འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་གར་སོང་གི། རྗེས་སུ་རིན་ཆེན་གཞན་དག་འགྲོ།། ཕུལ་བྱུང་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྗེས་སུ།། དགེ་ཆོས་མཐའ་དག་ངང་གིས་སྙེགས།།” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།། ད་དུང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་ཀྱི་ཁེངས་པ་བསྐྱུངས་ཏེ་བཀའ་གནང་དོན་”ཛ་དྲག་འདེད་མཁན་མེད་ན་སྒྱིད་ལུག་བྱེད་མཁན་ཞིག་དང༌། ཛ་དྲག་བྱུང་དུས་ཁུངས་འཁྱོལ་མཁན་ཞིག་རེད། སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན། རིག་པ་ཡག་པ་དེ་བརྩོན་འགྲུས་མེད་པ་དང༌། རིག་པ་ཞེ་དྲག་མེད་པ་དེ་སེམས་ནང་དངངས་སྐྲག་ཅིག་ཡོད་སྟབས། སྡུག་རུས་ཆེན་པོ་རྒྱག་མཁན་དེ་ཆོས་ཉིད་ཅིག་རེད་འདུག” ཅེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌།

འོན་ཀྱང་ད་དུང་ངོམས་པ་མེད་པའི་གསན་སྦྱོང་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་བཞེད་ཇི་བཞིན་མ་བྱུང་བའི་སྐོར་གསུངས་དོན། “དེ་དུས་བརྩི་བཞག་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད། འགོ་འཛུགས་པའི་སྐབས་སུ་བརྩི་བཞག་རེ་ཡོད་པ་རེད། འདུལ་བ་འགོ་ཚུགས་དུས་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་མིན་ནམ་དེ་དུས་གྲོ་མོར་མ་ཕྱིན་གོང་རེད། དེ་སྐབས་འདུལ་བའི་སྡོམ་ཟིན་པ་རེད། དེ་ནས་གྲོ་མོ་ནས་ཚུར་འཁོར་རྗེས་རྒྱ་ནག་ལ་མ་ཕྱིན་གོང་ཙམ་མིན་ནམ། དེ་དུས་འཁྱུག་ཙམ་མ་གཏོགས་ཚུགས་ཡོད་པ་མ་རེད། བརྩི་བཞག་སྐབས་གཞུང་ཞབས་ཁ་ཤས་ཕལ་ཆེར་ཡོད་ས་རེད། ཐོག་མར་བརྩི་བཞག་ཕར་ཕྱིན་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། དབུ་མ་དེ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་མིན་ནམ་དྲན་པ་གསལ་པོ་རང་མི་འདུག འདུལ་བ་ཕལ་ཆེར་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་རེད། བརྩི་བཞག་འཚོགས་ས་ནོར་བུ་གླིང་ཁ་ཡིན་པ་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་འདུག བརྩི་བཞག་གཅིག་རྩེ་ཕོ་བྲང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་འཚོགས་ཀྱི་མེད་དམ་གསལ་པོ་རང་དྲན་གྱི་མི་འདུག ཐོག་མར་འགོ་བཙུགས་ཉིན་བརྩི་བཞག་བཏོན། དེ་རྗེས་རྟགས་གསལ་བཏང༌། དེ་འདྲ་ཞིག་མ་གཏོགས་རྣམ་ཀུན་བརྩི་བཞག་ཡོད་པ་མ་རེད།

དེ་བཞིན་དམ་བཅའ་ཡང་སྐབས་སྐབས་ལ་འཚོགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་མང་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་སྐབས་འཐུས་ཤོར་ཕྲན་བུ་ཕྱིན་འདུག”ཅེས་ཐུགས་ཕམ་དང་བཅས་བཀའ་གནང་ཞིང༌། མཆོག་སྤྲུལ་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེས་རིགས་ལམ་གསན་སྦྱོང་གནང་རྒྱུ་དངོས་སུ་དབུ་ཚུགས་མཚམས་སྔར་སྲོལ་གདན་ས་ཆེན་པོ་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་བདུན་སོ་སོ་ནས་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་ཕྱག་དཔེ་དྲག་གྲས་རེ་འདེམས་སྒྲུག་གིས་འཆར་འབུལ་ཕྱག་རྟགས་དགོངས་དོན་མཚན་ཞབས་སུ་བསྐོ་གཞག་གནང་གི་ཡོད་ཅིང༌། མཚན་ཞབས་རྣམས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་མཛད་འགན་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་འཕགས་བོད་མཁས་ཤིང་གྲུབ་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལེགས་བཤད་རྨད་དུ་བྱུང་བ་མཚད་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་ཆེན་པོ་བཀའ་པོད་ལྔ་རྩ་འགྲེལ་དང་བཅས་པར་གསན་བསམ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་གནང་རྒྱུའི་ཕྱག་ཞབས་སུ་ཕོ་བྲང་ཡས་མས་གང་དུ་བཞུགས་ཀྱང་ཉིན་ལྟར་ཆོས་གྲྭ་རྟག་ཚུགས་ཐོག ལུང་རིགས་དཔྱད་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཛིན་མཚམས་སོ་སོ་དང་བསྟུན་པའི་བརྒལ་བརྟག་རྟགས་གསལ་འབུལ་རྒྱུ་སོགས་ཡིན་ཅིང༌།

འོན་ཀྱང་སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་དབུས། མཚན་ཞབས་ཁག་གཅིག་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་པ་དང༌། དད་ལྡན་སློབ་ཚོགས་མང་བ་སོགས་ཀྱིས་ཉིན་ལྟར་རྩོད་གྲྭར་ཕེབས་ཁོམ་མེད་པའི་སྐོར་གསུངས་དོན། “མཚན་ཞབས་བདུན་ཆར་ཉིན་ལྟར་མཉམ་དུ་ཕེབས་པ་ཡིན་ན་རྩོད་ཟླ་རྩོད་རོགས་ཅུང་ཟད་མང་པ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་མ་བྱུང་བ་རེད། ངོས་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ལྟར་ན། མཚན་ཞབས་ཡོངས་རྫོགས་མཉམ་དུ་ཕེབས་རྒྱུར་སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེར་མཛད་ཁོམ་མེད་པ་ཆགས། ཡང་གསེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེར་ཡང་མཛད་བྲེལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་ལ་མཛད་བྲེལ་དེ་ཙམ་རང་མེད། བདེ་ཡངས་མཚན་ཞབས་དང་སེར་སྨད་མཚན་ཞབས་གཉིས་ལ་བྲེལ་བ་ཁྱོན་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད། བློ་གསལ་གླིང་མཚན་ཞབས་ལའང་མ་ལྕོགས་པ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་མཚན་ཞབས་མཛད་བྲེལ་ཆེ་བ་ཚོ་ཉིན་ལྟར་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ན་སྐུ་མཉེལ་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན། དེ་ལྟར་མ་བྱུང་བ་དང༌། ཡང་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་བཀའ་གནང་གསལ། མཚན་ཞབས་རེ་རེ་བྱས་ཏེ་ཕེབས་ན། དེ་དུས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། ཕྱི་ལོག་གི་གནས་ཚུལ་འདྲ་མིན་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་ཞུས་ཡོང་དགོངས་པའི་ཐུགས་དོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕྲན་བུ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མཚན་ཞབས་གཉིས་རེ་ཕེབས་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བྱུང་སྐད་འདུག

དེར་བརྟེན་མཚན་ཞབས་བགྲེས་པ་རེ་དང་གཞོན་པ་རེ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་དུས་ཉམས་ལེན་གྱི་སྐོར་ལམ་རིམ་དང་བསྐྱེད་རྫོགས་སོགས་དང༌། རྒྱ་མཚོ་གླིང་ཕེབས་རེས་སྐབས་སུའང་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད། སེར་སྨད་མཚན་ཞབས་ཕེབས་པའི་ཉིན་མང་ཆེ་བ་རྟགས་གསལ་གཏོང་གི་ཡོད། སེར་སྨད་མཚན་ཞབས་སྤྱན་ཡག་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཏོག་ཙམ་མ་འགྲིག་ན་ཞལ་རས་དམར་རྐྱང་ཆགས་ནས་རླུང་ལངས་ཀྱི་རེད།

ཡིན་ནའང་ཞེ་དྲག་ཡག་པོ་རེད། དགེ་བཤེས་བགྲེས་པོ་བགྲེས་པོ་ཡིན་ནའང་དཔེ་ཆ་ངེས་པོ་དཔེ་མི་སྲིད་པ་ཡོད་པ་རེད། དགེ་བཤེས་ལགས་སྤྱན་ཡག་པོ་མེད་ཙང་བརྙས་འདྲ་པོ་བསྐོས། འཕྱ་ལད་འདྲ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད།” ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། ལྷག་པར་མཚན་ཞབས་རྣམས་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ་གྱི་མིག་རྒྱན་ཏུ་འོས་པ་ཞིག་འདེམས་བསྐོ་གནང་རྒྱུ་དགོས་པ་གལ་ཆེ་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ཐུན་མོང་བའི་སྣང་ངོར་མཚན་ཞབས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ན་དང༌། མཁྱེན་མྱོང་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང༌། དེ་ཚེ་དེ་དུས་དགུང་གྲངས་བཅུ་ཕྲག་ཡས་མས་ཙམ་དུ་ཕེབས་པའི་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེའི་ཐད་ཀའི་རྩོད་ཟླ་གནང་རྒྱུ་འོས་འཚམས་ཤིག་མ་བྱུང་བར་བརྟེན། རྒྱུན་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ཙམ་ལས། མཚན་ཞབས་པའི་ཁྱད་ནུས་ཐོན་མ་ཐུབ་པའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “མཚན་ཞབས་ཚོའི་སྐོར་ངོས་ཀྱིས་རྟག་པར་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། མཚན་ཞབས་ཚོའི་འོག་ལ་ངོས་དང་ལོ་མཉམ་དཔེ་ཆ་ལྟ་བཞིན་པ། ངོས་ཕར་ཕྱིན་ལྟ་དུས། ཕར་ཕྱིན་ལྟ་བཞིན་པ་དང༌། དབུ་མ་ལྟ་དུས་དབུ་མ་ལྟ་བཞིན་པ་ལྟ་བུ་དེ་འདྲ་མི་བཅོ་ལྔ་ཉི་ཤུ་ཞིག་མཉམ་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ངོས་ནས་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ་བལྟ་རྒྱུ་རེད། ཏན་ཏན་རྩོལ་ཤུགས་དེ་བས་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུ་རེད། དེ་མ་བྱུང་བ་རེད། ངོས་ནས་དེང་སང་བླ་མ་ཚོར་ཟེར་གྱི་ཡོད། སྔ་མོ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་ཆོས་ར་ཟེར་བ་ཞེ་དྲག་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་རེད། ཅེས་གསུང་གི་ཡོད།

ཆོས་ར་འགྲིམས་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། སྔ་མོ་ངས་དཔེ་ཆ་ལྟ་སྐབས་མཚན་ཞབས་ཉུང་ཤས་ཤིག་ལ་རྩོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བསམ་བློའི་ནང་སྤོབས་པ་ཡང་མ་སླེབས། འཚེར་ཡང་འཚེར། ཞུམ་ཡང་ཞུམ། དེ་ལྟར་བྱས་ནས་འཐུས་ཤོར་དཔེ་མི་སྲིད་པ་ཕྱིན་པ་རེད།” ཅེས་ལུང་དང་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཆེན་པོ་ཁོ་ནར་དམིགས་བཀར་བརྡར་ཤ་གཅོད་པའི་རྩོད་གྲྭའི་གསན་སྦྱོང་མདའ་འབེན་འཁྱོལ་བ་ཞིག་མ་བྱུང་བའི་སྐོར་མུ་མཐུད་གསུངས་དོན། ངོས་རང་ངོ་ཚ་སྨིན་པོ་འདྲ་པོ་ཕལ་ཆེར་རེད། རླུང་ལངས་ན་ངོ་ཚ་རལ་ནས་བློ་ཁོག་ཏོག་ཙམ་ཡོད་པ་ལས། དེ་མིན་ཆུང་ཆུང་དུས་ནས་ངོ་ཚ་སྨིན་པོ་དང༌། གཉོམ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་རེད། རྟགས་གསལ་གཏོང་སྐབས་ངས་ཧམ་པ་དེ་འདྲ་གཏན་ནས་བྱེད་ཤེས་ཀྱི་མེད། ལྷག་པར་མཚན་ཞབས་ཚང་མ་དགེ་བཤེས་ཤ་སྟག་ཡིན་ཙང་དེ་ཚོར་འགྲན་ཟླ་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུས་བློ་ཞུམ་པ་དང༌། འཚེར་སྣང་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད།

དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་ཤོས་ཤིག་ནི། བདེ་ཡངས་མཚན་ཞབས་ཆོས་འཕེལ་དགའ་བ་གཟུགས་པོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་ལགས་ཀྱིས་རྩེད་མོ་རྩེས་ནས་བརྙས་ཞེ་དྲག་བཀོལ་གྱི་རེད། ཁོང་སྡུག་རུས་ཆེན་པོ་བྱས་ནས་དཔེ་ཆ་ངེས་པོ་ཡོད་པ་ལས། བསམ་བློའི་རྣམ་དཔྱོད་ཞེ་དྲག་མེད་པ་རེད། རྗེས་སུ་མཚན་ཞབས་རྣམས་འཁོར་རེས་བྱས་ནས་ཕེབས་རྒྱུ་ཞིག་ཆགས་སྟབས། བདེ་ཡངས་མཚན་ཞབས་ཕེབས་རེས་ཡིན་པའི་སྐབས་ངས་རྟགས་གསལ་གཏོང་གི་ཡོད། དེ་ནི་སྤོབས་པ་ཕྲན་བུ་ཆེ་བ་ཡོད་པ་དང༌། ཧམ་པ་ཡང་ཏོག་ཙམ་ཏོག་ཙམ་བཤད། བདེ་ཡངས་མཚན་ཞབས་ངས་གླགས་འཁེལ་གྱི་ཡོད། བྱས་ཙང་ང་སྐྱིད་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད་པ་རེད། ད་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་ཕེབས་རེས་ཡིན་དུས། བསམ་བློའི་ནང་རེ་བ་རྦད་དེ་བྲལ་ནས་བཀའ་སློབ་ཁོ་ན་ཞུ་རྒྱུ་མ་གཏོགས་རྩོད་པ་བྱེད་པའི་སྤོབས་པ་གཏན་ནས་མི་འདུག གསེར་ཀོང་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱག་དཔེ་ལེགས་ཉེས་ཇི་ལྟར་ཡང༌། ཁས་ལེན་འཛིན་མཚམས་ཧ་ཅང་མཁྲེགས་པོ་རེད། གོ་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་ན་ཡང་འཛིན་མཚམས་རྦད་དེ་མཁྲེགས་པོ་བྱས་ནས་འགུལ་བསྐྱོད་བྱེད་ཡ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་ཙང༌། གོ་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ན་ཡང༌། ཕར་ཕྱོགས་ནས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་དེ་གློད་རོགས་མི་བྱེད་པ་ཡིན་སྟབས། ང་ཐེངས་ཁ་ཤས་རླུང་ལངས་མྱོང༌། བློ་གསལ་གླིང་མཚན་ཞབས་དཔེ་ཆ་ཕྲན་བུ་དྲག་པ་ཞིག་རེད། དེ་ལ་ཡང་རྩོད་པའི་སྤོབས་པ་ཞེ་དྲག་མེད། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་དུས་རྟགས་གསལ་ཞེ་དྲག་ཡོད་པ་མ་རེད། ལྗོན་དབང་དང༌། དེ་ནས་སུམ་ཅུ་པ་དང༌། རྟགས་འཇུག་ཁྲིད་ཡོད་པ་རེད། རྗེས་སུ་སྙན་ངག་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་བོད་ནས་ཕྲན་བུ་ཁྲིད་གནང་བ་འདྲ། རྩ་བའི་འདི་གར་སླེབས་རྗེས་ཁྲིད་པ་རེད། ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་དུས། ལམ་རིམ་གྱི་སྐོར་དང༌། ཡང་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱི་སྐོར་སོགས་མང་ཆེ་བ་གསུང་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུ་བ་ལས། རྟགས་གསལ་ཞེ་དྲག་ཡོང་གི་མེད། གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཧ་ཅང་ཐུགས་ངེས་པོ་དང་རྟགས་གསལ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་རེད། དགེ་བཤེས་གསར་པ་ཇི་བཞིན་གཏོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དགེ་བཤེས་བཞག་ནས་ལོ་མང་སོང་ཟིན་པ་དང་རྗེས་སུ་ཐུགས་སྣང་དེ་ཙམ་གནང་ཨེ་ཡོད་བསམ་པ་ཞིག་རེད། རིན་པོ་ཆེ་ཁམས་ལ་ཕེབས་སྐབས་རྒྱུད་པའི་སྒྲིག་ཁོངས་ནས་ཕྱིར་འཐེན་གནང་བ་རེད། གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ྋརྒྱལ་བ་སྐུ་གོང་མས་རྒྱུད་པའི་ནང་ཞུགས་གསུངས་ནས་རྒྱུད་པའི་སྒྲིག་ལ་བཀག་གནང་འདུག་ཀྱང༌། ལས་སྣེ་བསྐོས་གནང་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་སྐབས་མཚན་ཞབས་ཚ་སྤྲུལ་ཡོད་པ་མིན་ནམ། གླིང་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱེད་ཀ་ཚ་སྤྲུལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་འདྲ་པོ་བྱས་ནས། གང་ལྟར་རྒྱུད་སྟོད་ལ་དགེ་བཤེས་གསར་པ་རེ་འབྱོར་རིམ་བཞིན་དགེ་བཤེས་གསར་རྙིང་ཡོངས་རྫོགས་བསགས་ནས་རྩོད་རྒྱུགས་གཏོང་བར་འགྲོ་དགོས་པ་རེད་གསུངས་ཀྱི་འདུག ཕྱིས་སུ་དགེ་བཤེས་སླེབས་པ་གང་འཚམས་བསགས་ནས་རྩོད་རྒྱུགས་ཤིག་བཏང༌། ཨང་རིམ་ཞིག་བསྒྲིགས། ཨང་རིམ་དེ་དག་མ་རྫོགས་བར་དགེ་བཤེས་གསར་པ་རྣམས་བསྒུགས་ནས་སྡོད་དགོས། དགེ་བཤེས་རྙིང་པ་རྣམས་ཀྱི་ཨང་རིམ་རྫོགས་གྲབས་ཡོད་དུས། དགེ་བཤེས་གསར་པ་སླེབས་པ་རྣམས་སྡེབ་གཅིག་ལ་རྩོད་རྒྱུགས་བཞེས་ཀྱི་འདུག དེ་སྔ་སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་ཚེ་སྨད་ལ་དགེ་བཤེས་གསར་པ་རེ་འབྱོར་པ་དང་གསར་རྙིང་ཚང་མ་མཉམ་དུ་རྩོད་རྒྱུགས་རེ་བཞེས་ཀྱི་ཡོད། དགེ་བཤེས་གསར་པ་རེ་འབྱོར་བ་དང་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་རྩོད་རྒྱུགས་འབུལ་བར་འགྲོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་ཧ་ཅང་སུན་པོ་ཡོད་གསུངས་ཀྱི་འདུག ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སུན་པོ་བྱུང་གནང་ཡོད་ན་ཡང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དཔེ་སློག་བསྐྱོན་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་འདྲའི་དབང་གིས་རྟགས་གསལ་གཏོང་གནང་རྒྱུར་ཁྱད་པར་བྱུང་མེད་དམ། གཞི་རྐང་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་དཔྱོད་ཧ་ལས་པ་ཞིག་རེད། དཔེར་བརྗོད་གསལ་ཤོས་ཤིག་ནི། ཕྱིས་སུ་ཕོ་བྲང་གསར་པ་འདིར་སྤོས་ཟིན་རྗེས་ངས་སྒྲ་ཀ་ལ་པ་ཁྲིད་པ་ཡིན། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་དཔེ་ཚན་ཆུང་ཆུང་དེ་འདྲ་ལྷག་ཡོད་ན་མ་གཏོགས་བཤད་ལུང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཚང་མ་ཕུལ་གྲུབ་པ་ཡིན་གསུངས་པ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་ཕ་བོང་ཁ་ནས་གསན་པ་དང༌། སྒྲ་ཀ་ལ་པ་ཁུ་ནུ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གསན་པ་ཡིན། དེ་གཉིས་གང་ཞིག་གསན་ནའང་ཁྱད་པར་མི་འདུག་གསུང་བྱུང༌། ངས་རྗེས་སུ་མོ་བརྒྱབ་པ་ཡིན་ནམ། གང་ལྟར་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་ཉུང་བ་དང༌། ཀ་ལ་པ་རྒྱས་པ་ཡོད་ཙང་མཐའ་མ་སྒྲ་ཀ་ལ་པ་ཁྲིད་པ་ཡིན། ཁྲིད་ཡིག་དེ་ཕལ་ཆེར་ཁམས་པ་སྒྲ་ཁྲིད་ཅེས་རྡོ་རྫོང་གི་བླ་མ་ཁམས་སྤྲུལ་གོང་མ་ཞིག་གིས་མཛད་པའི་ཀ་ལ་པའི་འགྲེལ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་ནས་ཁྲིད་ན་ཞེས་གསུངས་བྱུང༌།

ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྒྲ་ཀ་ལ་པ་དེ་ཕལ་ཆེར་ང་སྐྱེས་མ་སྐྱེས་སྐབས་ནས་གསན་འདུག སྔ་མོ་སྔ་མོ་ནས་གསན་འདུག དེ་རྗེས་སྒྲ་ཀ་ལ་པ་རྦད་དེ་ལྟེབ་བརྩེགས་བརྒྱབས་ནས་གཏན་ནས་གཟིགས་མེད་གསུངས་ཀྱི་འདུག ངོས་ལ་ཁྲིད་གནང་སྐབས་སང་ཉིན་ཁྲིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་རིང་དཔེ་ཆ་དེ་ཡར་བསྐུར་རོགས་བསྐྱར་དུ་གཅིག་གཟིགས་ཀྱི་ཡིན་གསུངས་ཀྱི་འདུག སང་ཉིན་དངོས་སུ་བཀའ་ཁྲིད་གནང་དུས་ཐོགས་པ་མི་འདུག ང་སྐྱེས་མ་སྐྱེས་སྐབས་གསན་ཡོད་ནའང་དེ་ལྟ་བུའི་ཐུགས་ངེས་ཆེན་པོ་འདུག

འོན་ཀྱང་དེ་དུས་ངོས་ནས་སྒྲའི་མཚམས་སྦྱོར་དེ་ཚོ་འགྲོ་ལ་མ་འགྲོ་བྱས་ནས་ཡག་པོ་མ་ཤེས་པ་དང༌། མ་གཞི་མཚམས་སྦྱོར་ལྔ་པའི་རྩ་བ་དེ་བློ་ལ་ཟིན་དགོས་ཀྱང༌། ཆ་ཚང་ཡག་པོ་ཞིག་ཟིན་མ་ཐུབ་པ་དང༌། རི་མོ་འབྲི་བ་དེ་ཚོ་ཡག་པོ་མ་བྱུང་བར་བརྟེན་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་བཞད་མོ་ཧ་ཅང་མང་པོ་བཞད་སོང༌། ཕྱག་དཔེ་ཁྲིད་གནང་དུས་བཞད་མོ་དེ་ལས་མང་པ་ཞིག་བཞད་གནང་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད། དེ་འདྲ་བྱས་ནས་མཚམས་སྦྱོར་ལྔ་པ་དེ་ཁྲིད་པ་རེད། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་ངེས་ལ་ང་དེ་དུས་ཧ་ལས་སོང༌། དཔེ་མི་སྲིད་པའི་ངེས་པོ་རེད་འདུག” ཅེས་དང་རིགས་ལམ་གསན་སྦྱོང་གནང་ཐབས་སྐོར་ཐུགས་འདུན་ཇི་བཞིན་བྱུང་མེད་མོད། འོན་ཀྱང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནི། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་སྡོམ་བརྩོན་རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་དུ་མི་ཡི་རྣམ་པར་རོལ་ཞིང༌། སྐུ་གཞོན་ནུའི་དུས་ནས་བཟུང་འདུལ་འཛིན་ཀུན་གྱི་གཙུག་རྒྱན་རིགས་ཀྱི་ཅོད་པན་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་ལས། ཚུལ་བསྟན་ཕྱི་ནང་གྲུབ་མཐའི་རྣམ་གཞག་དང༌། ལམ་བསླབ་པ་གསུམ་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་འཁྲུངས་པའི་ལུང་མན་ངག་ཚང་ལ་མ་ནོར་བ་ཡོངས་རྫོགས་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་དུ་གསན་ཞིང༌། ཕྱོགས་མཚུངས་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་མཚན་ཞབས་སེར་བྱེས་སོག་པོ་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་མཆོག་ནས་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཟབ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་གཞུང་དོན་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་བཀྲལ་བ་སོགས་ཀྱི་ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབས་ཤིང༌། ལྷག་པར་མགོན་པོ་གང་གི་འཁྲུངས་རབས་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བར་གོམས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སྟོབས་ལས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ལ་ཆགས་ཐོགས་མི་མངའ་ཞིང༌། དེ་ཡང་མཛོད་ལས། “ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས།། སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར།།” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། བཙག་ལས་བྱུང་ཡང་བཙག་ལས་དམར་ཟེར་བ་བཞིན་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་དང༌། འཕྲིན་ལས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “གླིང་རིན་པོ་ཆེས་དཔེ་ཁྲིད་ཏོག་ཙམ་ཏོག་ཙམ་གནང་གི་རེད། ཞེ་དྲག་རང་ཡོད་པ་མ་རེད། དཔེ་ཆ་བློ་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་དེ་དག་མར་གསུངས། དེ་རྗེས་དཔེ་ཁྲིད་གང་འཚམས་ཤིག་གནང་གི་རེད། མཚན་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རྒྱག་མཁན་རྐང་འདྲ་པོ་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་རེད། དཔེ་མི་སྲིད་པའི་དྲིན་ཆེན་པོ་ཡིན། དགེ་བཤེས་བཞག་པའི་སྐབས་སྐད་ཆ་བྱུང་དོན། དགེ་བཤེས་བཞག་ནས་ལྷོ་གནས་སུ་འགྲོ་དུས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོར་བལྟ་གི་ཡིན་ཞེས་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་ངོས་གཉིས་ཁ་ཆད་ཡོད་པ་རེད། ལེགས་བཤད་སྙིང་པོ་མགོ་ནས་མཇུག་བར་ཡག་པོ་ཞིག་བལྟ་གི་ཡིན་ཞེས་ངོས་རང་ཡང་བལྟ་འདོད་ཆེན་པོ་ཡོད། ལྷོ་གནས་སུ་འགྲོ་བའི་སྐབས་དུས་ཚོད་ཡོང་གི་རེད་བསམ་ཡང༌། དེ་ལྟར་མ་བྱུང་བ་རེད།

རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་རྗེས་མ་སུ་རིར་སྡོད་དུས་དཔེ་ཆ་ཡོད་པ་མ་རེད། ངོས་རང་མཉམ་དུ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་འཁྱེར་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་གཞན་དག་གང་ཡང་མེད། རྗེས་སུ་གཉའ་ནང་ཀ་ཀོ་བཀྲ་ཤིས་དེ་སྔ་ལྷ་སར་སྨོན་ལམ་དམ་བཅར་འབྲས་དོ་པོ་བརྒྱ་ཞལ་འདེབས་བརྒྱབས་པ་སོགས་བྱས་པ་རེད། མ་སུ་རིར་སྡོད་སྐབས་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་སྐུ་གསུམ་དང་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་གསུང་འབུམ་ཆ་ཚང༌། ལྷ་ས་ཞོལ་དཔར་མ་གཅིག་སྤྲད་བྱུང༌། ཤོག་བུ་ཡག་པོ་རང་མི་འདུག དེ་ནས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ནང་གི་གསེར་ཕྲེང་དང༌། དགོངས་པ་རབ་གསལ་སོགས་ཕྲན་བུ་བལྟ་རྒྱུའི་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན། དེ་ནས་དྷ་རམ་ས་ལར་འབྱོར་རྗེས་སྒོ་མང་མཁན་པོ་སོག་པོ་བློ་བཟང་གིས། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་མཛད་པའི་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་ཚིག་འགྲེལ་སོག་པོའི་དཔར་མ་དེ་འདྲ་ཞིག་ང་ལ་སྤྲད་བྱུང༌། དེ་འདུམ་བདེ་པོ་ཞེ་དྲག་འདུག དེར་གང་འཚམས་བལྟས་པ་ཡིན། དེ་ནས་རྒྱ་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་སེང་ལྡེང་དགུ་པ། སེང་ལྡེང་ཞལ་ལུང་ཡོངས་འཛིན་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་གང་འཚམས་བལྟས་པ་ཡིན། ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག པཎ་ཆེན་མཐའ་དཔྱོད་དེར་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་ཆ་བཞག་གནང་གི་མི་འདུག པཎ་ཆེན་མཐའ་དཔྱོད་དང༌། སྤྱི་དོན་གཉིས་མི་མཐུན་པའང་ཡོད་པ་རེད། སྤྱི་དོན་དེ་པཎ་ཆེན་རང་གི་གསུང་དང༌། མཐའ་དཔྱོད་དེ་པཎ་ཆེན་གྱིས་ཆོས་རའི་ནང་གསུངས་པ་དེ་ཟིན་བྲིས་བརྒྱབས་པ་རེད། ཅེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད་གསུངས་ཏེ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་ཆ་འཇོག་གནང་གི་མ་རེད། དེར་བརྟེན་པཎ་ཆེན་མཐའ་དཔྱོད་དེ་ངས་བལྟས་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡུམ་དོན་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་དང༌། བློ་བཟང་དགོངས་རྒྱན་བལྟས་ཡོད་པ་རེད། གསེར་ཕྲེང་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་ཕར་ཕྱིན་སྐབས་བརྒྱད་ཧ་ལམ་བལྟས་པ་རེད། དགེ་འདུན་ཉི་ཤུའི་རྣམ་གཞག་རགས་རགས་ཤིག་མ་གཏོགས་ཆ་ཚང་ཞིག་བལྟས་མེད། རྒྱ་གར་ལ་སླེབས་རྗེས་དབུ་མ་ལ་དང་དོད་ཞེ་དྲག་བྱས་པ་ཡིན། དབུ་མ་དགོངས་པ་རབ་གསལ་ཞེ་དྲག་བལྟས་པ་ཡིན། དེ་ནས་ལྷག་མཐོང་ཆེན་མོ་དང༌། དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོ་ཞེ་དྲག་བལྟས་པ་ཡིན། སྟོང་ཉིད་ཕྲ་མོ་ཕྲ་མོ་མ་གཏོགས་རགས་པ་རྟོགས་ཡོད་པ་འདྲ། གང་ཟག་བདག་མེད་ཕྲ་མོ་ཟེར་བའི་སྟོང་ཉིད་ཕྲ་མོ་དེ་རྟོགས་ཡོད་མེད་བཤད་ཁག་པོ་རེད། ཡིན་ནའང་རྟོགས་ཀྱི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག དུས་ཚོད་ཡོད་པ་དང་བསྒོམ་པ་ཡིན་ན་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་འདུག་བསམ་གྱི་འདུག སྟོང་ཉིད་ཐོག་ཡིད་ཆེས་གང་འཚམས་ཡོད།” ཅེས་དང༌། ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ལྟ་བུར་བཀའ་གནང་པ་དེ་ནི། གདུལ་བྱ་ཐ་མལ་པའི་མོས་ངོ་དང་བསྟུན་ནས་བཀའ་གནང་བ་ཞིག་ལས། དོན་དངོས་ཐོག “སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ལམ།། ཆེས་ཆེར་གསལ་མཛད་གངས་ཅན་བསྟན་འགྲོའི་མགོན།། ཕྱག་ན་པདྨོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ལ།། གསོལ་བ་འདེབས་སོ་བཞེད་དོན་ལྷུན་འགྲུབ་ཤོག།” ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། གདུལ་བྱ་དབང་རྣོན་རྣམས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན། རིགས་པ་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་གི་ཏོག་ཏུ་གྱུར་པ། འགྲན་པའི་དོ་དང་བྲལ་བ། གླང་ཆེན་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་ལྟར་བསམ་བཞིན་མིའི་སྲིད་པ་བཟུང་པའི་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་རང་གཟུགས་འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་དངོས་སུ་མཇལ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན། ད་དུང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་སྤྱོད་འཇུག་གི་བཀའ་དྲིན་ཡིན། ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྐུ་དྲིན་རེད། རྩ་བའི་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་བློ་སྦྱོང་དེ་ཚོ་ཞུས་ནས་བཟོ་ལྟ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། སྒྲོམ་འདྲ་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། ལམ་རིམ་དང་བློ་སྦྱོང་སོགས་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ལས་ལྷག་གི་རེད། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་དང༌། རྒྱུད་དང༌། རྒྱུད་འགྲེལ་སྐོར་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཧ་ལས་པ་ཞིག་རེད། དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས། ‘ལམ་རིམ་དང་བློ་སྦྱོང་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བ་རེད། གཞུང་བཤད་གནང་རྒྱུར་མདོ་སྔགས་གང་གི་ཐད་ནས་ཀྱང་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བ་རེད། དེའི་སྐོར་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གཉིས་ཆར་ཡོད་པ་ཞིག་གནང་དགོས་ལ། གཉིས་ཆར་ཡོད་པ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད།’ ཅེས་གསུངས་ཀྱི་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌།

དེ་ནི་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་ནམ། དཔྱད་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྡོམ་ཚིག་བསླུ་བ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་མཆོག་ནི་སྤྱིར་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ནང་བྱན་ཆུབ་པ་དང༌། བྱེ་བྲག་མཚན་ཉིད་རིགས་ལམ་ཐོག་ངང་མོ་པད་མཚོར་འཇུག་པ་ལྟར་སྤྲོ་བ་དང་གདེང་ཚོད་ཀྱིས་ཁེངས་པའི་ངང༌། ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སྐུའི་གམ་བཅར་མཚན་ཞབས་ཀྱི་མཛད་ཁུར་བཞེས་ནས་ཡུན་རིང་སོང་ཞིང༌། རྒྱུན་དུ་ཆོས་གྲྭ་རྟག་ཚུགས་ཀྱིས་བརྒལ་བརྟག་རྟགས་གསལ་འབུལ་རྒྱུའི་ཞབས་ཞུ་ཙམ་མིན་པར། གཞུང་ཆེན་པོའི་རྩ་འགྲེལ་ཐོག་ལུང་དང་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་བགྲོ་གླེང་རྒྱུན་མར་གནང་བ་སོགས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཀྱང་འདྲ་འདྲའི་ནང་ནས་མི་འདྲ་བའི་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་གནང་ཡུལ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ‘དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་ནི་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཡོངས་འཛིན་ཨང་གསུམ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད།’ ཅེས་བཀའ་གནང་ཡོད།

དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས་ནས་ཀྱང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་གསང་བ་གསུམ་གྱི་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་གསུམ་གཞལ་བྱའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཉམས་འོག་ཏུ་ཚུད་པ་ལྟ་བུའི་ཐོག་ནས། ཟབ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་བཤད་གནང་རྒྱུ་དང༌། ལམ་གྱི་རིམ་པ་དང་བློ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་བཅས་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་ལེན་ཡ་མ་བྲལ་བར་མཁས་ཤིང་གྲུབ་པའི་གཙུག་རྒྱན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདུན་དང་སྔོན་དཔག་གནང་བ་དེ་ནི་མ་འོངས་སྔོན་གཟིགས་ངོ་མཚར་གྱི་གནས་སུ་འཁུམས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མུ་མཐུད་གསུངས་དོན། “རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་འདི་དབུ་མ་དང་ཕར་ཕྱིན་བལྟས་ཚར་བའི་མི་ཞིག་གཞི་ལ་བཞག་ནས་གསུངས་པ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་རེད། དབུ་ཕར་གྱི་སྒྲོམ་འདྲ་པོ་མ་ཆགས་པ་ཞིག་གིས་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་རྐྱང་རྐྱང་བལྟས་པ་ཡིན་ན་བསྟན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་གོ་བ་ཆགས་པ་ཞིག་ཁག་པོ་རེད།” ཅེས་གསུངས་ཤིང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་མཐའ་དག གདུལ་བྱའི་རིགས་འདྲ་མིན་སོ་སོའི་ཁམས་དང་མོས་པ་ཇི་བཞིན་གཞན་ཕན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་དཀྲི་བར་མཛད་བཞིན་པ་དང༌། གཞན་ཡང་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྔ་རོལ་ནས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཉམས་རྟོགས་ངོ་མཚར་ཅན་འཁྲུངས་པ་སོགས་རང་ཅག་སོ་སྐྱེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་ཀྱང༌། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དམིགས་ཏེ་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་པའི་ཡི་དམ་ཞི་ཁྲོའི་ཉམས་བཞེས་བསྐྱངས་ཚུལ་སྐོར་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “ངོས་ནས་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་གཙོ་བོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་དམིགས་བསལ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མེད་ཀྱང༌། ཆུང་ཆུང་སྐབས་ནས་གསང་བ་འདུས་པར་མོས་པ་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་དུས་ཆོས་ཟུར་ལགས་ཀྱིས་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་འཇིགས་བྱེད་གཙོ་བོར་ཉམས་བཞེས་གནང་བ་མ་ཟད། འཇིགས་བྱེད་བསྙེན་ཆེན་ཡང་གྲུབ་པ་དང༌། སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་བདེ་མཆོག་ཡབ་བཀའ་དང་ཡུམ་བཀའ་གཙོ་བོ་གནང་གི་ཡོད་པ་ཡོངས་གྲགས་དང༌། ཕ་བོང་ཁ་རིན་པོ་ཆེས་བདེ་མཆོག་གཙོ་བོ་གནང་བ། གླིང་རིན་པོ་ཆེས་གསང་བ་འདུས་པ་གཙོ་བོ་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་སོགས་བཤད་པ་དྲན་གྱི་འདུག རྩེ་ནུབ་ཁྱུད་འགག་ནས་ཞབས་ལྷ་ཁང་ལ་འགྲོ་སའི་སྒོ་ཆེན་པོ་དེའི་ནང༌། རྒྱལ་མཆོག་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་གདུང་གསེར་གདུང་དེ་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་ལྡེབས་རིས་ནང་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་ཡོད་པའི་ནང་གི་གསང་བ་འདུས་པ་དེ་བློ་ལ་འཐད་པོ་དང་དགའ་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། རྐྱེན་གཅིག་ནི་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེས་གསང་བ་འདུས་པ་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་དེས་ཀྱང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་མིན་ནམ། དེ་དུས་གསང་བ་འདུས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤེས་ནས་དོ་སྣང་བྱུང་བ་ཞིག་མིན་ན་ཡང༌། རིམ་བཞིན་གསང་བ་འདུས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤེས་ཏེ་མོས་པ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད།

ཉིན་ཞིག་ཙན་དན་དམར་པོ་ཡིན་ནམ། སེང་ལྡེང་འདྲ་བའི་ཤིང་བརྐོས་དཔེ་སྣོད་སྒམ་ཆུང་ཞིག་སྤྲོད་མཁན་བྱུང༌། དེ་ཁ་ཕྱེས་པ་དང་དེའི་ནང་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་གསང་བའི་རྣམ་ཐར་ཞིག་འདུག དེར་ངས་སྨོན་ལམ་ཞིག་བརྒྱབས་ཏེ་ཡར་ཁ་ཕྱེས་དུས། “རིན་ཆེན་དུ་མས་སྤྲས་པའི་ཁྲི་སྟེང་ན།། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ།། འདུས་པ་གསང་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་གླེགས་བམ་ནི།། གནང་ནས་འདི་ཡི་བདག་པོ་བགྱིས་ཤིག་གསུངས།། དཔལ་ལྡན་བླ་མའི་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།། གླེགས་བམ་གཏད་ནས་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཡིས།། ལན་གསུམ་དབུ་ཡི་སྟེང་དུ་བྱིན་རླབས་པས།། ལྷོ་བྲག་མར་པའི་དགོངས་པ་བསྲེ་འཕོའི་གནད།། རྒྱུད་དང་འཕགས་པའི་མན་ངག་ཡིན་པར་ངེས།།” ཞེས་ཚིག་དེ་འདུག་པ་མཐོང་མ་ཐག་དགའ་ལྷང་ལྷང་ངང་ངོས་རང་གསང་བ་འདུས་པར་འཆད་ཉན་ཏོག་ཙམ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་དམ་བསམ་པ་བྱུང༌།

དེའི་སང་ཉིན་དེ་རྒྱུད་སྟོད་མཁན་པོ་མི་ཉག་ཚེ་བརྟན་གྱིས། གསང་བ་འདུས་པའི་དབང་ཆེན་གནང་རོགས་ཞེས་སྙན་སེང་འབྱོར་ཞིང༌། དེ་ནི་ངས་རྟེན་འབྲེལ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་པ་ཡིན། གསང་བ་འདུས་པའི་དབང་དང་པོ་དེ་སྤྱན་བསལ་གླིང་ཁར་གནང་བ་རེད། དེ་མིན་ཡི་དམ་གཙོ་བོ་གསང་བ་འདུས་པ། འཇིགས་བྱེད། བདེ་མཆོག་དྲིལ་བུ་ལུས་དཀྱིལ། རྣལ་འབྱོར་མ། ཡང་ས་སྐྱའི་གསེར་ཆོས་བཅུ་གསུམ་ནང་གི་ཀུ་རུ་ཀུ་ལུ། ཕྱིས་སུ་ཕུར་པ། ཀྱཻ་རྡོར་སོགས་མང་པོ་ཞིག་འདོན་གྱི་ཡོད། ཞེ་དྲག་ཞེ་དྲག་ཆ་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། དགེ་ལུགས་པ་ཚོར་གསང་བ་འདུས་པ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཅེས་ངོས་ཀྱིས་རྟག་པར་བཤད་དེ་སྐུལ་མ་ཡང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་པོ་ཏི་བཅོ་བརྒྱད་ནང༌། གསང་བ་འདུས་པའི་སྐོར་ཁོ་ན་པོ་ཏི་ལྔ་འདུག བདེ་མཆོག་ཕལ་ཆེར་པོ་ཏི་གཅིག་ཙམ་རེད། འཇིགས་བྱེད་པོ་ཏི་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་མ་གཏོགས་ཨེ་ཡོད་ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་མ་རེད། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་གསང་བ་འདུས་པ་གཙོ་བོ་གནང་བ་མ་ཟད། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་རང་གིས་ཀྱང་གསང་བ་འདུས་པའི་སྐྱེད་རིམ་སྐོར་ལ། མདོ་བྱས། མདོ་བསྲེ། དེ་ནས་གསང་བ་འདུས་པའི་རྫོགས་རིམ་སྐོར། རིམ་ལྔ་བཅས་མཛད་ཡོད། དེ་ནས་ཨརྱ་དེ་ཝའི་སྤྱོད་འདུས། ཟླ་བ་གྲགས་པའི་སྒྲོན་གསལ། དེ་ཚོའི་གྲས་ཡོད་པ་ཡིན་དུས་བློ་བདེ་པོ་འདུག ཚད་ལྡན་གྱི་མཁས་གྲུབ་རྩོད་མེད་ཡོངས་གྲགས་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་བཞེས་གནང་གི་ཡོད་པ་དེས་ཀྱང་སེམས་ནང་ཚོར་བ་ཞིག་སླེབས་ཀྱི་འདུག” ཅེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌། དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། “རིགས་ཅན་གདུལ་བྱའི་དབང་པོར་ལེགས་འཚམས་པའི།། ཐེག་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་འཕར་ཡོངས་ཕྱེས་ཏེ།། མངོན་རྟོགས་འདོད་རྒུའི་དཔལ་ཡོན་སྦྱིན་མཁས་པ།། སྐྱོབ་པ་ཟླ་མེད་གང་གི་དྲིན་གྱིས་སོ།།” ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།།

སྡེ་སྣོད་གན་མཛོད་ར་བར་ཉེར་བསྡམས་པའི།།

ཡིད་འོང་བསླབ་གསུམ་རིན་ཆེན་དབྱིག་གི་ནོར།།

གཞུང་ཆེན་པོད་ལྔའི་གཞོང་བར་རྣམ་སྤུངས་ཞེས།།

གཡས་འཁྱིལ་དབྱངས་སྙན་འབྲུག་སྒྲའི་སྐད་ལ་ཟ།།

གཞོན་ནུས་དུས་ནས་ངུར་སྨྲིག་གོས་བཟང་གིས།།

ལེགས་སྤྲས་བརྩོན་པ་ཆེན་པོའི་གྲུ་གཟིངས་དར།།

སྐྱོད་བཞིན་རྒྱ་ཆེན་གཞུང་གི་རྒྱ་མཚོ་ཆེར།།

སྤྲོ་བས་འཇུག་པ་སྔོན་བྱོན་དམ་པའི་སྲོལ།།

དེ་བས་བསྐལ་བ་མང་པོར་རབ་གོམས་པའི།།

ཆུང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་དམ་པ་འདི་ཡིས་ནི།།

པོད་ལྔའི་གཞུང་ལ་པད་མཚོར་ངང་མོ་ལྟར།།

སྤྲོ་བཞིན་གུས་རྟག་སྦྱོར་བས་ངང་གིས་འཇུག།

ཡོངས་འཛིན་མཆོག་དང་མཚན་ཞབས་བདུན་དག་གིས།།

རེས་ཀྱིས་ཉིན་ལྟར་གང་ཐུགས་བུམ་པའི་ལྟོར།།

ལེགས་བཤད་འོ་མའི་རྒྱུན་གྱིས་ཡོངས་འགེང་བའི།།

རྣམ་དཀར་འདུ་བྱེད་ལས་ལ་གཅིག་ཏུ་བྲེལ།།

སྔོན་གོམས་བག་ཆགས་ཟབ་མོས་རླུང་ཤུགས་ཀྱིས།།

ཟབ་ཡངས་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ།།

ངལ་མེད་བདེ་བླག་བགྲོད་པའི་ལྷ་ཡི་རྔ།།

འཇིག་རྟེན་མཁས་རྒུ་ཡོངས་ཀྱིས་ཅི་ཡང་རྡུང༌།།

ཤིན་ཏུ་ལྕི་བའི་གངས་ལྗོངས་སྲིད་ཀྱི་ཁུར།།

ཕྲག་པར་ཉེར་བླངས་མཛད་དཀའི་འཕྲང་ལམ་དུ།།

སྐྱོད་བཞིན་ཐོས་བསམ་གོམ་ཁ་མ་ལྷོད་པའི།།

ངོ་མཚར་གཟིགས་མོའི་སྣང་བརྙན་མིག་གི་དཔྱིད།།

ད་དུང་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ།།

སུམ་རྟགས་སྙན་ངག་སྒྲ་རིག་ག་ལ་བ།།

ལམ་རིམ་བློ་སྦྱོང་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས།།

ཁྲི་འབུམ་ཡོན་ཏན་ནོར་བུའི་མཛོད་དུ་སྒྲུབ།།

ལྷག་པར་དབུ་མའི་ལྟ་བའི་ལམ་བཟང་དང༌།།

བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྦྲང་རྩི་འོ་མའི་རོ།།

སློབ་གཉེར་དུས་ནས་ཐུགས་ཀྱི་བུས་པ་ཡིས།།

མྱོང་བའི་མཛད་བཟང་སུས་ཀྱང་བསྒྲུན་དུ་མེད།།

མི་ཚེ་ཐོས་བསམ་སྒྲུབ་ལ་ཡོངས་བསྐྱལ་བའི།།

ཆེ་རྒུ་རྒན་པོ་དག་གིས་འདི་སྐད་དུ།།

གཞོན་ནུ་འདི་འདྲར་ཁྱད་ཡོན་འདི་ལྟ་ཞེས།།

མངོན་སྟོབས་ཁུ་བྱུག་དབྱངས་ཀྱི་རོལ་མོ་འཁྲོལ།།

ན་ཕྲ་རྒྱལ་བའི་མཆོག་སྤྲུལ་དམ་པ་འདིས།།

རིས་བྲལ་བཤད་སྒྲུབ་ལས་ཀྱི་མདོངས་མཐའི་གར།།

རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ་གཏིང་ནས་མཉེས་གྱུར་བའི།།

མཚར་འོས་གཟིགས་མོ་སྟོང་གི་སྙིང་པོར་རྫོགས།།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ལྷ་རམས་མཚན་བཞེས་སུ་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་ལ་དམ་འཇོག་གྲྭ་སྐོར་མཛད་པ།

འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལེའུ་སོ་དྲུག་པ་ལས། “སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ས་སྟེང་དུ།། དུས་མཐར་འཇིག་རྟེན་ཉམས་པ་ན།། སྡོམ་བརྩོན་རྒྱལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི།། འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད།།”1 ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན། འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མགོན་སྡོམ་བརྩོན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་པར་རོལ་བ་མཆོག་ཉིད་ངེས་པའི་དོན་དུ་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་ངོར་ཆུབ་ཟིན་ཀྱང༌། དྲང་དོན་གདུལ་བྱའི་མོས་ངོར་མཚན་ཉིད་ལྡན་པའི་ཡོངས་འཛིན་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་རྣམས་རིགས་ཀྱི་ཅོད་པན་དུ་བཞེས་ཏེ་གསུང་རབ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་གནད་བསྡུས་པ་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ཟུར་བཀོལ་དང་བཅས་པའི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚིག་དོན་རྣམས་ལ་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་གི་དྲ་བ་མཐའ་དག་ཟབ་གསལ་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་རལ་གྲིས་མངོན་པར་བཅད་ཅིང༌། ཕྱི་ནང་གྲུབ་མཐའི་དྲང་ངེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཟིགས་པའི་ཐུགས་གཉེར་གསན་བསམ་གྱི་མཛད་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་རྟགས་སུ། ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་གོང་མ་རིམ་པ་བཞིན་བླ་ན་མངོན་པར་འཕགས་པའི་མཛད་ཆེན། གདན་ས་ཆེན་པོ་རྣམ་གསུམ་2གྱི་མཁས་མང་བྱེ་བའི་དབུས་སུ་གྲྭ་སྐོར་མཚན་རྟགས་ཀྱི་དམ་བཅའ་ཆེན་མོ་མཛད་བཞེས་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་ལྟར། ཐོག་མར་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་ཆུ་བོ་མཐའ་དག་གཅིག་ཏུ་འཁྱིལ་བ་མང་ཐོས་ངང་པ་འདུ་བའི་མ་དྲོས་ཀྱི་མཚོ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུར། སྔོན་ཚུད་ནས་འབྲས་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་ཁག་དང༌། ཚོམས་ཆེན། ཀུན་དགའ་ར་བ། ཚོགས་ཆེན་དང༌། གྲྭ་ཚང་ཁག ཁང་ཚན་ཁག ཆོས་ར་ཁོར་ཡུག་དང་བཅས་པར་སྐུ་དཀར་གསོལ་ཞིང༌། ཞལ་དྲ་ཁག་དང་གཟིམ་སྒོའི་ནག་རྩི་སོགས་ལ་ཚོན་གསོལ་གད་ཕྱིས་དང༌། ཐུག་དར་རྒྱལ་མཚན། བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང༌། གནམ་སའི་ཡོལ་བ། སྒོ་གཤམ་གསར་བརྗེ། བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་ཆས་དང༌། བླ་བྲེས། མཆོད་རྫས་གཟབ་སྒྲོན་སོགས་དང༌། གཞན་ཡང་བཀའ་ཤག རྩེ་ཡིག་ཚང༌། རྩེ་ཤོད་ཕྱག་མཛོད་སོགས་སྐབས་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་ཁག་ཚུགས་ཡུལ། དེ་བཞིན་ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་རྣམས་བཞུགས་ཡུལ་མཚེར་ཤག་གོ་སྒྲིག ཕྱོགས་མཚུངས་སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་ལྡིང་དུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་སྐྱེལ་དང༌། འབྲས་བླ་སྤྱིའི་ཕེབས་བསུ་ཆབས་ཅིག་ཞུ་རྒྱུའི་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གུར་དང༌། མཇལ་གུར་ཆེན་མོ། བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་ཆས་སོགས་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་མཐའ་དག་དང༌། ལྷག་པར་སྐུ་ཕྱྭའི་སྲུང་འདོམས་འཐུས་ཚང་འབྱུང་ཆེད་ཕེབས་སྒྲིག་དོ་དམ་མཁན་རིམ་ལས་བྱ་བཅས་བསྐོ་བཞག་སྔོན་སྩལ་ཐོག ཁུངས་སོ་སོར་བཀའ་ཤག་དང༌། རྩེ་གཟིམ་འགག་བཅས་ནས་མཇུག་གནོན་བཀོད་ཁྱབ་གནང་དོན་ལྟར་འགན་ཁུར་ལྷོད་མེད་ཀྱིས་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་ཨང་གསར་འཐུས་ཚང་ཞུས་ཟིན་ན་ཡང༌། གལ་ཆེ་ནན་དཔེ་བཞིན་ཆིབས་བསྒྱུར་གོང་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་བ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་རྩེ་མགྲོན་བཅས་ས་གནས་སོ་སོར་ཆེད་བསྐྱོད་ཞིབ་འཇུག་ཟབ་ནན་ཞུས། དེ་རྗེས་བོད་རབ་བྱུང་ ༡༦ པའི་ས་ཁྱི་ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༩ (༡༩༥༨) གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཉིན་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་ནས། དཔལ་ལྡན་འབྲས་དཀར་སྤུངས་འདྲའི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོར་ཆིབས་བསྒྱུར་དངོས་གཞི་བསྐྱང་རྒྱུར་ཞོགས་པ་སྐྱ་རེངས་མཚམས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེ་ནས་རྣམ་གྲྭའི་དུང་རྒྱ་དང༌། གར་རོལ་བས་ཕེབས་བརྡའི་སྙན་སེང་དང་པོ་བཏང༌། འབྲས་སྤུངས་རྒྱབ་རི་དགེ་འཕེལ་དབུ་རྩེར་ཉི་ཤར་མཚམས་སྲིད་ཟུར་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། རྒྱལ་སྤྲུལ་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་གདན་ས་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག མཚན་ཞབས་པ། མཁན་པོ་ལས་ཟུར་སོགས་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར་མཁན་ཆེ་ཕྲ་མཐའ་དག་ནོར་གླིང་གཟིམ་འགག་ཏུ་འཛོམས་པ་དང་ཕེབས་བརྡ་གཉིས་པ་བཏང༌། ཆིབས་ཞབས་རྣམས་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་གོ་བབ་བཞིན་གྲལ་ལ་འཁོད་མཚམས་དྲུང་བཞེས་དང༌། བཞེས་ཐུག ཕེབས་ཇ་བཅས་རིམ་བཞིན་ཕེབས། རྩེ་མཁན་དྲུང་རྣམ་པས་གཟིམ་ཆུང་ནས་འཇའ་ས་གསེར་ཐམ་དང༌། མགྲོན་གཟིམ་ནས་གཟིམ་འབོག་ཁག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་འཁྲི་ཁུངས་ཤོད་དྲུང་རྣམས་ལ་རྩིས་སྤྲོད་ཀྱིས་ཆིབས་ཐོག་གདན་ཞུའི་གོ་སྒྲིག་དང༌། རྩེ་དྲུང་རྒྱབ་ཆ་བ་རྣམས་ལ་ཕྱག་དཔེ་དོ་དམ་པས་གོས་འབོག་ཁུངས་སྤྲོད། གཟིམ་ཆུང་འགག་ཏུ་རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་བྱིངས་བཅས་ནས་འཕྲིན་སྐྱེམས་དང༌། སྔགས་རྩིས་པས་སྲིད་ཧོའི་རྒྱབ་ཡིག་སྒྲོག མགྲོན་གཟིམ་ནས་བཞུགས་གདིང་དང༌། གཟིམ་གཡོག་ནས་སྐུ་བེར་བཅས་སྔོན་ཚུད་སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་སྡིངས་དང༌། འབྲས་ཕོ་བྲང་དུ་གདན་ཞུ་སོགས་ཆིབས་བསྒྱུར་གོང་གི་གྲ་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་མཐའ་དག་ཁུངས་སོ་སོས་ཚགས་སུ་ཚུད་པ་ཞུས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཕེབས་བརྡ་གསུམ་པའི་སྙན་གསན་ཕུལ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་ནས་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་གཉིས་ནས་ཕྱག་འདྲེན་གདན་ཞུས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་བཅས་མགོན་པོ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་དང༌། འཕྲིན་བཅོལ། ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་འབུལ་གནང་བཅས་མཛད། དེ་རྗེས་ནོར་གླིང་ཉི་འོད་གཟིམ་འགག་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་མཚམས་འབྲས་སྤུངས་མཁན་པོ་ཁྲི་པ་དང༌། སྤྱི་སོ་རྒན་པ་གཉིས་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་ཕེབས་བསུ་དང་པོའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་མགྲོན་ཆེས་མཇལ་དར་རང་སློག་ཐོག་ཕྱག་དབང་སྩལ།

དེ་རྗེསྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕེབས་བྱམས་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ། བླ་ཆེན་རྣམས་དང༌། དཔོན་རིགས་ཆེ་ཕྲས་མཚོན་ཆིབས་ཞབས་སྟོན་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ན་བཟའ་སྐོར་བཅས་དང༌། རྟ་སྒ་སྒ་འཁོར། ཆིབས་དར་དང༌། རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆས་མཚོན་སྔར་སྲོལ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོའི་ལམ་ལྟར་གཟབ་མཆོར་དང་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་ཐོག ཆབ་འགོ་ཟམ་པའི་འཁྲིས་བཀའ་ཤག་ཤོད་པས་ཆིབས་རགས་སྟོད་སྨད་ཀྱི་གྲལ་ཐོ་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་རྩིས་བཤེར་སྒྲོག་སྦྱངས་དང་འབྲེལ། མགྲོན་གཉེར་དང༌། གཟིམ་འགག་པ་བཅས་ནས་ཆིབས་རགས་སྟོད་སྨད་ལ་ལྟ་རྟོག་གིས་ཆིབས་གྲལ་གོ་རིམ་མ་འཆོལ་ཞིང༌། མུ་ཏིག་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་གྱིས་ཆིབས་ཀྱི་ཁ་ལོ་བསྒྱུར།

དཀར་སེར་དམར་གསུམ་གྱི་ས་ཐིག་བཅས་པའི་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ། རྨེ་བཞི་ལྕགས་གསུམ་དང༌། ཀུན་བདེ་གླིང་སོགས་ཀྱི་དགེ་འདུན་རྣམས་ལག་ཏུ་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་པའི་སེར་ཕྲེང་དང༌། རྒྱལ་སྲུང་དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་སྒྲིག ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང་ནས་སྟག་སེང་འབྲོང་གསུམ་དང༌། དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོ། གཞས་པ་དང་གཞས་མ། ཤེལ་གྲོང་འབྲོང་རྩེད། ལྷ་མོ་དང་བྲོ་པ་བཅས་ནས་རོལ་ཆ་དང༌། གླུ་གར་གྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས་ཤིང༌། གཞན་ཡང་ལྷ་ཞོལ་ཁུལ་གཉུག་མར་གནས་པ་དང༌། ཉེ་འཁོར་ཕྱོགས་མཐའ་ནས་ལྷགས་འབྱོར་དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་མི་མང་རྣམས་བདུག་སྤོས་དང༌། མཇལ་དར་སོགས་ཐོགས་ནས་ཞལ་མཇལ་སྨོན་ལམ་འདེབས་བཞིན་པར་སྟར་སྒྲིག་འཁོད་པའི་ཁྲོད་རྐྱང་ཐང་སྒང་བརྒྱུད་སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་སྡིངས་དུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་སྐྱེལ་དང༌། འབྲས་བླ་སྤྱིའི་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་འགག་ཏུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ་ཏེ་ཀླུ་སྡིངས་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། འཛིན་བདག་ཡབ་གཞིས་ལྷ་ཀླུ་དགའ་ཚལ་བའི་བཀའ་ཟུར་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་དང༌། ལྕམ་གཡང་འཛོམས་ཚེ་རིང་མི་ངོ་རྒན་གཞོན་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། འབུལ་དངོས་བསྟར། ཕྱག་སྲུང་དང༌། གནང་ཆ་སྩལ།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་གུར་ཆེ་མོར་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། སྲིད་ཟུར་ནས། རྩེ་ཤོད་ལས་ཚན་ཡན་ལ་ཕྱག་དབང་སྩལ། རང་གནས་སོ་སོར་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། གསོལ་གཞོན་ནས་གསོལ་སེལ་ཞུས། གཟིམ་འགག་ནས་བཞེངས་བརྡ་བཏང་སྟེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ། ཆིབས་རགས་སྟོད་ཆའི་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་རང་རང་གི་ཆིབས་གྲལ་དུ་བསྐྱོད། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྡིངས་མགོན་ཁང་དུ་ྋརྒྱལ་དབང་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོའི་འཁྲུངས་ལྷ་རྒྱལ་པོ་ལི་བྱིན་ཧ་ར་སོགས་ལ་འཕྲིན་སྐྱེམས་དང་གནས་གཟིགས་གྲུབ་བསྟུན་ཕེབས་བྱམས་ཆེན་མོར་སྐུ་བཞུགས་ཀྱིས་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར། སྡེ་བཞིའི་འདམ་ར་ཆེན་མོའི་ཆུ་གསང་ཟམ་པ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། ཡལ་སྣའི་རི་མཚམས་བརྒྱུད་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པའི་བར་འབྲས་སྤུངས་དང༌། གནས་ཆུང་གི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱིས་སེར་ཕྲེང༌། ཉེ་འཁོར་ཞིང་ཁུལ་གྱི་མི་མང༌། བོད་རྒྱའི་དམག་མིའི་རུ་སྒྲིག བྲོ་གཞས་ཁག་སོགས་གོང་བཞིན་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་སྟར་སྒྲིག་གིས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱིས་ཕེབས་བསུ་རྒྱ་ཆེ་ཞུས།

གཞན་ཡང་གནས་ཆུང་སྒྲ་དབྱངས་གླིང་དང༌། དན་འབག ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེ། ཚོགས་ཆེན་དང་གྲྭ་ཚང་ཁག བསྟན་མའི་གཟིམ་ཁང་བཅས་ཀྱི་ཡང་སྟེང་ནས་བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང་དབང་པོའི་གཞུ་ལྟར་བཀྲ་ཞིང༌། རི་ཀླུང་ཀུན་ནས་ཕེབས་བསང་གི་དུད་སྤྲིན་ནམ་མཁར་འཁྲིགས། སྤྱན་རྒྱ་རྔ་རོལ་གྱི་སྒྲ་དབྱངས་ཁྲོལ། འབྲས་སྤུངས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་རྡོ་གཅལ་སྟེང་ཕྱིང་དམར་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་གསུམ། ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ། མཁན་པོ་ལས་ཟུར། དགེ་བསྐོས། སྤྱི་སོ། ལས་སྣེ་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་དང༌། ཕེབས་རས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན་སོགས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དབུ་པཎ་གསོལ་ཞིང༌། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས། མཛོད་གོས་སེར་པོའི་དབུ་གདུགས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང༌། རྨ་བྱ་སྒྲོ་གདུགས་ཕུབ་སྒྲེང་ཞུས་ཏེ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་ཞབས་སོར་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རེ་ཁ་མངོན་པར་བཀོད།

སྲིད་ཟུར་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀུན་དགའ་ར་བའི་གཟིམ་ཆུང་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་དབུས་ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་རྣམས་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དང༌། འགག་བཅས་པར་སོ་སོའི་གོ་བབ་གདན་གྲལ་དུ་འཁོད། གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས་དང༌། དྲུང་ཇ། ཕེབས་རེས་བཅས་ཕེབས། (དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་པ་དེ་སྔོན་སྡེ་སྲིད་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་སྐབས་རྡོ་ཁང་སྔོན་མོའམ་མིང་གཞན་འབྲས་སྤུངས་དཔོན་ཁང་ཡང་ཟེར་བ། སྣེ་གདོང་པའི་དཔོན་རིགས་རྣམས་འབྲས་སྤུངས་སུ་ཡོང་སྐབས་མཚེར་ཤག་བྱེད་མུས་ལ། ཕག་གྲུ་སྡེ་སྲིད་ཁྲི་རབས་བཅུ་གཅིག་པ་ངག་དབང་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པས་སྲིད་དབང་བཟུང་རྗེས་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ས་སྟག་ ༡༥༡༨ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོར་ཕུལ་ཞིང༌། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་མིང་བསྒྱུར་གནང་སྟེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་འབྲས་སྤུངས་སུ་བཞུགས་དུས་ཀྱི་གཟིམ་ཁང་ཡིན་ཞིང༌། དེ་རྗེས་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་སྐུ་དུས་བོད་ཁྱོན་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་དབང་བཙུགས་ཤིང༌། དེ་ནས་བཟུང་བསྟན་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་མངའ་བདག་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚན་དུ་ཐོགས།)

དེ་རྗེས་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དབང་འདུས་དཔལ་འབར་དུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་རྒྱས་པ་སྔོན་སྒྲིག་ཐོག མགྲོན་གཟིམ་ནས་བཞུགས་གདིང་དང༌། གཟིམ་གཡོག་ནས་སྐུ་བེར། མཁན་ཆུང་གཞོན་པས་བཟེད་ཞལ་སྤྱི་བླུག་བཅས་གདན་ཞུ་གྲུབ་བསྟུན། མགྲོན་ཆེ་དང༌། རིན་རྒྱན་མགྲོན་གཉེར་ནས་སྟན་དམར་བརྒྱབས། སྤྱན་རྒྱ་དང་རིན་རྒྱན་སྤོས་འཛིན་པས་སྤོས་སྣེ་ཞབས་རས་བཅས་གོང་བཞིན་ཐོག རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ་དང་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ནས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས་ཤིང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་སྤོས་སྣེ་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཚོམས་ཆེན་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་ཉིད། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་དང༌། མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས། བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་ངོས་རིན་རྒྱན་འགོ་བྱིངས་དང༌། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་གསུང་ཞབས་བཅས་ལངས་སྟབས་སུ་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་དང༌། རྫས་བརྒྱད། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་བཅས་འབུལ་བའི་ཆོ་ག་དབུ་ཚུགས། རྟ་དབྱངས་མཐུན་འགྱུར་གྱི་ཚིག་མཚམས་སོ་སོར་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་རེ་རེ་བཞིན་འདེགས་འབུལ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དབུ་པཎ་གསོལ་ཞིང༌། དགྱེས་ཉམས་ཆེན་པོས་རིམ་བཞིན་བཞེས། ཤིས་བརྗོད་གྲུབ་མཚམས། བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། འབྲས་བློ་གླིང་ལྡན་མ་བློ་ཆོས་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། གུང་རུ་ངག་དབང་ཐར་འདོད་གཉིས་ནས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་དཀའ་གནད་ལས་བརྩམས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། མཇལ་ཐེངས་དང་པོར། སྲིད་ཟུར་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཁག སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་གསུམ། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོས་གཙོས་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། རྩེ་ཤོད་ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམས་མཆོད་གསུམ་གྱིས་གཙོས་ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། ཕོགས་མདའ་རྩིས་ཕྱག་རིམ་བཞི་སྲས་རྣམ་པ། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། གདན་ས་ཁག་གི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག ཕྱི་མགྲོན་མི་སྣ་ཁག གཞུང་ཞབས་ལས་དཀྱུས། ཡིག་ཚང་སློབ་ཕྲུག འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས། ཕོ་བྲང་གཉེར་པ། སྤྱི་སོ་ལས་སྣེ་ཁག རུ་རྒྱ། རྩེ་ཤོད་ཕྱག་ནང་དང་བཅས་ནས་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ། བཀའ་བློན་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། ཚང་མ་གོ་བབ་བཞིན་གྲལ་ལ་འཁོད། ཕྱི་རྒྱལ་སྐུ་ཚབ་མི་སྣར་དཀར་རྩིས་པས་དཀར་ཡོལ་བཀྲམས། གསོལ་ཇ་ཕེབས། བགྲོ་གླེང་མཚམས་བཞག གར་དང་པོ་འཁྲབ། འབྲས་བུ་གླིང་པས་སྣ་བརྒྱད་མཆོད་གར་རིམ་འབུལ་ཞུས། བགྲོ་གླེང་ཚུགས། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བས་ཕྱེད་གཟན་ཕབས་ཏེ་གུས་བཏུད་དང་བཅས་གསོལ་བསྐངས་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཏེ་སྐུ་བཅར་གསོལ་ཆེས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྲིད་ཟུར། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་བཅས་ཀྱི་གསོལ་བསྐངས་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན། ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཁག་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣར་རྩེ་མགྲོན་ནས་ཤིང་འབྲས་འབུལ་འགྲེམས་ཞུས་རྗེས་སྟོན་ཆེན་བཤམས། གར་གཉིས་པ་འཁྲབ། བགྲོ་གླེང་པ་བརྗེས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། གསོལ་ཚིགས་ཆེ་མོ་འབུལ་བཞེས་སྐབས་གར་པས་འཇམ་རོལ་ཕུལ། མི་དྲག་ཁག་ལ་གསོལ་བསྐངས་བཏེགས།

མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པར། ཕེབས་བྱམས་འགོ་བྱིངས། བྱམས་འཐེན་རུ་བརྒྱ། གར་པ། བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་གི་རྟེན་འབུལ་མི་སྣ་ཏཱ་བླ་མ་གདངས་ཆེན་པ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། ས་སྐྱའི་མི་སྣ་དྲུང་རྡོ་རྗེ་དགྲ་འདུལ། དབུས་གཙང་མདོ་ཁམས་བཅས་ཀྱི་ཚོ་ཆེན་ཁག དན་འབག ཤུན་གདོང་དཀར་ཁུལ་གྱི་གཞས་པ་གཞས་མ། ཤེལ་གྲོང་འབྲོང་རྩེད། སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བྲོ་པ་སོགས་ཀྱིས་མཇལ་དར་རྐྱང་འབུལ་ལ་ཕྱག་དབང་དང༌། དར་དཔྱངས་སྩལ། ས་སྐྱ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་མི་སྣའི་འབུལ་ཐོ་ནང་གསལ་དངོས་འབུལ་བསྟར། ཚང་མར་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས་ཕེབས་བྱམས་འགོ་བྱིངས་དང་བྱམས་འཐེན་རུ་བརྒྱ་སོགས་ལ་མཛོད་ཆུང་ནས་ལེགས་དར་དང༌། འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ནས་གནང་ཆ་བཅས་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་རིན་རྒྱན་གསོལ་དཔོན་ནས་ཞུས། སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་སྲིད་བློན་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཁག རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོས་གཙོས་ཡབ་གཞིས་སྐུ་ངོ་ཚོར་མགྲོན་ཆེས་སྒྲོན། རྩེ་འཕྲལ་བདེ་ཕྱག་མཛོད་ནས་བཀའ་བློན་རྣམ་པར་ལེགས་དར་ཕུལ། བགྲོ་གླེང་པ་ལྡན་མ་བློ་ཆོས་སྤྲུལ་སྐུས་ཚིག་བཀྲ་བརྗོད་དེ་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་བགྲོ་གླེང་པ་ཟུང་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་ཐོག ལེགས་དར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། མགྲོན་ཆེས་ཁྲི་དར་བསྒྲོན། རྩེ་མགྲོན་ནས་ཀ་དར་བསྒྲོགས། གཟིམ་འགག་ཁྲི་པས་བཞེངས་བརྡ་དང་བསྟུན་སྤོས་སྣེ་དང་སྤྱན་རྒྱ། ཕེབས་རས་སོགས་གོང་བཞིན་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས། ཕོ་བྲང་དཀར་གཞལ་མཐིལ་དུ་གཞས་པ་གཞས་མ། ཤེལ་གྲོང་འབྲོང་རྩེད། ལྷ་མོ་བ། བྲོ་པ་སོགས་ཚོགས་པ་སྐྱིད་སྡུག་སོ་སོ་ནས་རྐང་བྲོ་གླུ་གར་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། ཟློས་གར་བ་རྣམས་ལ་རྩེ་མགྲོན་ནས་ཕྱག་སྲུང་དང༌། མཛོད་ཆུང་དང༌། འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་སོ་སོ་ནས་གཡོག་དར་དང༌། གནང་ཆ། རྩེ་གཉེར་ལས་ཁུངས་ནས་ཇ་ཆང༌། ཁ་ཟས་སོགས་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་སྨོན་འདུན་ཞུས་ཏེ་དེ་ཉིན་ཕེབས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

དེ་རྗེས་འབྲས་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་བླ་སྤྱིའི་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོར་གདན་ཞུ་གསོལ་འདེབས་ལྟར། མཆོད་རྫས་རྒྱན་འགྲེམས་དང༌། བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་ཆས་གཟབ་སྒྲོན། དཀར་སྤྲོ་སྒྲིག་གཤོམ་སོགས་གྲ་སྒྲིག་འཐུས་ཚང་ཐོག་ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་དང༌། འདོན་བཟང་པ་རྣམས་གྲལ་ལ་འཁོད། རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲའི་ན་བཟའ་གོ་བབ་དང་བསྟུན་ནས་སྔར་ལམ་བཞིན་གཟབ་མཆོར་དང་ལྡན་པའི་ཐོག་ཆིབས་ཞབས་སུ་སྔ་རྗེས་གོ་རིམ་མ་འཆོལ་བར་བཅར་ཆོག་ཚང་འཛོམས་གོ་སྒྲིག་ཨང་གསར་ཞུས། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་དགེ་འདུན་རྣམས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་ནས་སེར་ཕྲེང་དང༌། འབྲས་བླ་སྤྱི་མཁན་པོ་ཁྲི་པ་ལས་ཟུར་དང་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་ལས་སྣེ་སོགས་ནས་སྤོས་སྣེ་ཞུས། སྤྱན་རྒྱ། ཕེབས་རས། སྤོས་འཛིན་སོགས་ཀྱི་དབུས་ྋགོང་ས་མཆོག་ན་བཟའ་ཆོས་གོས་རྣམ་གསུམ་དང༌། དབུ་པཎ་གསོལ་ཞིང༌། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་ནས་ཕྱག་འདྲེན། དབུ་གདུགས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང༌། རྨ་བྱ་སྒྲོ་གདུགས་ཕུབ་སྒྲེང་བཅས་ཚོགས་ཆེན་དུ་གདན་དྲངས། ཆོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་ཡང་སྟེང་ནས་དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང་དང༌། གར་པས་ཕེབས་བརྡ་སུ་སྣ་བཅས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས། སྲིད་ཟུར་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཙོས་གོ་རིམ་བཞིན་ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཕྲའི་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཐོག་མར་ཚོགས་ཆེན་ལྷ་མོ་ཁང་དང༌། རྟེན་གཙོ་ཐུབ་དབང་གཙོ་འཁོར། འཇམ་དབྱངས་ཆོས་རྗེའི་འདྲ་སྐུ། བྱམས་ཁང་བཅས་ལ་གནས་གཟིགས་གནང༌། སྙན་ཤལ་ཁག་ལ་མཁན་དྲུང་ནས་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་ཏེ་ཕུལ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས། བཞུགས་ཁྲིའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་དང་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་གཉིས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་མཚོན་ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་རྫོགས། བཞུགས་ཁྲིའི་གཡོན་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་རང་རང་གྲལ་གནས་སུ་འཁོད། དབུས་སུ་གསོལ་བསྐངས་དང་དཀར་སྤྲོ་རྒྱས་པ་སྒྲིག་གཤོམས་ཞུས། དེའི་མདུན་ཕྱོགས་འབྲས་སྤུངས་དགོན་གྱི་རྒྱལ་སྤྲུལ་དང་ཧོ་ཐོག་ཐུ་རྣམ་པ་དང༌། མཁན་པོ་ལས་ཟུར། གདན་ས་དགའ་སེ་གཉིས་ཀྱི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས། ལས་སྣེ་ཁག ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད། འདོན་བཟང་པ། དགེ་བཤེས་ཁག འདུས་མང་བཅས་དང༌། བརྟན་མའི་སྐུ་བསྟེན་མདུན་འཁོར་བཅས་གྲལ་ལ་འཁོད། འབྲས་སྤུངས་བླ་སྤྱི་མཁན་པོ་ཁྲི་པ་བློ་གླིང་པད་མ་རྒྱལ་མཚན་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དྲི་བྲལ་གྱིས་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ཕྱག་དབང་སྩལ། དབུ་མཛད་ནས་བཀྲ་ཤིས་རྫས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་ཞལ་འདོན་གསུང་སྐུལ་གྱི་ཚིག་མཚམས་སོ་སོར་མཁན་པོ་ཁྲི་པས་བཤད་འབུལ་དང༌། ཚོགས་མང་ནས་མཐུན་འགྱུར་དང་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དབུ་པཎ་གསོལ་ཏེ་རིམ་བཞེས་གྲུབ་མཚམས། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་འབྲས་སྤྱི་སོ་རྒན་པས་ཞུས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། དབུ་མཛད་ནས་ཞབས་བརྟན་གསུང་སྐུལ་གནང༌།

མགྲོན་ཆེ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་དཀར་སྤྲོ་གསོལ་བསྐངས་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཟིན་པ་དང༌། ཞལ་འདོན་ཆོ་གའི་ཚིག་མཚམས་སུ་མཁན་པོ་ཁྲི་པས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་རྒྱས་འབུལ་ལ་ཕྱོགས་གཡས་གཡོན་ནས་སྤྱི་སོ་རྒན་པ་དང༌། ཕོ་བྲང་གཉེར་པས་གཞོགས་འདེགས་ཀྱིས་ལྗགས་བཤད་ཕུལ་ཟིན་མཚམས་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་པཎ་གསོལ་ཏེ་ཚོམ་འབྲུ་གཏོར་བཞེས་མཛད། མཁན་པོ་ཁྲི་པས་འབུལ་འགོའི་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་དང༌། དངོས་འབུལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང༌། འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང༌། དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ། ན་བཟའ་ཉེར་སྤྱད་སོགས་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར། འབྲས་བློ་གླིང་སྤང་སྒང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། སྒོ་མང་དགེ་བཤེས་ཡར་འཕེལ་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཁག་དང༌། མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དང་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ། བླ་མ་གཞུང་ལས་པ། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་དང༌། དབུ་མཛད། སྤྱི་སོ། ཕོ་བྲང་གཉེར་པ་སོགས་ལས་སྣེ་ཁག་དང༌། སྤྱི་སོའི་དྲུང་གཉེར་ནང་གཟན། སྒོ་ར་ཁང་གཉེར། ཐབ་གཡོག་བཅས་མཇལ་བཅར་བ་སོ་སོས་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ།

མཁན་པོ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། མཇལ་དཀྱིལ་ཙམ་ལ་མགྲོན་ཆེའི་བརྡ་དོན་བཞིན་བགྲོ་གླེང་པ་བརྗེས། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་ཕོ་བྲང་གཉེར་པས་ཞུས། ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་ཆོ་གའི་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང༌། ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཁག མཁན་པོ་ཁྲི་པ་དང༌། མཁན་པོ་ལས་ཟུར། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་དང་དབུ་མཛད་བཅས་ལ་ཕྱག་བསྟར་སྲུང་མདུད་དང་ཕྱག་དབང་སྩལ། མཛོད་ཆུང་དང༌། རྩེ་ཕྱག་ནས་ལེགས་དར་དང༌། འབུལ་སློག་གནང་ཆ་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས།

བགྲོ་གླེང་པས་ཚིག་བཀྲ་བརྗོད་དེ་གཉིས་ཀས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་ཐོག་ཕྱག་སྲུང་དང༌། ལེགས་དར་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། ཤིས་བརྗོད་སྐབས་མགྲོན་ཆེས་ཁྲི་དར་དང༌། རྩེ་མགྲོན་ནས་ཀ་དར་བསྒྲོགས་ཏེ་དེ་ཉིན་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་སྟེང་བྱམས་པ་མཐོང་གྲོལ་དང༌། བདེ་གཤེགས་ལྷ་ཁང༌། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་དང༌། གསུམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ། བཞི་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་རྣམ་པའི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་ཁག་དང༌། བཀའ་འགྱུར་གསེར་བྲིས་མ་བྱིན་རླབས་ཅན་བཅས་ལ་ཞབས་སྐོར་དང་སྦྲགས་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས་པར་སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་སྣེ། ཕེབས་རས་སོགས་སྔར་སྲོལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་ལམ་ལྟར་གདན་ཞུས།

བོད་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༡ (༡༩༥༨།༧།༢༦)ཞོགས་པ་འཆར་ཅན་དྲུང་བཞེས་དང༌། དེ་ནས་འབྲས་སྤུངས་ཕོ་བྲང་མགོན་ཁང་བཀའ་རྒྱ་མའམ། སྒོ་ཁྲ་ལྷ་མོ་ཁང་གི་གཟིམ་སྒོ་ཕྱེ་ནས་རྣམ་གྲྭ་རྒྱུན་བསྐངས་པའི་ཐོག་གསུང་ཞབས་འཕར་སྣོན་བཅས་གཟབ་གསོལ་བསྐྱངས་རྒྱུའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་བཅས་ནས་ཆོག་ཞབས་ཞུས་ཏེ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོར་ན་བཟའ་མཆོད་གཏོར། བསྐངས་རྫས་རྟེན་ཆས་བཅས་གསར་པ་འབུལ་གཤོམ་དང༌། བསྐངས་འཕྲིན་གསོལ་མཆོད་རྒྱས་འབུལ་མཛད། དེ་རྗེས་གསང་སྔགས་ཕོ་བྲང་འདུ་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རྟེན་གཙོ་ཡི་དམ་སྲུང་ཚོགས་ལའང་བསྐངས་བཤགས་དང་འཕྲིན་བཅོལ་གནང་ཟིན་མཚམས་རྩེ་ཕྱག་ལས་ཁུངས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རྟེན་གསུམ། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང་མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། གསུང་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་བཅས་པར་མཇལ་དར་དང་སྐུ་ཡོན་ཕུལ།

བོད་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༢ (༡༩༥༨།༧།༢༦)ཉིན་ཕྱི་རྒྱའི་མཛད་སྒོ་བར་སེང་དང༌། གཟིམ་ཆུང་དུ་མཚན་ཞབས་རྣམ་པ་ལྷན་དུ་གཞུང་དོན་དཀའ་གནད་རིགས་ལ་བགྲོ་གླེང་མཛད། ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཁས་མང་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོར་བསྙེན་བཀུར་མང་ཇ་སྦྱོར་སྦྲེལ་དང༌། བཞེས་ཐུག་འབྲས་ཚ། དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་དངུལ་སྲང་བཅོ་ལྔ་རེ་དང༌། ལོ་ལྟར་སྐུ་འགྱེད་དངུལ་སྲང་གང་རེ་འབུལ་དམིགས་མ་ཐེབས་སྦྱོར་འབུལ་གནང་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གདན་ཞུས་ཞབས་སོར་འཁོད་པར་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་ཡུན་དུ་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་དང༌། དངོས་འབུལ་དཔངས་མཐོའི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ་མཛད།

ཚེས་ ༡༤ (༡༩༥༨།༧།༢༩)ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལྷ་རམས་མཚན་བཞེས་ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་ཆེད། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་འདུན་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོར་མང་ཇ་སྦྱོར་སྦྲེལ། བཞེས་ཐུག་འབྲས་ཚ། དགེ་འདུན་རེར་མཇལ་དར་ཟུབ་ལེགས་རེ་དང༌། སྐུ་འགྱེད་དངུལ་སྲང་གསུམ་སྒོར་བཅུ་རེ། གསོལ་ཇ་སྦག་རེ། གྲྭ་ཚང་བཞི་སོ་སོར་གྲྭ་ཇ་གཟབ་འཕར་དང༌། དགེ་འདུན་རེར་དར་ཟུབ་རེ། སྐུ་འགྱེད་དངུལ་སྲང་གསུམ་སྒོར་ལྔ་རེ། ཚོགས་ཆེན་དང༌། གྲྭ་ཚང་བཞིའི་འདུ་ཁང་སོ་སོར་གཞུང་གནས་ནས་སྔར་ལམ་མཆོད་རྫས་གོས་ཚོན་ཁྲ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཕན་ཆ་རེ་དང༌། གདོང་གྲལ་མཐོང་ཡངས་སུ་གོས་མཛོད་གོས་སེར་པོའི་རྒྱལ་མཚན་རེ་བཅས་སྩལ། དེ་བཞིན་ཕོ་བྲང་སྟེང་ཤོད་བར་གསུམ་དང༌། ཚོགས་ཆེན། གྲྭ་ཚང་ཁག གནས་ཆུང་པེ་ཧར། བསྟན་མ། དགའ་གདོང་བཅས་དགོན་ལྕོག་སོ་སོར་འཕྲིན་སྐུལ་རྟེན་རྫས། མཆོད་བསྙེན་དགོས་ཐོབ་སོགས་གཞུང་ཕྲ་ནང་གསལ་ལྟར་སྩལ།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༥ (༡༩༥༨།༧།༣༠)གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་མཆོག་དུ་དགེ་བའི་ཉིན། ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་དཀར་སྤུངས་པའི་བཀའ་རབ་འབྱམས་མཁས་མང་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་གསན་བསམ་ཕ་མཐར་སོན་པའི་འབྲས་རྟགས་སུ་ལྷ་རམས་དམ་བཅའི་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞི་བསྐྱང་རྒྱུར། སྔ་དྲོ་ཕོ་བྲང་ཡང་སྟེང་ནས་གར་པས་རོལ་ཆ་དང་གཉིས་ཀྱིས་སྐབས་དབྱེ་ཞིང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་རིམ་པ་གྲུབ་པ་དང༌། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། སྔར་སྲོལ་སྲི་ཞུའི་གོ་རིམ་ལྟར་ཐོག་མར་འབྲས་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་དུས་འབྲེལ་གསོ་སྦྱོང་གི་ཚོགས་མགོན་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་དང༌། ཆོས་བསྒྲགས་པའི་མདོ་བཀའ་སྩལ་ཏེ་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུངདུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

དེ་རྗེས་ཚོགས་ཆེན་རྡོ་གཅལ་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་དམ་བཞེས་བཞུགས་ཁྲི་དང༌། གཡས་སུ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། གཡོན་དུ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་བཞུགས་ཁྲི་སྔོན་ཚུད་སྒྲོན་ཟིན་པའི་ནུབ་ངོས་སྲིད་ཟུར་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་ཤོད་སྐོར་དཀྱུས་མ་ཡན་དང༌། ཤར་ངོས་གཞུང་ཞབས་རྩེ་སྐོར་ཛ་ཏས་གཙོས་ལས་དཀྱུས་ཡན། རྡོ་གཅལ་སྟེང་ཤོད་བཀའ་རབ་འབྱམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཚོན་བསླབ་གསུམ་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པ་མཁས་མང་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཁྲི་ལ་ཉེ་བ་བཅས་གདན་འཛོམས་ཤིང༌། རང་རང་གོ་བབ་ཀྱི་གདན་གྲལ་དུ་འཁོད་མཚམས་ཞབས་རས་དང༌། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན་སོགས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་དང༌། མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས། དེ་རྗེས་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཇལ་དར་དང་རྟེན་གསུམ། འཁོར་ལོ། དུང་དཀར་བཅས་འབུལ་བཞེས་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྲིད་ཟུར། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི་ཡན་ནས་གོ་བབ་ཀྱི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། དབུ་མཛད་ནས་ཞལ་འདོན་དཔལ་ལྡན་ཡོན་ཏན་མ་གསུང་སྐུལ་གྲུབ་མཚམས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དབུ་ཞྭ་སྒྲོ་རྩེ་མ་ཕྱག་ཏུ་བཟུང་སྟེ་ཐུགས་སྨོན་དང༌། སྤྱི་བཤད་གུས་བཏུད་བཅས་མཛད། དེ་མཚམས་མཁན་པོ་ཁྲི་པ་བློ་གླིང་མཁན་པོ་ལས་ཐོག་པད་མ་རྒྱལ་མཚན་ནས་གཞུང་འགོད་ཞུས་ཟིན་པ་དང༌། རྣམ་འགྲེལ་ལེའུ་གཉིས་པའི་ཁོངས། རྒྱུ་སྤང་ཡོན་ཏན་གསུམ་བདེ་གཤེགས་སོགས་ཀྱི་རྟགས་གསལ་ཕུལ།

དེ་བཞིན་སྒོ་མང་མཁན་པོ་སོག་པོ་སྐལ་བཟང་ལེགས་ལྡན་ནས་དབུ་མའི་ཁོངས་བདག་མེད་གཉིས་ཐོག་མའི་རྟོགས་རིམ་སྐོར་དང༌། ཤག་སྐོར་མཁན་པོ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་ནས་ཕར་ཕྱིན་སྦྱོར་ལམ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཉི་ཤུའི་སྐོར། མི་ཉག་བློ་བཟང་ནས་འདུལ་བ་ལྔ་ཕྲུག་སོགས་མཁས་པ་བཅོ་ལྔ་ནས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་རྩ་འགྲེལ་གཞུང་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་བརྒལ་བརྟག་གི་རིགས་ལམ་ཕྲ་མོ་ནས། རྟགས་གསལ་ཕུལ་བར། (སྐབས་དེའི་རྟགས་གསལ་འབུལ་མཁན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་བློ་གླིང་མཁན་པོ་པདྨ་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ཤག་སྐོར་མཁན་པོ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་རྣམ་གཉིས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཀྱང་མུ་མཐུད་སྐུ་ཚེ་གང་བོར་གཞུང་ཆེན་པོའི་ཉམས་བཞེས་དང༌། སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་རྐང་བཞེས་གནང་བ་སོགས་དམིགས་བསལ་གྱི་མཚན་སྙན་དང༌། མཛད་རྗེས་ཀྱི་འོད་སྣང་ནུབ་པ་མེད་པར་བསྐྱངས།)ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་བཞེད་སྲོལ་གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང་མི་འགལ་ཞིང༌། གློ་བུར་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ། རང་ལུགས་ཀྱི་འཛིན་མཚམས་མ་འཆོལ་བའི་སྒོ་ནས་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བའི་གསུང་ལན་ཐོགས་མེད་སྩལ་བར། མཁས་རྣམས་མགུ་བ་བསྐྱེད་པའི་ལེགས་བཤད་རྨད་དུ་བྱུང་བར་མཁས་མང་འདུས་ཚོགས་དགའ་དད་གུས་གསུམ་གྱི་སྤྲོ་བ་ལྷག་པར་འཕེལ། རྟགས་གསལ་འབུལ་རྒྱུའི་ཡུན་ཚད་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེར་བཀའ་བསྡུར་དང་འབྲེལ་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཚམས་སྦྱོར་མཛད།

སྐབས་དེར་གཞུང་བསྟེན་དགྲ་ལྷའི་གཙོ་བོ་གནས་ཆུང་འོད་ལྡན་དཀར་པོ་གློ་བུར་རྟེན་གཞིར་ཁོག་བརླམས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེར་ལེགས་འབུལ་མཇལ་དར་ཕུལ་ཞིང༌། བདེན་བཞི་ལས་བརྩམས་པའི་རྟགས་གསལ་ཐུང་ངུ་ཞིག་ཀྱང་ཕུལ། དེ་རྗེས་སྒོ་མང་མཁན་པོ་སོག་པོ་སྐལ་བཟང་ལེགས་ལྡན་དང་བློ་གླིང་མཁན་པོ་པད་མ་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་དམ་བཅར་བཞུགས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་འདུལ་བ་སོ་ཐར་གྱི་མདོའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། སྙན་པའི་བ་དན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་གྲགས།། ཞེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གཞུང་དོན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་ལ་དོན་གྱི་རྡོ་ཁ་དྲིལ་བ། ལུང་རིགས་འབྲེལ་ཆགས་པ། ཕ་རོལ་གྱི་དམ་བཅའ་གང་བཟུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཟློག་ཏུ་མེད་པའི་རྟགས་གསལ་འཕེན་གནང་མཛད་པར། མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་དགའ་གུས་ཀྱིས་སྤུ་ལོང་གཡོ་ཞིང་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལན་བརྒྱར་གཏོར། གཞུང་ལེན་པས་ཚིག་བཀྲ་བརྗོད་དེ་སྨོན་ལམ་ཤིས་བརྗོད་དང་བཅས་དམ་བཞེས་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ་ནས་སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཕེབས་རས། དབུ་གདུགས། ཕྱག་འདྲེན་སོགས་རྒྱུན་ལྟར་ཞུས་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས།

ཚེས་ ༡༦ (༡༩༥༨།༧།༣༡)ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་ཀྱི་མཁས་མང་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་དགའ་སྟོན་ཆེད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་དཀར་སྤྲོ་རྒྱས་པ་དང༌། གསོལ་སྟོན་ཟབ་རྒྱས་ཐོག རྟེན་འབྱུང་ལེགས་འབུལ་བསྟར་རྒྱུའི་མཛད་སྒོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས། ཚོམས་ཆེན་རྟེན་གཙོའི་མདུན་སྟན་དམར་ཐོག་སྐུ་ཕྱག་དང༌། རྩེ་སྡེ་དྲུང་ནས་སྙན་ཤལ་ཁག་ལ་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་ཏེ་ཕུལ། ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས།

བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་ངོས་རིན་རྒྱན་འགོ་བྱིངས་དང༌། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་གསུང་ཞབས་པ་བཅས་ལངས་སྟབས་སུ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་རྟགས་བརྒྱད། རྫས་བརྒྱད། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་བཅས་འབུལ་བའི་ཆོ་ག་ཚུགས། ཚིགས་མཚམས་དང་བསྟུན་ནས་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་རེ་རེ་བཞིན་འདེགས་འབུལ་ཞུས་པ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་དབུ་སློབ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་མཐུན་འགྱུར་ཞུས། དེ་རྗེས་རྒྱས་པ་མཁན་པོ་བསྟན་འཛིན་ནོར་བུ་དང༌། ཤག་སྐོར་མཁན་པོ་ཕ་ར་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་གུང་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག་དང༌། སྲིད་ཚབ་བླ་མ་ཟུར་པ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། རྒྱལ་སྤྲུལ་དང་ཧོ་ཐོག་ཐུ། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག བཀའ་བློན་རྣམ་པ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་སྐུ་འཁོར། རྩེ་ཤོད་ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། ཕོགས་མདའ་རྩིས་ཕྱག་རིམ་བཞི་སྲས་རྣམ་པ། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། གདན་ས་ཁག་གི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་འབྲིང་ཆུང༌། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་ཁག རྩེ་ཤོད་ལས་དཀྱུས་དྲུང་གཏོགས་དང་བཅས་ནས་གོ་བབ་ཀྱི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་བར། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོར་དབུ་ཐུག་དང༌། དེ་བྱིངས་ལ་ཕྱག་དབང་སྩལ། དེ་རྗེས་སྔར་ལམ་མཛད་ཆེན་ཁག་གི་དམིགས་བསལ་གསར་མཇལ་གྲས། བོད་རྗེ་མངའ་བདག་ཡུམ་བརྟན་གྱི་གདུང་བརྒྱུད་ལྷ་རྒྱ་རི་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱ་མཚོ་ཛ་སག་གསར་མཇལ་དང༌། རྩེ་དྲུང་ཞབས་གསར་བ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་དང༌། བསྟན་པ་མཐར་ཕྱིན། ཤོད་དྲུང་ཞབས་གསར་བ་གླང་ཟུར་རིག་འཛིན་བསམ་འགྲུབ་བཅས་སོ་སོ་ནས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་དང༌། འབུལ་དངོས་བཅས་བསྟར། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། གསོལ་ཇ་དང༌། གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། བགྲོ་གླེང་མཚམས་བཞག གར་དང་པོ་འཁྲབ། མུ་མཐུད་འབྲས་བུ་གླིང་པས་མཆོད་གར་སྣ་བརྒྱད་སྤྲོས། བགྲོ་གླེང་པ་བརྗེ་ལེན་གྱིས་འགོ་ཚུགས། མགྲོན་ཆེ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་ནས་གསོལ་བསྐངས་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཏེ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུས།

གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། གར་གཉིས་པ་འཁྲབ། དེ་རྗེས་རྟེན་འབུལ་མི་སྣ། ས་བཀྲས་འབྲི་སྟག་འབྲུག་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་བླ་བྲང་ཆེ་ཁག ལྷ་རྒྱ་རིས་གཙོས་སྡེ་དཔོན་ཁག དབུས་གཙང་ཚོ་ཆེན་སོ་སོའི་མི་སྣ་བཅས་རྟེན་འབུལ་མི་སྣ་ཁག་གིས་མཇལ་དར་དང༌། འབུལ་དངོས་བསྟར་བར་ཕྱག་དབང་དང་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། གྲལ་ལ་འཁོད། ས་སྐྱ་དང༌། བཀྲས་ལྷུན་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་འབུལ་སྙན་ཞུ་སྡེ་དྲུང་བརྒྱུད་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས། གསོལ་ཇ་དང༌། བཞེས་འབྲས་མཐུད་ཀ་ཕེབས། བགྲོ་གླེང་བ་རྒྱས་པ་མཁན་པོ་བསྟན་འཛིན་ནོར་བུས་ཚིག་བཀྲ་བརྗོད་དེ་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་ཐོག ཕྱག་སྲུང་དང་ལེགས་དར་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་སྲིད་ཟུར་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། རྒྱལ་སྤྲུལ་དང་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བཅས་ལ་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་བཅས་ལ་མགྲོན་ཆེས་སྒྲོན། རྩེ་ཕྱག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ནས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོར་ལེགས་དར་ཕུལ། མགྲོན་ཆེས་ཁྲི་དར་ཕུལ། རྩེ་མགྲོན་ནས་ཀ་དར་བསྒྲོགས་ཏེ་མཛད་སྒོ་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་ནང་གདན་ཞུ་ཞུས།

ཚེས་ ༡༧ (༡༩༥༨།༨།༡)ཉིན་འབྲས་སྤུངས་གྲྭ་ཚང་ཁག་བཞི་སོ་སོར་ཆོས་ཞུགས་མཛད་སྒོའི་རྟེན་འབྱུང་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། ཐོག་མར་མཁས་མང་བྱེ་བའི་བསྟི་གནས་བློ་གསལ་གླིང་བླ་གྲྭ་ཡོངས་ནས་སེར་ཕྲེང་དང༌། སྤྱན་རྒྱ། ཞབས་རས། སྤོས་སྣེ་བཅས་སྔར་རྒྱུན་ཐོག་ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་ཀྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་གྲྭ་ཚང་རྡོ་གཅལ་སྟེང་མཁན་བླ་དབུ་ཆོས་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ། གྲྭ་ཚང་འདུ་ཁང་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་མཆོད་འབུལ་གནས་གཟིགས་དང༌། རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་སྡེ་དྲུང་ནས་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་ཕུལ། མགོན་ལྕོག་རྣམས་སུ་འཕྲིན་སྐྱེམས་སྩལ། དེ་ནས་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་བློ་གླིང་མཁན་པོ་ཕ་ར་པདྨ་རྒྱལ་མཚན་ནས་གུས་ཕྱག་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་པར་ཕྱག་དབང་གནང༌། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས།

དེ་རྗེས་འབུལ་དངོས་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར་ཞིང༌། མུ་མཐུད་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས། ལས་སྣེ་དབུ་ཆོས་སོགས་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་དབང་དང༌། སྲུང་འཕྲལ་སོགས་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། དཀར་སྤྲོ་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས་པ་རྣམས་བཀྱེ་ཆོག་དང་འབུལ་འགྲེམས་ཞུས། མགྲོན་ཆེས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་མཁན་པོར་སྩལ། རྩེ་ཕྱག་ནས་འབུལ་སློག་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། གཟིམ་འགག་ནས་བཞེངས་བརྡ་བཏང་སྟེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་ཞབས་སྟོན་འཁོར་དང་བཅས་པ་སླར་ཡང་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་དང༌། བདེ་ཡངས་གྲྭ་ཚང༌། སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་བཅས་སུ་གོང་བཞིན་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་འབྲེལ་རྟེན་འབྱུང་དཀར་སྤྲོའི་མཛད་སྒོ་གོ་རིམ་བཞིན་ལེགས་པར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༨ (༡༩༥༨།༨།༢)ཉིན་འབྲས་སྤུངས་བླ་སྤྱིས་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཙམ་ལ་ཕོ་བྲང་ཡང་སྟེང་ནས་གར་པས་རོལ་ཆ་དང༌། ཚོགས་ཆེན་ཡང་སྟེང་ནས་དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང་ཞུས། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག མཁན་པོ་ལས་ཟུར་སོགས་ནས་སྤོས་སྣེ་ཞུས། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཆེ་ཕྲ་རྣམས་ནས་སྔ་རྗེས་གོ་རིམ་བཞིན་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར། ཞབས་རས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། དབུ་གདུགས་བཅས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དབུ་པཎ་གསོལ་ཞིང་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་ནས་ཕྱག་འདྲེན་གྱིས་ཚོགས་ཆེན་སྒོ་འཕྱོར་འོག་ཕེབས་པ་དང་དབུ་མཛད་ནས་དམིགས་བརྩེ་མའི་རྒྱང་འཐེན་གསུང་སྐུལ་ལྟར་དགེ་འདུན་དམངས་ནས་མཐུན་འགྱུར་མཛད། སྟན་དམར་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཚོགས་ཆེན་རྟེན་གཙོར་སྐུ་ཕྱག་མཛད། སྡེ་དྲུང་ནས་སྙན་ཤལ་ཁག་ཕུལ། བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང་འབྲས་བླ་སྤྱི་མཁན་པོ་ཁྲི་པ་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། བརྟན་བཞུགས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་ཚུགས། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་སྤྱི་སོ་རྒན་པས་ཞུས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས།

མཁན་པོ་ཁྲི་པས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་འབུལ་སྐབས་ཕྱོགས་གཡས་གཡོན་ནས་སྤྱི་སོ་དང༌། ཕོ་བྲང་གཉེར་པས་ཚོམས་འབྲུ་གཞོགས་འདེགས་ཞུས། མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་འབུལ་ཟིན་བསྟུན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཚོམ་འབྲུ་གཏོར་བཞེས་བསྐྱངས། འབུལ་འགོའི་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་རྗེས་འབུལ་དངོས་རྣམས་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ། མཁན་པོ་ལས་ཟུར། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཆུང༌། བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་གཉིས་དང༌། དབུ་མཛད། སྤྱི་སོ། ཕོ་བྲང་གཉེར་པ། དཀོན་གཉེར་ལས་བྱེད། ཚོགས་ཆེན་ཇ་མ། ཕོ་བྲང་དང༌། སྤྱི་སོའི་ཁང་གད། ནང་གཟན། ཐབ་གཡོག་བཅས་མཇལ་བཅར་ལ་མཁན་པོ་ལས་ཐོག་མན་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས་དང༌། མཇལ་ཁ་མཇུག་སྒྲིལ་མཚམས་གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་ཕོ་བྲང་གཉེར་པས་ཞུས། གཏང་རགས་མཎྜལ་ཕུལ། ཤིས་བརྗོད་སྐབས། སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་མགྲོན་ཆེས་མཁན་པོ་ཁྲི་པ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་ནས་ཧོ་ཐོག་ཐུ་སོགས་ལ་གཡོགས། ཁྲི་དར་ཕུལ། ཀ་དར་བསྒྲོགས། གཟིམ་འགག་ནས་བཞེངས་བརྡ་བཏང༌། ཞབས་རས་སྤྱན་སྤོས་སོགས་དང་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་མཐོང་གྲོལ་མ་དང༌། འཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། འདུ་ཁང་ལ་ཞབས་སྐོར་གྱིས་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༩ (༡༩༥༨།༨།༣)ཉིན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་རིམ་པ་གྲུབ་པ་དང༌། དྲུང་ཇ་དང༌། བཞེས་ཐུག་ཕེབས། དེ་ནས་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་ཀྱི་གླིང་སྐོར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུར་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རྫོགས་རང་རང་གོ་རིམ་མ་འཛོལ་བར་སྔ་རྗེས་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར། གྲྭ་ཚང་ཁག་གི་མཁན་པོ་ལས་སྣེ། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་སོགས་ནས་སྤོས་སྣེ། སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན། དབུ་གདུགས་སོགས་ཀྱི་སྔུན་བསུས། གདན་ཞུས་ཀྱི་གླིང་བསྐོར་ཕྱོགས་བཞིར་སྔར་གྱི་བཞུགས་ཁྲི་ཁག་སོ་སོར་ས་ཁུངས་ཁང་ཚན་སོ་སོས་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་ཁག་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད་ཐོག་ཁུངས་སོ་སོས་གསོལ་འབྲས་དང༌། རྟེན་གསུམ་བཏེགས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པ་བཅས་ནས་རྟེན་ཁྲུས་དང་ཡུལ་ཁྲུས་རབ་གནས་བཅས་གནང༌། ཞབས་སྐོར་གྲུབ་བསྟུན། སྐུའི་གམ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་འཛིན་ཁོངས་བཀྲ་ཤིས་ཁང་གསར་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས་ཏེ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། གཉེར་ཕྱག་ནས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས་རྗེས། བཀྲས་ཁང་སྡེ་པས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་དེ་ནས་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ (༡༩༥༨།༨།༤) སྔ་དྲོ་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་དུ་དགའ་གདོང་བསྟན་སྲུང་སྤྱན་འདྲེན་ཐོག་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཞེས་ལེགས་གྲུབ་ཀྱི་གཏང་རག་ཏུ་ཆོས་སྐྱོང་ཆེན་པོར་གསེར་དངུལ་སོགས་ལས་གྲུབ་པའི་སྐུ་ཆས་ཆ་ཚང་གསར་འབུལ་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་དྲུང་བཞེས་གྲུབ་མཚམས་ཚོགས་ཆེན་དང༌། གྲྭ་ཚང་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་རྒྱས་པ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་རྒྱུར། ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་དང་བཅས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་ལས་སྣེས་སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ་གནས་གཟིགས་ཐོག་རྟེན་གཙོ་དང༌། སྲུང་མ་ཁག་ལ་རབ་གནས་མཛད། རྩེ་སྡེ་དྲུང་ནས་སྙན་ཤལ་ལ་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་ཏེ་འབུལ་གནང་མཛད། གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕུལ། གྲྭ་ཚང་མཁན་པོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་ཏེ་གནས་གཟིགས་ལེགས་པར་གྲུབ་ནས་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༡ (༡༩༥༨།༨།༥)ཉིན་དགེ་འཕེལ་དབུ་རྩེར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུར་ཕེབས་ལམ་དང༌། རི་ཁྲོད་གཟིམ་ཆུང་ཁག་ལ་བཞུགས་སྒྲིག མཆོད་རྫས་སོགས་ཕེབས་སྒྲིག་སྔོན་ནས་ལེགས་ཟིན་ལྟར། གོང་ཚེས་ཉིན་དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད་3དུ་ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་ཀྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་ལ་དགོན་པའི་ལྟག་འཛམ་ཆུ་བར་བླ་མ་ལས་སྣེས་སྤོས་སྣེ། སྲིད་ཟུར་རྣམ་པ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་དབུས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་བྱིངས་ནས་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕེབས་ཁྲི་དང༌། ཆིབས་ཞབས་རྣམས་རྟ་ཐོག་ཕེབས། དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད་གཤམ་བཞུགས་ཁྲི་སྒང་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། རི་ཁྲོད་གནས་བླ་མ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ནས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། གསོལ་འབྲས་ཕེབས། ངང་ཙམ་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་རི་ཁྲོད་ལ་མ་ཕེབས་ཙམ་ནས་གནས་བླས་སྤོས་སྣེ། དགེ་སློང་རྣམས་ནས་སེར་ཕྲེང་ཞུས་ཏེ་མཇལ་དར་ཕུལ། རྩེ་མགྲོན་ནས་རང་སློག་གཡོགས། རི་ཁྲོད་ཡང་སྟེང་ནས་སྐུ་བསངས་དང༌། དུང་རྒྱ། བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང༌། ནུ་མ་རི་གཡས་གཡོན་ནས་སྐུ་བསངས་དུད་སྤྲིན་འཕྱུར་བཞིན་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་ཁྲི་ལས་བཤོལ་ཏེ་རི་ཁྲོད་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ཆིབས་ཞབས་རྣམས་མཚེར་ཤག་ཁག་ཏུ་འཁོད། ངང་ཙམ་ནས་རི་ཁྲོད་འདུ་ཁང་དུ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་སྔོན་སྒྲིག་ལེགས་འབུལ་བསྟར། གནས་བླ་དགེ་སློང་རྣམས་ནས་སྤོས་སྣེ་དང༌། སྤྱན་རྒྱ་སོགས་ཀྱི་སྔུན་བསུས་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཀྱི་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་གནས་བླ་མ་བློ་གླིང་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ནས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། རི་ཁྲོད་དགེ་སློང་ཚོ་དང༌། བསྟན་མའི་སྐུ་རྟེན་བཅས་གྲལ་ལ་འཁོད། དགེ་སློང་རྣམས་ནས་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་ཕུལ། ཚིག་མཚམས་སུ་གནས་བླས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་བཤད་འབུལ་གཞོགས་ཕན་ཚུན་དགེ་སློང་གཉིས་ཀྱིས་བཏེགས། མཎྜལ་ཚོམ་འབྲུ་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་རྗེས་གནས་བླས་འབུལ་འགོའི་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། འབུལ་དངོས་བསྟར། དགེ་སློང་རྣམས་མཇལ་ཁའི་མཇུག་བསྟན་མའི་སྐུ་རྟེན་ངོ་འཁོར་དང༌། འབྲོག་པ་བཅས་ནས་མཇལ་བཅར་གནས་བླ་དང༌། བསྟན་མའི་སྐུ་རྟེན་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། ཚིག་མཚམས་སུ་གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་གནས་བླས་ཞུས། མགྲོན་ཆེ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་གྱིས་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཏེ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུས། བསྟན་འབར་མ་དང༌། ཤིས་བརྗོད་སྐབས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་གནས་བླ་དང༌། བསྟན་མའི་སྐུ་རྟེན་ལ་སྩལ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་མཛོད་ཆུང་དང༌། རྩེ་ཕྱག་ནས་ལེགས་དར་དང༌། འབུལ་སློག་གནང་ཆ་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གནས་སྲུང་བསྟན་མ་གཙོ་འཁོར་གྱི་སྐུ་བརྙན་ཁག་ལ་སྒྲོན་དར་དང༌། རབ་གནས་བྱིན་རླབས་བཅས་བསྩལ། སྤྱན་སྤོས་སོགས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་རི་ཁྲོད་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས། སྐུ་ངལ་ཅུང་ཟད་གསོས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ཀྱིས་ནུ་མ་རི་གཡས་གཡོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྐུ་བསང་དང༌། སྐུ་རླུང་དར་འཛུགས་འཕྲིན་སྐྱེམས་གནང༌། དེ་ནས་ཕར་ཙམ་ན་བྲག་རྡོ་དང༌། ན་སྤང་བྱ་སྐྱིབས་གཟུགས་ཀྱི་མཐའ་འཁོར་སྤང་རྒྱན་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཤར་བ། ཆུ་ཕྲན་ལྷུང་ལྷུང་དུ་འབབ་པའི་གནས་ཤིག་ཡོད་པ་དེར་ཕེབས་ཏེ་བྲག་ཐོག་ཏུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད།

དེ་ནས་ནོར་གླིང་དང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང༌། ལྷ་ས་སོགས་ལ་རྒྱང་ཤེལ་ནང་གཟིགས་རྗེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བཀའ་གནང་དོན། “ནོར་བུ་གླིང་ཁའི་ནུབ་བརྒྱུད་ནོར་ཐོད་གླིང་ག་ནི་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དང༌། ཚལ་ཞིང་གིས་ཁེངས་པ་མ་ཟད། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཐའ་འཁོར་ཚང་མ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དང་རྒྱ་གྲོང་ཆགས་འདུག འདི་འདྲའི་ཁང་པ་མང་པོ་བརྒྱབས་ཡོད་པ་ད་རེས་མ་གཏོགས་མཐོང་མ་བྱུང༌།” ཞེས་བཀའ་གནང༌།

གང་མཚམས་ནས་རི་ཁྲོད་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པས་སྤང་རྒྱན་མེ་ཏོག་མཛེས་ཤིང༌། སྤང་ལྗོངས་ཤིན་ཏུ་བདེ་བའི་དཀྱིལ་དུ་སེ་བའི་སྡོང་པོ་མེ་ཏོག་ཕྲ་ཆེམ་ཆེམ་ཤར་ཞིང་དྲི་བསུང་འཐུལ་བ་དང༌། གཡས་གཡོན་དུ་ཆུ་ཕྲན་བབས་པའི་སྒྲ་སྒྲོག་པ་སོགས་ཧ་ཅང་དབེན་ཞིང་མཛེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་ཕྲན་བུ་བསྡད་ན་ཞེས་བཀའ་ཕེབས་ལྟར་བཞུགས་གདན་ཐོག་ལྷོད་བཞུགས་ཀྱིས་ད་རེས་གྲྭ་སྐོར་མཛད་སྒོ་བྲེལ་ཟིང་ཆེ་བ་རྣམས་ཟིན་ཏེ་དེ་རིང་འདིར་སེམས་ལྷོད་བག་ཕེབས་པའི་ཐོག་ས་ཆ་འདི་ཡང་སྐྱིད་པོ་དང༌། མེ་ཏོག་སེ་བའི་དྲི་བསུང་ཞིམ་པ་ཆུ་སྒྲ་སྙན་པ་བཅས་ངལ་གསོ་བྱས་ན་ཡག་པོ་འདུག ངང་ཙམ་བསྡད་རྒྱུར་དཔེ་ཆ་ལེན་པར་ཐོངས་ཞེས་ཕེབས་པ་ལྟར་སྐུ་བཅར་མཆོད་མཁན་ནས་ཕྱག་དཔེ་ལེན་མི་གཏོང་གནང་མཛད།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་འབབ་ཆུ་དེར་ཕྱག་ཕྱིས་རས་དཀར་སྦངས་ནས་དབུ་ལ་བཞེས། ཕྱག་དཔེ་གཟིགས་ཞིབ་ཀྱིས་སྐུ་ལྷོད་བཞུགས་གནང༌། གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་གསོལ་ཇ་དང༌། ཞལ་ཏོག་བསྣམས་ཏེ་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས། ཆིབས་ཞབས་ཚོར་ཡང་གསོལ་རས་སྩལ། དེ་རིང་འདིར་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པོ་བྱུང་ཞེས་བཀའ་ཕེབས། དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་དྲུག་པ་ཙམ་བར་བཞུགས་རྗེས་རི་ཁྲོད་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། འདི་ཉིན་རི་ཁྲོད་གནས་བླ་དགེ་སློང་དང་བཅས་པར་གཞུང་གནས་ནས་མང་ཇ་དང༌། སྐུ་འགྱེད། མཛོད་ཆུང་ནས་བསྟན་མ་གཙོ་འཁོར་གྱི་བསྐངས་འཕྲིན་མཆོད་ཐེབས་དམིགས་བསལ་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༢ (༡༩༥༨།༨།༦)ཉིན་དགེ་འཕེལ་དབུ་རྩེར་དབུ་གུར་དང༌། བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་ཆས། མཆོད་ཆས། སྐུ་རླུང་དར་ཕྲེང་སོགས་ཁུངས་སོ་སོས་གྲ་སྒྲིག་སྔོན་ཞུས་ལྟར། ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུར་བསྟན་མའི་གཟིམ་ཁང་གི་འབྲོག་པ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆིབས་གཡག་སྣ་ལོ་དཀར་པོ་རྒྱན་གྱིས་སྤྲས་པར་ཆིབས་སྒ་སྒྲོན། བཀའ་བློན་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་སོགས་ཆིབས་ཞབས་རྣམ་པར་དེ་ཁུལ་འབྲོག་པ་ཁག་ནས་ཆིབས་སྣ་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་པ་རྣམས་ལ་བགྲེས་པ་ཚོ་བཅིབས་ནས་གྱེན་ལམ་རིམ་འཛེགས་ཀྱིས་ལྷ་འདྲེ་རྟ་རྒྱུགས་ཞེས་པའི་སྤང་སྟེང་དུ་ཕེབས་པ་དང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་སྣ་ལས་བཤོལ་ཏེ་ཞབས་ཐང་མར་ཕེབས་ལམ་གྱི་བྱང་ངོས་རི་ལྡེབས་ཕེབས་པར་འཇོག་པོ་རི་ཁྲོད་ཀྱི་ཕུའི་ལུང་པ་ནས་མི་སེར་ཕོ་མོ་མི་གྲངས་བཅུ་སྐོར་རྒྱབ་ཁུར་འཁྱེར་ནས་འཛེགས་ཡོང་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གཤམ་ནས་ཡོང་མཁན་མི་དེ་ཚོ་གང་ཡིན་ནམ་གསུངས་པར། དེ་ཚོ་ཕལ་ཆེར་སྐུ་བསང་འབུལ་མཁན་ཡིན་ཚོད་ཞུས་པར། འོ་ན་ང་ཚོ་ཏོག་ཙམ་སྡོད་གསུངས་ཏེ་བྲག་སྟེང་ཞིག་ཏུ་བཞུགས། དེ་ནས་མི་གྲངས་བཅུ་ཙམ་འདུག་པས་ཐག་ཉེར་སླེབས་སྐབས་”ཁྱེད་ཚོ་གང་དུ་འགྲོ་མཁན་ཡིན་”གསུངས་པར། ང་ཚོ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དེ་རིང་དབུ་རྩེར་ཕེབས་རྒྱུར་སྐུ་བསང་ཁ་སྣོན་འབུལ་མཁན་ཡིན་ཟེར། གདོང་པ་ནས་རྔུལ་ཆུ་ཁྲོམ་ཁྲོམ་དུ་ཟག་པ་ཐུགས་ཞིབ་ཆུབ་འཕྲལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ཁྱེད་ཚོ་བྲེལ་བ་མ་བྱེད། ག་ལེར་ཕྱིན་ན་རྗེས་ཟིན་ཀྱི་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌།

ཁོང་ཚོས་སྐལ་བ་བཟང་པོ་འདི་འདྲ་ཡིན་དུས་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་མི་འདུག་ཞུས་ཏེ་ཁོང་ཚོ་ཕྱིན་སོང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ང་ཚོ་ལྷོད་ཙམ་བྱས་ན་ཡག་པོ་འདུག ང་རང་ཚོ་རྒྱབ་ཁུར་གང་ཡང་མེད་ནའང་དབུགས་བརྩེགས་པ་དང༌། དཀའ་ལས་ཁག་གི་འདུག མི་སེར་དེ་ཚོ་བསང་ཁྲེས་པོ་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་འཁྱེར་ཏེ་འཇོག་པོ་རི་ཁྲོད་ནས་འཛེགས་ཡོང་དུས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པས། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོར་”སྐུ་བསང་འབུལ་མི་དེ་ཚོར་ཇ་དང་གསོལ་རས་སྤྲོད་”ཅེས་བཀའ་ཕེབས། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་ལམ་གཞུང་ནས་ཕེབས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རི་ཟུར་བྱང་ངོས་ནས་ཞབས་ཐང་ལ་དབུ་རྩེར་ཕེབས་ཏེ་དབུ་གུར་ནང་ཞབས་སོར་འཁོད། བཀའ་མངགས་ལྟར་མགྲོན་ཆེས་སྐུ་བསང་འབུལ་མི་དེ་ཚོར་གསོལ་ཐབ་ནས་གསོལ་ཇ། གསོལ་ཞིབ། བཞེས་སྤྲོ་སོགས་གནང་བས་མ་ཚད། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཏེ་མཛོད་ཆུང་ནས་མི་རེར་གསོལ་རས་ཊམ་དཀར་རྡོག་ ༡༠ རེ་སྩལ་བས་མི་སེར་དེ་དག་སྔར་ཕན་ཡོང་མ་མྱོང་བའི་གསོལ་རས་མཇལ་ཁ་བཅས་ཐོབ་པར་བརྟེན་དགའ་དད་གུས་པའི་སྒོ་ནས་དབུ་གུར་གྱི་ཕྱི་རོལ་ནས་སྐུ་ཕྱག་མང་པོ་འབུལ་བ་དང༌། སྨོན་ལམ་འདེབས་བཞིན་མཆིས།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དབུ་གུར་གྱི་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་རྣམས་སོ་སོའི་གྲལ་གནས་ལ་འཁོད། གསོལ་ཐབ་པས་གསོལ་ཇ་ཕེབས། མཚན་ཞབས་རྣམས་དང༌། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་འཇིགས་མཛད་རྡོ་རྗེའི་བདག་བསྐྱེད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་ལྷ་སྲུང་དབུ་འཕང་བསྟོད་པའི་གསུང་ཆོག་ཚུགས། དབུ་རྩེའི་ཕྱོགས་བཞིར་སྐུ་བསང་ལྷ་ལམ་འགེངས་པ་ཕུལ་ཅིང༌། རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་ཚོས་མདོག་ལྔ་ལྡན་གྱི་སྐུ་རླུང་དར་ཆེན་དང༌། དར་ཕྲེང་ཁོར་ཡུག་ཁྱབ་པར་འགྲེམས་འཛུགས་ཞུས། ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་སུ་གསོལ་ཇ་དང༌། བཞེས་འབྲས། གསོལ་བ་ཞིབ་ཕོར་སོགས་རིམ་ཕེབས།

སྐབས་དེར་བཀའ་དགོངས་ལྟར་མདོ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་པོད་གཅིག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཆིབས་ཞབས་སེར་སྐྱ་དང༌། གསུང་ཞབས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་ཤོག་ལྷེ་ཆ་བགོས་ཀྱིས་དག་སྒྲོག་མཛད། གསུང་ཆོག་གྲུབ་མཚམས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། མཚན་ཞབས། གསུང་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་བཅས་པར་མཛོད་ཆུང་དང༌། རྩེ་ཕྱག་ནས་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་དང་སྐུ་ཡོན་བཅས་ཕུལ། ཆིབས་ཞབས་ཡོངས་རྫོགས་གྲལ་སྒོར་བསྒྲིགས་ཏེ་ལག་གཡས་ཕྱེ་མར་བྱུར་བུར་བཀང་ཞིང༌། མཁའ་ལ་སྒྲེང་བཞིན་པར་ཤིས་བརྗོད་དང༌། བཀྲ་ཤིས་ལྷ་རྒྱལ་ཀི་བསྭོའི་སྒྲ་དབྱངས་དབྱར་རྔ་ལྡིར་བ་ལན་གསུམ་གསང་མཐོར་བསྒྲགས། དགེ་འཕེལ་དབུ་རྩེ་ནས་ཕྱོགས་མཐའི་ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་སོགས་ཀྱི་གངས་རི་གྲགས་ཅན་རྣམས་གསལ་པོ་གཟིགས་ཡུལ་དུ་ཡོད་པ་བཞིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒྱང་གཟིགས་སྤྱན་ཤེལ་བརྒྱུད་ཐུགས་ཞིབ་བསྐྱངས།

དེ་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལྷ་འདྲེ་རྟ་རྒྱུགས་ཟེར་བའི་སྤང་ལྗོངས་ཡས་མས་སྟེང་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་དང༌། རྫ་གསེབ་ཏུ་མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་རེ་གཉིས་ཡོད་པ་ཐུགས་ཞིབ་ཆུབ་ནས་ཆིབས་ཞབས་ཚང་མས་ཨུཏྤལ་རྩ་བ་ས་དང་བཅས་པ་གང་རྙེད་འཐུ་དགོས་ཕེབས་པ་ལྟར། ཚང་མས་གང་སར་འཐུ་བར་བསྐྱོད། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ཞིག་གཟིགས་རྙེད་བྱུང་བ་དང་ཆིབས་ཞབས་སྐུ་སྲུང་དང་བཅས་པར་གང་རྙེད་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་ཨུཏྤལ་ངོ་གྲངས་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་བྱུང་བ་རྩ་བ་ས་དང་བཅས་པ་རས་དཀར་ས་ཆུའི་རླན་ཅན་ནང་བསྒྲིལ་ཏེ་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་གཉིས་ཆེད་གཏོང་ཐོག་འབྲས་སྤུངས་དགོན་ནས་ཕེབས་འཁོར་ནང་ནོར་གླིང་དུ་དོ་ནུབ་རང་ཕོ་བྲང་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་ནང་འདེབས་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས་བཀའ་མངགས་ཀྱིས་གཏོང་གནང་མཛད་པ་རྗེས་སུ་མང་ཆེ་བ་སྐྱེད་ལོངས་ཡག་པོ་བྱུང་ཡོད། མུ་མཐུད་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལྷ་ས་དབུ་རྩེ་ཞེས་པའི་རི་སྒང་སྟེང་བདེ་སྟན་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། སྐུ་རླུང་དར་འཛུགས་དང༌། བསང་མཆོད་འབུལ་གནང་ཐོག སྐྱིད་ཆུའི་གཞུང་བརྒྱུད་དང༌། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར། སེ་ར། ཉང་བྲན་ཡས་མས་ཆུ་བརྒྱུད་སོགས་ལ་རྒྱང་ཤེལ་ལས་ཐུགས་ཞིབ་གྲུབ་བསྟུན་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༣ (༡༩༥༨།༨།༧)ཉིན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱིས་རིམ་པ་གྲུབ་པ་དང༌། སྔ་དྲོ་གཟིམ་ཆུང་དུ་བསྟན་མ་གཙོ་འཁོར་སྤྱན་འདྲེན་ཞལ་ཇ་སྒྲོན་དར་གནང་རྗེས་སྦུག་དམ་ལུང་ཞུ་མཁན་དྲུང་ནས་སྙན་སྒྲོན་གནང༌། དྲག་རྒྱལ་མས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོར་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཞེས་མཛད་སྒོ་དགོངས་བཞེད་ལྟར་གྲུབ་པ་དང༌། ལྷག་པར་གནས་མཆོག་འདི་ཉིད་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་བཅས་ལ་བསྟན་སྐྱོང་དྲག་རྒྱལ་གང་ཉིད་སྤྲོ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་སྐོར་དང༌། སླད་ཀྱང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་གསང་གསུམ་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་པ་དང༌། གནས་དགོན་འདི་ཉིད་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་ར་བཀའ་བསྒོས་ཇི་བཞིན་གཡེལ་མེད་ཞུ་རྒྱུ། གནས་འདི་ཉིད་ནི་བདེ་མཆོག་གི་གནས་ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཡིན་ལུགས་སོགས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། སྐུ་རྟེན་ངོ་འཁོར་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་དང༌། རྩེ་ཕྱག་ནས་གཡོགས་དར་གནང་ཆ་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། གཟིམ་ཆུང་གི་རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་སྙན་ཤལ་ཕུལ། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། གནས་བླ་མས་སྤོས་སྣེ་དང་དགེ་སློང་རྣམས་ནས་སེར་ཕྲེང༌། སྤྱན་རྒྱ། ཕེབས་བསང་སོགས་སྔོན་ལྟར་ཞུས་ཏེ་དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བཞུགས་ཁྲི་སྒང་ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་དབུ་གུར་ནང་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། གསོལ་འབྲས་ཕེབས། སྐུ་ངང་ཙམ་ནས་ཕེབས་ཐོན་ལ་འབྲས་སྤུངས་བླ་སྤྱི་དང་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ་དགེ་བསྐོས་སོགས་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ཁག་བཅས་གླིང་སྐོར་ཐོད་འཛམ་ཆུའི་ས་གནས་སུ་བསྟར་སྒྲིག་ཕེབས་བསུ་ཟབ་རྒྱས་ཞུས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕེབས་ཁྲིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཕོ་བྲང་འགག་ཏུ་ཕྱིང་དམར་སྟེང་ཕེབས་ཁྲི་ལས་བཤོལ། ཞབས་སྟེགས་ཐོག་སྐུ་ངང་བཞུགས་ཀྱིས་དབུ་རྩེར་ཆིབས་སྣ་འབུལ་འཁྲིད་ཞུ་མཁན་འབྲོག་པ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། གནང་ཆ་གསོལ་རས་ཕྱག་སྲུང་བཅས་སྩལ་ཏེ་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

ཚེས་ ༢༤ (༡༩༥༨།༨།༨)ཉིན་འཕར་མའི་མཛད་སྒོ་གཞན་དག་མེད་པར་བརྟེན། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ནས་ཕྱག་དཔེ་གསན་བཞེས་དང༌། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ་དང་ལྷན་དུ་རིགས་ལམ་བགྲོ་གླེང་རྒྱུན་ལྟར་གནང༌། དེ་ལྟར་གདན་ས་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ་དམ་བཞེས་མཛད་སྒོ་ཁག་གྲ་རྟེན་ལེགས་འགྲིགས་ཀྱིས་གྲུབ་ནས་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་རྒྱུར། སེ་ར་ཚོགས་ཆེན་ཀྱི་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་ཁག་དང༌། བར་ཐོག་ཚོམས་ཆེན་འགག་བཅས་པར་མཆོད་རྫས་ཡོལ་བ། སྐུ་ཐང༌། བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་ཆས་བླ་བྲེས་སོགས་རྒྱན་འགྲེམས་གཟབ་སྒྲོན་ཞུས། ཚོགས་ཆེན་དང་གྲྭ་ཚང་ཁག ཁང་ཚན་ཁག་བཅས་པར་སྐུ་དཀར་གསོལ་བ་དང༌། ཞལ་ཁྲ་ཁག་དང༌། སྒོ་སྒེའུ་ཁུང་གི་ནག་རྩི་མཚོན་གསོལ་དང་གད་ཕྱིས། གདུགས་རྒྱལ་མཚན་དང་བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང༌། གནམ་སའི་ཡོལ་བ། སྒོ་ཤམ་གསར་བརྗེ་ཞུས། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་སོགས་ཆིབས་ཞབས་ཁག་དང༌། བཀའ་ཤག ཡིག་ཚང་གིས་མཚོན་རྩེ་ཤོད་ལས་ཁུངས་ཁག་བཅས་པ་ཚུགས་ཡུལ་གོ་སྒྲིག་དང༌། གཞུང་ཞབས་བྱིངས་ཐོབ་ཁུངས་ཁང་ཚན་མི་ཚན་སོ་སོར་མཚེར་ཤག་སྦྱར་རྒྱུ། གཟིམ་ཆུང་ཁག་གི་ཐུག་དར་རྒྱལ་མཚན། བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང༌། ས་གནམ་ཡོལ་བ་དང༌། ཤམ་བུ་སོགས་གསར་བརྗེ་དང༌། འབྲས་སྤུངས་ནས། གནས་ཆུང༌། བྲག་རི་ཁུག སེ་ར་དགོན་གཤམ་བཅས་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་ས་གནས་སོ་སོར་ལམ་བཅོས་རྒྱག་རྒྱུ་དང༌། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་རྡོ་བསྟར་དང༌། ས་དཀར་སེར་གྱི་ཐིག མཚམས་མཚམས་སུ་སྐུ་བསང་འབུལ་གཏོང་ཞུ་རྒྱུ་སོགས་གྲ་སྒྲིག་ལེགས་པར་ཞུས།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༥ (༡༩༥༨།༨།༡༠)གཟའ་སྐར་དགེ་བའི་ཉིན། ཐོ་རེངས་འབྲས་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེ་ནས་རྣམ་གྲྭས་དུང་རྒྱ། གར་རོལ་བས་བཞེངས་བརྡ་དང་པོ་ཕུལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་རིམ་པ་བསྐྱངས། ཕེབས་བརྡ་གཉིས་པ་བཏང་མཚམས་སྲིད་ཟུར་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་རྫོགས་གདན་འཛོམས། དྲུང་བཞེས་དང༌། ཕེབས་ཇ་ཕེབས། རྩེ་སྐོར་ན་བཟའ་བརྗེས། ཉི་འོད་ནང་རྣམ་གྲྭ་དང༌། གཟིམ་འགག་ཏུ་བླ་རྩིས་ལག་སྟོད་པས་སྡེ་བརྒྱད་སེར་སྐྱེམས་ཀྱིས་བརྔན། སྡེ་དྲུང་རྣམ་པས་འཇའ་ས་གསེར་ཐམ་འགག་ཏུ་གདན་ཞུས་ཤོད་དྲུང་གདན་ཞུ་བར་བསྩལ། མགྲོན་གཟིམ་དང༌། གཟིམ་གཡོག་ནས་ན་བཟའ་དང༌། བཞུགས་གདིང་མཁན་ཆུང་གཞོན་པས་བཟེད་ཞལ་དངུལ་དམ་བཅས་སྔོན་ཙམ་གདན་ཞུས། ཆིབས་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཞི་དྲག་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ་གྱོན་ཆས་བཞོན་རྟ་སྒ་འཁོར་གཟབ་འཕྱོར་དང་ལྡན་གྱིས་སྒོ་ནས་ཆིབས་གྲལ་སྔ་རྗེས་ཆིབས་བསྒྱུར་མར་ཕེབས་ཀྱི་ལམ་ལྟར་འཕྱུགས་མེད་དང༌། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དང༌། གྲྭ་ཚང་ཁག ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེ་སོགས་ཀྱི་བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང་ལྷབ་ལྷུབ་གཡོ་ཞིང༌། དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང་བཏང༌། རྒྱལ་སྤྲུལ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག མཁན་པོ་ཁྲི་པས་གཙོས་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། ཚོགས་ཆེན་དང༌། གྲྭ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཆུང༌། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་ཀྱིས་གཙོས་ལས་སྣེ་ཁག་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ། དགེ་འདུན་རྣམ་པས་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ་ནས། སྡེ་བཞིའི་འདམ་ར་ཆེན་མོའི་བར་སེར་ཕྲེང་བསྟར་བསྒྲིགས། གནས་ཆུང་ལྕོག་གི་ཡང་སྟེང་བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང་དང༌། དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང༌། གནས་ཆུང་སྐོར་པ་དང༌། དན་འབག་གྲོང་ཚོ་བཅས་ཀྱི་ཡང་སྟེང་དར་འཕྱར་དང༌། སྐུ་བསང་ཕུལ། ཕེབས་བརྡ་གསུམ་པ་བཏང་བ་དང༌། མགྲོན་ཆེ་དང༌། རིན་རྒྱན་མགྲོན་གཉེར་གྱིས་སྟན་དམར་བརྒྱབ། གཟིམ་ཆུང་ཁག་གི་སྐུ་རྟེན་ལ་སྙན་ཤལ་དང༌། བཞུགས་ཁྲིར་ཁྲི་དར་དང༌། ཀ་དར་བསྒྲོགས།

དེ་ནས་གནས་ཆུང་བརྒྱུད་སེ་རར་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར་རྒྱུར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཟིམ་ཆུང་འགག་ཏུ་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་མཚམས། ཕོ་བྲང་གཉེར་པ་དང༌། དཀོན་གཉེར། ནང་གཟན་གད་པ་བཅས་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང༌། བྱིན་རྟེན། གནང་ཆ་བཅས་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། སེ་ར་བླ་སྤྱི་མཁན་པོ་ཁྲི་པས་གཙོས་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ་ཁག་གཅིག་གིས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་ཐོག་ཕྱག་དབང་སྩལ། ལག་ཏུ་སྤོས་ཕྲ་བཟུང་ནས་ཆིབས་རགས་སྟོད་ཆའི་ཁོངས་སུ་བཅར། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཞབས་རས། ཕྱག་འདྲེན་དང་བཅས་ནུབ་སྒོའི་རྡོ་གཅལ་སྟེང་ནས་ཕེབས་བྱམས་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏེ་ཆིབས་གྲལ་དང་བཅས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

གནས་ཆུང་གི་ནུབ་སྒོའི་རྡོ་གཅལ་སྟེང་ཕྱིང་དམར་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ་གནང་མཛད་པ་དང་གཞུང་བསྟེན་དགྲ་ལྷའི་གཙོ་བོ་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ཕེབས་བསུར་བཅར་ཏེ་མགུར་འཆམ་པད་འབུལ་གྱི་མཇལ་དར་འབུལ་བཞེས་དང་སྒྲོན་དར་སྩལ། རྡོ་སྐས་རིང་པོར་ཆོས་སྐྱོང་གིས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་གདན་དྲངས། འདུ་ཁང་དབུས་མར་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། ཆོས་སྐྱོང་གི་པད་འབུལ་དང་འབྲེལ་ཞལ་ཇ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། འབུལ་དངོས་བསྟར། རྒྱལ་པོ་པེ་ཧར་གནས་གཞིའི་རྟེན་བསེ་འབག་སྨུག་ཆུང་བཞུགས་སྒམ་ལ་ཆོས་སྐྱོང་གི་ལྕོག་དར་གཡས་གཡོན་གྱི་སྒྲིབ་ཡོལ་ཞུས་ཏེ་སྦུག་དམ་དང༌། ཆོས་སྐྱོང་གི་དམ་ཕྲུག་བཅས་བཤིག་སྟེ་སྤྱན་ཞུ་གནང་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕྱག་ནས་དང༌། སྒྲོན་དར་སྩལ་ཏེ་སྦུག་དམ་དང༌། ཆོས་སྐྱོང་གི་ཕྱག་དམ་འབྱར་མའི་སྒོ་བཅད་གནང༌།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལྷན་བཞུགས་སར་ཆོས་སྐྱོང་ནས་བཀའ་བློན་རྣམས་འགུགས་འབོད་གནང་སྟེ། མགོན་མེད་པའི་དུས་ངན་ཤར་ཉེན་ཡོད། ཅེས་དང་བསྟན་སྲིད་སྐོར་བཀའ་ལུང་འགའ་ཤས་གནང་ཞིང་སྐབས་དེར་མགོན་མེད་པའི་དུས་ངན་ཤར་ཉེན་ཡོད་ཅེས་པ་དེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཕྱྭར་འཚུབ་ལྷོངས་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཡོད་ན་ཡང༌། ཕྱིས་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་པ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་གོང་མའི་མཛད་རྣམ་ནང་འཁོད་གསལ། “སྐབས་དེའི་ལུང་བསྟན་དེ་ནི་རྗེས་སོར་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ཏེ་བོད་ལྗོངས་མགོན་མེད་དུ་ལུས་རྒྱུ་དེ་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ཚོད་སྣང༌།” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་འཕྱུག་པ་མེད་པའི་ར་འཕྲོད་ཀྱང་བྱུང་ཡོད། ཆོས་སྐྱོང་སྐུ་བསང༌། གསོལ་གྲོ་དང༌། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་སྡེ་པས་ཞུས། སྐུ་རྟེན་ཏཱ་བླ་མ་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་དང༌། གནས་ཆུང་སྤྲུལ་སྐུ། སྡེ་པ། དྲུང་ཡིག གྲྭ་མང་ཁང་གཉེར། ནང་གཟན། གད་པ་སོགས་མཇལ་བཅར་ལ་སྡེ་པ་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས་ཀྱིས་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་མཐུད་ཀ་ཕེབས། མགྲོན་ཆེ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་ནས་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཏེ་ཤིང་འབྲས་རྣམས་འགྲེམས་འབུལ་ཞུས་པ་དང༌། མི་མང་ལ་སྟོན་ཆེན་སྩལ། མགྲོན་ཆེས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་སྐུ་རྟེན་ཏཱ་བླ་མ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ། སྡེ་པ་བཅས་ལ་སྩལ། མཛོད་ཆུང་དང་རྩེ་ཕྱག་ནས་གནང་ཆ་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཙང་ཁང་དབུས་མའི་རྟེན་རྫས་ཁང་དང༌། ནུབ་མར་ཆོས་སྐྱོང་ཐོག་མར་གནས་ཡུལ་སྒྲོ་སྡོང༌། ཤར་གྱི་རྟེན་མདོས་དང༌། ལྷ་མོ་ཁང་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་རིམ་བཞིན་ཕེབས། སྡེ་དྲུང་ནས་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་ཕུལ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་རི་བོ་པོ་ཏ་ལར་གདན་ཞུས་ཀྱི་གསོལ་ཚིགས་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་ཚང་མར་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས། གསོལ་ཚིགས་སོགས་གཟབ་རྒྱས་ཕུལ། དེ་ནས་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། ཆིབས་ཞབས་རྣམས་མུ་མཐུད་རང་གནས་སོ་སོར་ཆིབས་གྲལ་བསྒྲིགས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕེབས་བྱམས་ནང་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་དང༌། གནས་ཆུང་སྐུ་རྟེན་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ། སྡེ་པ་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ། གྲྭ་མང་ནས་སེར་ཕྲེང་དབུས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

དུས་སྐབས་དེའི་ཡས་མས་སུ་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དམིགས་བསལ་ལྷ་ས་ཁུལ་དམག་དཔུང་གྲབས་གསོག་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་ཕྱི་ནང་གང་སར་སོ་ལྟ་ཁང་དང༌། འཛིང་རགས་ཧ་ཅང་མང་པོ་གསར་བསྐྲུན་སོགས་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་མངོན་གསལ་ཇེ་དོད་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། བོད་རྒྱའི་དབར་བསྙད་འདོགས་རྒྱུ་ཆུང་རྐྱེན་ཆེའི་ཟང་ཟིང་གི་མངོན་ཚུལ་རིམ་པར་ཐོན་ཞིང༌། ཐ་ན་བོད་དམག་དང༌། གཞུང་གི་ཆིབས་གཡོག་དོན་མེད་སྲོག་རྐྱེན་དུ་བཏང་བ་སོགས་ལྷིངས་འཇགས་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་ལ་བརྟེནྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭའི་ཉེན་སྲུང་ཐད་དམ་བསྒྲགས་དོགས་ཟོན་ལྷོད་མེད་དགོས་སྐོར་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཤུགས་ཆེའི་འབོད་སྒྲ་དང་བཅས་འབྲས་སྤུངས་ནས་སེ་ར་བར་གྱི་རི་ལྡེབས་དང༌། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན། རི་ཁུག་ལམ་ཀྱོག་གང་སར་ལྟ་སྲུང་བཅའ་སྡོད་སོགས་གཞུང་དམག་མི་ཉུང་བ་འགྲེམས་འཇོག་གནང་དགོས་ཀྱང་བྱུང༌། དེ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་མིན་པའི་དུས་འགྱུར་གྱི་སྔོན་བརྡ་གསལ་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།

དེ་བཞིན་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་སེར་ཕྲེང་དང༌། ཉེ་འཁོར་གྲོང་ཚོ་ཁག་གི་མི་མང་རྣམས་ནས་ལག་གཉིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་བདུག་སྤོས་དང་མཇལ་དར་ཐོགས་ནས་དགའ་སྤྲོའི་འཛུམ་མདངས་བཅས་སྟར་སྒྲིག་ཞལ་མཇལ་དུ་བཅར། པ་རི་ཐོག་བཙན་དང༌། དགོན་གསར་བཙན། པ་རི་དམ་ཅན་བཅས་ཡུལ་ལྷ་སོ་སོ་རྟེན་གཞིར་ཁོག་བརླམས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྩེ་མགྲོན་ནས་རང་སློག ས་མཚམས་པ་རི་རྨ་བྱ་ཆུ་འཐུང་སར་གདན་ས་སེ་རའི་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། བླ་སྤྲུལ། མཁན་པོ་ལས་ཟུར། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་ཀྱིས་མཚོན་ལས་སྣེ་ཁག་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ། རྩེ་མགྲོན་ནས་རང་སློག་གཡོགས། ཉང་དོག ལྷོ་མོས། ལྷ་ཞོལ་བཅས་ཀྱི་བྲོ་པ་གཞས་མ། ཤེལ་གྲོང་འབྲོང་རྩེད་པ། སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ་སོགས་དང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲུང་དམག་སྒར་ཁག་གི་འགོ་བྱིངས་ནས་རུ་སྒྲིག ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་གི་ཚོགས་ཆེན་དང༌། གྲྭ་ཚང༌། ཁང་ཚན་མི་ཚན་བཅས་ཀྱི་ཡང་སྟེང་དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང་ཕུལ་བ་དང༌། ལྕགས་རིའི་ཕྱི་ནང་དུ་ཧོ་ཐོག་ཐུ། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག མཁན་པོ་བགྲེས་པ་དང་ལས་ཟུར། སྤྲུལ་སྐུ་འབྲིང་ཆུང༌། དགེ་བཤེས་བགྲེས་པ། གཟིམ་ཁང་གཉེར་པ། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་དང༌། དབུ་མཛད་སོགས་ལས་སྣེ་ཁག་ནས་སྤོས་སྣེ་མཇལ་དར་དང༌། དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་ཏེ་སེར་ཕྲེང༌། བསྟན་སྲུང་བྱ་ཁྲི་རྟེན་གཞིར་བརླམས་ཏེ་ཕེབས་བསུར་རྡོ་གཅལ་གཤམ་དུ་བཅར་ཏེ་པད་འབུལ་མགུར་འཆམ་གྱིས་མགྲོན་བརྒྱུད་མཇལ་དར་ཕུལ་ཞིང་སྒྲོན་དར་སྩལ། ཚོགས་ཆེན་བར་ཐོག་བྱང་སྒོའི་འགྲམ་ཕྱིང་དམར་སྟེང་ཕེབས་བྱམས་ལས་གཤོལ། ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་བཞུགས་གནས་སོ་སོར་གདན་ཞུས། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་གཙོས་གཞུང་ཞབས་རྣམས་ཚོམས་ཆེན་སྦུག་མདོར་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་རིམ་བཞིན་ཕེབས། དེ་རྗེས་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་འབུལ་བཞེས་སླད། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད།

བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་འབུལ་ཞུས། སེར་སྨད་སྤོམ་ར་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དབང་ཕྱུག་དང༌། ཧར་གདོང་དགེ་བཤེས་ཐུབ་བསྟན་བཀྲ་ཤིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། ཧོ་ཐོག་ཐུ། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི། མཁན་རིམ། རྩེ་ཤོད་ལས་དཀྱུས་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་ནས་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། རང་རང་གདན་ཐོབ་ཐོག་འཁོད། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་སེ་ར་གཟིམ་ཁང་གཉེར་པས་ཞུས། གར་དང་པོ་དང༌། འབྲས་བུ་གླིང་པས་མཆོད་སྤྲིན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། མགྲོན་ཆེ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་གསོལ་བསྐངས་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཏེ་འགྲེམས་འབུལ་ཞུས། བགྲོ་གླེང་པ་བརྗེས། གར་གཉིས་པ་འཁྲབ། མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པར་ཕེབས་བྱམས་འགོ་བྱིངས་དང༌། བྱམས་འཐེན་རུ་བརྒྱ། གར་རོལ། སྐྱ་དར་བ། འཇུ་ལང་པ། ལྷ་ཞོལ་དང༌། ཉང་དྭགས་བྲོ་གཞས་སོགས་མཇལ་བཅར་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། གསོལ་འབྲས་མཐུད་ཀ་ཕེབས། ཕེབས་བྱམས་འགོ་བྱིངས་དང༌། བྱམས་འཐེན་རུ་བརྒྱ་བཅས་ལ་གནང་ཆ་སྩལ། སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་སྲིད་ཟུར་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་དང༌། དེ་བྱིངས་མགྲོན་ཆེས་ཕུལ། བཀའ་བློན་རྣམ་པར་རྩེ་ཕྱག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ནས་ལེགས་དར་བསྒྲོན། བགྲོ་གླེང་རྒན་པས་ཚིགས་བཀྲ་བརྗོད་དེ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་ཐོག་ལེགས་དར་དང་ཕྱག་སྲུང་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། གཟིམ་འགག་ནས་བཞེང་བརྡ་བཏང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས།

བོད་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༦ (༡༩༥༨།༨།༡༡)སྔ་དྲོར་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་4ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་སེ་ར་བླ་སྤྱིས་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་འབུལ་བཞེས་བསྐྱང་རྒྱུར། སྤྱན་སྤོས་སོགས་ཀྱིས་སྣེ་དྲངས་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་དབུ་མཛད་ཀྱིས་གསུང་སྐུལ་དང་འབྲེལ་འདུས་མང་ནས་དམིགས་བརྩེ་མ་རྒྱང་འཐེན་ཞུ་བཞིན་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་གཙང་ཁང་ནང་གི་རྟེན་གཙོ་ཐུབ་ཆེན་དང༌། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེའི་འདྲ་སྐུ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས། རྩེ་སྡེ་དྲུང་ནས་སྙན་ཤལ་ཁག་ལ་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་ཏེ་ཕུལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད།

སྐུའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་སྲིད་ཟུར་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་དབུས་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ། སྐུའི་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་གྲལ་ལ་འཁོད། བླ་སྤྱི་མཁན་བགྲེས་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་བཅས་མཇལ་དར་དང་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། དབུ་མཛད་ནས་གནས་བཅུ་དང༌། ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་སོགས་རིམ་བསྐུལ་ཞུས། ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་སུ་མཁན་པོ་བགྲེས་པས་མཎྜལ་བཤད་འབུལ་གྱི་གཞོགས་ཕན་ཚུན་གཟིམ་ཁང་གཉེར་པ་དང༌། སྤྱི་སོ་རྒན་པས་བཏེགས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དབུ་པཎ་བཞེས་ཏེ་ཚོམ་འབྲུ་འཐོར་བཞེས་མཛད། མཁན་པོ་བགྲེས་པས་འབུལ་འགོའི་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། དངོས་འབུལ་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར། དགེ་བཤེས་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག མཁན་པོ་ལས་ཟུར། སྤྲུལ་སྐུ་འབྲིང་ཆུང༌། ཚོགས་ཆེན་ཞལ་ངོ༌། གཟིམ་ཁང་གཉེར་པ། སྤྱི་སོ། དྲུང་ཡིག་དང༌། ནང་གཟན། གད་ཁང༌། ཐབ་གཡོག་སོགས་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་དབང་སྩལ། མཁན་པོ་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས་ཀྱིས་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་སྤྱི་སོ་རྒན་པས་ཞུས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། མགྲོན་ཆེ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་གསོལ་བསྐངས་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་དང་འགྲེམས་འབུལ་ཞུས། མགྲོན་ཆེས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག་དང༌། མཁན་པོ་ལས་ཟུར་རྣམས་ལ་སྩལ། རྩེ་ཕྱག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ནས་གནང་ཆ་ལེགས་དར་སྩལ། བགྲོ་གླེང་པ་རྒན་པས་ཚིག་བཀྲ་བརྗོད་དེ་མཇལ་བཅར་ལ་མཇལ་དར་རང་སློག་ཐོག་ལེགས་དར་དང་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། དབུ་མཛད་ནས་ཤིས་བརྗོད་དང་འབྲེལ་དེ་ཉིན་གྱི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་ཆེན་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས།

ཉང་བྲན་ཕ་བོང་ཁ་5ནི་དེ་ཝ་ཀོ་ཊི་ཞེས་བདེ་མཆོག་གི་གནས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤིང༌། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ནང་བློན་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊའི་དྲུང་ནས་བོད་ཡིག་གསན་བཞེས་དང༌། དེ་རྗེས་སྒྲུབ་པ་ཉམས་བཞེས་གནང་ཡུལ་གནས་མཆོག་བྱིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གོང་རིམ་གྱི་མཛད་ལམ་ལྟར། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན། མཁན་དྲུང༌། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་སོགས་ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕེབས་བྱམས་ཐོག་ཕ་བོང་ཁར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། སེ་ར་དགོན་པའི་ལྕགས་རིའི་ནུབ་ངོས་སུ་བླ་སྤྲུལ་དང༌། མཁན་པོ་ལས་ཟུར། ལས་སྣེ། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་བཅས་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་ཕེབས་སྐྱེལ་དང༌། ཕ་བོང་ཁར་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སེར་ཕྲེང་དང༌། གནས་འཛིན་མཁན་པོས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་སྩལ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དགོན་པའི་རྡོ་གཅལ་མཐིལ་ཕྱིང་དམར་སྟེང་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། གནས་བླ་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། གསོལ་གྲོ་དང༌། གསོལ་ཇ་ཕེབས། དེ་རྗེས་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོམས་ཆེན་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། མཁན་འཛིན་ནས་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་གྱིས་མཚོན་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་ལ་ཕྱག་དབང་སྩལ། དགེ་སློང་ཚོས་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་མའི་སྒོ་ནས་ཞལ་འདོན་ཚུགས། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་མཁན་འཛིན་མཛོད་པས་ཞུས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་སུ་མཁན་འཛིན་ནས་མཎྜལ་བཤད་འབུལ་ཟིན་མཚམས་ཚོམ་འབྲུ་གཏོར་བཞེས་གནང༌། འབུལ་དངོས་བསྟར། མཛོད་པ་དང༌། དགེ་སློང་ནང་ཟན་སོགས་མཉམ་བཅར་ལ་མཁན་འཛིན་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། མཇལ་ཁ་མཇུག་སྒྲིལ་བ་དང༌། མགྲོན་ཆེ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་དཀར་སྤྲོ་གསོལ་བསྐངས་བཀྱེ་འགྲེམས་ཞུས།

ཚོགས་འཁོར་འབུལ་གཤམ་གྲུབ་རྗེས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། གསུང་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་བཅས་ལ་སྐུ་ཡོན་དང་མཇལ་དར་ཕུལ། གསོལ་ཇ་ཕེབས། ཤིས་བརྗོད་སྐབས་མགྲོན་ཆེས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱི་མཁན་འཛིན་ལ་སྩལ། རྩེ་ཕྱག་དང་མཛོད་ཆུང་ནས་ལེགས་དར་དང་འབུལ་སློག་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། མཛད་སྒོ་གྲུབ་བསྟུན་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས། དེ་གར་བཞུགས་ཞག་བསྐྱངས། དགོང་དྲོ་གཙུག་ལག་ཁང་ཁོར་ཡུག་དང༌། རང་བྱོན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས། དུར་ཁྲོད་སོགས་ལ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས། གཞུང་གནས་ནས་ཕ་བོང་ཁའི་དགེ་སློང་བཞི་བཅུ་སྐོར་ལ་སྦུག་དམ་དཔྱད་ཁྲ་དང་སྦྲགས་མང་ཇ་གཟབ་རྒྱས། དགེ་སློང་རེར་སྐུ་འགྱེད་དར་ཟབ་དང༌། རིན་གཉིས་སྲང་གསུམ་སྒོར་གསུམ་རེ། འདུ་ཁང་དུ་མཆོད་རྫས་ཀ་འཕན་དང༌། གོས་སེར་རྒྱལ་མཚན་ཆ་བཅས་སྩལ།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༧(༡༩༥༨།༨།༡༢) ཉིན་སྔ་དྲོ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་རིམ་པ་གྲུབ་པ་དང༌། ཕ་བོང་ཁའི་རྟེན་གཙོ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་རྡོ་སྐུ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་རང་བྱོན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པས་དབུས་རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་གསེར་ཆབ་དང༌། ན་བཟའ་གསར་པ་སྒྲོན་འབུལ་ཐོག མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་འབུལ་གཤོམ་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་ཁྲུས་གསོལ་རབ་གནས་མཆོད་འབུལ་མཛད་རིང་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། གསུང་ཆོག་གྲུབ་ཉེར་མཛོད་ཆུང་དང༌། རྩེ་ཕྱག་ནས་སྐུ་ཡོན་དང་ལེགས་དར་ཕུལ། དེ་ནས་ཕ་བོང་ཁའི་རྒྱབ་རི་གདུགས་ཀྱི་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ཡུ་བའི་སྟེང་དུ་ཆགས་པའི་ཕ་བོང་ཁའི་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང་རི་ཁྲོད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ལ་དེ་གའི་བླ་བྲང་མཛོད་པ་དང༌། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་སྤྱན་འདྲེན་དང༌། ཞབས་ཏོག་གང་ཅི་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། གནས་གཟིགས་དང་མཆོད་འབུལ། དགེ་སློང་རྣམས་ལ་མང་འགྱེད་བཅས་སྩལ་ཏེ་ཕྱིར་ཕེབས་གྲུབ་རྗེས་ཕ་བོང་ཁའི་རྡོ་སྐུ་རང་བྱོན་སོགས་ལ་སླར་ཡང་གནས་གཟིགས་དང༌། གཟིམ་ཆུང་རྟེན་ཁག་ལ་སྙན་ཤལ་སྒྲོན། ཕེབས་བསུ་སྐྱེལ་གྱི་བཀོད་པ་གོང་བཞིན་ཐོག་སེ་ར་དགོན་དུ་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར།

ཟླ་ ༦ ཚེས་༢༨(༡༩༥༨།༨།༡༣) སྔ་དྲོ་དྲུང་བཞེས་གྲུབ་མཚམས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གདན་ས་སེ་རའི་གླིང་སྐོར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུའི་ཆིབས་ཞབས་སུ་སྲིད་ཟུར་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་དབུས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་སྔར་བཞིན་ཐོག་གྲྭ་ཚང་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་འབྲིང༌། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས། ལས་སྣེ་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ། སྤྱན་རྒྱ་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུས་ལྟར་སེ་རའི་གླིང་སྐོར་ཕྱོགས་བཞིར་སྔར་གྱི་བཞུགས་ཁྲི་ཁག་ཡོད་སའི་ས་ཁུངས་ཁང་ཚན་མི་ཚན་སོ་སོས་ཕེབས་སྒྲིག་ཨང་གསར་ཞུས་པར་ཞབས་སོར་རིམ་འཁོད་ཐོག་ས་ཁུངས་སོ་སོས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་ཁུངས་སོ་སོར་རྟེན་ཁྲུས་དང་ཡུལ་ཁྲུས་རབ་གནས་བཅས་མཛད། གླིང་སྐོར་ནུབ་ཐ་འོག་ཆུ་ཀོང་རྟེན་ཁང་དང༌། བྱང་ཆོས་སྡིང་སྒང་རྟེན་ཁང་ལའང་སྙན་ཤལ་འབུལ་མི་གཏོང་གནང་མཛད་དེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང༌།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༩ (༡༩༥༨།༨།༡༤)ཉིན། ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཞེས་མཛད་ཆེན་ཆེད་གཞུང་སའི་བསྙེན་བཀུར་སེ་ར་ཚོགས་ཆེན་དུ་དགེ་འདུན་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོར་མང་ཇ་སྦྱོར་སྦྲེལ་དང༌། བཞེས་ཐུག དགེ་འདུན་རེར་མཇལ་དར་ཟུབ་ལེགས་རེ་དང༌། སྐུ་འགྱེད་དངུལ་སྲང་གསུམ་སྒོར་མོ་ ༡༠ རེ། ཇ་སྦག་རེ། གྲྭ་ཚང་གསུམ་སོ་སོར་ཡང་གྲྭ་ཇ་གཟབ་འཕར། དགེ་འདུན་རེར་མཇལ་དར་ཟུབ་ཤེ་རེ་དང༌། སྐུ་འགྱེད་དངུལ་སྲང་གསུམ་སྒོར་གཉིས་རེ། སེ་ར་ཚོགས་ཆེན་དང༌། བྱེས་སྨད་སྔགས་གསུམ་གྱི་འདུ་ཁང་སོ་སོར་སྔར་ལམ་མཆོད་རྫས་གོས་ཚོན་ཕྲ་ཚོས་ཚོགས་ཀྱི་ཀ་འཕན་ཆ་རེ་དང༌། གདོང་གྲལ་མཐོངས་གོས་སེར་གྱི་རྒྱལ་མཚན་རེ་བཅས་དཔྱད་ཁྲ་དང་སྦྲགས་སྩལ། དེ་བཞིན་མགོན་ལྕོག་ཁང་སོ་སོར་འཕྲིན་བསྐུལ་རྟེན་རྫས་མཆོད་བསྙེན་དགོས་ཐོབ་ལེགས་པར་སྩལ། སྔ་དགོང་སོགས་མཛད་སེང་ནམ་བྱུང་ལ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕྱག་དཔེ་གསན་བཞེས་དང༌། རིགས་ལམ་བགྲོ་གླེང་རྒྱུན་མར་མཛད།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༣༠ (༡༩༥༨།༨།༡༥)གཟའ་སྐར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཉིན། ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་གི་ལུང་རིགས་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་སྐོར་འདུས་པའི་དབུས་སུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའ་ཆེན་མོ་བསྐྱངས་རྒྱུར། དུང་རྒྱའི་སྙན་གསན་སོགས་རོལ་ཆ་དང་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་དབྱེ་ཞིང་ཕེབས་རས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་སྣེ་སོགས་སྲི་ཞུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་མདུན་བདར་བཞིན་པར་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་དང་བཅས་རྡོ་གཅལ་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་བཀོད།

ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་དང༌། འཁོར་ལོ། ཆོས་དུང་བཅས་འབུལ་གནང་མཛད། སྲིད་ཟུར་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་བཅས་ནས་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། ཞལ་འདོན་མཁའ་མཉམ་མ་གྲུབ་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་དམ་བཅའི་སྦྱོར་བ་འགོད་གནང་རྗེས་སེར་བྱེས་སློབ་དཔོན་བློ་བཟང་དབང་ཕྱུག་ནས་བགྲོ་གླེང་གི་གཞུང་འགོད་དང༌། དེ་རྗེས་སེར་སྨད་མཁན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ། སེར་བྱེས་ཏྲེ་ཧོར་ཡེ་ཤེས་བསོད་ནམས། སེར་སྨད་སྤོམ་ར་སྤང་ལུང་སྤྲུལ་སྐུ། སེར་བྱེས་བྱམས་པ་ཡེ་ཤེས་སོགས་ལུང་རིགས་མཁས་པ་བཅོ་ལྔ་ནས་གཞུང་ཚན་རེ་རེ་བཞིན་རྟགས་གསལ་རིམ་བཞིན་ཕུལ་བར། གཞུང་དོན་གསལ་བར་སྟོན་པའི་གསུང་ལན་ལྷུག་པར་སྩལ་ཏེ་མཁས་མང་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་རླབས་ཕྲེང་ཁོང་ནས་འཕྱུར་བར་མཛད།

དེ་ནས་སེར་བྱེས་མཁན་པོ་བློ་བཟང་དབང་ཕྱུག སེར་སྨད་མཁན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་(ཁོང་རྣམ་གཉིས་ ༥༩ ལོ་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ཤིང༌། མཁན་པོ་བློ་བཟང་དབང་ཕྱུག་ནས་སྐུ་ཚེ་གང་པོ་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དུ་གཞུང་ཆེན་ལྔའི་སློབ་གཉེར་རྐང་ཚུགས་པའི་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང་)རྣམ་གཉིས་དམ་བཅར་འཁོད་པ་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཆོད་བརྗོད། “གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང༌།།” ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་དྲངས་གནང་མཛད་དེ། རྟེན་འབྱུང་འགག་སོགས་བརྒྱད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་བརྩམས་པའི་བརྒལ་རྟགས་སྩལ་བར། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་དགྱེས་ཉམས་དད་གུས་ཀྱི་ཚུལ་འགོག་ཏུ་མེད་པ་དང་བཅས་ཚིག་མཚམས་ལེགས་པ་དང་བསྟུན་ནས་མཚམས་འཇོག་གི་བརྡ་མཛད། དེ་རྗེས་གཞུང་ལེན་པས་ཚིག་བཀྲ་བརྗོད་དེ་ཤིས་བརྗོད་སྨོན་ལམ་དང་བཅས་དམ་བཞེས་མཛད་སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ངང་གྲོལ་ཏེ་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡ (༡༩༥༨།༨།༡༦)ཉིན་ ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་གི་རྟེན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་ལེགས་འབུལ་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་སླད་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུར། གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་མཁན་བླ་ལས་སྣེས་སྤོས་སྣེ། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱའི་ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་ཀྱི་ཐོག་མར་སེར་སྨད་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་གྲྭ་ཚང་འདུ་ཁང་རྟེན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་ཞིབ་ལྷོད་མཛད། རྩེ་སྡེ་དྲུང་ནས་སྙན་ཤལ་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་ཏེ་ཕུལ། མགོན་ཁང་སྲུང་མ་ཐ་འོག་ལ་སྙན་ཤལ་དང༌། འཕྲིན་སྐྱེམས་བསྩལ། དེ་ནས་གྲྭ་ཚང་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་དུ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་བཀོད།

ཆིབས་ཞབས་རྣམས་གྲལ་ལ་འཁོད། སེར་སྨད་མཁན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། འབུལ་དངོས་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར། མུ་མཐུད་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། བླ་སྤྲུལ། ལས་སྣེ་སོགས་མཇལ་བཅར་གྱིས་མཇལ་དར་ཕུལ་བར། ཕྱག་དབང་སྩལ། གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་མཁན་པོས་ཞུས། རྩེ་མཁན་མགྲོན་དང༌། རྩེ་མགྲོན་ནས་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཏེ་འགྲེམས་འབུལ་ཞུས།

གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། མགྲོན་ཆེས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་མཁན་པོར་སྩལ་བ་དང་ཆབས་ཅིག རྩེ་མགྲོན་ནས་བླ་ལས་བྱིངས་ལ་སྲུང་གཡོགས། རྩེ་ཕྱག་ནས་གནང་ཆ་སྩལ་བ་དང་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། དེ་རྗེས་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དང༌། སེར་སྔགས་གྲྭ་ཚང༌། སྔར་སྲོལ་ཧར་གདོང་དང༌། བསམ་བློ་ཁང་ཚན་བཅས་ལའང་རིམ་བཞིན་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མཛད་སྒོ་སེར་སྨད་ལྟར་བསྐྱངས་ཏེ་ཆིབས་ཞབས་སྐུ་བཅར་རྣམ་པ་དང༌། སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན་སོགས་ཀྱི་མདུན་བདར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཚོགས་ཆེན་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢ (༡༩༥༨།༨།༡༧)ཉིན་སེ་ར་བླ་སྤྱི་ནས་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་མདོ་ལུགས་ཀྱི་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། དྲུང་བཞེས་གྲུབ་མཚམས། བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག མཁན་ལས་རྣམ་པས་སྤོས་སྣེ། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱའི་ཆིབས་ཞབས་དང་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། སེ་ར་བླ་སྤྱི་མཁན་པོ་བགྲེས་པ་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས།

དགེ་བཤེས་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་ནས། ལས་ཚན་ཡན་ལ་ཕྱག་དབང་སྩལ་མཇུག་རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག མཁན་པོ་ལས་ཟུར། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས། དབུ་མཛད། གཟིམ་ཁང་སྡེ་པ། སྤྱི་སོ། དཀོན་གཉེར་ལས་བྱེད་ཁག ཚོགས་ཆེན་ཇ་མ། གད་པ། ཐབ་གཡོག་བཅས་མཇལ་བཅར་ལ་མཁན་པོ་ལས་ཐོག་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས་ཀྱིས་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་གཟིམ་ཁང་གཉེར་པས་ཞུས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས།

དབུ་མཛད་ནས་བརྟན་བཞུགས་ཞལ་འདོན་གནས་བཅུ་སོགས་རིམ་སྐུལ་གྱིས་འདུས་མང་ནས་འུར་འདོན་མཛད། ཚིག་མཚམས་སུ་མཁན་པོ་བགྲེས་པས་མཎྜལ་བཤད་འབུལ་གྱི་གཞོགས་ཕན་ཚུན་གཟིམ་ཁང་གཉེར་པ་དང༌། སྤྱི་སོ་རྒན་པས་བཏེགས། མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་ཕུལ་ཟིན་བསྟུན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དབུ་པཎ་གསོལ་ཏེ་འབྲུ་ཚོམ་གཏོར་བཞེས་བསྐྱངས། འབུལ་འགོའི་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་རྗེས། འབུལ་དངོས་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། མགྲོན་ཆེས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་མཁན་པོ་བགྲེས་པར་སྩལ།

རྩེ་མགྲོན་ནས་བླ་ལས་ཁག་ལ་གཡོགས། བགྲོ་གླེང་རྒན་པས་ཚིག་བཀྲ་བཅད་དེ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་གི་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། མགྲོན་ཆེས་སྟན་དམར་བརྒྱབས་ཏེ་ཁྲི་དར་ཕུལ། རྩེ་མགྲོན་ནས་ཀ་དར་བསྒྲོགས། གཟིམ་འགག་ཁྲི་པས་བཞེངས་བརྡ་བཏང༌། སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན་ཞབས་རས་སོགས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གདན་དྲངས་ཏེ་ཚོགས་ཆེན་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༣(༡༩༥༨།༨།༡༨) གཟའ་སྐར་དགེ་བའི་ཉིན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གདན་ས་ཆེན་པོ་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་གི་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཞེས་མཛད་སྒོ་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་ལེགས་པར་གྲུབ་ནས། ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུར། སྔར་སྲོལ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོ་རྒྱས་པའི་ལམ་ལྟར་ཆིབས་རགས་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཆིབས་ཞབས་དང༌། ཆིབས་བསྒྱུར་དངོས་གཞིའི་མཛད་རིམ་རྣམས་གོང་བཞིན་ཞོགས་པ་འཆར་ཅན་དྲུང་བཞེས་གྲོལ་མ་ཐག ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་འགག་ཏུ་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་ནས་སེ་ར་གཟིམ་ཁང་གཉེར་པ་དང༌། ཚོགས་ཆེན་དཀོན་གཉེར། ནང་ཟན། གད་པ་བཅས་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་དང༌། བྱིན་རྟེན། གནང་ཆ་བཅས་སྕལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས།

ཚོགས་ཆེན་བར་ཐོག་བྱང་སྒོའི་འགག་ནས་ཕེབས་བྱམས་ཆེན་མོར་བཞུགས་སུ་གསོལ། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་གྲྭ་མང་གིས་སེར་ཕྲེང་དང༌། ཁུལ་དེའི་གྲོང་གསེབ་ཁག་གི་ཞིང་འབྲོག་མི་མང་ནས་ཕེབས་བསང་དང༌། བདུག་སྤོས། མཇལ་དར་འཁྱེར་ཏེ་ཞལ་མཇལ་དུ་བཅར། ཚེས་གསུམ་ཐང་དཀྱིལ་དུ་ཞོལ་གཉེར་སེར་སྐྱ་ཕེབས་བསུར་བཅར། སྦྱར་རགས་སྟོད་བརྒྱུད། རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད་དང༌། རྨེ་བཞི་ལྕགས་གསུམ་གྱི་དགེ་འདུན་པས་སེར་ཕྲེང༌། ལྷ་ཞོལ་དང༌། ཉེ་འཁོར་གཞིས་ཁག་གི་བྲོ་པ། གཞས་མ། དཔའ་བོ་དཔའ་མོ། སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ། ཤེལ་གྲོང་འབྲོང་རྩེད་བཅས་གུས་བསྟར་བསྒྲིགས། ཆབ་སྒོ་ཟམ་པའི་གཡས་ཕྱོགས་བོད་ལྗོངས་དམག་སྒར་ཁག་གི་འགོ་དམག་ནས་གུས་འདུད་རུ་སྒྲིག་གི་དབུས། ནོར་གླིང་ཉི་འོད་འགག་ཏུ་ཕྱིང་དམར་སྟེང་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ། ཞབས་སྟེགས་སྟེང་ནས་ཕེབས་བྱམས་འགོ་བྱིངས་དང་བྱམས་འཐེན་རུ་བརྒྱ་ལྡིང་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་ཏུ་ཞབས་སོར་འཁོད། ངང་ཙམ་ནས་ཉི་འོད་ནང་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། རྒྱུད་སྟོད་མཁན་པོ་དང༌། རྒྱུད་སྨད་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། སྐུ་བཅར་སྦྱི་མཁན། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་མཇལ་བཅར་གྱི་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་དབུ་གཏུགས་དང༌། དེ་བྱིངས་ཕྱག་དབང་སྩལ།

ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས་ཞུས། གསོལ་ཇ་དང་པོ་ཕེབས། ཕེབས་སྟོན་མཛད་སྒོའི་གོ་རིམ་ཁག་གཟབ་རྒྱས་སྔར་མུས་རིམ་བཞིན་བསྐྱངས། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་དང༌། ཕེབས་རེས་བཅས་ཕེབས་ཏེ་མཛད་སྒོ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་ལེགས་པར་གྲུབ།

གདན་ས་ཆེན་པོ་འབྲས་སེ་གཉིས་སུ་གྲྭ་སྐོར་མཚན་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྲ་འགྲིག་འཐུས་ཚང་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་བདེ་བར་ཞབས་སོར་འཁོད།

འཆར་ཅན་ལོ་འདིའི་ཞོ་སྟོན་ལྷ་མོའི་གཟིགས་འབུལ་སོགས་མཛད་སྒོ་རྣམས་སྔར་སྲོལ་ཉམས་མེད་དུ་བསྐྱངས།

དེ་རྗེས་སླར་ཡང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་གདན་ས་འབྲོག་རི་བོ་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་མང་ཐོས་རིགས་པ་སྨྲ་བ་མཁས་པའི་ཁྱུ་ཚོགས་འདུ་བའི་བསྟི་གནས་སུ་གོང་བཞིན་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཞེས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཞིང༌།

དེ་ཡང༌། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས། “ཁྱོད་ཉིད་བྱིས་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱིས།། སངས་རྒྱས་མཛད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར།། དེ་ཚེ་དགོན་ཆེན་རབ་དགའ་བ།། ཁ་བ་ཅན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན།།” ཞེས་བཀའ་གཏེར་ཁུངས་ཐུབ་དུ་མ་ནས་ལུང་གིས་གསལ་བར་ཟིན་པའི་གནས་ཆེན་ཁྱད་པར་འཕགས་ཤིང༌། ཡབ་རྗེ་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དམར་གདུང་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་སྙིང་པོར་བཞུགས་པའི་གསེར་སྡོང་ཟ་མ་ཏོག་གིས་མཚོན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་བྱིན་རླབས་ཅན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བཞུགས་པའི་གདན་ས་ཆེན་པོ་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་6དུ་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་གནས་གཟིགས་དང་གསུང་ཆོས་བཅས་སུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་མྱོང་ན་ཡང༌། འབྲས་སེ་གཉིས་དང་མི་འདྲ་བར་དགའ་ལྡན་དུ། གྲྭ་སྐོར་མཚན་བཞེས་དང་ཆོས་ཞུགས་མཛད་སྒོ་ཆབས་ཅིག་གནང་ལམ་སྔར་སྲོལ་ལྟ་བུས། ད་བར་ཆོས་ཞུགས་མཛད་སྒོ་གནང་མེད་ཅིང༌། ད་ལམ་ཚོགས་ཆེན་དང༌། གྲྭ་ཚང་གཉིས་སུ་སྔར་སྲོལ་ཆོས་ཞུགས་དང༌། གྲྭ་སྐོར་དམ་བཞེས་བཅས་མཛད་ཆེན་ཁག་གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་བསྐྱང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་བཞིན། བོད་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༦ (༡༩༥༨)གཟའ་སྐར་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་རྣམས་གྲུབ་པ་དང༌། ནོར་གླིང་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་ཕོ་བྲང་ནས་དགའ་ལྡན་ལ་ཞོལ་ཤུན་འབག་ཐང་ངམ། བཙུན་མོ་སྡིངས་བར་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུའི་ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་གྲས། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང་དང༌། བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་དང༌། ཤན་ཁ་བ། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་བ། རྩེ་མགྲོན་གཉིས། གཟིམ་འགག་གཅིག གཟིམ་གཡོག་དང༌། མཆོད་གཡོག སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ། སྐུ་སྲུང་རུ་བརྒྱ་གཉིས་དང༌། སྐུ་སྲུང་རྟ་དམག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་སྐོར་བཅས་གོ་རིམ་བཞིན་ཕེབས་འཁོར་སོ་སོའི་ནང་ཕེབས་ཐོན་གནང༌། ལྷ་ས་དཀྱིལ་ཆུའི་ཟམ་སྣེར་ཕེབས་སྐྱེལ་དབུ་གུར་སར་བཀའ་བློན་རྣམས་ཕེབས་སྐྱེལ་དུ་བཅར། སྐབས་དེར་བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ཀྱིས། “ཁ་ས་ཁ་ཉིན་ཁམས་པ་མི་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་ཙམ་ལྕགས་ཟམ་བརྒྱུད་ཆུ་ཤུར་ནས་ཐོན་ཏེ་སྙེ་མོ་ཁུལ་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད་འདུག་པར་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་སྔོན་ཚུད་ནས་སྒུག་ར་སྤྲད་དེ་ཁམས་པ་རྣམས་འབྱོར་མ་ཐག་ཕན་ཚུན་འཐབ་ལག་སྤྲད་ནས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་མང་པོ་ཤི་རྨས་ཀྱི་ཕམ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག དེ་ནི་ཁམས་པའི་ནང་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་ཁོངས་གཏོགས་མེ་སྒྱོགས་དམག་སྒར་གྱི་ཐོན་ཀྲང་གཞོན་པ་ཅང་ཧ་ཐུང་(རྒྱ་མི་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས)གིས་དམག་བྱུས་བཏང་སྟེ། བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་སྔོན་ཚུད་ནས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་བཙུགས་པའི་རྒྱ་སྙི་ལྟ་བུའི་གཡུལ་ས་དེར་གཏོར་ཕམ་བཏང་འདུག” ཅེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྙན་སེང་ཞུས།

དེ་ནས་བཀའ་བློན་རྣམ་པས་ཕེབས་སྐྱེལ་གྱི་མཇལ་དར་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་མཚམས་མུ་མཐུད་ཚལ་གུང་ཐང་སོགས་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་གྲོང་ཚོ་ཁག་གི་སེར་སྐྱ་མི་མང་རྣམས་ནས་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་ཅི་རིགས་ལག་ཏུ་ཐོགས་ནས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཏེ་ཞལ་མཇལ་ཞུས་པར་དགྱེས་འཛུམ་ལྷུག་པར་གྲོལ།

ཡར་ལམ་བདེ་ཆེན་གསང་སྔགས་མཁར་7དུ་སྔར་ལམ་གསོལ་ཚའི་ཕེབས་སྒྲིག་དང་བཅས་གདན་ཞུས་གསོལ་འདེབས་ཇི་བཞིན་བཀའ་བཞེས་ཐོབ་སྟེ་དགོན་པའི་རྡོ་གཅལ་མཐིལ་དུ་ཕེབས་འཁོར་ནས་བཤོལ་མཚམས་སློབ་དཔོན་ལས་སྣེས་སྤོས་སྣེ་དང༌། གྲྭ་དམངས་ཀྱིས་སེར་ཕྲེང༌། སྤྱན་རྒྱ་སོགས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། སློབ་དཔོན་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། ཚོགས་ཡོང་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་སྩལ། གཞུང་གནས་ནས་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་བསྙེན་འགྱེད་དང༌། སྔར་ལམ་མཛོད་ཆུང་དང༌། རྩེ་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་སོ་སོ་ནས་མཇལ་སློག་སྩལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དགོན་པའི་རྟེན་གཙོ་ཁག་དང༌། མཁས་གྲུབ་རྗེས་རབ་གནས་གནང་བའི་མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། སྡེ་དྲུང་ནས་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་ཕུལ། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཞིང༌། ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་དང་ཉེ་འཁོར་མི་མང་བཅས་ནས་ཟམ་མ་ཆད་པར་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཞུས།

དགའ་ལྡན་ལ་ཞོལ་ནས་སྔར་སྲོལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྡུས་པའི་ལམ་བཞིན་ཆིབས་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་ལྟར། ཆིབས་དར་དང༌། གར་རོལ་པ། བླ་རྩིས་པ། ཆིབས་ཞབས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་གནས་རིམ་ཁག་སོ་སོ་ནས་འོས་འཚམས་ཁག་བགོས་གནང་བ་རྣམས་དང༌། ཆིབས་པ་ཆིབས་དྲེལ་སྒ་འབྱར་བཅས་སྔོན་ཚུད་ཤུན་འབག་ཐང་དུ་ཕེབས་སྒུག་ཞུས།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་དེ་གར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཤར་བྱང་ཆོས་རྗེ། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་དབུས་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ་གྲྭ་དམངས་བཅས་ཀྱིས་སེར་ཕྲེང་དང༌། ཆིབས་ཞབས་སུ་སྔོན་བཅར་གཞུང་ཞབས་རྣམས་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་བཅས་གུས་བསྟར་བསྒྲིགས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། བླ་སྤྱིའི་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་དགའ་8མཆོག་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་གནང༌། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། བླ་སྤྲུལ་ལས་སྣེ་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་སྩལ།

དེ་རྗེས་སྔར་ལམ་ཆིབས་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་རྣམས་ཆིབས་རགས་སྟོད་སྨད་གཉིས་སུ་གོ་རིམ་འཛོལ་མེད་དུ་ཕྱེ་བའི་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་ཆེན་གཡུ་འབྲུག་ལ་ཆིབས་སྒ་གསེར་སྒ་གཟར་བཅས་གཟབ་སྒྲོན་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཅིབས་ཤིང༌། ཆིབས་དཔོན་ནོར་རྒྱས་དབང་ཕྱུག་དང༌། ཆིབས་གཡོག་ཀརྨ་དགྲ་འདུལ་གཉིས་ནས། ཆིབས་ཁྲིད་ཞུས་ཏེ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང༌། ཉེ་འཁོར་གྲོང་གསེབ་གཡས་གཡོན་ཕུ་མདའ་ཀུན་ནས་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱིས་ཆེད་དུ་མཇལ་ཁར་བཅར་བའི་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་གུས་བསྟར་བསྒྲིགས་བཞིན་པའི་ཁྲོད་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་ཅིང༌། ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་གསེར་ཞལ་དགྱེས་འཛུམ་ལྷུག་པོར་གྲོལ་བཞིན་མུ་མཐུད་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

དགའ་ལྡན་དགོན་པའི་མདུན་ངོས་སྤྱི་སོ་ཆུ་མིག་གམ་ཕྱག་འཚལ་སྒང་དུ་ཕེབས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་ལས་བཤོལ་ཏེ་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོར་ཞལ་ཕྱོགས་ནས་སྟན་དམར་སྟེང་སྐུའི་ཆ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བརྐྱངས་ཕྱག་ལན་གསུམ་འབུལ་གནང་མཛད། དེ་ནས་སྤོས་སྣེ་དང༌། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཞབས་རས། དབུ་གདུགས་བཅས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཤིང༌། སྐུ་བཅར་རྣམ་པས་གཙོས་ཆིབས་ཞབས་སེར་སྐྱ་དང་བཅས་པ་སྟོན་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་ཞབས་ཐང་མར་གོ་རིམ་བཞིན་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་པའི་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཆོས་གོས་རྣམ་གསུམ་དང༌། དབུ་པཎ་གསོལ་ཞིང༌། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཁོར་ཚོགས་དང་བཅས་སླར་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདིར་གཤེགས་པ་དང་ཀུན་ནས་མཚུངས་པ་བཞིན་སྤྱན་མདུན་ཕྱོགས་གཡོ་བ་མེད་པ་ཐད་ཀར་གཟིགས་ཤིང་དལ་བུས་གཤེགས།

རིམ་བཞིན་གཟིམ་ཁང་ཁྲི་ཐོག་ཁང་གི་ཉི་འོད་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ཤར་བྱང་ཆོས་རྗེ་དང་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག མཁན་པོ་ལས་ཟུར་ལས་སྣེ་དང་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་སྩལ། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཟིམ་ཆུང་འོད་གསལ་ཕུག་ཏུ་དགྱེས་བཞིན་བཞུགས་ཞབས་འཁོད།

དེ་ཉིན་ནམ་མཁའ་དྭངས་ཤིང་ཉི་འོད་གསལ་བ་དང༌། གནམ་གཤིས་འཇམ་ལ་ཚ་དྲོད་ཆེ་ཁར། ཆུ་མིག་སྒང་ནས་དགོན་པའི་བར་རྒྱང་ཐག་ངེས་ཅན་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་ཞབས་ཐང་མར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བ་མ་ཟད། ཕེབས་ལམ་དུ་དབུ་གདུགས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་འབུལ་རྩིས་བྱས་པར་ཡང་དེ་རིང་འཇམ་མགོན་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་གདན་སར་བསྐྱོད་རྒྱུའི་བསྐལ་བ་བཟང་པོ་འདི་ལྟ་བུར་ཚ་གདུང་ཕྲན་བུ་མི་བཟོད་པར་ཉི་གདུགས་ཕུབ་རྒྱུ་མི་འགྲིག་ཅེས་བཀའ་གནང་བ་དང༌།

དེའི་དགོང་དྲོ་ཕྱག་ཚོད་ལྔ་པ་ཙམ་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཆིབས་ཞབས་སུ་སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ། མགྲོན་གཟིམ། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་དང༌། སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཁག་གཅིག་བཅས་སྐུ་འཁོར་ཉུང་ཤས་གློ་བུར་ཡངས་པ་ཅན་གསེར་གདུང་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གསེར་གདུང་རིན་པོ་ཆེར་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་སྒྲོན་འབུལ་གནང༌། དེ་རྗེས་གསེར་གདུང་ཁང་གི་སྤང་གཅལ་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བརྐྱངས་ཕྱག་མང་པོ་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང༌། དེའི་གཤམ་དུ་ཆིབས་ཞབས་སྐུ་སྲུང་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལའང་སྐུ་ཕྱག་འབུལ་དགོས་པའི་བཀའ་ཕེབས་ལྟར། དེ་གར་སྟོན་འཁོར་ཚང་མས་དུས་ཡུན་གང་ཙམ་རིང་སྐུ་ཕྱག་འབུལ་གནང་མཛད།

དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཚད་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟབས། ཁྲི་ཐོག་ཁང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་རྗེས་ན་བཟའ་སྲབ་བཞེས་གནང་བ་སོགས་དེ་ཉིན་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་གཅིག་ཏུ་འདོམས་པ་ལྟ་བུས་ཚ་གྲང་འཐབ་ནས་དགོང་དྲོ་རྒྱུ་ཚད་ཀྱི་སྙུན་གཞི་ཚབས་ཆེན་བཞེས་པ་དང༌། བླ་སྨན་བློ་ལྡན་ཆོས་གྲགས་ནས་གསོལ་སྨན་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཀྱང༌། སྐུ་བཅར་རྣམས་ཐུགས་འགན་མ་བཟོད་པར་ལམ་སང་ལྷ་སར་མོ་ཊ་ཆེད་གཏོང་མཛད་དེ་བླ་སྨན་དར་ཧན་མཁྱེན་རབ་ནོར་བུ་འཕྲལ་བཅར་དགོས་པའི་བཀའ་ཁྱབ་གནང༌། ད་དུང༌། དེ་ནུབ་མཚན་མོ་སྐུ་བཤལ་ཐེངས་འགའ་ཤས་གནང་བ་མ་ཟད། སྙུན་གཞི་ཇེ་ཐུར་སོང་ནས་ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་རྣམ་པ་གཉིས་གདན་ཞུ་བྱ་དགོས་བྱུང༌།

འོན་ཀྱང་མཛད་ཆེན་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་ཐོག་ལྷ་ས་སོགས་ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ནས་དད་འདུས་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་ཧ་ཅང་མང་པོ་འདུ་འཛོམས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཁམས་མི་བདེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཕྲན་བུ་ཙམ་ཕྱི་གྲགས་བྱུང་ཚེ་མི་དམངས་ཡོངས་རྫོགས་ཟས་བཅུད་གཉིད་བྲལ་གྱི་སེམས་སྡུག་དང་བློ་འཚབ་ཡོང་རྒྱུ་དངོས་དོད་ལ་བརྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་ལྟར་སྐུ་བཅར་ནང་མ་འགའ་ཤས་ཙམ་ལས་དེའི་སྐོར་ཕྱི་རྒྱར་གསང་བ་དམ་བསྒྲགས་ཆེན་པོ་གནང༌།

འོན་ཀྱང་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང༌། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་གཉིས་ནས་སྐུ་ཁམས་གྱི་གནས་ཚུལ་གལ་ཆེར་བརྟེན་སང་ཞོགས་བོད་ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བླ་སྤྱིའི་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོའི་མཛད་སྒོ་ཐུགས་གཏན་སྔོན་འཁེལ་ཕྱིར་འཐེན་ཆོག་པའི་སྙན་སེང་གནང་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འཇམ་མགོན་བླ་མའི་གདན་སར་མཛད་སྒོ་དང་པོ་དེ་ཕྱི་འགྱངས་བྱེད་རྒྱུ་རྟགས་རྟེན་ལ་མི་རུང་བས། མཛད་སྒོ་དུས་ཡུན་གང་ཐུང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཆུ་ཚོད་རེ་གཉིས་ཕྱིར་འགྱངས་བྱས་ཏེ་ཟུག་གཟེར་ཕྲན་བུ་འཇགས་མཚམས་སྡུག་རུས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་བཀའ་གནང་བ་དང༌། ད་དུང་ཕེབས་སྐས་སོགས་གྱེན་ཐུར་ཁག་ལ་བཀའ་བློན་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོའི་ཕྱག་འདྲེན་ཞུ་སྲོལ་དེ་བཞིན་རྣམ་པ་ཙམ་ལས། དོན་ཕན་མེད་སྟབས་རྩེ་མགྲོན་ཞིག་ནས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུ་རུ་འཇུག་དགོས་ཞེས་བཀའ་གནང་བ་ལྟར་མགྲོན་ཆེས་རྩེ་མགྲོན་ལྷའུ་རྟ་རར་དེ་དོན་བཀོད་མངགས་གནང༌།

གང་ལྟར་སྙུན་གཞི་དྭངས་སྐྱེད་བཞེས་མེད་ཀྱང༌། བླ་སྤྱིའི་ཕེབས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ཕྱག་ཚོད་བཅུ་པ་ཙམ་ལ་དངོས་སུ་ཚུགས་ཤིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་ཕེབས་པ་དང་དབུ་མཛད་ནས་དམིགས་བརྩེ་མ་རྒྱང་འཐེན་གསུང་སྐུལ་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་གི་རྟེན་གཙོ་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་དང་སྡེ་དྲུང་ནས་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་ཕུལ། བཞུགས་ཁྲི་ཆེ་མོར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། མཁན་པོ་ཁྲི་པས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། དབུ་མཛད་ནས་གནས་བཅུ་སོགས་ཞལ་འདོན་གསུང་སྐུལ་གནང༌། མཁན་པོས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་གྲུབ་མཚམས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཚོམ་འབྲུ་གཏོར་བཞེས་གནང༌། དགའ་ཤར་ཕུ་ཁང་ཟོང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། དགའ་བྱང་ཕ་ར་སྤྲུལ་སྐུ་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ན་བཟའ་ཉེར་སྤྱད་ཀྱིས་མཚོན་བླ་སྤྱིའི་དངོས་འབུལ་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར། རྒྱལ་སྤྲུལ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག་དང༌། མཁན་པོ་ལས་ཟུར། བླ་སྤྲུལ་འབྲིང་ཆུང༌། ཁྲི་ཐོག་ཁང་མཛོད་པས་གཙོས་ལས་སྣེ་ཆེ་ཕྲ་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་སྩལ། མཁན་པོ་མན་ལ་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས་ཀྱིས་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། མགྲོན་ཆེ་དང་རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་དང་འབུལ་འགྲེམས་ཞུས། མགྲོན་ཆེས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག་དང༌། མཁན་པོ་ལས་ཟུར་བཅས་ལ་སྩལ། རྩེ་ཕྱག་དང༌། མཛོད་ཆུང་སོ་སོ་ནས་གནང་ཆ་ལེགས་དར་སྩལ། བགྲོ་གླེང་རྒན་པས་ཚིག་བཀྲ་བརྗོད་དེ་མཇལ་བཅར་ལ་དར་རང་སློག་ཐོག ཕྱག་སྲུང་དང་ལེགས་དར་ཕྱག་དབང་བཅས་སྩལ། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས་པ་བཅས་དེ་ཉིན་མཛད་སྒོའི་དུས་ཡུན་ཅུང་མྱུར་བའི་ངང་ལེགས་པར་གྲུབ།

དེ་རྗེས་སྐུ་ཁམས་ད་དུང་དྭངས་སྐྱེད་བཞེས་མེད་སྟབས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང༌། མགྲོན་ཆེ་བཀའ་བསྡུར་གྱིས་མུ་མཐུད་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་འགན་བློས་མ་བཟོད་པར་སྙན་སེང་ཞུས་འཁྲོལ་བཞིན། ཚེས་ ༡༨ ཉིན་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང་སྒེར་ཧོར་ཁང་པའི་དཀར་སྤྲོ་ལེགས་འབུལ་དང༌། དེ་རྗེས་ཤར་བྱང་གྲྭ་ཚང་སོ་སོར་ཆོས་ཞུགས་མཛད་སྒོ་བཅས་པར་སྐུ་བེར་གདན་ཞུས་ཀྱིས་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་སྔར་སྲོལ་བཞིན་བསྐྱངས། དེའི་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ངལ་གསོ་བཞུགས་གནང་བ་སྐུ་བཅར་ནང་མ་རྣམས་དང༌། བླ་སྨན་རྣམས་སྐུ་ཁམས་འཕྲོད་བཞེས་དང་གསོལ་སྨན་འབུལ་ཕྱོགས་བཀའ་བསྡུར་རིམ་པ་གནང་བ་བརྒྱུད། སྙུན་གཞི་ལྟེ་བ་རྒྱུ་ཚད་ལྟ་བུའི་ཐོག་ཆོས་ཞུགས་དང༌། མཚན་རྟགས་བཅས་གལ་ཆེའི་མཛད་སྒོ་ཧ་ཅང་མང་པོ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ཀྱིས་བསྐྱང་རྒྱུའི་ཚེས་ཆ་བཅས་ཐུགས་གཏན་སྔོན་འཁེལ་ཆུ་ཁ་རགས་ཐུག་ལྟ་བུར་བརྟེན་ཕྱི་ལུགས་གསོལ་སྨན་རྣམས་ནུས་པ་རྐྱང་སེལ་གནད་དུ་འཁེལ་ན་ཕན་འབྲས་མྱུར་ཐོན་ཡོད་པ་བཅས་སྐབས་བསྟུན་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་ཐོན་པའི་གསོལ་སྨན་ཀྲེ་རེ་མེ་སིན་ཞེས་པ་ཚོད་གཟིགས་སུ་འབུལ་རྒྱུར་ཐུགས་མོས་གཅིག་གྱུར་བྱུང་བ་ལྟར་འབུལ་བཞེས་གནང་བར་དེ་ནས་བཟུང་སྐུ་ཁམས་ཇེ་དྭངས་དུ་ཕེབས།

དེ་རྗེས་ཤར་བྱང་གྲྭ་ཚང་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ར་སོ་སོར་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་འབྲེལ་སྔར་སྲོལ་མཛད་སྒོའི་ཐོག དགའ་བྱང་ཚ་བ་བཀྲ་ཤིས་རིན་ཆེན་དང༌། དགའ་ཤར་ལྷོ་པ་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་རིང་གཉིས་ཀྱིས་ཚོགས་ལངས་དང༌། དེ་མིན་སློབ་གཉེར་བ་དྲག་གྲས་རྣམས་ནས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་བརྒལ་བརྟག་གི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་མཁན་པོར་རྟགས་གསལ་འཕེན་གནང་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་དམ་བཅར་བཞུགས་པ་ལ་མཁན་པོ་སོ་སོས་ཀྱང་རྟགས་གསལ་ཕུལ་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་བཞེད་སྲོལ་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ཇི་བཞིན་མཁས་རྣམས་མགུ་བའི་གསུང་ལན་ཐོགས་མེད་དུ་སྩལ།

ཚེས་ ༢༣ ནས་ ༢༥ བར་འཇམ་མགོན་བླ་མའི་གདུང་རྟེན་གསེར་སྡོང་ཆེན་མོའི་སྤྱན་སྔར་གཞུང་གནས་ཀྱི་སྟོང་མཆོད་དང་ཚོགས་འཁོར་རྒྱས་གཤོམ་གྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དབུ་བཞུགས་ཐོག དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཤར་བྱང་ཆོས་རྗེ། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པ། གྲྭ་ཚང་གཉིས་ཀྱི་མཁན་པོ། བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་དང་བཅས་ནས་འཇིགས་མཛད་རྡོ་རྗེའི་ཆོ་ག་དང་འབྲེལ་བའི་རབ་གནས་རྒྱས་པ་ཉིན་གསུམ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁང་དུ་གཟབ་གསོལ་བསྐངས་ཚོགས་བཅས་ལེགས་པར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༧ ཉིན་གཞུང་གནས་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་རམས་མཚན་བཞེས་ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་ཆེད་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་གི་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྟོང་ཚར་དང༌། ཚོགས་མང་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོར་མང་ཇ་སྦྱོར་སྦྲེལ་དང༌། བཞེས་ཐུག་འབྲས་ཚ། དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་དར་ཟུབ་ལེགས་རེ་དང༌། དངུལ་དཀར་སྲང་གསུམ་སྒོར་མོ་བཅུ་རེ། གསོལ་ཇ་འབྲུ་དང་སྦག་རེ་བཅས་དང༌། གྲྭ་ཚང་གཉིས་སོ་སོར་གྲྭ་ཇ་གཟབ་འཕར། དགེ་འདུན་རེར་དར་ཟབ་རེ་དང་སྐུ་འགྱེད་དངུལ་དཀར་སྲང་གསུམ་སྒོར་མོ་ལྔ་རེ། ཚོགས་ཆེན་དང༌། གྲྭ་ཚང་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཁང་སོ་སོར་མཆོད་རྫས་གོས་ཚོན་ཕྲའི་ཀ་འཕན་ཆ་རེ་དང༌། གདོང་གྲལ་མཐོངས་ཡངས་སུ་མཛོད་གོས་སེར་པོའི་རྒྱལ་མཚན་རེ་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༨ ཉིན་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཞེས་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞིའི་ཉིན་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་གྲུབ་མཚམས། སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན་སོགས་རྒྱུན་ལྟར་ཆིབས་ཞབས་ཀྱི་གོ་རིམ་འཛོལ་མེད་དང་བཅས་གཟིམ་ཆུང་འོད་གསལ་ཕུག་ནས་ཚོགས་ཆེན་རྡོ་གཅལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས་ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་ནས་གསུང་སྐུལ་གྱིས་ཚོགས་ཡོངས་ནས་དམིགས་བརྩེ་མ་རྒྱང་འཐེན་དང་འབྲེལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་ཆེན་རྡོ་གཅལ་དབུས་ཀྱི་དམ་བཅའི་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་དང༌། མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་དབུས་གཞུང་ཞབས་ཛ་ཐའི་ཡན་ནས་གོ་བབ་ཀྱི་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དབུ་ཞྭ་སྒྲོ་རྩེ་མ་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་བཟུངས་ཤིང་ཐུགས་སྨོན་མཚམས་སྦྱོར་དང༌། སྤྱི་བཤད་གུས་བཏུད་བཅས་མཛད། དེ་མཚམས་དགའ་བྱང་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ་དང༌། དགའ་ཤར་མཁན་པོ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་གཉིས་ནས་གཞུང་འགོད་ཞུས་ཟིན་པ་དང༌། དབུ་མའི་ལེའུའི་ནང་ནས་རྟགས་གསལ་རེ་ཕུལ། གཞན་ཡང་དགའ་བྱང་མཁན་ཟུར་གསེར་ཀོང་སྤྲུལ་སྐུ། ཤར་རྩེ་མཁན་ཟུར་རྒྱ་མཚོ་དབང་ཕྱུག དགའ་ཤར་ཟོང་སྤྲུལ་བློ་བཟང་བརྩོན་འགྲུས། མཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། རྒྱུད་སྟོད་མཁན་ཟུར་རྣམ་རྒྱལ། བྲག་གསེབ་སྤྲུལ་སྐུ་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་རྒྱལ། དགའ་བྱང་ལྷ་རམས་འབྲོག་མི་བྱམས་པ་བློ་གྲོས། ལྷ་རམས་ཤར་རྩེ་ཕུ་ཁང་བཀྲ་ཤིས་བསྟན་པ། དགའ་ཤར་ལྷོ་པ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་སོགས་ནས་རྟགས་གསལ་ཕུལ་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རང་ལུགས་ཀྱི་འཛིན་མཚམས་མ་འཆོལ་བ་དང༌། གློ་བུར་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པར་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བའི་གསུང་ལན་ཐོགས་ཐུག་མི་མངའ་བར་སྩོལ་བཞིན་པའི་སྐབས་གླིང་རིན་པོ་ཆེར་བཀའ་བསྡུར་ཐོག་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་བགྲོ་གླེང་མཇུག་བསྡུའི་མཚམས་སྦྱོར་མཛད།

དེ་རྗེས་ཤར་བྱང་མཁན་པོ་རྣམ་གཉིས་དམ་བཅར་བཞུགས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་མཛོད་རྩ་བའི། “བདེན་གསུམ་མཐོང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌།། ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ།།” ཅེས་པ་ལས་བརྩམས་པའི་གཞུང་དོན་ཟབ་ཅིང༌། ལུང་རིགས་འབྲེལ་ཆགས་པའི་རྟགས་གསལ་འཕེན་གནང་མཛད་པར། མཁས་ཤིང་དུལ་བའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང༌། དགའ་མགུའི་བསམ་གཏན་གཡོ་བ་མེད་ཅིང༌། དད་པའི་སོར་བཅུ་སྙིང་ཁར་བཀོད་དེ། དུས་ཀྱི་ཆུ་ཚོད་སྐད་ཅིག་ཉིད་དུ་བསྐྱོད་པའི་སྣང་བ་ཤར། དེ་མ་ཐག་གཞུང་ལེན་པས་ཚིག་བཀྲ་བརྗོད་དེ། སྨོན་ལམ་ཤིས་བརྗོད་ཀྱིས་མཇུག་བསྡོམས་ནས་དམ་བཞེས་མཛད་སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ངང་གྲོལ།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གྲ་སྐོར་མཚན་བཞེས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་སྟབས་བསྟུན་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དགའ་ལྡན་ཚོགས་མགོན་དུ་གདན་ཞུའི་གསོལ་འདེབས་ཞུ་གནང་མཛད་པ་དང༌། ཀླུ་འབུམ་ཨ་ལགས་སྤྲུལ་སྐུ་འཇིགས་མེད་ལྷུན་གྲུབ་མཆོག་ཀྱང་ལོ་འདིར་དགའ་ལྡན་ཚོགས་ཆེན་དུ་ཕར་ཕྱིན་ཚོགས་ལངས་འཁེལ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཚོགས་མགོན་དུ་གདན་ཞུའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ།

དེ་བཞིན་སྔ་དུས་ནས་དགའ་ལྡན་དགོན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཆོད་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་སྒེར་བཤད་སྒྲ་བའི་སྔར་ལམ་ཚོགས་ཕེབས་གདན་ཞུའི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཅས་ཚོགས་ཕེབས་ཁག་གསུམ་དུས་གཅིག་ཏུ་བཀྲ་ཤིས་གསུམ་བརྩེགས་ཀྱི་དུས་བཟང་འཁེལ་བར་མ་ཟད། ཁུངས་སོ་སོ་ནས་དགའ་གུས་དང་བས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་ཟབ་ཅིང་རྒྱས་པའི་གྲ་སྒྲིག་གི་བཀོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང༌། ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་འཇིགས་མེད་སྤྲུལ་སྐུ་ནས་ལྗགས་བཤད་གོ་རིམ་ལྟར་གནང་བས་མཚོན་དཔྱོད་ལྡན་མགུ་བའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ཚོགས་གཉིས་སྡུད་པའི་ཆ་ལག་ཏུ་གྱུར་བ་བཅས་ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། མཐའ་བར་དགེ་བ་རིམ་པ་བཞིན་ལེགས་པར་བསྐྱངས།

གཞན་ཡང་གདན་ས་ཆེན་པོ་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་སོ་སོར་གྲྭ་སྐོར་མཚན་བཞེས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས། རིགས་ལམ་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་རྣམ་པ་དང༌། མཁན་པོ་རྣམ་པ་བཅས་ནས་རྟགས་གསལ་ཕུལ་བ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྟགས་གསལ་གནང་བ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “རྗེས་སུ་གྲྭ་སྐོར་གྲུབ་པའི་སྐབས་སུ། ཚུར་རྟགས་གསལ་གཏོང་མཁན་ལྷ་རམས་པ་དེ་དག་ཆ་ཚང་ཐོག་མཁན་པོ་དང་བཅས་པ་མི་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་གྲངས་ཤིག་གིས་པོ་ཏི་ལྔ་ཆར་ནས་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ངོས་ནས་ཀྱང་ཕར་རྟགས་གསལ་གཏང་དགོས་ཀྱི་འདུག

དེ་ནི་འབྲས་སྤུངས་ལ་འདུལ་བའི་སྐོར་གསོ་སྦྱོང་གི་སྒོ་ནས་དང༌། སེ་རར་རྩ་ཤེས་མཆོད་བརྗོད་བཏང་བ་ཡིན། ལུང་ཞིག་མ་དྲན་པ་བྱས་ནས་ཆད་གྲབས་བྱས་བྱུང༌། དགའ་ལྡན་བྱང་རྩེར་ཕལ་ཆེར་ཡོངས་ཤེས་སྐོར་བཏང་བ་ཡིན་ནམ་ཅིག་བཏང་བ་ཡིན། དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེར་ཕར་ཕྱིན་སྐབས་བཞི་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་གསལ་བཏང་བ་ཡིན། ཚུར་རྟགས་གསལ་གཏོང་མཁན་ནི་པོ་ཏི་ལྔ་ཆར་ནས་བཏང་བྱུང༌། སྨོན་ལམ་ལ་རྟགས་གསལ་གཏོང་མཁན་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གཅིག་ཡོད་པ་རེད། སེམས་བསྐྱེད་བཏང་བ་རེད། སང་ཉིན་དེ་དམ་བཅའ་བཞག་རྒྱུ་ཡིན་ན། བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་རྟགས་གསལ་གཏང་གི་ཡིན་ཞེས་ནང་སྦྱོང་ཞིག་བྱས་པ་དང༌། དེ་དུས་ཧ་ཅང་ཞེད་ཀྱི་འདུག་ཅེས་ངུས་པ་རེད། སང་ཉིན་དངོས་གཞི་ཁྱམས་རར་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་ནས་རྟགས་གསལ་གཏོང་དུས། གནས་ཆུང་ཐོག་འབེབས་བརྒྱབས་ནས། བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་ལ་གུང་གསེང་རག་པ་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

བླ་སྤྱིའི་བརྟན་བཞུགས་སྐབས་བགྲོ་གླེང་བ། དགའ་བྱང་གསེར་ཟངས་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། དགའ་ཤར་བླ་ཏི་སྤྲུལ་སྐུ་གཉིས་ནས་བརྒལ་རྟགས་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས་པ་བཅས་མཛད་སྒོ་ལེགས་གྲུབ་མཚམས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་རྒྱས་གཤོམ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་ལམ་ལྟར་དགའ་ལྡན་གླིང་སྐོར་དུ་ཕེབས།

སྐོར་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་གཞིར་སྔོན་ཚུད་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་པ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ས་གནས་སོ་སོའི་བཞུགས་སྲབ་བདེ་སྟན་ཐོག་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་འདེགས་འབུལ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། ཆོག་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་བཅས་ནས་ཁྲུས་གསོལ་རབ་གནས། ཞལ་འདོན་བཅས་གནང༌། ཚོགས་ཆེན་ཆུ་འགོའི་འཁྲིས་སུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་མཚམས་ཤར་གངས་རི་མ་དང༌། རྒྱལ་མཆོག་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་བསྟོད་ས་འཛིན་མ་རྟ་དབྱངས་དང་བཅས་ཞལ་འདོན་གསུངས།

དེའི་སྐོར་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་རྣམ་ནང༌། “ཤར་གངས་རི་མ་རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་ཚོགས་འདོན་དུ་རྒྱུན་ལྡན་གསུང་སྲོལ་མེད་སྟབས། ཤར་གངས་རི་མའི་ཕྱེད་ཙམ་ནས་ཚིག་འཁྲུག་པས་དེ་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཞལ་མཇལ་དུ་བཅར་བའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་འདུ་ལོང་ཆེ་ཞིང༌། སེམས་ནུས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་པ་ཁྱད་པར་བ་མཇལ་བཞིན་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་མདུན་སར་ཞལ་འདོན་ཆད་མི་ཡོང་ངམ་དགོངས་ནས་ཐུགས་འཚབ་བྱུང་ཡང༌། མཐའ་དོན་ཆོག་གྲྭ་རྣམས་གསུང་སྐད་བཟང་ལ་གདངས་དབྱངས་སྙན་འགྱུར་ལྡན་པས། མངོན་མཚན་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཞལ་འདོན་ཚིག་མཇུག་མཐུད་དེ་གྲ་འགྲིག་འཐུས་ཚང་བྱུང་སོང༌།” ཞེས་གསལ།

བོད་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ཉིན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་ཁམས་གསལ་དྭངས་སྔར་མུས་ལྟར་བྱུང་བ་དང༌། དེ་ཉིན་སྟོན་འཁོར་རྣམས་དགའ་ལྡན་དབང་བསྐུར་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། དབང་བསྐུར་རི་ནི་ཕེབས་ལམ་གཟར་པོ་དང༌། རི་མགོ་ལྔ་རི་ལ་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ཕེབས་ཐག་ཀྱང་རིང་ཙམ་ཡོད་པས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་གཡག་སྣ་ལོ་དཀར་པོ་དབུ་ཡུ་ཞིག་ལ་བཅིབས་ཤིང༌། ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་དང་བཅས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག་རི་མགོ་སོ་སོར་སྐུ་རླུང་དར་འཛུགས་དང༌། ཁྲུས་གསོལ་རབ་གནས་ལྷ་བསང་དགྲ་ལྷ་དཔང་བསྟོད་སོགས་རྒྱས་པར་མཛད།

གཞན་ཡང་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་རྟེན་སྒམ་བཀའ་རྒྱ་མའི་ཞལ་འབྱེད་དང་འབྲེལ་རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་སྐུ་འགག་དང༌། སྐུའི་ཆོས་གོས་རྣམ་གསུམ་སོགས་ནང་རྟེན་རྩ་འགངས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་མཇལ་གནང་མཛད། དགའ་ལྡན་དགོན་པ་ནི་ ༡༩༥༩ ཚུན་རྒྱ་མིས་བོད་ནང་དགོན་སྡེ་གཏོར་བཤིག་བཏང་བའི་ནང་གི་ཚབས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཡིན། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་སྐབས་དགའ་ལྡན་དགོན་པར་ཁང་མིག་གཅིག་ཀྱང་མ་ལྷག་པར་རྩ་གཏོར་བཏང་བས་མ་ཚད། དགོན་པའི་གླིང་གང་ནང་ཁང་པའི་ཤིང་ཆ་མཛུབ་མོ་ཙམ་ཡན་གྱི་དངོས་པོའི་རིགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྐུ་འཁྱེར་གཏོར་བསྲེགས་བཏང་བ་དང༌། ལྷག་པར་གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་དང་གཡུ་བྱུ་རུ་གཟི་མུ་ཏིག་ཕ་ལམ་སོགས་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་ནོར་བུའི་རིགས་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་རྒྱ་གཞུང་གི་དམག་མིའི་སྣུམ་འཁོར་ནང་ཉིན་མཚན་མང་པོ་བསྟུད་མར་རྒྱ་ནག་ཏུ་དབོར་འདྲེན་བྱས་པ་དང༌། འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དམར་གདུང་སོགས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་མཆོག་རྒྱལ་བའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གང་ན་ཇི་ཡོད་རྣམས་གཙང་གཏོར་གཙང་བསྲེགས་རྨེག་མེད་དུ་བཏང་བ་བཅས་གསབ་ཐབས་དང་གསོ་ཐབས་མེད་པའི་ཆོས་སྤོང་གི་ལས་ངན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསགས་པ་དང༌། དགའ་ལྡན་གསེར་གདུང་གཏོར་བའི་ཚལ་བུ་དང་རྗེའི་བཞེས་ཆས་སོགས་དད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཉར་ཚགས་ཀྱིས་༡༩༧༩ ནང་ལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འབུལ་ལམ་ཞུ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་པ་སོགས་འཕྲོས་བཤད་ཙམ་དང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་འབྲོག་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་དགོན་དུ་ཆོས་ཞུགས་དང༌། གྲྭ་སྐོར་གྱི་མཛད་སྒོ་མཐའ་དག་ལེགས་པར་གྲུབ་རྗེས། སླར་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་རྒྱུར་ཡར་ལམ་བཞིན་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་ཀྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག མཁན་པོ་ལས་ཟུར་གྱིས་མཚོན་ཚོགས་ཡོངས་ནས་སེར་ཕྲེང་སོགས་ཕེབས་སྐྱེལ་གྱི་སྲི་ཞུ་མཐའ་དག་སྔར་སྲོལ་ཉམས་མེད་གྲ་རྒྱས་ཕུན་ཚོགས་སུ་བསྟར། དེ་རྗེས་མར་ཚལ་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་9དུ་བཞུགས་ཞག་གནང༌། དེ་གར་ཞོགས་པ་ཕེབས་གདོང་རྟེན་འབྱུང་དཀར་སྤྲོ་བསྟར་འབུལ་ཞུས་ཤིང༌། དེ་རྗེས་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྐུ་ངལ་ཅུང་ཟད་གསོས་གནང་ཐོག་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རབ་གསལ་ཆེན་མོའི་ཀུན་དགའ་ར་བའི་ནང་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཡིག་འབྲུ་བཞི་ལྔ་ཙམ་རེ་བསྡུས་པའི་བསྡུས་ཡིག་མྱོང་བ་ཅན་གྱིས་མ་གཏོགས་ཀློག་དཀའ་བ་སོགས་བཀའ་བསྟན་རྙིང་མ་མང་པོ་བཞུགས་པའི་ཁྲོད་ནས། འགྲོ་མགོན་ཞལ་གཡུ་བྲག་པའི་བཀའ་འབུམ་པོད་ལྔ་ཡོད་པ་དེ་དག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གཟིགས་ཞིབ་གནང་སྟེ་ཐུགས་དགྱེས་ཉམས་ངང་སྤྲོ་བཞུགས་གནང༌།

འོན་ཀྱང་དེ་ཉིན་ལྷ་ས་ནས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་གུང་ཐང་དུ་ཕེབས་བསུར་བཅར་ཞིང༌། མཛད་སྒོ་ཁག་གྲུབ་སྟེ་དགོང་དྲོ་བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་སྙན་ཞུར་བཅར། དེ་སྐབས་བར་ལམ་རྒྱ་དཔོན་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ནས་བརྗོད་རིགས་སུ། ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་དམག་གིས་སྙེ་མོ་ཁུལ་རྒྱ་ཕྱོགས་དང་དམག་འཐབ་ཀྱིས་མི་གསོད་ཐལ་ཆ་ཆེན་པོ་ཡོང་བཞིན་པ་དེ་དག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་བཀག་སྡོམ་འགན་ལེན་དགོས་ཤིང༌། དེ་ལྟར་མ་བྱུང་ཚེ་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དྲག་གནོན་ནན་པོ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་སོགས་འཇིགས་སྐུལ་ཡང་ཡང་བྱེད་མུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་རྣམས་སྙན་སེང་ཞུས་པར་མཛད་དཀའ་དང་ཐུགས་དམ་སད་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བྱུང༌། དེའི་སང་ཉིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཐུགས་ཉམས་མི་སྤྲོ་བའི་ངང་ནོར་གླིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌།

ཤེས་བྱ་གནད་ཀྱི་གན་མཛོད་པོད་ལྔའི་ཕྲེང༌།།

གང་གི་མགུལ་བ་བརྒྱན་པའི་དབྱངས་སྙན་པོ།།

ཉམས་འགྱུར་དཔྱད་གསུམ་ལམ་དུ་ཉེར་དྲངས་ནས།།

དགག་སྒྲུབ་ལུང་རིགས་མཚོ་སྐྱེས་འདབ་བཞིན་གྲོལ།།

གཞུང་བརྒྱ་སྨྲ་མཁས་སྐར་ཚོགས་བཀྲ་བའི་དབུས།།

མཁྱེན་སྟོབས་བསིལ་ཟེར་འབུམ་དུ་བསྐྱིལ་བ་ནས།།

ཁེངས་ལྡན་རྟོག་དགེའི་མུན་པ་གཞིལ་བྱེད་པའི།།

ཚུལ་ལ་མཁས་པའི་གྲགས་སྙན་སྲིད་རྩེར་དགེངས།།

མཁས་མང་བྱེ་བའི་སྙན་པ་ཡོངས་འཕྲོག་རྣམ་དཔྱོད་རྩལ་གྱི་ལང་ཚོ་དར་བའི་དཔལ།། བཀའ་པོད་གཞུང་བརྒྱའི་གནད་ཀུན་དབྱངས་སུ་གྱེར་མཁས་སྒྲ་དབྱངས་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་ཅན།། ཟབ་དོན་གནས་ལུགས་དབྱངས་སུ་ལེན་བཞིན་དགག་སྒྲུབ་དཔྱད་སྟོབས་ཉམས་ཀྱི་འཇོ་སྒེག་གར།། གདན་གསུམ་མཁས་མང་བྱེ་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲན་མེད་ཕྱོགས་གླང་གཉིས་པའི་དོ་ཟླར་ཆས།།

འདི་སྐད་བསྙད་པའི་མགྲིན་པའི་མཚོ་རུ་དབྱངས་ཅན་ངང་མོ་རྩེན་པའི་བསྟོད་དབྱངས་ནས།། ཁྱེད་ཉིད་མཁྱེན་པའི་རྩེ་དགའ་ཁོང་ནས་རྒོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེའི་ས་གཞི་རུ།། ཕུལ་བྱུང་རྩལ་གྱི་ཉམས་ཀྱི་འཇོ་སྒེག་འཆད་རྩོད་དུང་གི་སྒྲ་དབྱངས་ལྷན།། དཀའ་གནད་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་གྲོལ་བའི་རིག་འཕྲུལ་སྟོང་གི་གཟིགས་མོ་ཀུན་ཏུ་མཚར།།

1 རྒྱུད་ ཐ། ཤོག་གྲངས་ ༤༣༤ བ་ ༡ ཞོལ་དཔར་མ།

2 ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

3 ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གསལ།

4 ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

5 གླེགས་བམ་བཞི་པའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

6 ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

7 གླེགས་བམ་བཞི་པའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

8 ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

9 གླེགས་བམ་བཞི་པའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་གཉིས་ཕན་ཚུན་དཔྱད་བསྡུར་གནང་བ།

(ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་གཉིས་ཕན་ཚུན་དཔྱད་བསྡུར་གནང་བ་ཧ་ལམ་ ༡༩༦༠ ལོའི་ནང་ནས་དབུ་འཛུགས་བསྐྱངས་ཀྱང༌། ངོ་བཅར་དྲི་གཏུག་ཞུ་སྐབས་གསུང་ལམ་དུ་ཐོན་པས་མཚམས་འདིར་བཀོད་པ་ཡིན།)

ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་སྐབས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་ལ་གཞིགས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ལ་ཐུགས་གཉེར་ཆེན་པོ་གནང་བ་10མ་ཟད། ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་ལེགས་སྐྱེས་ཕུལ་ཡོད་ཀྱང༌། སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་ནང་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སྔར་བཞིན་གནས་ཡོད་པས། སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཐོག་དེ་བས་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་པ་དང༌། ཐུབ་པའི་བསྟན་ལ་ཐུབ་དབང་གཉིས་པ་བཞིན་མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་གསན་བསམ་ནང་བྱན་ཆུབ་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། དུས་ཕྱིས་འཛམ་གླིང་ནང་སྙིགས་མའི་རང་མདངས་ཆེས་ཆེར་བདོ་བས། རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གིས་གཙོས་ལྷ་མེད་སྨྲ་བའི་ལྟ་ཚུལ་བཟུང་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་མཐའ་དག་དབྱུག་པ་ལེབ་བརྡུངས་ཀྱིས་རྨོངས་དད་ལ་ངོས་བཟུང་བའི་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང༌། གཞན་ཡང་ནང་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡང་དག་པར་མ་འདྲིས་ཤིང་མ་གོམས་པའི་དབང་གིས་མ་རྟོགས་པ་དང་མ་དད་པའི་ཉེས་སྐྱོན་དྲུངས་ནས་འབྱིན་ཞིང༌། བསྟན་པ་དང་སྟོན་པའི་གཟི་བརྗིད་ལྷག་པར་ངོམ་པར་མཛད་པ་སོགས་བསམ་བཞིན་དུས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པའི་འགྲོ་བའི་མུན་སེལ་སྒྲོན་མེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཅིང༌། དེ་ཡང་ཐུབ་པའི་ཆོས་ཚུལ་ནི་རིགས་པས་དཔྱད་བཟོད་པ་དང༌། ལུང་རིགས་གཉིས་ལས་རིགས་པ་གཙོ་ཆེ་བས། རིགས་པ་ཡང་དག་དང་འགལ་བའི་ལུང་ཁས་ལེན་མི་རུང་བ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པས་གདམས་པ་བཞིན། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དེང་དུས་ཚན་རིག་ཡར་རྒྱས་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས། མངོན་སུམ་གྱི་གནོད་པ་འབབ་ཅིང༌། ཡུལ་དུས་གནས་ཚུལ་སོགས་ཀྱིས་དགག་དགོས་དཔྱད་གཞིར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ། སླར་ཡང་དགོས་སོགས་ཆོས་བཞིའི་ལམ་ནས་དགག་བཞག་སྤོང་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ལ་དག་ཐེར་ཡང་དག་པ་གནང་དང་གནང་བཞིན་པ་མངོན་སུམ་ཚད་གྲུབ་ཀྱི་ར་འཕྲོད་ཡོང་གི་ཡོད།

དཔེར་ན། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་ལས། “ངོས་རང་མ་གཞི་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ནས་འཕྲུལ་ཆས་ལ་དགའ་པོ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་རྗེས། ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར། འཛམ་གླིང་གི་ཆགས་བབ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཚན་རིག་པའི་དེབ་དེ་འདྲར་དོ་སྣང་བྱས་པ་དང༌། དགའ་པོ་ཡང་ཡོད། དེ་ནས་ལུས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས། སྐྱེ་དངོས་རིག་གནས་དེ་འདྲའི་དེབ་ལ་བལྟ་དུས་ལྟད་མོ་ཆེན་པོ་འདུག དེ་ཚོར་དོ་སྣང་བྱུང་བ་བརྒྱུད་གང་ལྟར་ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་སླེབས་པ་དང༌། ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་ཐོག་ནས་ནང་ཆོས་སྐོར་དང་མཉམ་དུ་གོ་བསྡུར་བྱེད་རྒྱུའི་བསམ་ཚུལ་འཆང་བཞིན་པའི་སྐབས་(ཨ་རི་བ་)ཞིག་གིས་ཉིན་གཅིག་ངོས་ལ་བཤད་དོན། “ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་ཚན་རིག་པ་དང་མཉམ་དུ་ནང་ཆོས་སྐོར་འབྲེལ་བ་གནང་ཡས་དེ་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་རེད། ཚན་རིག་ཟེར་བ་དེ་ཆོས་མེད་པ་བཟོ་མཁན་དེ་རེད། གཟབ་གཟབ་གནང་དགོས་”ཞེས་ཟེར་བྱུང༌།

འོན་ཀྱང་ངའི་བསམ་བློའི་ནང་ཚན་རིག་ཟེར་བ་དེ་གང་ལྟར་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་གཏན་འབེབ་གནང་ཡ་དང་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བརྩད་གཅོད་བྱས་ནས་གཏན་ལ་འབེབ་བྱེད་ཅིག་དང༌། སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་གི་ངོས་ནས་ཆ་བཞག་ན་ཡང་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཡ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་གཅིག་གྱུར་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་གི་ནང༌། བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཡ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་གསུངས་ཡོད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ཚན་རིག་གི་ཐོག་ནས་ཡིན་ནའང་རེད། ནང་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་ཡིན་ནའང་རེད། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས་ར་འཕྲོད་པ་བྱུང་ན་ཁས་ལེན་རྒྱུ་དང༌། ར་མ་འཕྲོད་པ་དང་འགལ་འདུ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ཁས་མི་ལེན་རྒྱུ་དེ་ནི་ཚན་རིག་པའི་འགྲོ་སྟངས་ཡིན་ལ་ནང་པའི་འགྲོ་སྟངས་ཀྱང་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་འགལ་བ་གང་ཡང་མི་འདུག་བསམ་ནས། ཚན་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བ་མུ་མཐུད་བྱས་པ་ཡིན།

དཔེར་ན། སྒྲ་མི་རྟག་པ་ཟེར་བ་སྐད་ཅིག་གིས་གཡོ་ཞིང་འགྱུར་བའི་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་ཤོད་ཡ་དེ་ཚན་རིག་པ་ཚོས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཅིག་བལྟས་ཡོང་དུས། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བ་འགྲོ་བའི་ར་འཕྲོད་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། ཚན་རིག་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དུས་ང་ལ་དོ་སྣང་དེ་བས་ཆེ་བ་བྱུང་བ་ཞིག་ནི། ཐོག་མར་སུད་སི་དང༌། ཕྷ་རན་སིའི་ས་མཚམས་ཡིན་པ། ཙོན་ཟེར་ས་དེར་མཚར་སྣང་ཆེ་བའི་འོད་གཏང་ཡ་ཞིག་འདུག་པ་དེར། ངོས་ལྟ་སྐོར་ཞིག་ཏུ་བསྐྱོད་སྐབས། དེར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་མཁན་ཞིག་འདུག་པ་དེས་ཚན་རིག་གི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་རྒྱག་དུས་ཧང་སང་པ་འདུག རྗེས་སུ་ཁོང་ལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་རག་སོང༌། ཁོང་གིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྐོར་བཤད་ཡོང་དུས། ང་ཚོའི་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་དཔེ་ཆའི་ནང་ནས་བཤད་པ་དེ་ལས་ཞིབ་ཚགས་པ་དང༌། ཕྲ་བ་བཅས་འདུག་པས་ངའི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་སོང༌། དེ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་ཙམ་མ་གཏོགས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་སྐོར་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད་ལ། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་སྐོར་གང་ཡང་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་མིག་རང་གིས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཆེ་ཤེལ་དང་རྫས་ཀྱི་ནུས་པ་གློག་གི་སྦྱོར་བའི་ཐོག་ནས་བལྟ་དུས་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་ཕྲ་མོ། ཕྲ་མོའི་ཡང་ཕྲ་མོ་དེ་འདྲ་ལ་ཡང་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཀོན་ཊམ(Quantum)ཟེར་བ་དེ་ཚོར་ངོས་རང་ཡིད་འཕྲོག་པ་དང་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཆགས་སྟངས་དེ་ཚོའི་གྲས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་མིག་མཐོང་གཟུགས་གྲུབ་ཀྱིས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་གི་ཡོད་པས། མངོན་པ་མཛོད་ནས་བཤད་པའི་རི་རབ་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་ཟེར་བ་དེ་ཚོར་ངོས་ཡིད་ཆེས་བྱ་རྒྱུ་ཁག་པོ་འདུག ཚན་རིག་པས་མིག་གིས་མཐོང་ལག་པས་ཟིན་ནས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ‘ཡང་ང་ཚོས་དེ་འཛམ་གླིང་གཞན་ཞིག་གི་རྣམ་གཞག་སྐོར་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ད་ལྟ་ཚན་རིག་པས་མཐོང་ཡོད་པ་མ་རེད།’ ཅེས་བཤད་ཆོག་ཀྱང༌། ང་ཚོ་ད་ལྟ་གནས་སའི་གླིང་འདི་ག་རང་བཤད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ཉི་མ་འདི་གའི་ཐོག་ནས་ཉིན་མཚན་ཁོར་ཡུག་དང་བཅས་པ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་མངོན་པ་མཛོད་ནས། ‘ནམ་ཕྱེད་ཉི་མ་ནུབ་པ་དང༌།། ཉི་མ་ཕྱེད་དང་འཆར་དུས་གཅིག།’ ཟེར་བ་དེ་འདྲ་བཤད་ཡོད། བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་དང༌། ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་གཉིས་ལྟག་སྤྲོས་བྱས་ནས་གཅིག་ལྷོ་དང༌། གཅིག་བྱང་དུ་བྱས་ནས་ཉིན་མཚན་འཁོར་ཕྱོགས་བཤད་པ་དང༌། མཚན་མོ་ནག་ཁུང་ཆགས་ཡ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་གྲིབ་ནག་རེད་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། གྲིབ་ནག་དེ་ང་ཚོས་མཐོང་བ་དང་མྱོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་གྲིབ་ནག་གང་ནས་ཡོང་བའི་རི་རབ་དེ་མཐོང་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ཚོ་མི་བདེ་བ་ཞིག་མི་འདུག་གམ། དེ་བཞིན་ཉིན་མཚན་གོ་ལྡོག་པ་དེ་བཤད་དུས་ཨ་མེ་རི་ཀ་བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་ཡིན་ཟེར་གྱི་ཡོད་རེད། སྒྲ་མི་སྙན་ཡིན་ཟེར་དགོས་ན། ‘སྒྲ་མི་སྙན་དུ་ཚེ་སྟོང་སྟེ།། གཉིས་ན་ཕྱེད་ཕྱེད་སྤང་པའོ།།’ ཟེར་བ་དང་གཅིག་མཐུན་བྱུང་མེད། ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་མཐོ་དམའ་དེ། ‘ཉི་ཟླ་ལྷུན་པོའི་ཕྱེད་ན་འོད།། དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་གཅིག་དང་བཅས།།’ ལྷུན་པོའི་ཕྱེད་ཟེར་དུས། ‘ལྷུན་པོ་རིན་ཆེན་བཞིའི་རང་བཞིན།། ཆུ་ཡི་ནང་དུ་བརྒྱད་ཁྲི་དག། ནུབ་པོ་དེ་བཞིན་སྟེང་དུ་ཡང༌།། དཔག་ཚད་དང་ནི་བརྒྱད་ཁྲིའོ།།’ ཞེས་ཆུའི་ནང་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཁྲི་དང༌། རྒྱ་མཚོའི་ཁ་ལ་ཐོན་པ་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཁྲི། ཁ་ལ་དོན་པ་དེའི་དཔག་ཚད་བཞི་ཁྲིའི་མཚམས་ཉི་ཟླ་གཉིས་པོ་དེ་འགྲོ་གི་ཡོད་ལུགས་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། མཐོ་དམའ་གཅིག་པ་རེད།

ཡིན་ནའང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་ཟླ་བའི་ནང་མི་འགྲོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཉི་མའི་བར་དུ་རྒྱང་ཐག་ཧ་ཅང་རིང་པོ་ཡོད་པ་རེད། འཕྲེད་གཞུང་ལ་ཟླ་བ་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་བཤད་ཡོད་པ་དང༌། ཉི་མ་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་བཤད་ཡོད་པས། དཔག་ཚད་གཅིག་མ་གཏོགས་ཁྱད་པར་མེད། དེ་ཚོ་མངོན་པ་མཛོད་ནང་བཤད་ཡོད་པ་རེད། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་བྱས་ན་ཉི་མའི་ཚད་ལ་ཟླ་བ་ཐེར་འབུམ་ཁ་ཤས་མེད་དམ། སྔོན་མ་གྲངས་ཀ་དེ་ངེས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ལྟ་ཤོད་རྒྱུ་མི་འདུག

གང་ལྟར་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། ད་དུང་སྐར་མར་མཚོན་ན། ང་ཚོའི་དཔེ་ཆའི་ནང་སྐར་མ་གཅིག་ལ་རྒྱངས་གྲགས་བཅོ་བརྒྱད་བཤད་ཡོད། དངོས་སུ་མཐོང་བའི་སྐར་མ་བཤད་པ་ཡིན་ན་སྐར་མ་ཁ་ཤས། ང་ཚོ་འཛམ་བུ་གླིང་དང་ཉི་མའི་བར་གྱི་རྒྱང་ཐག་དེའི་ནང་ཤོང་མ་ཤོང་ཙམ་ཡོད་ལུགས་བཤད་ཀྱི་འདུག ང་ཚོས་ཆུང་ཆུང་མ་གཏོགས་མི་མཐོང་བ་དེ་ཐག་རིང་དྲགས་ནས་མ་མཐོང་བ་རེད། གནས་ཚུལ་དེ་ཚོ་མིག་གིས་མཐོང༌། རྩིས་བསྐོར། དཔར་ཡན་ཆད་བརྒྱབས་ནས་དངོས་སུ་བསྟན་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། ངས་རྟག་པར་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། སྔོན་མ་ཨ་མེ་རི་ཀས་མཁའ་དབྱིངས་ཟླ་བའི་སྒང་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་གནམ་གྲུ་དེ་བཟོས་ཏེ། ཟླ་བའི་སྒང་ལ་བསྐྱོད་ནས་མིས་གོམ་པ་བརྒྱབས། ཟླ་བའི་ཐོག་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་མར་བལྟས་ནས་དཔར་བརྒྱབ་པའི་དཔར་དེབ་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། དེ་དུས་ངོས་དགེ་བཤེས་རབ་བརྟན་ལ་དེ་ཚོ་བསྟན་པ་ཡིན། ‘མི་ཟླ་བའི་སྒང་ལ་བསྐྱོད་དེ་ཟླ་བའི་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་འདུག་’ཅེས་ལབ་པར། དགེ་བཤེས་རབ་བརྟན་གྱིས་‘དེ་ཟླ་བ་ཨེ་ཡིན། རི་རབ་ཀྱི་ཟུར་དེ་པར་བབས་པ་མིན་ནམ་’ཞེས་བཤད་བྱུང༌།

དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོའི་ནང༌། ‘རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་གྲུབ་མཐའ་ཁས་བླངས་ན། སྨྲ་བ་པོ་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།’ ཞེས་གསུངས་ཡོད། རིགས་པ་དང་འགལ་བ་ཞིག་མ་འགྲིག་པ་ཡིན་པས་ན། མངོན་སུམ་ལ་བསྙོན་ན་དེ་བས་ཀྱང་འགྲིག་གི་མ་རེད། རྗེས་དཔག་ལོང་བ་བརྒྱུད་པ་རེད། མཐར་མངོན་སུམ་ལ་གཏུགས་དགོས་ཞེས་ནང་པའི་གཞུང་ནང་རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཏིང་ཟབ་ཅིག་བཀོད་པའི་མཐའ་མར་ང་རང་ཚོའི་མྱོང་བར་གཏུག་དགོས་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ད་མྱོང་བས་དངོས་སུ་འཛམ་བུ་གླིང་རིལ་རིལ་ཡིན་པ་མཐོང་ཡོང་དུས་དེ་ཁས་ལེན་རྒྱུ་རེད་མ་གཏོགས། དེ་ཕར་བཞག་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་ཕྱི་ལྕགས་རི་ཁོར་ཡུག་གིས་བསྐོར་བ་དང༌། དེའི་ནང་འབྱུང་བ་བཞི་ཡོད་པ་དེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོས་བསྐོར་བ་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་མངོན་སུམ་གྱི་མཐོང་ཆོས་དང་མི་འཚམས་པས་ངེད་ཚོས་དྲང་པོ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག བློ་ཕྱོགས་ལྷུང་མ་བྱས་པར། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་མཐོང་བསྡད་པ་དེ་ཁས་ལེན་བྱེད་རྒྱུར། ནང་པས་སྤོབས་པ་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་རེད།

དཔེར་ན། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་མཐར་གཏུགས་ན། བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གསུངས་པ་གང་ཞིག་རིགས་པས་གནོད་པ་ཡོད་ན། དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཆགས་མེད་པས་དེ་གར་གཞག་རྒྱུ་རེད། བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གང་ཞིག་རིགས་པས་དཔྱད་ཡོང་དུས། རིགས་པས་གནོད་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ཁས་ལེན་དགོས་པ་རེད། ཅེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་གཅིག་པ་ཡིན་ནའང༌། བཀའ་གང་ཞིག་རིགས་པས་གནོད་ཡོང་གི་ཡོད་ན། དེ་གཞག་དགོས་པ་དང༌། རིགས་པས་གནོད་ཀྱི་མེད་པར་སྒྲུབ་བྱེད་ཡོང་གི་ཡོད་ན་དེ་ཁས་ལེན་དགོས། ཞེས་ཐེག་ཆེན་པའི་གཞུང་ནས་དེ་འདྲ་བཤད་ཡོད་རེད།

དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་ནའང་བཀའ་འདི་ངེས་དོན་མ་རེད། བཀའ་འདི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་རེད། བཀའ་འདི་ངེས་དོན་རེད་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་རེད། ཅེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལའང་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཏེ་འདི་ཁས་བླངས་ན་འགྲིག་གི་རེད། འདི་ཁས་བླངས་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད། འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་རེད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ངོ་མ་དེ་མ་རེད། ཅེས་རིགས་པས་དཔྱད་དེ་གསུངས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ང་ཚོ་སྤྱིར་ནང་པ། ལྷག་པར་དུ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ༌། ངས་རྒྱུན་དུ་ཤོད་པ་ལྟར་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་མཁས་པ་ཚོའི་གནང་སྟངས་ནི་དཔྱད་པ་བྱས་ནས་འགྲོ་ཡ་ཞིག་ཡིན་དུས། ཚན་རིག་པ་ཚོས་དཔྱད་པ་བྱས་ནས་མངོན་སུམ་ར་འཕྲོད་ཉམས་སུ་མྱོང་བསྡད་པ་དེ་ང་ཚོས་ཁས་བླངས། དེ་དང་འགལ་བའི་ནང་པའི་གཞུང་ནས་བཤད་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་དགོས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་རེད་མ་གཏོགས་ཁས་ལེན་ཡ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཅེས་ལབ་ན་ང་ཚོ་སྤོབས་པ་མི་འདུག་གམ། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང་སྐྱོན་གཏན་ནས་མི་འདུག་བསམ་སྟེ་ཚན་རིག་པ་དང་མཉམ་དུ་འབྲེལ་བ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་པ་རེད། བར་སྐབས་ནས་བཟུང་ངོས་ནས་བཤད་པ་ཞིག་ལ། ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ནང་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ། ལམ་བགྲོད་པའི་རིམ་པ། འབྲས་བུ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཚུལ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ཟེར་བ་དེ་ད་ལྟ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ག་རེ་ཡོད་པ་དེ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས་རྟོགས་པ་ག་འདྲ་སྐྱེ་མ་སྐྱེའི་སྐད་ཆ་མ་རེད།

དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་སྐོར་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཚན་རིག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོང་ས་དེ་ལམ་བགྲོད་པའི་རིམ་པའི་སྐོར་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་རེད། བྱམས་པ་དང༌། སྙིང་རྗེ་དང༌། སེམས་བསྐྱེད་ཟེར་བ་དེའི་གྲས་བཟང་པོ་རེད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། ཚན་རིག་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་དགོས་དོན་གང་ཡང་མི་འདུག དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་དང་མེད་ཚན་རིག་པ་དང་གོ་བསྡུར་བྱེད་དགོས་དོན་གང་ཡང་མེད། ཡང་སྡེ་ཚན་གཅིག་ལ་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ཞེས་པ་དེར་ངོས་ཀྱིས་ནང་པའི་ཚན་རིག་ཅེས་མིང་བཏགས་ཡོད། ནང་པའི་ཚན་རིག་སྡེ་ཚན་གཅིག་དེ་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དཔེར་ན། དུས་འཁོར་ནང་ཕྱི་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང༌། ནང་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་པ་དང༌། གཞན་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དེ་གཞི་ལ་བཞག་ནས། ས་ལམ་དེ་དག་ག་འདྲ་བྱས་ནས་བགྲོད་ཐབས་ཡོད་མེད་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དེ་ནང་པའི་ཚན་རིག་བྱས། གཉིས་པ། ལམ་བགྲོད་པའི་རིམ་པ་དང༌། འབྲས་བུ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཚུལ། དེ་གཉིས་ལམ་བགྲོད་པའི་རིམ་པའི་ནང་ངོས་ཀྱིས་རྣམ་ཀུན་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཟེར་གྱི་ཡོད། ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ནང་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་སྐོར་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་གྱི་ཡོད།

གསུམ་པ་དེ། ནང་པའི་ཚན་རིག་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་གཉིས་གཞི་ལ་བཞག་པའི་ཐོག་ནས་ཉོན་མོངས་སྤངས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་སྤངས་པས་ཐར་པ་ཐོབ་ཐུབ་པ་དང༌། ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ལ་སློབ་པའི་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཚུལ་བཅས་སྡེ་ཚན་གསུམ་པོ་དེ་དང༌། ད་ལྟ་བར་ཚན་རིག་དང་འབྲེལ་བ་ཡང་ཡང་བྱས་པའི་ནང༌། ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་པའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་ཚོ་ཚན་རིག་ལ་ཕལ་ཆེར་མེད་པ་འདྲ། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་དེ་ཡང་མ་གཞི་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་ནའང༌། ཚན་རིག་པ་དང་སྐད་ཆ་མེད་པ་དང༌། ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྟངས་སྐོར་ཡང་ཚན་རིག་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་རེད། ད་ནང་པའི་ཚན་རིག་བརྗོད་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཚན་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོང་ས་ཞིག་རེད།

གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལམ། ནང་པའི་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་དེའི་ནང་མཐོང་བ་མངོན་འགྱུར་དང༌། ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ཟེར་བ་གནད་གསུམ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། གནད་གསུམ་བཤད་པའི་ནང་ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར་དང༌། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ཟེར་བ་གཉིས་ཚན་རིག་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག ཚན་རིག་པས་ག་རེ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་ཟེར་ན། མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་ཟེར་བ་དེ་ག་གཞི་ལ་བཞག་ནས་མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་གྱི་ཆོས་གཅིག་ལ་ཚད་མཇལ། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ཕར་བཞག་ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར་ནང་ལའང་ཚོད་དཔག་ཚོད་དཔག་ཙམ་མ་གཏོགས་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་འཕྲུལ་འཁོར་གྱིས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས་བཤད་ཐུབ་ཡ་ཡོད་པ་མ་རེད།

དེར་བརྟེན་ཚན་རིག་ནང་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལའང་མཐོང་བ་མངོན་གྱུར། ཅུང་ཟད་ལྐོག་གྱུར། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་གསུམ་ཡོད་པའི་ནང༌། མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ངོས་ནས་དེ་འདྲ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། བར་ལམ་ཨ་མེ་རི་ཀ་དང༌། ཁ་སང་སུད་སི་ཁུལ་དུ་ཚན་རིག་པ་དེ་འདྲ་ཐུག་དུས་གསལ་པོ་བྱས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། གཞི་རྩ་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོ་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འབྲེལ་བ་བྱས་པའི་ལག་རྗེས་ལ་ཚན་རིག་པ་ཚད་ལྡན་དེ་ཚོ་དང་ང་ཚོ་མཉམ་དུ་སྒེར་གཉེར་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་ཐོག་ནས་ཧ་ལམ་ལོ་བཅུ་བདུན་ལྷག་ཙམ་མཉམ་འཛོམས་བྱས་པ་དང་ད་བར་ཐེངས་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནམ། ཐེངས་བཅུ་གསུམ་ཙམ་ཚོགས་པ་རེད། དེ་དག་ཚོགས་པའི་གྲུབ་འབྲས་སུ། ཚོད་དཔག་བྱས་ན་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་སོགས་དེ་ཚོའི་འགྲོ་སྟངས་སྐོར་དང༌། གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་སོགས་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ཤོད་སྲོལ་མ་མཐུན་ཡང་གནད་འགག་མེད་པ་རེད། དེ་མིན་འབྱུང་བ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་འཛམ་གླིང་གྲུབ་སྟངས་སྐོར། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་སོགས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པོ་ཁས་ལེན་མཁན་ཚོས་བཀོད་པ་པོས་བཀོད་པ་རེད་ཅེས་ཟེར་བ་དང༌། མུ་སྟེགས་པ་ཚོས་ཚངས་པའི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་རེད་ཅེས་སོགས་ཟེར་གྱི་ཡོད།

འོན་ཀྱང་ནང་པ་ཚོས་ཤོད་ཡ་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་ག་ལེར་ག་ལེར་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་ཞིག་དང༌། དེ་ཡོང་ཡ་དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བར་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། རྐྱེན་འབྱུང་བའི་འགྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་ཤོད་ཚུལ་དེ་ཚན་རིག་པ་དང་གཅིག་པ་གཅིག་རྐྱང་རེད། ཞིབ་ཚགས་པོའི་ཐོག་ལ་མི་འདྲ་བ་དང༌། མི་མཐུན་པ་ཡོང་གི་ཡོད་ནའང༌། རྩ་བའི་འགྲོ་སྟངས་བཤད་ཡོང་དུས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ཚན་རིག་པ་དང་མཉམ་པོར་འགྲོ་ཐུབ་ཀྱི་འདུག

ཁོ་སོ་མོ་ལོ་རྗི་(Cosmology) ཟེར་བ་དེ་གཅིག་དང༌། གཉིས་པ་དེ་ནིའོ་རོ་སྦེ་ཡི་ལོ་རྗི་(Neurobiology) ཟེར་བ་གང་ལྟར་རྣམ་ཤེས་སམ། རྩ་རླུང་གི་འགྲོ་སྟངས་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་དེ་ནང་པའི་གཞུང་སྔགས་ཀྱི་དཔེ་ཆའི་ནང་ཏོག་ཙམ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་མདོ་ཕྱོགས་ལ་རྩ་དང་རླུང་གི་སྐོར་བཤད་ཡོད་པ་མ་རེད། ཚན་རིག་པས་རླུང་ཟེར་བ་གསལ་པོ་ཡོད་མེད་མི་ཤེས་ཏེ། གང་ལྟར་རྩ་བའི་འགྲོ་སྟངས་དང་རྣམ་རྟོག་འདྲ་མི་འདྲ་དང༌། ཉོན་མོངས་འདྲ་མི་འདྲ་ཡོང་སྟངས་དེ་རྩ་གནད་དང་འབྲེལ་བའི་འགྲེལ་བཤད་མང་པོ་བརྒྱབས་ཡོང་གི་འདུག ཧ་ཅང་ཞིབ་ཚགས་པོ་ཧ་ལས་པ་རེད། ང་ཚོར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན། ང་ཚོས་གཉིད་སད་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས། གཉིད་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཞེས་གནས་སྐབས་གསུམ་བཤད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཚོར་ཚན་རིག་པས་ཀླད་པའི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་གང་ཙམ་བརྒྱབས་ཡོང་གི་འདུག

ད་དུང་མུ་མཐུད་དེ་ཕན་ཚུན་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་དང༌། གལ་ཆེན་པོ་རེད། དེ་གཅིག་བྱས། དེ་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྐོར། ཚན་རིག་པས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་སྟངས་སྐོར། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཧ་ལས་པ་རེད། ནང་པའི་གཞུང་ནས་ཤོད་ཡ་དེ་དག་རགས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཚན་རིག་པས་ཤོད་པ་དེ་དག་ནས་ནང་པར་ཚུར་ཁ་གསབ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ནང་པས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཡང་ཚན་རིག་པར་ང་ཚོས་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྣམ་གཞག རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་གཞག་དེ་ཚོའི་ནང་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས། ཉོན་མོངས་ཀྱི་བྱེད་ལས། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་ཚོའི་གྲས་ནང་པ་ཞེ་དྲག་གིས་ཟབ་པ་རེད། ནང་པ་གཅིག་པུ་མིན་པར་མུ་སྟེགས་པའི་གཞུང་ནང་ལ་མཚོན་ནའང་ཚན་རིག་གི་ཐོག་ནས་ཞེ་དྲག་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། ཚན་རིག་པའི་ཐོག་ནས་ད་ལྟ་རྟོག་པ་རྟོག་མེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་དེ་འཚམས་པོ་རང་བཤད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག ཚད་མ་དང༌། ཚད་མ་མངོན་གྱུར་ཟེར་བཤད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག

དེ་ཚོའི་སྐོར་རྟོག་དཔྱོད་ཙམ་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག དངོས་ཡོད་ལ་ཚད་མ། ཚད་མིན་གཉིས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཚན་རིག་གིས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཡ་དེ་ཡང་ཚད་མ་སྐྱེ་བའི་ཆེད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་དེ་དག་སེལ་རྒྱུའི་དོན་དུ་ཚན་རིག་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཚད་མ་ཚད་མིན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་དག་བཤད་ཐུབ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། དེ་ཡང་རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་མེད་པའི་བཟོ་འདྲ་བོ་འདུག ངོས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཤོད་རྒྱུ་ལ། ཤེས་པའི་ནང་འཁྲུལ་བའི་བློ་དང༌། ལོག་ཤེས་སོགས་མང་པོ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀླད་པའི་ནང་འགྱུར་བ་ག་འདྲ་འགྲོ་གི་ཡོད་མེད། ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཚོའི་ནང་ཚན་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་ས་ཡོད་པ་ཞིག་དང༌། འབྲེལ་བ་བྱས་ན་གཉིས་ཀར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་དེ་གསལ་པོ་རེད།

མཛོད་གནས་གསུམ་པ་དེ་མུ་སྟེགས་པའི་དཔེ་ཆ་ཞིག་དང༌། ཞེ་དྲག་འདྲ་པོ་ཡོད་པ་དང༌། མུ་སྟེགས་པའི་དཔེ་ཆ་དེའི་ནང༌། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཚངས་པས་སྐྱེད། ཟེར་བའི་ཚིག་དེའི་ཚབ་ང་ཚོའི་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ནང༌། ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་ཞེས་ཡོད་པ་ལས། དེ་མིན་གཞན་དག་ཚང་མ་གཅིག་པ་རེད། ཟེར་གྱི་འདུག རྩ་བ་དུས་ཚོད་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་རྒྱ་གར་ནང་ཡོངས་བསྒྲགས་གྲགས་ཚོད་ཅིག་མིན་ནམ་བསམ་གྱི་འདུག

དེ་དུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་གཞི་བཞག་བྱས་ནས་གསུངས་པ་མིན་ནམ། ད་ང་ཚོས་ཤམ་བྷ་ལ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་གྲགས་ཤིག་ཏུ་མེད་པར་ཐག་གཅོད་རྒྱུ་རེད། ཡིན་ནའང་ཤམ་བྷ་ལ་ཡོད་མ་རེད་ཅེས་ལབ་པ་ཡིན་ནའང༌། སྔོན་གྱི་བླ་མ་དེ་འདྲ་དངོས་སུ་ཤམ་བྷ་ལར་ཕེབས་པ་ཡིན་གསུངས་པ་དེ་འདྲ་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་དུས་འཁོར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱང་ཡོད་པ་རེད། དུས་འཁོར་གྱི་རྒྱུད་ཚད་མ་ཡིན་པ་དང༌། དུས་འཁོར་གྱི་རྒྱུད་ནས་བཤད་པའི་སྦྱོར་དྲུག་གི་ཉམས་ལེན་བྱས་ན་རྟོགས་པ་ཚད་མ་སྐྱེ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཡང་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།

རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང༌། དུས་འཁོར་གྱི་རྒྱུད་ཚད་ལྡན་ཡིན་པ་ཞལ་བཞེས་གནང་ཡོད་ལ། ཞལ་གཟིགས་ངོ་མཚར་ཅན་དེ་འདྲ་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས། སྦྱོར་དྲུག་ཉམས་བཞེས་གནང་སྟེ། རྟོགས་པ་ཡང་འཁྲུངས་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་དུས་འཁོར་གྱི་རྒྱུད་དེ་ཚད་མར་བརྩི་དགོས་པ་ཞིག་དང༌། དེ་ཚད་མར་བརྩིས་ནས་དུས་འཁོར་གྱི་རྒྱུད་ནས་བཤད་པའི་ཤམ་བྷ་ལའི་ཟླ་བ་བཟང་པོ་སོགས་ཆོས་རྒྱལ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དགོས་པ་ཞིག་དང༌། ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱང་མ་འགྲིག་པ་དང༌། ཡོད་པ་རེད་ཅེས་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་མཛུབ་མོ་འཛུགས་ས་ཡང་མེད་པ། སྔ་མོ་ཨུ་རུ་སུ་ཤམ་བྷ་ལ་རེད་ཟེར་མཁན་ཡང་བྱུང་བ་རེད། དེ་ཚོ་གྲོང་གསེབ་པའི་སྐད་ཆ་ལྟ་བུ་མགོ་གང་ཡང་ཚོས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། སྔ་མོ་འདི་གར་རྩིས་པའི་རྒན་ལགས་ཞིག་ཡོད། བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྒན་རྒྱགས་པ་ཞེས་ཁོང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཡོད་དུས་བྱང་ལ་ཕར་ཕར་སོང་ན། ཁ་ཆར་ཞེ་དྲག་འཚུབ་པ་དང་དེ་ན་རི་ཧ་ཅང་མཐོ་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་རི་རབ་རེད། ཅེས་ཟེར་མྱོང༌། དེ་ཚོ་ཚང་མ་སྒྲུང་རེད། ཅེས་(བཞད་མོ་བཞད།) ཕྱེད་ཀ་དག་ཞིང་དང་ཕྱེད་ཀ་འཇིག་རྟེན་པ་འདྲ་པོ་དེ་འདྲ་ཡོང་ཆོག་གི་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། མི་ཤེས། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མིན་པ་ཟེར་བ་ལྟར་རེད། ཡོད་ཚད་མིག་གིས་མཐོང་དགོས་པ་དང༌། མཐོང་ཐུབ་པ་ཡང་མི་སྲིད་པ་ལྟ་བུ་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང་ཞིང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ལ་བདེན་པ་བདེན་ཐུབ་ཀྱི་དག་ཐེར་གནང་གི་ཡོད་ལ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ལའང་ཐ་ན་དགྲ་ཕྱོགས་ཡན་ལ་དྲང་པོ་དྲང་བཞག་ཁོ་ནའི་ཐོག་ནས་དབྱེ་ཞིབ་དང༌། དཔྱད་བརྗོད་གནང་གི་ཡོད། དཔེར་ན། དེང་སྐབས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་མིའི་སྲིད་ཇུས་ནི། ངན་བྱས་ངོ་འཁྱེར་རམ། རྐུན་རྒྱབ་རྫུན་ལངས་ལྟ་བུའི་དྲང་བདེན་མིན་པའི་མཐོང་ཚུལ་གླེང་བཞིན་པར་དམིགས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་གནང་དོན།

“དེ་ཡང་དཔེ་ཆའི་ནང༌། སྒྲ་རྟོག་སེལ་བས་འཇུག་པ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྒྲ་དང༌། དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རྟོག་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་གྲས། དཔེར་ན། རྐུན་རྒྱབ་རྫུན་ལངས་ཞེས་ལབ་ཡོང་དུས། ཚིག་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་བློ་དེས་རྐུན་མའི་རྒྱབ་ཏུ་རྫུན་པས་ལངས་པ་རེད། ཅེས་པའི་ཚིག་དེ་ག་རང་མ་གཏོགས། དེ་མིན་གནས་ཚུལ་གཞན་དག་གང་ཡོད་པ་ཚང་མ་ཚིག་དེས་སྟོན་གྱི་མེད་པ་རེད།

དངོས་དོན་ཐོག་གནས་ཚུལ་གང་དང་གང་ཡང་ལྟོས་ས་མི་འདྲ་བར་བལྟོས་ཏེ་བཞག་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་ཕྱོགས་ངོས་མི་འདྲ་བ་ནས་བལྟས་ན་མཐོང་སྣང་འདྲ་མི་འདྲ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་སྤྱིའི་འགྲོ་སྟངས་ཙམ་རེད། རྒྱ་ནག་གི་གནས་ཚུལ་ལ་ཆ་བཞག་ན། རྒྱ་ནག་གི་དྲང་བདེན་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཧམ་པ་རི་ཙམ་བཤད་དེ་བདེན་པ་གཡག་ཙམ་ཐོབ་ཅེས་ཤོད་པ་ལྟར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་གནས་ཚུལ་ཡོངས་རྫོགས་དེ་མ་རེད། ཕྱོགས་མང་པོ་ནས་འདྲ་མི་འདྲ་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དཔེར་ན། དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་གི་ཡོད་པ། ཕྱི་འབྲེལ་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བ། འཛམ་གླིང་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་སློབ་ཕྲུག་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ། རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་ནས་གསར་འགྱུར་བཀག་སྡོམ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ནའང༌། རྒྱ་ནག་ནང་གསར་འགྱུར་མང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་སོགས་གནས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོང་གི་མི་འདུག་གམ། རྐུན་རྒྱབ་རྫུན་ལངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡོང་བ་དེ་སྣེ་གཅིག་རེད། སྣེ་ཁ་གཅིག་པོ་ཁོ་རང་ངོས་ནས་བལྟས་པ་ཡིན་ན། ཐབས་སྡུག་པ་ལ་བསམ་པ་དྲན་རྒྱུ་ཡོད།

ཡང་ཕྱོགས་ཡོངས་རྫོགས་ནས་བལྟས་པ་ཡིན་ན། རྒྱ་ནག་ནང་དེ་རིང་ཁ་སང་འགྲོ་བ་མིའི་ཀུན་སྤྱོད་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ལ་འཛམ་བུ་གླིང་ཕྱི་ལོགས་ནས་བཤད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། རྒྱ་མི་ནང་ལོགས་རང་ནས་བཤད་མཁན་ཡོད་ལ། ཁོར་ཡུག་སྐོར་རྒྱ་མི་རང་གི་ནང་ནས་ཀྱང་བཤད་མཁན་ཡོད། བོད་དོན་སྐོར་ལ་མཚོན་ན་ཡང་དེ་བཞིན་རྒྱ་མི་རང་གི་ནང་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་ནོར་གྱི་འདུག་ཅེས་ཤོད་མཁན་ཡོང་གི་འདུག དེ་དག་ཚང་མ་འགྱུར་བ་རེད། དཔེར་ན་ལོ་ཉི་ཤུ་སུམ་ཅུའི་གོང་དེ་འདྲ་མེད། ངོས་ཀྱིས་དུས་རྒྱུན་ཤོད་པ་གཅིག་ལ། རྒྱ་ནག་ད་བར་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་རིང་མའོ་ཙེ་ཏུང་ཡོད་པའི་སྐབས་དུས་རབས་གཅིག་རེད། དུས་རབས་དེའི་རིང་ལ། དམར་པོའི་ལྟ་བ་དེ་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེན་པོར་བརྩིས་ཏེ་ལྟ་བ་དེ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཐུབ་ཆེད་གཞན་དག་ཚང་མ་བློས་གཏོང་ཕོད་པ་ཞིག་བྱས་པ་རེད།

དེ་རྗེས་ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གི་དུས་རབས་དེའི་ནང༌། ལྟ་བ་དཀར་ནག་ག་རེ་ཡིན་ནའང་ཁྱད་མི་འདུག དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་བཤད་རྒྱུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། སྔོན་མ་དེས་ལྟ་བ་རྐྱང་རྐྱང་མ་གཏོགས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་བསམ་བློ་མི་གཏོང་བ་དང༌། ལྟ་བའི་ཐོག་ལ་ཡིད་ཆེས་ཁོ་ནས་རྨོངས་དད་རང་བྱས་པ་རེད། དེ་འདྲ་བྱས་སྟབས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཐོག་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་ཏིང་ཞའོ་ཕིང་ནས་མཐོང་བ་དང༌། དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་མ་ཕྱིན་ན་རྒྱལ་ཁབ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པ་མཐོང་སྟེ་དཔལ་འབྱོར་གལ་ཆེན་པོར་བརྩི་བའི་དུས་རབས་དེ་ཆགས་པ་རེད། དེ་རྗེས་དཔལ་འབྱོར་ལྷུག་གཏོང་གིས་ཕྱུག་པོར་འགྱུར་དགོས་ན་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པར། འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་ཞིག་སླེབས་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས། ཅང་ཙེ་མིང་གིས། མཚོན་བྱེད་གསུམ་ཞེས་གུང་ཁྲན་ཏང་དེ་ངལ་རྩོལ་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གཅིག་པུའི་མཚོན་བྱེད་མིན་པར། འབྱོར་ལྡན་ཚོའི་མཚོན་བྱེད་ཞིག་ཀྱང་བཟོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པས་རེད།

དེ་ཡང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པ་དེ་གཞིར་བཟུང་ནས་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་ནས་ཧུའུ་ཅིན་ཐོའོ་ཡི་དུས་རབས་འདིར་དེང་སང༌། འཆམ་མཐུན་ཞེས་གཙོ་བོར་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་དུས་རབས། ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གི་དུས་རབས། ཅང་ཙེ་མིང་གི་དུས་རབས། ཧུའུ་ཅིན་ཐོའོ་ཡི་དུས་རབས་བཅས་བརྩིས་ཡོང་དུས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པར་བརྟེན་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་བ་མི་གཏོང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། དེ་ཚོ་དགའ་དྲགས་ནས་བྱས་པ་ཡིན་མིན་མི་ཤེས་ཀྱང༌། གནས་ཚུལ་དེ་དག་ལ་བལྟས་ན་རྒྱ་ནག་ལ་འགྱུར་བ་མུ་མཐུད་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པས་ཐག་ཆོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་རིགས་ཁ་ཤས་ནང་བལྟས་ན་སེམས་ཤུགས་ཆག་རྒྱུ་དང༌། རིགས་ཁ་ཤས་ནང་བལྟས་ན་སེམས་ཤུགས་འཕར་རྒྱུ་དེ་འདྲ་རེད།” ཅེས་བཀའ་ཕེབས་པ་བཅས་སོ།།

ནང་དོན་རིག་པའི་གཞུང་བརྒྱའི་སྙིང་པོའི་དོན།།

རྟེན་འབྱུང་ལུས་ཕྲའི་འཛུམ་ཟེར་འཕྲོ་བའི་ངོགས།།

ཚན་རིག་མུ་ཏིག་དོ་ཤལ་རྒྱན་སྤུད་དེ།།

ངོ་མཚར་གཟིགས་མོའི་རོལ་གར་ཅི་ཡང་མཚར།།

ཐུབ་གསུང་གཞུང་ལུགས་ཀླུང་ཆེན་འབབ་པའི་རྒྱུན།།

ཚན་རིག་ཆུ་ཡུར་གཞུང་དུ་ཉེར་དྲངས་ཏེ།།

ངོ་མཚར་རྟེན་འབྱུང་སྒེག་མོའི་གཟིགས་མོ་ལ།།

སྤྱོད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་མིག་གིས་གར་སྟབས་བསྒྱུར།།

10 དེའི་བརྒྱུད་རིམ་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་རྩོམ་‘རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་ཁོ་ནའི་སྟེང་གི་འཇིག་རྟེན་’ལས་ཁོལ་འདོན་བྱས་ཏེ་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད།

ས་བཅད་བཞི་པ།

ས་ཕག་བོད་རྒྱལ་ལོ་གསར་བཞད་ཀྱི་མཛད་རིམ།

༡༽ གཟིམ་ཆུང་ནང་མའི་མཛད་སྒོ།

བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༠༨༦ (༡༩༥༩།༢།༨)རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༣ པའི་ཐོག ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ལམ་སྲོལ་ལྟར། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལའི་དབུ་རྩེའི་མདུན་སྟེང་ནས་མཆོད་སྤྲིན་གར་པ་ཚོས་དགུང་གསར་ྋསྙན་སེང་རྡ་མ་བརྡུང་བ་དང༌། སུ་སྣ་གཏོང་བ། སྐུ་བཅར་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང༌།11 གྲྭ་ཚང་གི་དགེ་འདུན་པས་དུང་ཆེན་དང་རྒྱ་གླིང་གཏོང་བའི་སྒོ་ནས། ས་ཕག་གནམ་ལོ་གསར་བཞད་ཀྱི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་དབྱེ་བའི་རོལ་དབྱངས་སྙན་པར་བསྒྲགས་པས། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་ཁྱོན་ལ་གནས་ཤིང་རྒྱུ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སུ། བོད་ཀྱི་སྤྱི་མགོན་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་བཞུགས་གནས་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོའི་དབུ་རྩེ་ནས་བོད་མི་ཚང་མར་གནམ་ལོ་གསར་བཞད་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་འཚམས་འདྲི་དང་པོ་གནང་བའི་དགའ་ཚོར་དང༌། སྐྱིད་སྣང་བདེ་བླག་ཏུ་འཆར་བའི་ཚོར་བ་གསར་པ་ཞིག་བྱུང༌།

དུས་མཚུངས་སུ། བོད་ཡུལ་ཁྱོན་གྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ན་མེད་པ། ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་སྐབས་དེར་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་ཟུར་འཕྱོངས་ནང་གསེས་གཟིམ་ཆུང་འཆི་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་གཟིམ་སྦུག་ཏུ་སྐུ་བཞུགས་གནང་མུས་སུ། ཉིན་ཞག་ཕྲུགས་གཅིག་གི་ཉམས་བཞེས་གནང་སྒོའི་རིམ་པ་ལྟར། ཐུགས་དམ་འོད་གསལ་གྱི་ངང་དུ་མནལ་བཞིན་ཡོད་པ་ལས། རྗེས་ཐོབ་སྒྱུ་མའི་ལྷ་སྐུར་བཞེངས་ཏེ། ཞལ་ཁྲུས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྲུབ་བསྟུན། ན་བཟའ་གཟབ་བཞེས་ཐོག རྒྱུན་གྱི་ཞལ་འདོན་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་མཛད་ས་གཟིམ་ཆུང་མདོ་མ་དེར་ཕེབས་ནས་བཞུགས་སྒྲོམ་ནང་སྐུ་བཞུགས་བསྐྱངས། དེར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་དང༌། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་བསམ་མཁར་ཐུབ་བསྟན་དོན་ཡོད། མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་ཐུབ་བསྟན་བསོད་ནམས་བཅས་གཟིམ་ཆུང་ནང་མའི་དགུང་གསར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བར་བཅར་གནང་གིས། ཟུར་འཕྱོངས་ནང་མ་ཁང་དུ་གོ་རིམ་ལྟར་བཞུགས་གདན་ལ་འཁོད། ཐོག་མ་གསོལ་དཔོན་གཞོན་པ་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ལ་གསོལ་ཇ་དང༌། བཞེས་གྲོ་རིམ་བཞིན་བཏེགས་པ་བཞེས། དེ་མཇུག་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕྱེ་མ་ཧྲལ་ཆེ་བ་ཞིག་བཏེགས་འབུལ་ཞུས།

དགུང་གསར་རྟེན་འབྲེལ་སླད་དུ། ྋརྒྱལ་བའི་གཟིམ་ཆུང་ཁག་ཚང་མའི་ནང་ལ་མཆོད་པ་སྣ་ལྔ་དང༌། བཞེས་སྤྲོ་སྡེར་ཁ། ཤིང་འབྲས་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་ཤིང་རྒྱས་པ་སྔོན་ནས་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས་ཡོད་རུང༌། མཚམས་འདིར་གསོལ་དཔོན་ཆུང་བས་བཞེས་སྤྲོ་བཅུ་བདུན་བརྩེགས་གཅིག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་མདུན་དུ་གསོལ་ལྕོག་སྟེང་སྒྲིག་འབུལ་ཞུས། དེ་འཕྲལ་སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གུས་ཕྱག་དང་བཅས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་བའི་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་དཀར་གཙང་རེ་འབུལ་གནང་ལ་སོ་སོར་ཕྱག་དབང་སྩལ། ཁོང་རྣམ་པ་སླར་ཡང་བཞུགས་གདན་དུ་འཁོད་པ་དང་གསོལ་དཔོན་ཆུང་བས་ཚང་མར་བཞེས་ཚ་གྲོ་ཐུག་ཕུལ་བ་བཞེས་ནས། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་བཏེགས།

འདི་སྐབས་བར་ཐབ་མ་བྱན་གྱིས་རྩེ་ཤར་རྒྱུད་ཉི་འོད་འགག་ཏུ་སྔར་སྲོལ་དགུང་གསར་རྟེན་འབྲེལ་གསོལ་ཇ་དང༌། ཁྲུང་སྐོལ་ཕུལ་བ་ནས་རྩེ་གཟིམ་འགག་ཁྲི་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་རྣམ་པར་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་ཙམ་དུ་ཁྲུང་སྐོལ་བཏེགས་པར་ཚང་མས་ཕུད་གཏོར་གནང༌། དེ་ལྟར་དགུང་གསར་ཚེས་གཅིག་ཞོགས་པའི་ཐོག་མ། གཟིམ་ཆུང་ནང་མའི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

༢༽ མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང་དུ་འབྲལ་མེད་ལྷ་མོར་གཏོར་འབུལ་མཛད་པ།

གཟིམ་ཆུང་ནང་མའི་དགུང་གསར་རྟེན་འབྲེལ་གནང་སྒོ་གྲུབ་ནས། ཆུ་ཚོད་ ༤ པའི་ཐོག སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་དང༌། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ནུབ་རྒྱུད་ཉི་འོད་བསོད་ནམས་ལེགས་འཁྱིལ་གྱི་སྡིངས་ཆའི་ཤར་ངོས་སུ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན། མ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་ནག་བྲིས་གསུང་བྱོན་མ་དེ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་གཟིམ་ཆུང༌། མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང་ཞེས་པ་དེར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། བཞུགས་འབོལ་བདེ་སྟན་ཐོག་བཞུགས་འཇབ་སྟེང་སེང་གེ་དཀར་མོའི་པགས་པ་བསྒྲོན་ཐོག་བཞུགས་གདན་འཇགས། དེ་འཕྲལ་གཟིམ་ཆུང་དེར་སྔོན་བཅར་གྲུབ་པ་ྋསྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། མཚན་ཞབས་བགྲེས་པ་གཉིས། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དཔོན་དང༌། མཚན་ཐོ་དང་པོ། དུས་འཁོར་སློབ་དཔོན་དང༌། དུས་འཁོར་དབུ་མཛད། མཆོད་གཡོག་བཅས་ཚོགས་ཞབས་རྣམས་ཀྱི་ཐོག སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་དང༌། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་བཅས་པས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་རེ་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་དང༌། གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་ལྷ་མོ་ཁང་གི་ཤར་ངོས་སྐྱ་འབྲེལ་ནང་མ་ཁང་དུ་ཕེབས། ཚོགས་ཞབས་རྣམས་སྟན་ཐོག་བཞུགས། རྣམ་གྲྭ་དུས་འཁོར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དཔལ་ལྡན་སྲིད་གསུམ་རྒྱལ་མོར་དགུང་གསར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཆོད་གཏོར་བསྐང་བཤགས་འབུལ་བའི་ཞལ་འདོན་དབུ་སྐུལ་གྱིས། རྒྱུན་ཆགས་གསུམ་པ་གསུང་འདོན་གྲུབ་རྗེས། དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་པོ་གཅིག་པའི་བདག་སྐྱེད་དང་འབྲེལ་དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་དབང་མོའི་མངོན་རྟོགས་སྤྱན་འདྲེན་བསྐང་གསོལ་བསྟོད་བསྐུལ་གྱི་བར། ཞལ་འདོན་རྟ་དབྱངས་རྔ་རོལ་དང་འབྲེལ་བར་གསུངས།

ཞལ་འདོན་སེམས་ཉིད་འཕྲིན་ལས་མའི་མཚམས་སུ་ཚོགས་སེང་ཁྱུག་ཙམ་ཡོད་པ་དེའི་རིང་ཚོགས་ཞབས་རྣམས་མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང་གི་ཕྱིར་ཕེབས།

དེ་ནས་ཚང་མ་མཚན་རིམ་བཞིན་ཡར་བཅར་བ་དང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་ལ་སྐུ་ཕྱག་གསུམ་འབུལ་གནང་ཐོག སྐུ་བཞེངས་གནང་བཞིན། སྙན་ཤལ་ནང་མཛོད་སྣ་ལྔར་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་གི་འཕྲིན་ལས་བསྐུལ་བའི་ཐུགས་སྨོན་སྨོན་ཚིག་དབུ་ཅན་གསེར་བྲིས་དེ་དག་ལྗགས་ཀློག་གནང༌། སྤྱན་དམིགས་ཟབ་མོའི་སྒོ་ནས་སྐུ་ཐང་ལ་སྒྲོན་འབུལ་མཛད།

དེ་མཇུག་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་སྙན་ཤལ་ནང་མཛོད་དང༌། ཚོགས་ཞབས་བྱིངས་ནས་སྙན་ཤལ་ཨ་ཤེ་རེ་ཕུལ་ཏེ་རང་རང་གི་གནས་སུ་བཞུགས་ནས་ཞལ་འདོན་འཕྲོ་སྐྱོང་གནང༌། འདི་སྐབས་སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་བཅས་ན་བཟའ་གཟབ་བཞེས་ཕན་ཚུན་མཇལ་སྤྲོའི་ངང་ནས་ནུབ་རྒྱུད་ཉི་འོད་ནང་མཛད་ཞབས་སུ་བཅར་གནང་རྣམས་མཚན་རིམ་ལྟར་གྲལ་འཁོད་ཀྱིས་བཞུགས། དབུ་མཛད་ཀྱི་བརྡ་དང་བསྟུན། རྩེ་གསོལ་ཐབ་པས་གསོལ་ཇ་དང༌། བཞེས་གྲོ། བཞེས་ཐུག་གྲོ་ཚ་བཅས་རིམ་བཞིན་འཁྱེར་ཡོང་སྟེ་ནུབ་རྒྱུད་ཉི་འོད་ནང༌། སྒོ་ཤག་འཁྲིས་ཀྱི་སྟེགས་ལྕོག་སྟེང་བཞག་ནས། སྐབས་མཚམས་དྲངས་ཆོག་ཨང་གསར་ཟིན་འཕྲལ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་གཞོན་པས་གསོལ་ཇ་གསེར་ལྟིར་སྣོམ་ཕེབས་པ་དེ། མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང་གི་གཟིམ་སྒོའི་འགག་ནས་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་ཕྱག་ཏུ་བཞེས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་གསོལ་ཇ་བཏེགས་འབུལ་ཞུས། དེ་མཇུག་གསོལ་དཔོན་གཞོན་པ་དང་གསོལ་ཐབས་པས་དངུལ་ལྟིར་བཏེགས་ཏེ་ཚོགས་ཞབས་བྱིངས་དང༌། ཉི་འོད་ནང་བཞུགས་ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་ཡན་ལ་གསོལ་ཇ་དང༌། དེ་མཇུག་བཞེས་གྲོ། བཞེས་ཐུག་གྲོ་ཚ་བཅས་འབུལ་དགོས་ཁག་ཀྱང་དབུ་མཛད་ཀྱི་བརྡ་དང་བསྟུན་ནས་རིམ་འབུལ་ཞུས།

དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོར་བསྟོད་བསྐུལ་གྲུབ་པ་དང་ཞལ་འདོན་མཚམས་འཇོག་གནང་སྟེ། ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེར་འཕྲོ་སྐྱོང་གནང་དགོས་སུ་གསོལ་ཚོགས་གྲོལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དང༌། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་ཕེབས་ནས། ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེར་ཚེས་གཏོར་མཛད་སྒོར་མ་ཕེབས་བར་ཡུད་ཙམ་སྐུ་ངལ་གསོ་བཞུགས་མཛད། དེའི་རིང་དེར། ནུབ་རྒྱུད་ཉི་འོད་ནང་ཀ་རིང་གི་མདུན་དུ་རྩེ་གཉེར་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོར་ཕུལ་བའི་ཚོགས་ཕུད་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་ཀ་ར་སྣ་ཚོགས་ཀོ་སྡེར་བརྒྱད་རེ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ལྕོག་གཉིས་སྔོན་ནས་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས་པ་དེ་དག་སྔར་ལམ་བཞིན་ཉི་འོད་ཁང་གཉེར་དང་གད་པར་གསོལ་རས་སྩལ། དེ་ལྟར་མཚན་གཟིམ་ཁང་དུ་ལྷ་མོར་བསྟོད་བསྐུལ་བར་གྱི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

༣༽ ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེར་དགུང་གསར་ཚེས་གཏོར་མཛད་སྒོ།

ས་ཕག་དགུང་གསར་ཚེས་གཅིག་ཞོགས་པ། སྲིད་གསུམ་རྒྱལ་མོ་མ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོར་ཚེས་གཏོར་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་མཛད་སྒོའི་ཆེད་དུ། གནམ་གང་གི་ཉིན་དེར་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལའི་གཟིམ་ཆུང་ས་གསུམ་གྱི་ཡང་སྟེང་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཞུགས་ཁྲི་ཞལ་ཤར་གཟིགས་དང༌། བཞུགས་ཁྲིའི་གཡས་ཕྱོགས་ཁྲི་ལྕོག་གི་འཁྲིས་སུ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ། བཞུགས་ཁྲིའི་གཡས་ཟུར་གྱི་རྒྱང་ཙམ་ནས་ཤར་ཐད་དུ་སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། དེའི་རྒྱབ་ནས་བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། དར་ཧན། ཛ་སག ཏཱ་བླ་མ། ཐའི་ཇི། དར་རྒན་བཅས་ཀྱི་གྲལ་བསྟར་བཞུགས་གདན་དང༌། དེ་མཇུག་བར་སྟོང་གི་མཚམས་ནས་རྣམ་གྲྭ་སིལ་སྙན་པ་དང༌། དབུ་མཛད། འདོན་བཟང་བ། རྔ་རྡུང་བ། གསུང་ཞབས་བྱིངས་དང་དུང་པ་རྒྱ་གླིང་པ་བཅས་གྲལ་ལ་འཁོད། བཞུགས་ཁྲིའི་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་འཁྲིས་སུ་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་དང༌། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ། བཞུགས་ཁྲིའི་གཡོན་ཟུར་གྱི་རྒྱང་ཙམ་ནས་ཤར་ཐད་དུ་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། དེའི་རྒྱབ་ནས་ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་དང༌། རྣམ་གྲྭ་བཀྲས་ཁང་གཉེར་པ། རིམ་བཞི། སྲས་རྣམ་པ་བཅས་ཀྱི་གྲལ་བསྟར་བཞུགས་གདན་དང༌། མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་གི་གྲལ་མཇུག་བར་སྟོང་བཞག་པའི་མཚམས་ནས་རྣམ་གྲྭ་སློབ་དཔོན་དང༌། འདོན་བཟང་བ། རྔ་རྡུང་བ། གསུང་ཞབས་ཁག་ཅིག་གི་གྲལ་གདན། དེའི་རྒྱབ་ཕྱོགས་ས་གསུམ་སེང་གཡབ་ཀྱི་ནུབ་མཚམས་བར་དེར་རྩེ་ཤོད་ལས་ཚན་པའི་གྲལ་གདན། མཆོད་གཏོར་འཇོག་སྟེགས་རྒྱ་ལྕོག་གི་ཤར་ངོས་དང༌། ས་གསུམ་སེང་གཡབ་ཀྱི་ཤར་ནས། དབུ་རྩེའི་ཤར་མཐའི་བར་དང་ཤར་ལྷོའི་ཟུར་ཁུག་བར་དེར་རྩེ་ཤོད་དྲུང་འཁོར་བྱིངས་ཀྱི་གྲལ་གདན་དང༌། མཆོད་གཏོར་འཇོག་སྟེགས་ཀྱི་མདུན་ཕྱོགས་གཡས་ཟུར་དུ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་གཞོན་པ་དང༌། གཡོན་ཟུར་དུ་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའི་བཞུགས་གདན་བཅས་རྩེ་གདན་གཉེར་བས་སྒྲོན་རྒྱག་ཞུ་དགོས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྣམ་གྲྭ་བཀྲས་ཁང་གཉེར་པས་ཚོགས་ཕུད་དཀར་སྤྲོ་ཁུ་ཁོག་ཉི་ཤུ་བརྩེགས་སློ་མ་དྲུག་ཅུ་ཐམ་པ་དང༌། གསོལ་བསྐང་ཀ་ར་དང་ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་ཀོ་སྡེར་བྱུར་ཁེངས་བརྒྱད་རེ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ལྕོག་བརྒྱད་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུ་དགོས་པ་བཅས་ཁུངས་སོ་སོས་སྔོན་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་ཁག་ཆ་ཚང་ཟིན་མཚམས། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་གྱིས་བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་བཅས་དང་བཞུགས་གདན་ཁག་སྒྲོན་སྟངས་གདན་དེབ་ནང་གསལ་གོ་རིམ་མ་འཆོལ་བ་འགྲིགས་ཡོད་མེད་དང༌། གསོལ་བསྐང་དང་དཀར་སྤྲོ་སྔར་ལམ་དེབ་གསལ་གྲངས་ཚང་སྒྲིག་གཤོམ་འཐུས་ལེགས་བྱུང་ཡོད་མེད་ཞིབ་བཤེར་བསྐོར་གཡེང་གནང༌།

དངོས་གཞི་དགུང་གསར་ཚེས་གཅིག་གི་ཞོགས་པ་མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང་དུ་ལྷ་མོར་བསྟོད་བསྐུལ་གྱི་ཞལ་འདོན་གྲུབ་རྗེས་གསོལ་ཚོགས་གྲོལ། དེ་འཕྲལ་མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང་གི་སྐུ་རྟེན་གྲས་སུ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་བརྙན་གཟི་བྱིན་ཅན། དཔངས་སུ་ཁྲུ་གང་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ། མཆོད་གཤོམ་རང་འགྲིགས་དེ་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོས་གཟིམ་ཆུང་དེའི་ཕྱིར་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྟེགས་བུའི་སྟེང་འཇོག་གནང་མཚམས། རྣམ་གྲྭ་མཆོད་བཞེངས་པ་ཞིག་གིས་དེ་ནས་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེར་གདན་དྲངས་ཏེ། བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་ཕྱོགས་རྒྱང་ཙམ་གྱི་ཤར་ངོས་མཆོད་གཏོར་བསྒྲིགས་པའི་རྒྱ་ལྕོག་གི་སྟེང་དབུས་སུ་ཞལ་ནུབ་གཟིགས་ཀྱིས་བཞུགས་སུ་གསོལ།

ངང་ཙམ་ནས་གཟིམ་འགག་གཞོན་པ་སྔོན་བསྐྱོད་ཐོག རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཞུགས་གདིང་གོས་འབོག་ནང་བསྒྲིལ་བ་ཕྲག་ཐོག་གདན་ཞུས་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེར་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་བསྒྲོན། དེ་བཞིན་གཟིམ་གཡོག་གིས་སྐུ་བེར་གོས་འབོག་གོང་ལྟར་འཁུར་ཏེ་བཞུགས་གདིང་སྟེང་མནབ་བཞེས་མཛད་ཆོག་ཏུ་བཞག དེ་མཇུག་མཁན་ཆུང་གཞོན་པས་གསོལ་ཞག་ལུག་སྣོད་དངུལ་དམ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཁྲི་ལྕོག་གི་བར་བཀག་སྟེང་དུ་བཞག རྣམ་གྲྭ་མཆོད་བཞེངས་པས་ནུབ་རྒྱུད་ཉི་འོད་འགག་ནས། དབུ་རྩེའི་བཞུགས་ཁྲིའི་མཚམས་བར་ཞབས་རས་བཏིང༌། ཁང་གཉེར་ཚོས་སྐུ་བསངས་སྦྱངས། ཉི་འོད་ནང་མཛད་ཞབས་སུ་བཅར་བའི་ནང་མ་མཁན་ཆེ་མན་གྱི་རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་ཚང་མ་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེར་སྔོན་བཅར་གྱིས་རང་རང་གི་གདན་ཐོབ་ཏུ་འཁོད། དེ་ལྟར་ཚེས་གཏོར་མཛད་སྒོའི་སྔོན་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་འཐུས་ཚང་ཨང་གསར་ངང་དུ་གནས།

འདི་སྐབས། མགྲོན་གཟིམ་ཚོ་ནུབ་རྒྱུད་ཉི་འོད་འགག་ཏུ་ཡོད་ཅིང༌། ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེའི་གྷན་ཇི་རའི་ཏོག་ལ་ཉི་ཟེར་ཕོག་མ་ཐག་པར་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་སྟན་དམར་ཕུལ་བ་མགྲོན་ཆེས་ཕྲག་པ་གཡོན་སྟེང་དུ་སྣོམ་བཞིན་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དུ་བཅར་གནང་གིས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་གུས་འདུད་དང་བཅས་ཏེ་གདན་ཞུའི་སྙན་སེང་ཞུས་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་ཏེ། རྩེ་མགྲོན་བརྒྱུད་གར་པར་བརྡ་སྟོན་གནང་བ་ལྟར། ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེ་ནས་གར་པས་ཕེབས་རྡ་བརྡུངས། སུ་སྣ་བཏང༌། དུས་མཚུངས་སུ་གཟིམ་འགག་ཁྲི་པས་ཉི་འོད་ནང་བཞུགས་སྲིད་བཀའ་རྣམ་པར་ “ཡར་བཞེངས་ཤིག་” ཅེས་པའི་བཞེངས་བརྡ་བཏང༌། དེ་འཕྲལ་ཚང་མ་སྟན་ཐོག་བཞེངས་བཞིན་བཞུགས། དེ་མུར་ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་ནས་ཕེབས་ཏེ་ཉི་འོད་ནང་ྋཞབས་སྟེགས་སུ་ཁྱུག་ཙམ་སྐུ་བཞུགས་བསྐྱངས་པར། བླ་ཕྱག་སེར་སྐྱ་གཉིས་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་རེ་ཕུལ་ཏེ། བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ནས་ད་ནང་ལྷ་ལྡན་དུ་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནི་དང༌། ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ལྔ་སྟོང་ཚར་དང༌། ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་ལེགས་འབུལ་ཞུས་པའི་ྋསྙན་སེང་མཇལ་ཁ་ཞུས་པར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

དེ་མཚམས་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེར་གདན་ཞུར་བཅར་བ་རྣམ་གྲྭ་དགེ་བསྐོས་དང་བཀྲས་ཁང་གཉེར་པས་སྤོས་སྣེ་ཞུས་མཇུག་གཟིམ་འགག་ཁྲི་པ་དང༌། སྤྱན་རྒྱ་བ་རྣམ་གྲྭ་གཉིས། སྤོས་འཛིན་པ་རྩེ་དྲུང་གཉིས། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་བཅས་ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་བྱམས་ཁང་ཕྱོགས་སུ་རིམ་བཞིན་དལ་བུར་སྔོན་བགྲོད་རྗེས། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོས་སྤོས་སྣེ་དང༌། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོས་ྋརྒྱལ་བའི་དབུ་ཞྭ་པཎ་ཞྭ་དང་སྒྲོ་རྩེ་མ་བསྣམས། གསོལ་དཔོན་མཁན་པོས་ཞལ་དཀར་ཡུ་རིང་སྟེགས་བཅས་དང༌། བཟེད་ཞལ་སྤྱི་བླུགས་བཅས་བསྣམས་ནས་ཉི་འོད་འགག་ཏུ་ཕེབས།

དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དབུ་ཞྭ་པཎ་ཞྭ་འབུལ་བཞེས་ཟིན་བསྟུན་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་གྱིས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་བྱམས་ཁང་བརྒྱུད་ཚེས་གཏོར་མཛད་སྒོར་བྱོན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕེབས་རྗེས་སུ་སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ་བཅས་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར་གནང་མཛད། བྱམས་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་སྐབས་རྩེ་མཁན་དྲུང་བགྲེས་པས་སྙན་ཤལ་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་ཏེ། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་སྐུ་བརྙན་གྱིས་དབུས་པའི་རྟེན་ཁག་ལ་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས།

ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེར་ྋཞབས་སོར་མ་འཁོད་ཙམ་ནས་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་རྣམས་དང༌། རྣམ་གྲྭ་ཚོགས་ཡོངས་རང་རང་གི་གདན་སྟེང་ནས་བཞེངས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཁྲིར་འཁོད་ཁར་དབུ་ཞྭ་བསིལ་ཏེ་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོར་སྩལ་ནས་སྐུ་བཞུགས་ཀྱིས་སྐུ་བེར་མནབ་བཞེས་གྲུབ་པ་དང་མཛད་ཞབས་ཚང་མ་རང་གནས་སུ་བཞུགས། བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། མུ་མཐུད་སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་ནས། སྲས་རྣམ་པ་ཡན་མཇལ་བཅར་གྱིས་གོ་བབས་མཇལ་དར་དཀར་གཙང་རེ་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ། ཚང་མ་གྲལ་ལ་འཁོད།

གོང་གསལ་མཇལ་ཁ་ཚུགས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་དབུ་མཛད་ཀྱི་ཞལ་འདོན་བསྐུལ་ཏེ་མཆོད་པ་དང་རྟེན་རྫས་བྱིན་གྱིས་བརླབས། དུང་རྒྱ་རྐང་གླིང་དང༌། རྔ་སྦུབ་ཌ་དྲིལ་གྱི་རོལ་དབྱངས་གཟི་རྔམ་དང་ལྡན་པ་འཁྲོལ་བའི་ངང༌། སྲིད་གསུམ་བདག་མོ་མ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་སྤྱན་འདྲེན་གྱི་ཞལ་འདོན་རྟ་དབྱངས་དང་འབྲེལ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང་དུ་ཞལ་འདོན་གསུང་མཚམས་ཀྱི་འཕྲོ་མཐུད་རྟེན་འབུལ་གྲུབ་པའི་མཚམས་དེར། དབུ་མཛད་ཀྱི་བརྡ་དང་བསྟུན་རྩེ་གསོལ་ཐབ་པས་གསོལ་ཇ་དང་པོ་བཏེགས་པ་རྣམ་གྲྭ་བཀྲས་ཁང་གཉེར་པས་གསོལ་སེལ་ཞུས།

དེ་མཇུག་བཞེས་འབྲས་འབྲས་སིལ་ཕུལ་ཟིན་པ་དང་མགྲོན་ཆེས་བརྡ་སྟོན་གནང་བཞིན། རྣམ་གྲྭ་བཀྲས་ཁང་ནང་ཟན་ཚོས་སྔོན་ལ་གསོལ་བསྐང་རྒྱ་ལྕོག་དང༌། དེ་རྗེས་ཚོགས་ཕུད་དཀར་སྤྲོ་རྣམས་རིམ་བསྟུད་དུ་བཏེགས་ཡོང་བ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་སྣེ་འཁྲིད་དེ། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པའི་མདུན་གྲལ་གཡས་གཡོན་གྱི་གྲལ་འགོའི་བར་སྟོང་དེར་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས།

དེ་འཕྲལ་ཚོགས་འཁོར་འབུལ་བའི་ཞལ་འདོན་རྟ་དབྱངས་རྔ་རོལ་རྒྱ་གླིང་དང་འབྲེལ་བ་དབུ་ཚུགས། ཚོགས་ཕུད་བཏེགས་རན་པའི་མཚམས་སུ། རྣམ་གྲྭ་མཆོད་གཡོག་གིས་མཆོད་སྟེགས་རྒྱ་ལྕོག་སྟེང་དངུལ་གཞོང་ནང་ཡོད་པའི་ཚོགས་ཕུད་དེ་ལག་ཟུང་གིས་མདུན་མཐོངས་སུ་བཏེགས་བཞིན་ལངས་བསྡད་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞུས་ཐོག་མཆོད་གཡོག་གི་ལག་ནས་ཚོགས་ཕུད་ཚུར་བཞེས། རྟ་དབྱངས་སྙན་པའི་ཞལ་འདོན་གྱི་ཚིག་འགྲོས་དང་བསྟུན་བཞིན་གོམ་སྟབས་དལ་བུས་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས། ཚོགས་འཁོར་འབུལ་བའི་ཚིག་མཚམས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དགྱེས་ཉམས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མཛད་བཞིན་ཚོགས་ཕུད་དེ་ནས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཞལ་དུ་བཞེས། དེ་ནས་ཚོགས་ཕུད་དེ་བཞུགས་ཁྲིའི་གཡས་ཕྱོགས་ཁྲི་ལྕོག་གི་སྟེང་དུ་འབུལ་འཇོག་ཞུས།

ཚོགས་ཕུད་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་པ་དང་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བས་ཕྱེད་གཟན་ཕབ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དཀར་སྤྲོ་གསོལ་བསྐང་བཀྱེ་ཆོག་ྋསྙན་སེང་ཞུས། དེ་འཕྲལ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་བཅས་ལ་ཚོགས་ཕུད་དཀར་སྤྲོའི་མདུན་སྒྲིག་ཀ་ར་དང་ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་གསོལ་བསྐང་གསོལ་སྡེར་ཁག་རིམ་པ་བཞིན་ཕུལ། རྩེ་མགྲོན་ཚོས་བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ། ཛ་ཐའི་ནས། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་དང༌། སྲས་རྣམ་པ་ཡན་ལ་ཀ་ར་དང་ཤིང་འབྲས་འབུལ་འགྲེམས་ཞུས། དེ་ནས་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་བྱིངས་རེ་རེར་སྡེར་ཐོབ་ཤིང་འབྲས་ཀོ་སྡེར་རེ་བཀྲམས།

དེའི་རིང་དེར་རྣམ་གྲྭ་ཚོགས་ཡོངས་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་བརྟན་བཞུགས་ྋཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་སོགས་ཞལ་འདོན་གསུངས་མཇུག མཆོད་གཡོག་གིས་ཚོགས་ལྷག་བཏེགས། ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་སུ་རྣམ་གྲྭ་མཆོད་བཞེངས་པས་ཚོགས་ལྷག་འབུལ་གཤོམ་ཞུས། འདི་མཚམས་ནས་གཤེགས་གཏོར་ཞལ་འདོན་དབུ་ཚུགས།

གཤེགས་གཏོར་འབུལ་གནང་གི་རིང་དེར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དབུ་ཞྭ་སྒྲོ་རྩེ་མ་བཞེས་བཞིན་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་སྐུ་བཞེངས་ཐོག་ནས་གཏོར་འབུལ་མཛད། གསུང་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་ཡོངས་དང༌། མཛད་ཞབས་སུ་འཁོད་པ་རྣམས་ཀྱང་བཞེངས་བཞིན་གཤེགས་གཏོར་འབུལ་བའི་ཆོ་ག་གྲུབ་རྗེས། སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་དབུ་ཞྭ་ཚུར་ཞུས། ཚང་མ་རང་གནས་སུ་བཞུགས། མངའ་གསོལ་དབུ་ཚུགས། མཆོད་གཡོག་གི་བརྡ་དང་བསྟུན་རྩེ་སྡེ་དྲུང་ནས་མཆོད་སྟེགས་རྒྱ་ལྕོག་སྟེང་གི་ལྷ་མོའི་སྐུ་བརྙན་མཆོད་གཤོམ་རང་འགྲིགས་དེར་སྒྲོན་བྱེད་སྙན་ཤལ་ནང་མཛོད་ལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་ཏེ་སྒྲོན་འབུལ་གནང༌།

དེ་ནས་གཏང་རག་མཆོད་བསྟོད་ཀྱི་སྒང་དེར་གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་བཏེགས། རྣམ་གྲྭ་བཀྲས་ཁང་གཉེར་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕྱག་བཅས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཞུས་པར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། དེ་མཇུག་ཤིས་བརྗོད་ཞལ་འདོན་སྐབས་མགྲོན་ཆེས་སྟན་དམར་ཕྲག་པར་བསྐྱོན་ཏེ། བཞུགས་ཁྲིར་ཁྲི་དར་ཨ་ཤེ་དཀར་གཙང་ཞིག་ཕུལ། གཟིམ་འགག་ཁྲི་པས་བཞེངས་བརྡ་བཏང་བ་དང་ཚེས་གཏོར་མཛད་སྒོ་གྲོལ། མཛད་ཞབས་རྣམས་བཞེངས་བཞིན་པར་སྤྱན་རྒྱ་དང༌། སྤོས་སྣེ། སྤོས་འཛིན། ཕྱག་འདྲེན་ཞབས་ཞུ། ཆིབས་ཞབས་སོགས་ཡར་ཕེབས་ཀྱི་སྐབས་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེ་ནས་མར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གནས་གཟིགས་སླད་དུ་བློས་བསླངས་ཁང་དང༌། གཟིམ་ཆུང་ས་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ། ལྷ་ཁང་འཆི་མེད་བདེ་ལྡན་འཁྱིལ་བརྒྱུད་འཕགས་པ་ལྷ་ཁང་དུ་ཕེབས་སྐབས། རྩེ་སྡེ་དྲུང་གིས་སྙན་ཤལ་ཁག་ལ་ཐུགས་སྨོན་ཞུས། མགྲོན་ཆེས་སྟན་དམར་བཏིང་པ་དེ་སྟེང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེར་སྐུ་ཕྱག་དང་སྙན་ཤལ་འབུལ་གནང་ཐོག དབུ་གཏུགས་ཐུགས་སྨོན་མཛད།

དེ་ནས་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དང༌། བརྒྱད་པ་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ། དགུ་པ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་བཅས་ཀྱི་གསེར་སྡོང་ལྷ་ཁང་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་དང་འབྲེལ་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། ཛ་ཐའི་མན་གྱི་མཛད་ཞབས་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་རྣམས་ཆིབས་ཞབས་ཀྱི་ཕེབས་མཇུག་ཏུ་རིམ་བཅར་གྱིས་ཉི་འོད་ནུབ་ཏུ་ཕྱིར་འཁོད་བཅས་ཚེས་གཏོར་གྱི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

༤༽ སྔར་སྲོལ་དགུང་གསར་ཚེས་གཅིག་ གི་སྔ་ཐོག་དགྱེས་སྟོན༌།

ཚེས་གཏོར་མཛད་སྒོ་གྲུབ་ནས་གཞུང་ཞབས་རྣམས་ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་རང་རང་གི་སྟན་ཐོག་འཁོད་བསྟུན། ཚང་མར་རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་དྲུང་ཇ་དང་པོ་དང༌། བཞེས་ཚ་གྲོ་ཐུག ཕྱེ་མ་ཧྲལ་བཅས་དྲངས། དེ་ནས་དགྱེས་སྟོན་གསོ་བ་གདན་བཞེས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྩེ་སྐོར་ལས་ཚན་པ་རྣམས་དམིགས་བསལ་ཉི་འོད་སྦུག་ཏུ་གྲལ་ལ་འཁོད། རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་དགྱེས་སྟོན་བཀྱེ་འབུལ་གྱི་ཐོག་མ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ལྗགས་སྨིན་གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ་བཏེགས། དེ་འཕྲལ་ཉི་འོད་ནང་གསོལ་ཚིགས་ཚག་ཤ་དང་ལུག་ཤ་སྐམ་གསོལ། ཕག་ཤ་དང་ཕག་སྤྲག་བཙོས་པ་སོ་སོ་ནས་ལྕུག་རེ་དང༌། ལུག་མགོ་ཕྱེད་གཤག་བཅས་ཡོད་ཤ་སྣ་ལྔའི་གསོལ་སྟོན་བཤམས། དེ་བཞིན་ཉི་འོད་མདོ་རུ་ཤོད་སྐོར་ཛ་ཐའི་ནས། རྩེ་ཤོད་དྲུང་གཏོགས་ཡན་དང་བཅས་པར་ལུག་ཤ་རྐང་གདུང་དང༌། སོག་རྔ། རྩིབས་ལྕུག་བཅས་བཙོས་པ་རེ་གོ་བབས་ལྟར་དེ་སྔ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུ་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་གང་གི་སྐུ་དུས་ནས་གཞུང་གྲོན་བཤའ་རྒྱུའི་སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་མི་གནང་བའི་གཏན་འབེབས་རྒྱས་བཅད་བཞིན་ཕྱིས་སུ་མཛད་སྒོ་ཆེ་ཕྲའི་དམར་ཟས་གཏོང་ཡོང་ཚང་མ་དོད་སྒྲིལ་གནང་ཡོད།

མཚམས་འདིར་རྩེ་གཉེར་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་ཉི་འོད་སྦུག་ཏུ་རྩེ་སྐོར་ལས་ཚན་པ་ཡན་ཚང་མར་སྔར་སྲོལ་མར་ཟན་སོགས་གསོལ་ཚིགས་འགྲེམས་གདན་རས་དཀར་མཐའ་ལྕགས་ཅན་གྱི་ནང་བསྒྲིལ་བ་དེ་འདྲ་གོ་རིམ་གྱི་ཐོབ་ཆ་ལྟར་ཕུལ་ཐོག ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཚང་མར་གསོལ་ཞིབ་བཞེས་ཕོར་ཡང་བཀྲམས། རྩེ་གསོལ་ཐབ་པས་གསོ་བའི་བཞེས་ཁུ་གསོལ་ཇ་དྲངས་ནས་གསོ་བ་གདན་བཞེས་ཚུགས། འདི་ལྟར་སྔ་ཐོག་གི་དགྱེས་སྟོན་གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ་གྲུབ་པ་དང་རྩེ་སྐོར་ལས་ཚན་པ་རྣམས་ཉི་འོད་མདོར་རང་རང་གི་གདན་གནས་སུ་འཁོད། ནང་མ་མཚན་ཞབས་ཡན་ལ་དཀར་སྤྲོ་ཕུལ་རྗེས་དྲུང་ཇ་གཉིས་པ་དྲངས། དེ་མཇུག་རྩེ་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ནས་རྩེ་ཤོད་དྲུང་གཏོགས་ཡན་བཅས་ཚང་མར་མངའ་རིས་ཁམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཤིང་འབྲས་སྐམ་པོ་དང༌། དགོང་ཇ་བཞེས་བུར་ཞེས་བུ་རམ་སྒར་མ་ལེབ་ལྕུག་གོ་རིམ་བཞིན་འབུལ་འགྲེམས་ཞུས་ཏེ་སྔ་དྲོའི་དགྱེས་སྟོན་གྲོལ། ཡུད་ཙམ་རིང་བར་གསེང་བག་ཕེབས་ཀྱི་ངང་དུ་གནས་པར་གྱུར།

༥༽ དགུང་གསར་ཚེས་གཅིག་གི་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོ།

དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོ་ཚུགས་ཡུལ་ནི། རྩེ་ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞི་ཕུན་ཚོགས་ཡིན་ཞིང༌། ཚོམས་ཆེན་འདི་ནང་མཛད་སྒོའི་བཞུགས་གདན་རིམ་པ་དང༌། མཆོད་རྫས་སྒྲོན་རྒྱག་སོགས་སྔར་སྲོལ་ལྟར་གནམ་གང་གི་ཉིན་མོ་ནས་གོ་སྒྲིག་བྱ་ལམ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡིན།

མཛད་སྒོ་དངོས་གཞིའི་རིམ་པར། དྲུང་ཇ་གྲོལ་ནས་ཐོག་མར་རྩེ་སྐོར་ཛ་ཏཱ་རྣམ་པས་ན་བཟའ་རྡཱ་ཀོ་ཚོན་ཁྲ་དང་འཕྱར་གཟན། དེ་བྱིངས་ཡོངས་ཀྱིས་ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད་བརྗེ་བཞེས། ཤོད་སྐོར་སྲིད་ཟུར་ནས། རིམ་བཞི་ཡན་ན་བཟའ་ཁལ་ཁ་གཟུགས་དང༌། རྩིས་དཔོན་དང་སྲས་རྣམ་པ་མན་རྒྱ་ལུ་ཆས་གཟབ་མཆོར་དང་ལྡན་པ་ད་ནང་ཚེས་གཏོར་མཛད་སྒོར་བཅར་སྐབས་བཞེས་གྱོན་དེ་རང་གི་ཐོག་ནས་བཀའ་ཚབ་ཡན་ཕུད་པའི་གཞུང་ཞབས་དྲུང་གཏོགས་དང་བཅས་པ་ཚང་མ་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞི་ཕུན་ཚོགས་ནང་སྔོན་ལ་བསྐྱོད་དེ་རང་རང་གི་གྲལ་གནས་སུ་འཁོད། དེ་ཐོག་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གཞུང་གི་ལམ་སྲོལ་ལྟར། ཚེས་གཅིག་བླ་མ་ལོ་གསར་དུ་གྲགས་པའི་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོ་འདིའི་མགྲོན་དུ་གདན་དྲངས་པ་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་གྱི་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག་དང༌། མཁན་པོ་ལས་ཟུར། ལས་སྣེ། ཚོགས་ལངས་བགྲོ་གླེང་པ་དཔེ་ཆ་བ་གཉིས་བཅས་ཀྱང་ཚོམས་ཆེན་དུ་སྔོན་བཅར་གྱིས་རང་རང་གི་གདན་ཐོབ་ཐོག་འཁོད།

མཛད་སྒོ་ཚུགས་ཉེར། གཟིམ་འགག་གཞོན་པ་སྔོན་བསྐྱོད་ཐོག་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཞུགས་གདིང་དང༌། གཟིམ་གཡོག་གིས་སྐུ་བེར་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཚོམས་ཆེན་གྱི་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོའི་སྟེང་སྒྲོན་འཇོག་ཞུས། ངང་ཙམ་ནས་མགྲོན་ཆེས་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དུ་བཅར་ཏེ། ཁ་བ་རི་པའི་མགོན་པོ་བླ་ན་མེད་པ། སྡོམ་བརྩོན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་པར་རོལ་བ། རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བདག་པོ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོར་གདན་ཞུའི་ྋསྙན་སེང་ཞུས་ནས་ཉི་འོད་དུ་ཕེབས། རྩེ་མགྲོན་བརྒྱུད་བརྡ་སྟོན་གནང་བ་བཞིན་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེ་ནས་གར་པས་ཕེབས་བརྡ་རྡ་མ་བརྡུངས། རྩེ་གཟིམ་འགག་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞེས་ཕེབས་བརྡ་བཏང་སྟེ་དལ་པོར་བསྐྱོད་རྗེས་སུ། སྐུ་བཅར་གཟིམ་མཁན་ནས་དབུ་ཞྭ་པཎ་ཞྭ་དང༌། གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་ཞལ་དཀར་ཡུ་རིང་སོགས་གདན་འདྲེན་དང༌། མཆོད་དཔོན་མཁན་པོས་སྤོས་སྣེ། རྣམ་གྲྭའི་སྤྱན་རྒྱ་དང༌། སྤོས་འཛིན་རྩེ་དྲུང༌། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་བཅས་སྔོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕེབས་ལམ་དུ་ཞབས་རས་དཀར་པོ་པདྨ་ཐག་འཁྱུད་ཀྱི་རི་མོས་བརྒྱན་པའི་སྟེང་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་མགོན་སྐྱབས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཆེ་བ་འདེགས་ཕྱིར་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་གྱིས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས། སྐུའི་རྒྱབ་ཕྱོགས་ནས་སྲིད་ཟུར་དང་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར་གནང་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཆེན་པོར་བཀུར་བའི་སྲི་ཞུའི་རིམ་པ་བརྗིད་ཉམས་དང་ལྡན་པའི་ངང་ནས་ཚོམས་ཆེན་གྱི་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ྋཞབས་སོར་འཁོད།

དེ་མ་ཐག་མཇལ་ཁ་ཚུགས་ཏེ་སྲིད་བློན་ཟུར་པ་གླང་མདུན་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག་དང༌། སྲིད་ཚབ་བླ་མ་ཟུར་པ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས། ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་དར་ཧན་ཁྲི་བྱང་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་དང༌། བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད། བཀའ་བློན་བསམ་ཕོ་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན། བཀའ་ཚབ་ཤན་ཁ་བ་འགྱུར་མེད་སྟོབས་རྒྱལ་དང༌། བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ། བཀའ་ཟུར་རམ་པ་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་མཁྱེན་དང༌། ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ། བཀའ་ཚབ་ཟུར་པ་བཀྲས་གླིང་མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་དང༌། ཐུབ་བསྟན་རབ་ཡངས། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཟུར་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ། དེ་མཇུག་དར་ཧན་དང༌། ཛ་སག ཏཱ་བླ་མ། ཐའི་ཇི། དར་རྒན། མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། རིམ་བཞི། མཚན་ཞབས། སྲས་རྣམ་པ། ལས་ཚན་པ་བཅས་ཡན་གྱི་རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་རྣམས་མཇལ་ཕྱག་རྐྱང་རྒྱུགས་དང༌། དེ་མུར་སྐབས་དེའི་འབྲས་སྤུངས་མཁན་པོ་ཁྲི་པ་རྒྱས་པ་མཁན་པོ་བློ་བཟང་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་གདན་ས་གསུམ་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད་ནས་མགྲོན་དུ་བཅར་བ་བླ་སྤྲུལ་མཁན་ལས་སྤྱིའི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་བཏེགས་ཕུལ་གྱིས་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་ཞུས།

དེ་མུར་རྒྱལ་སྤྲུལ་རྭ་སྒྲེང་བསྟན་འཛིན་འཇིགས་མེད་དང༌། སྡེ་དྲུག་འཇམ་དཔལ་སྐལ་བཟང༌། ཚེ་གླིང་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས། སྟག་བྲག་བསྟན་འཛིན་དགེ་ལེགས། ཧོ་ཐོག་ཐུ་བྲག་གཡབ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་དང༌། འཕགས་པ་ལྷ་དགེ་ལེགས་རྣམ་རྒྱལ། སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་གསུམ་གྲས་འོན་རྒྱལ་སྲས་ངག་དབང་བློ་བཟང་དང༌། ལོ་སེམས་དཔའ་འཕྲིན་ལས་ཆོས་བཟང༌། པཎ་ཆེན་འོས་སྤྲུལ་བྲག་གཡབ་ཆུང་ཚང༌། འབྲས་སྒོ་མང་མཁན་པོ་སོག་པོ་ལེགས་ལྡན་དང༌། བློ་གླིང་མཁན་པོ་པདྨ་རྒྱལ་མཚན། བདེ་ཡངས་མཁན་པོ། སྔགས་པ་མཁན་པོ་བསྟན་འཛིན་བཤེས་གཉེན། རྒྱས་པ་མཁན་པོ་ཚལ་ཁང་བླ་མ་འཇམ་དཔལ་འཕྲིན་ལས། ཤག་སྒོར་མཁན་པོ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན། འདུལ་བ་མཁན་པོ་སོག་པོ་ཉི་མ། སེར་བྱེས་མཁན་པོ་ཏྲེ་ཧོར་བློ་བཟང་དབང་ཕྱུག སེར་སྨད་མཁན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ། སེར་སྔགས་མཁན་པོ། སྟོད་པ་མཁན་པོ། དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་མཁན་པོ་དང༌། བྱང་རྩེ་མཁན་པོ། རྒྱུད་སྨད་མཁན་པོ་བསམ་གཏན་ཆོས་འཕེལ་དང༌། རྒྱུད་སྟོད་མཁན་པོ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། སྒོ་མང་མཁན་ཟུར་ངག་དབང་ལེགས་ལྡན། (མཁན་ཟུར་གཞན་དག་) མངའ་རིས་སྤྲུལ་སྐུ་སྐུའི་གཅུང་པོ་སྒོ་མང་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་དང༌། པཎ་ཆེན་འོས་སྤྲུལ་བློ་གླིང༌། དགའ་བྱང་བ་སོ་སྤྲུལ་སྐུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་དང༌། དགའ་ཤར་ཐེ་པོ་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་ཚོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁའི་གདན་ཐོབ་ཡོད་པ་རྣམས་དང༌། འབྲས་སྤུངས་ཕོ་བྲང་སྡེ་པ་དང༌། སྤྱི་སོ། སེ་ར་གཟིམ་ཁང་སྡེ་པ་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་དང༌། སྤྱི་སོ། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ཁང་ཕྱག་མཛོད་དང༌། འཐུས་མི་གཉིས་བཅས་ནས་ཕྱག་བཅས་གོ་བབས་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་ཏེ་མཇལ་ཕྱག་ཞུས། སྤྲུལ་སྐུ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། མཁན་པོ་ཚོ་ཕུད། དེ་བྱིངས་ལ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་སྲུང་མདུད་འཕྲལ་འཕྲལ་ལ་གཡོགས་ནས་ཚང་མ་རང་རང་གི་གདན་ཐོབ་ཐོག་འཁོད།

མཇལ་ཁ་ཚུགས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་མཚན་ཞབས་རྣམ་པས་གོ་སྒྲིག་གནང་བ་ལྟར། གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་སྦྱངས་པ་ལེགས་པར་ཟིན་ཏེ་འདི་ལོའི་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་འཇོག་མཁན་གྱི་ཁོངས་ནས་རིགས་ལམ་བརྒལ་བརྟག་གི་རིག་རྩལ་བཟང་བ་འབྲས་བློ་གླིང་མི་ཉག་བློ་བཟང་དང༌། སེར་བྱེས་ལྭ་བ་བློ་བཟང་ཉི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ཀ་རིང་བར་མ་ཕན་ཚུན་གྱི་བྱང་འགྲམ་ནས་སྔོན་ལ་བཞུགས་ཁྲིའི་ཐད་དུ་ཁ་ཕྱོགས་བཞིན་ཚོགས་ལངས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། གྲལ་འཕྲོས་པ་རྩེ་དྲུང་གཉིས་པོ་ཀ་རིང་ཕན་ཚུན་གྱི་ལྷོ་ངོས་གྲུམ་གདན་སོ་སོར་བཞུགས་ཁྲིར་མདུན་ཕྱོགས་བཞིན་བསྡད།

མཇལ་ཁ་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང་གསོལ་དཔོན་གཞོན་པས་གསེར་ལྟིར་ནང་གསོལ་ཇ་དང་པོ་ཕེབས་པ་མགྲོན་ཆེས་སྣེ་འཁྲིད་ཀྱིས་བཞུགས་ཁྲིའི་ཉེ་མཚམས་དེར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བར་ཕུལ་ཐོག གསོལ་གཞོན་གྱིས་གསོལ་སེལ་ཞུས་པ་དང་གསོལ་ཆེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཞལ་དཀར་ཡུ་རིང་དཀར་སང་གསེར་སྟེགས་ཅན་ནང་གསོལ་ཇ་བཏེགས། མགྲོན་ཆེའི་བརྡ་བསྟུན་བརྒལ་བརྟག་བགྲོ་གླེང་བར་མཚམས་བཞག

དེ་འཕྲལ་མགྲོན་ཆེས་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་དུ་ཕྱེད་གཟན་ཕབ་སྟེ་གུས་འདུད་ཞུ་བཞིན་པར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ “ཧོ་ཐོག་ཐུ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་རྣམས་དང༌། འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་གྱི་སློབ་དཔོན་ལས་སྣེ་འདུས་མང་དང་བཅས་པ་ཁམས་བཟང་པོ་བྱུང་ངམ་” ཞེས་དགུང་གསར་བཀའ་འཚམས་བསྐྱངས། མགྲོན་ཆེས་གོམ་གང་རྒྱབ་བཤིག་གིས་བསྐྱོད་ནས་དགྱེས་སྟོན་གྱི་མགྲོན་དུ་གྲལ་འཁོད་བླ་སྤྲུལ་མཁན་ལས་ཀྱི་མདུན་ཕྱོགས་སུ་བཀའ་འཚམས་རིན་པོ་ཆེ་བརྒྱུད་གསུངས་ལ་ཚང་མས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱེད་ལངས་གུས་འདུད་ཞུས། དེ་ནས་བགྲོ་གླེང་འཕྲོ་མཐུད།

མཚམས་འདིར་གསོལ་དཔོན་གཞོན་པས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འབུལ་རྒྱུའི་བཞེས་འབྲས་འབྲས་སིལ་བྱུར་ཁེངས་མར་གད་ཀྱི་ཞལ་དཀར་དངུལ་སྟེགས་གསེར་ཚག་ཅན་གྱི་ཐོག་དྲིལ་བུ་སྒོང་གཟུགས་འདྲ་བའི་དངུལ་ཁེབས་གསེར་ཚག་གིས་བརྒྱན་པས་ཞལ་དཀར་ཧྲིལ་པོ་བཀབ་པའི་ཕྱི་སྒྲིལ་གོས་ཆེན་གྱིས་བསྟུམས་པ་ཞིག་བཏེགས་ཡོང་བ་བཞུགས་ཁྲིའི་ཉེ་མཚམས་ནས་ཕྱི་སྒྲིལ་བསངས་ཏེ་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བར་ཕུལ་བ་དང་ལམ་སེང་ཁྲི་ལྕོག་སྟེང་འབུལ་ལམ་ཞུས།

དེ་མུར་རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་འབྲས་སིལ་ཞལ་དཀར་བྱུར་ཁེངས་དེ་དག་གསོལ་གཞོན་གྱིས་རིམ་བཞིན་ཕུལ། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་རྣམ་པའི་མཆོད་ཞལ་འགག་པ་སོ་སོས་ཞུས་ཐོག རྩེ་གསོལ་ཐབ་པས་དངུལ་གཞོང་ཆེན་མོའི་ནང་གསོལ་བསྐང་འབྲས་སིལ་བཏེགས་ཡོད་པ་ནས་བླངས་ཏེ་འབུལ་ལམ་ཞུས། ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པའི་བླ་སྤྲུལ། གདན་སའི་སློབ་དཔོན་ལས་སྣེ་སོགས་དང༌། དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་ཛ་སག་ནས། སྲས་རྣམ་པ་ཡན་གྱི་མཆོད་ཞལ་རྩེ་ཤོད་དྲུང་དཀྱུས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་ནང་གསོལ་བསྐང་འབྲས་སིལ་གོང་བཞིན་བླངས་ཏེ་ཁུངས་སོ་སོར་ཕུལ། མགྲོན་ཆེའི་བརྡ་བསྟུན་བགྲོ་གླེང་བར་མཚམས་བཞག གར་གཉིས་པ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། གར་ཕུལ་ཟིན་པ་དང་སླར་ཡང་བགྲོ་གླེང་འཕྲོ་མཐུད།

འདི་སྐབས་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོའི་གསོལ་བསྐང་སྒྲིག་འབུལ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་ཐོག་མར། རྩེ་འཕྲལ་བདེ་ཕྱག་མཛོད་དང༌། ལྷ་ས་བླ་བྲང་སྟེང་ཕྱག་མཛོད་ནས་གོ་སྒྲིག་སྔོན་ཞུས་དངུལ་སྡེར་ནང་གསོལ་བསྐང་ཤེལ་ཀ་ར་རྟ་སོ་མ་ཆེ་ཚད་ལྷུང་བཟེད་ཙམ་ཞིག་བསྒྲིགས་པས་ཐོག་དྲངས། ཤེལ་ཀ་ར་ཏིང་དཔར་དང༌། བུ་རམ་ཏིང་དཔར། བྱེ་མ་ཀ་ར། ཀོ་སྡེར་ནང་བྱེ་རིལ་ལྦུ་དཀར་དང༌། བུ་རམ་སྒར་མ། བུར་ཤིང་སོགས་མངར་ཆའི་རིགས་དང༌། ཤིང་འབྲས་སྐམ་པོ་ཨ་མྲ་དང༌། ཆི་བི་ཁ། ཁ་སུར། རྒྱ་གར་སྟར་ག མངའ་རིས་ཁམ་བུ། རྒུན་འབྲུམ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ། འབའ་ཤ་རྒུན་འབྲུམ། ཤིང་འབྲས་སོས་པ་ཚ་ལུ་མ་དང༌། ངང་ལག་བཅས་ཁྱོན་སྡེར་མ་ཆུང་བ་དགུ་རེ་ཡོད་རྒྱ་ལྕོག་གྲུ་བཞི་བཅུ་དྲུག་དང༌། ཡང་ཞོལ་གཉེར་དང༌། རྩེ་གཉེར་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་གོ་བསྒྲིགས་རྒྱ་བྲ་དང༌། མར་ཟན། བྱ་འབྲས་རྡོག་བཙོས། བཞེས་སྤྲོ་ཚོས་གཉིས་མ་རྟགས་བརྒྱད་གཟུགས་དང༌། ཁམ་སྟར་སོགས་ཀྱིས་བཀང་བའི་ཀོ་སྡེར་དགུ་རེ་ཡོད་རྒྱ་ལྕོག་གྲུ་བཞི་བརྒྱད་བཅས་ཚོམས་ཆེན་གྱི་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོའི་མདུན་ངོས་ཀ་རིང་གཉིས་ཀྱི་ལྷོ་མཚམས་ནས་བསྟར་ཉིས་བསྒྲིགས་ཀྱིས་བཞག

གསོལ་བསྐང་རྒྱ་ལྕོག་གཤིབས་བསྒྲིགས་ཀྱི་ལྷོ་ངོས་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་ཀྱི་ཚོན་རིས་ཅན་པང་ལེབ་སྒོ་ཚད་ཙམ་ཞིག་ཕྲེད་བསླངས་སུ་བཞག་པའི་སྟེང༌། རས་དཀར་སྐྱོ་སྦྱར་མཐུག་པོ་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་གྱི་གཟུགས་བཀོད་ཚོན་རིས་ཀྱིས་རྒྱན་པ་ཁག་བསྒྲིགས།

དེ་མཚམས་ནས་རྩམ་གཉེར་གྱིས་གོ་བསྒྲིགས་བཞེས་སྤྲོ་ཕུལ་ལག་མ་སྣུམ་བཙོས་གྲངས་ཉི་ཤུ་རེ་ཡོད་སྙུག་སློ་གྲུ་བཞི་ཉིས་བརྒྱ་ཐམ་པ་བརྩེགས། བཞེས་སྤྲོ་བརྩེགས་པའི་རྒྱ་ཁྱོན་འདོམ་གསུམ་གྲུ་བཞི་དང༌། མཐོ་ཚད་ཐོག་ས་ཕྱེད་ཙམ་ཡོད་པས་ཚོམས་ཆེན་དེའི་ཀ་རིང་དྲུག་བར་གྱི་དཀྱིལ་ཆའི་ས་སྟོང་ཡོངས་སུ་ཁེངས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར། བཞེས་སྤྲོ་སྙུག་སློ་མཐོ་བརྩེགས་དེའི་སྟེང་དུ་ལུག་ཤ་སྐམ་པོ་མགོ་སུག་འབྱར་མ་དགུ་ཁ་འཐོར་དུ་བསྒྲིགས། དཀར་སྤྲོའི་ལྷོ་མཚམས་ས་ཐོག་ཤིང་ལས་གྲུབ་པའི་ཁང་བཟང་རྒྱ་ཕིབས་བཅས་པ་ཞེང་ཚད་ལ་འདོམ་ཕྱེད་གྲུ་བཞི་དང༌། དཔངས་སུ་འདོམ་གང་ཙམ་ཡོད་ཚོན་རིས་རྒྱན་སྤྲོས་ཅན་ཞིག་བཞག དེའི་ཤར་འགྲམ་དུ་གཡག་ཤ་སྐམ་པོ་མགོ་སུག་འབྱར་མ་གཅིག་བསྒྲིགས། ཚག་ཤ་ལུག་ཤ་རྣམས་ཀྱི་ཚབ་ཕྱིས་སུ་འཇིམ་བཟོས་གཟུགས་བརྙན་ཡིན།

འདི་ལྟར་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོའི་སྟོན་ཆེན་དཀར་སྤྲོ་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུ་བྱའི་རིམ་པ་རྣམས་རྩེ་ཤོད་ཕྱག་ནང་དང་ནང་ཟན་ཚོས་ཤིན་ཏུ་བྲེལ་ཆེའི་ངང་ནས་ལེགས་བསྒྲུབས་ཟིན་པ་དང་དུས་མཚུངས། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་གཉིས་བཞེངས་ཕེབས་ཀྱིས་ཀ་ར་དང༌། ཤིང་འབྲས། བཞེས་སྤྲོ་ལ་སོགས་པ་འབུལ་སྒྲིག་ཞུ་དགོས་ཁག་སྔར་སྲོལ་འཐུས་ཚང་བྱུང་ཡོད་མེད་གཟིགས་ཞིབ་གནང་དགོས་གྲུབ་འཕྲལ། རྩེ་གསོལ་ཐབ་པས་གསོལ་བསྐང་ཤིང་འབྲས་སྟེང་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲ་ཤོ་བསྒྲིགས་མཐའ་ལྕགས་ཅན་ཁམས་གཙང་གི་ཁེབས་རས་ཤིག་བསྒྲོན།

གསོལ་བསྐང་དང་དཀར་སྤྲོ་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས་རྗེས་གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ་ཚུགས་པའི་ཐོག་མར། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་གོས་ཆེན་རུ་སུ་རྒྱ་སེའི་གསོལ་གདན་མཐའ་ལྕགས་ཀྱི་སྣེ་མོར་མུ་ཏིག་བསྟར་བརྒྱུས་སྟོང་སྐུད་འཇའ་བསྒྲིགས་ཀྱི་འཛར་ལྡན་ཞིག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་པང་དུ་བསྒྲོན་ཐོག གསོལ་གཞོན་གྱིས་རིན་ཆེན་དང་པོ་སྦྱངས་བརྡུངས་མ་འཇམ་ཚག་རིས་བཀོད་ཀྱི་གསེར་སྡེར་མཐའ་སྒོར་རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་དང༌། གཟི་རྙིང་ལ་སོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲ་རྒྱན་ཅན་ཞིག་གི་ནང་ལྗགས་སྨིན་གསོལ་ཀྲུམ་ལུག་ཤ་རྩིབས་བཅད་བཙོས་པ་ལིང་གཅིག་དང༌། ལུག་མགོ་བཙོས་པ་ཕྱེད་གཤག་གཅིག་བསྒྲིགས་པ་རས་གཙང་གི་ཁེབས་དང་བཅས་ཏེ་དཔུང་སྟེང་བཏེགས་ཡོང་བ་དེ་བཞུགས་ཁྲིའི་ཉེ་མཚམས་ནས་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་བཞེས་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཁྲི་ལྕོག་སྟེང་ཕུལ། ཁེབས་རས་བསངས། དེ་མུར་སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ། བླ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བཅས་ལ་རང་ཁུངས་ནས་སྔོན་ཚུད་གོ་བསྒྲིགས་མར་ཟན་དང༌། ལུག་ཤ་བཙོས་པ། བྱ་འབྲས་རྡོག་བཙོས། ལ་ཕུག་དཀར་རིལ་སོས་པ་སོགས་དངུལ་སྡེར་ཁག་ནང་བླུགས་ཏེ་རྒྱ་ལྕོག་གྲུ་བཞི་ཆུང་བའི་སྟེང་བསྒྲིགས་ཐོག ཁེབས་རས་དཀར་གཙང་གིས་བཀབ་པ་དེ་དག་འགག་པ་དང༌། གསོལ་དཔོན་ཚོས་སྲིད་བཀའ་སོགས་ཀྱི་མདུན་དུ་ཕུལ་ཏེ་ཁེབས་རས་བཤུས། ཕྱིས་སུ་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་ཡོངས་རྫོགས་དཀར་སྐྱོང་ལས་དམར་ཟས་མེད། ཤོད་སྐོར་ཛ་ཐའི་ནས། སྲས་རྣམ་པ་ཡན་གྱི་གསོལ་ཚིགས་རྣམས་རང་རང་གི་ཞབས་གྲས་ཀྱིས་རས་དཀར་ནང་བསྒྲིལ་ཏེ་འཁྱེར་ཡོད་པ་དེ་དག་ཁུངས་སོ་སོར་ཕུལ། དེ་ཐོག་རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་དབང་ཟོ་ཞེས་ལྕགས་ཀྱི་བཞེས་ཟོ་གསེར་དངུལ་བསྟིར་ཚག་གིས་རྒྱན་པ་ཞིག་ནང་ལྗགས་སྨིན་བཞེས་ཚ་འབྲས་ཐུག་བཏེགས་པ་ནས། སྔོན་དང་པོར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་གཡང་ཀྲིའི་ཞལ་དཀར་ནང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཕུལ།

དེ་ནས་གོང་དུ་བཞེས་འབྲས་འབྲས་སིལ་འབུལ་སྐབས་ཇི་བཞིན་རྩེ་སྐོར་ནང་རྣམ་ཡན། ཤོད་སྐོར་སྲས་རྣམ་པ་ཡན། བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག་ཡན་བཅས་ཀྱི་མཆོད་ཞལ་ནང་གསོལ་བསྐང་བཞེས་ཐུག་ཞུས་ཏེ་ཁུངས་སོ་སོར་ཕུལ་ནས་ཚང་མ་གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོར་རོལ་བར་གྱུར། དེའི་རིང་དེར་གར་པས་གླིང་བུ་དང༌། རྡ་མ་སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་མིན་པ། ཀུན་གྱི་རྣ་བར་འཇེབས་པ། འཇམ་རོལ་དུ་གྲགས་པ་དེ་འབུད་བརྡུང་བྱས་པས་དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོའི་སྤྲོ་ཉམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསལ་བར་ཐོན།

གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ་གྲུབ་པ་དང་འཇམ་རོལ་མཚམས་བཞག རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ཀྱིས་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་དུ་ཕྱེད་གཟན་ཕབ་པའི་གུས་འདུད་ཐོག་ནས་གསོལ་བསྐང་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས། དེ་མ་ཐག་རྩེ་གསོལ་ཐབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གསོལ་བསྐང་རྒྱ་ལྕོག་གི་ཁེབས་རས་ཕྱིར་བླངས། གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་ལྗགས་སྨིན་གསོལ་བསྐང་ཀ་ར་རྟ་སོ་མ་ཆེ་ཚད་ལྷུང་བཟེད་ཙམ་ཞིག་དངུལ་སྡེར་གསེར་ཚག་ཅན་གྱི་ནང་བསྒྲིགས་པ་དེའི་སྟེང་ཤེལ་ཀ་ར་ཏིང་དཔར་བདུན་རེ་ཡོད་དངུལ་སྡེར་གཉིས་བརྩེགས་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཁྲི་ལྕོག་ཐོག་ཕུལ། གསོལ་ཆེས་སླར་ཡང་གསོལ་བསྐང་ཁོངས་ནས་བུ་རམ་ཏིང་དཔར་དང༌། བྱེ་མ་ཀ་ར་སོགས་ཡོད་ཏུང་སྡེར་ཁག་བཞེས་ཏེ་སྲིད་ཚབ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པར་ཕུལ། དེ་འཕྲོས་བྱེ་རིལ་ལྦུ་དཀར་ལ་སོགས་པ་ཀོ་སྡེར་ཇི་ཡོད་རྩེ་མགྲོན་ཚོས་བླངས་ཏེ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་ནས། ནང་རྣམ། སྲས་རྣམ་པ་ཡན་ལ་ཀོ་སྡེར་གསུམ་ནས་གཅིག་བར་གང་ཁེབས་འབུལ་འགྲེམས་ཞུས། དུས་མཚུངས་སུ་རྩེ་གཉེར་ནང་ཟན་ཚོས་དཀར་སྤྲོ་མཐོ་བརྩེགས་ཀྱི་གཤམ་བསྒྲིགས་རྟགས་བརྒྱད་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་གྱི་རིས་བཀོད་ཅན་དང་ཁང་བཟང་བཅས་བྲེལ་འཚུབ་ཆེན་པོས་ཕྱིར་འཁྱེར། དེ་མུར་མི་མང་ལ་སྟོན་ཆེན་གཤོམ་པའི་འགོ་ཚུགས། གར་པ་ཚོས་གཡག་ཤ་དང་ལུག་ཤ་མགོ་སུག་འབྱར་མ་ཇི་ཡོད་འཁྱེར་འགྲོ་བ་དང༌། གཟིམ་པ་དང་ཕོ་བྲང་ཡས་མས་ཀྱི་གད་པ། གཟིམ་དྲེལ་ལག་དོ། ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ནང་ཟན། ཉེ་སྐོར་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་མི་མང་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མདུན་སྒོ་ཆེན་མོའི་ཕྱི་འགྲམ་དུ་གཞུང་གི་དགྱེས་སྟོན་གསོལ་རས་ཞུ་བར་བཅར་ཆོག་ཨང་གསར། རྟ་རྒྱུགས་གཏོང་ཁའི་རྟ་བཟང་ཁྱུ་ཚོགས་བཞིན་དུ་སྒུག་བསྡད་ཡོད་པ་རྣམས་སྡེབ་གཅིག་ཏུ་རྒྱུགས་ཡོང་སྟེ། དཀར་སྤྲོ་ཆེན་མོའི་ཐོག་སྡེབ་མཆོངས་ཀྱིས་གང་ཐོབ་ཅི་ཐོབ་ལེན་པའི་སྡེབ་ཟིང་ངང་ནས་ཆུ་ཚོད་སྐར་མ་ཉི་ཤུ་ཙམ་གྱི་རིང་དེར་ཇི་ཐོབ་འཁྱེར་ཏེ་རང་གནས་སུ་ཕྱིར་ཐོན། འདི་སྐབས་གཟིམ་འགག་ཚོས་སྡེབ་མཆོངས་པ་དཀར་སྤྲོ་ཨམ་ཕྲག་ཁེངས་ངེས་ཐོབ་ཟིན་པའི་རིགས་འཕྲལ་འཕྲལ་ཕྱིར་འབུད་བྱེད་ཅིང༌། འགའ་རེས་ཀ་ཀོར་གྱིས་བསྡད་པར་གཟིམ་འགག་གིས་རྒྱུག་པ་རིང་པོས་བརྡུངས་ཏེ་ཕྱིར་འདེད་བྱེད་སྲོལ་ཞིག་སྣང་བ་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ན་ཆུང་སྲིད་སྐབས་ནས་མ་འོས་པར་དགོངས་པའི་བཀའ་ནན་ཕེབས་འདུག

དུས་དེ་ནས་གཟིམ་འགག་ཚོས་སྡེབ་མཆོངས་པའི་གོས་ཀྱི་གོང་པ་དང༌། སྐ་རགས། རྐང་ལག་གང་ཐེབས་ནས་བཟུང་སྟེ་དྲུད་འཐེན་ཕྱིར་འབུད་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། སྐབས་རེ་སྐ་རགས་ནས་འཇུས་ཏེ་ཡར་འདེགས་བཞིན་ཕྱིར་འབུད་བྱེད་པའང་བྱུང་འདུག

སྟོན་ཆེན་དཀར་སྤྲོ་ཇི་ཐོབ་སྡེབ་མཆོངས་ཀྱིས་ལེན་པའི་སྡེབ་ཟིང་གི་སྣང་ཚུལ་དེ་ནི། མི་མང་ཚོས་གཞུང་གི་དགྱེས་སྟོན་ལ་མཉམ་སྤྱོད་དགའ་སྤྲོའི་ཤུགས་རྩལ་འགྲན་པའི་གཟིགས་མོ་བསྟར་འབུལ་ཞུས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པར་བརྟེན། རྩེ་ཕོ་བྲང་ནང་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པའི་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོ་འདི་ལྟར་མ་ཡིན་པར། ཕྱི་རོལ་དུ་ཟློས་གར་འཁྲབ་པའི་སྐབས་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པས། ཚང་མ་གཟིགས་མོ་དེར་ཧ་ཅང་ཡ་མཚན་པ་དང༌། དགའ་སྣང་དངངས་འཚབ་གཉིས་འདོམས་ཀྱི་བཞད་བགད་ལྡིར་ལྡིར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡོང་ངེས་ཡིན།

གྲོང་གསེབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མང་ཚོས་གཞུང་གི་དགྱེས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་འདི་བཞིན་བྱིན་རླབས་དང་ལྡན་པར་ངོས་འཛིན་གྱི་གྲོང་པ་ཁྱིམ་མཚེས་ལ་བགོ་སྤྲོད་བྱེད་པས་མ་ཚད། སྒོ་ཕྱུགས་ཀྱིས་ཟས་སུའང་བསྲེས་ཏེ་མི་ཕྱུགས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱིན་རླབས་ཐོབ་པའི་དགའ་ཚོར་བྱེད།

སྟོན་ཆེན་ཟིན་འཕྲལ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་གད་པ་ཚོས་དཀར་སྤྲོ་ཧྲུག་ཆག་ལྷག་ལུས་ཇི་ཡོད་གཙང་མར་འཕྱགས་རྗེས་གར་གསུམ་པ་འཁྲབ་སྟོན་ཞུས། གར་གྱི་གཟིགས་འབུལ་ཚར་བ་དང་ཚོགས་ལངས་བགྲོ་གླེང་འཕྲོ་མཐུད། རྩེ་གསོལ་ཐབ་པས་གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་བཏེགས། གསོལ་སེལ་དང་གསོལ་ཇ་འབུལ་ཚུལ་གསོལ་ཇ་དང་པོའི་སྐབས་དང་འདྲ་བ་ཡིན།

གསོལ་ཇ་གྲུབ་པ་དང་མགྲོན་ཆེའི་བརྡ་བསྟུན་བགྲོ་གླེང་མཚམས་བཞག་སྟེ། ཚོགས་ལངས་པ་རྒན་པས་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་འགའ་ཤས་བསྐྱོར་ནས། གཉིས་ཀས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁ་ཞུ་བར་བཅར། མཇལ་དར་ཕུལ་བ་མགྲོན་ཆེས་བཞེས་མཚམས་ཕྱག་དབང་ཞུས་པ་དང་མགྲོན་ཆེས་མཇལ་དར་རང་སློག་སྲུང་མདུད་ཆབས་སྦྲགས་རེ་གཡོགས། ཚོགས་ལངས་པ་གཉིས་ཕྱིར་ལོག་ལ་རྩེ་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ནས་ལེགས་སྐྱེས་ཇ་འབྲུ་དང་སྦག་རེ་ལེགས་དར་ཨ་ཤེ་དང་སྦྲགས་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་བཙལ་ཏེ་ཕྱིར་ཐོན།

དེ་འཕྲལ་བླ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་རྣམ་པར་སྩལ་རྒྱུའི་སྲུང་མདུད་ལ་མགྲོན་ཆེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ལྗགས་ཕུ་བྱིན་རླབས་ཞུས་ཏེ་ཁུངས་སོ་སོར་བསྒྲོན། དུས་མཉམ་དུ་རྩེ་མགྲོན་ཚོས་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དང༌། ལས་སྣེ་སོ་སོར་སྲུང་མདུད་རེ་ཕུལ་ཟིན་བསྟུན་མགྲོན་ཆེས་སྟན་དམར་ཕྲག་སྟེང་བརྒྱབ་སྟེ་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ཁྲི་དར་ཨ་ཤེ་ཞིག་བསྒྲོན། རྩེ་མགྲོན་གཉིས་ཀྱིས་ཀ་རིང་རེ་རེར་ཀ་དར་ཨ་ཤེ་རེ་བསྒྲོགས།

གཟིམ་འགག་ཁྲི་པས་ “ཡར་བཞེངས་ཤིག་” ཅེས་བཞེངས་བརྡ་བཏང་བ་དང་ཚང་མ་རང་རང་གི་གདན་ཐོག་བཞེངས་བཞིན་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོ་ནས་སྐུ་བཞེངས་མཛད་ཐོག ཞབས་རས་དང༌། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་སྣེ། ཕྱག་འདྲེན། གར་པས་ཕེབས་བརྡ་རྡ་མ་བརྡུང་བ་སོགས་མཛད་སྒོར་མར་ཕེབས་སྐབས་ལྟར་ཚོམས་ཆེན་སྲིད་ཞིའི་ཕུན་ཚོགས་ནས། གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཆིབས་སྒྱུར་བསྐྱངས། མཛད་སྒོར་བཅར་ཞུགས་བྱིངས་རྣམས་ཕན་ཚུན་མགྲོན་འབོད་ལ་སོགས་པའི་གནམ་ལོ་གསར་བཞད་ཀྱི་གླེང་མོལ་འཕྲོལ་བཞིན་དགའ་སྤྲོའི་ངང་ནས་རང་རང་གི་གནས་སུ་ཐེགས་པ་བཅས་ས་ཕག་དགུང་གསར་ཚེས་གཅིག་གི་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ལགས་སོ།

༦༽ དགུང་གསར་ཚེས་གཉིས་ཀྱི་སྔ་ཆའི་མཛད་རིམ།

དགུང་གསར་ཚེས་གཉིས་ཀྱི་ཞོགས་པ་ཐོ་རེངས་སྔ་ཆར་རྩེ་ཕོ་བྲང་གི་དབུ་རྩེ་ནས་རྣམ་གྲྭས་དུང་རྒྱ་དང༌། གར་པས་བཞེངས་བརྡ་རྡ་མ་བརྡུངས་པ་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་མཛད། ནམ་ལངས་ཕྱི་ཆར་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་རྒྱུན་ལྟར་རྫབ་ཡའི་མཆོད་ཞལ་ནང་ལྗགས་སྨིན་གསོལ་ཇ་བཏེགས། ཕྱུར་ཞིབ་དང་ཀ་ར་བསྒྲོན་པའི་གསོ་བ་བཞེས་ཆོག་གཡང་ཀྲིའི་ཞལ་དཀར་ཆེ་བ་ཞིག་ནང་ཕུལ་བ་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོས་བཞེས། རྣམ་ཀུན་འདི་མཚམས་ནས་ཕྱག་དཔེ་གསན་སྦྱོང་གནང་དགོས་ཀྱང༌། དགུང་གསར་ལ་བརྟེན་པས་ཞལ་འདོན་གསུང་བཞིན་ལྷོད་བཞུགས་བསྐྱངས།

འཆར་ཅན་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༩ པར་དྲུང་ཇ་ཚུགས་རྒྱུའི་གོང་ཙམ་ལ་རྩེ་མགྲོན་དང༌། རྩེ་གཟིམ་འགག་གིས་ཤོད་འགག་ནས་སྲིད་བློན་ཟུར་པ་གླང་མདུན་དང༌། སྲིད་ཚབ་བླ་མ་ཟུར་པ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་གཉིས་རྩེ་ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་ཡང་སྟེང་ཉི་འོད་ནུབ་ཏུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། གཟིམ་འགག་གིས་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྣེ་ཤན་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ཡབ་གཞིས་སྐུ་ངོ་རྣམ་པ་གོང་བཞིན་གདན་དྲངས།

དུས་མཚུངས་སུ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་ནས། རྩེ་ཤོད་དྲུང་གཏོགས་ཡན་བཅས་ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་འཁོད་དེ་དྲུང་ཇ་ཚུགས། རྩེ་གསོལ་ཐབ་པས་ཚང་མར་དྲུང་ཇ་དང་པོ་བཏེགས། མུ་མཐུད་ནང་མ་མཁན་སྡེ་དང་སྲས་རྣམ་པ་ཡན་ལ་བཞེས་ཐུག་ཐ་ཞིབ་དང༌། ཕེབས་རེས་བཞེས་འབྲས་ཕུལ། དེ་མཇུག་དྲུང་ཇ་གཉིས་པ་བཏེགས་བཞེས་ཟིན་མཚམས། རྩེ་སྐོར་དྲུང་དཀྱུས་རྣམས་ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད་བརྗེ་གྱོན་ཐོག ཤོད་སྐོར་ཛ་ཐའི་མན་བཅས་ཚང་མ་ཤོད་ཚོམས་ཆེན་དུ་བཅར་ཏེ་རང་རང་གི་གདན་གྲལ་དུ་འཁོད། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ། བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་བཅས་བཞེངས་ཏེ་དགུང་གསར་ཚེས་གཉིས་རྒྱལ་པོ་ལོ་གསར་དུ་གྲགས་པར་ཕན་ཚུན་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་གསུངས་ཐོག སྣེ་སྤྲོད་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་རེ་མཚན་རིམ་ལྟར་འབུལ་བཞེས་གནང་ནས་བཞུགས་གདན་སོ་སོར་བཞེངས་བཞིན་བཞུགས། དེར་རྩེ་སྐོར་ཛ་ཏཱ་ཡན་གྱིས་བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་དབུས་བཀའ་བློན་རྣམ་པར་དགུང་གསར་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་བའི་སྣེ་སྤྲོད་གོ་བབས་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་ནས་ཉི་འོད་འགག་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཕེབས། ཏཱ་བླ་མ་ཡན་གྱིས་འཕྱར་གཟན་དང་ན་བཟའ་རྡཱ་ཀོ་ཚོན་ཁྲ་བརྗེ་བཞེས་གནང༌། ལས་ཚན་པ་ཡན་གྱིས་ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད་བརྗེ་གྱོན་གྱིས་ཚང་མ་ཤོད་ཚོམས་ཆེན་དུ་སྔོན་བཅར་གྲལ་གདན་ཁག་ཏུ་འཁོད།

༧༽ དགུང་གསར་ཚེས་གཉིས་ཀྱི་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོ།

མཛད་སྒོ་དངོས་གཞིའི་ཐོག་མར། རྩེ་གཟིམ་འགག་གཞོན་པས་ཉི་འོད་འགག་ནས་སྐད་བརྡ་དང་བཅས་སྔོན་བསྐྱོད་རྗེས། རྩེ་མགྲོན་གྱིས་བཞུགས་གདིང་དང༌། གཟིམ་གཡོག་གིས་སྐུ་བེར། མཁན་ཆུང་གཞོན་པས་བཟེད་ཞལ་སྤྱི་བླུགས་བཅས་རིམ་པར་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཤོད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ལྟག་སྒོའི་ནང་དེར་འབྱོར་བ་དང་གཟིམ་འགག་གིས་བཞེངས་བརྡ་བཏང༌། ཚང་མ་བཞེངས། བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོའི་སྟེང་བཞུགས་གདིང་བསྒྲོན་ཐོག་སྐུ་བེར་མནབ་ཆོག་ཏུ་བཞག

འདི་སྐབས་སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་ཉི་འོད་ནང་བཞུགས་ཤིང༌། རྒྱལ་པོ་ལོ་གསར་ཞེས་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ཤོད་སྐོར་བཀའ་བློན་ནས་དྲུང་དཀྱུས་བར་ཡོངས་རྫོགས་ན་བཟའ་རྒྱ་ལུ་ཆས་བཞེས་སྲོལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རྒྱུན་སྲོལ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲགས། དེ་ནས་ཕྱག་འདྲེན་ཞབས་ཞུ་བ་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ་དང༌། རིན་རྒྱན་མགྲོན་གཉེར། རིན་རྒྱན་སྤོས་འཛིན་པ། སྤྱན་རྒྱ། ཞབས་རས། སྐུ་བསངས་སོགས་གདན་ཞུའི་རིམ་པ་ཨང་གསར་ངང་དུ་ཡོད་མུར། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་དང༌། རིན་རྒྱན་མགྲོན་གཉེར་གྱིས་སྟན་དམར་ཕྲག་པར་བརྒྱབ་ཐོག མགྲོན་ཆེས་གཟིམ་ཆུང་ཕུན་ཚོགས་འདོད་འཁྱིལ་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོར་གདན་ཞུའི་ྋསྙན་སེང་ཞུས་ཏེ་ཉི་འོད་དུ་ཕེབས་ནས། གར་པར་ཕེབས་བརྡ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་བརྡ་སྟོན་གནང་བ་བཞིན་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེ་ནས་རྡ་མ་བརྡུངས།

གཟིམ་འགག་ཁྲི་པས་ཉི་འོད་ནང་བཞེངས་བརྡ་བཏང་བ་དང་སྲིད་ཚབ་དང༌། བཀའ་བློན། བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ་བཅས་རང་རང་གི་བཞུགས་གདན་མདུན་དུ་བཞེངས་བཞིན་བཞུགས། བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕྱག་འདྲེན་ཞུ་ཆེད་ཉི་འོད་འགག་ཏུ་ཕེབས།

གཟིམ་འགག་ཁྲི་པ་དང༌། མགྲོན་ཆེ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་དང༌། གསོལ་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་སྔོན་དང༌། དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་རྗེས་སུ་སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ་བཅས་ཀྱིས་ཆིབས་ཞབས་ཞུས་ཐོག གཟིམ་འགག་ཁྲི་པས་ཉི་འོད་འགག་ནས་”ཕར་རྒྱུགས”ཞེས་མགྲིན་སྒྲ་བཟང་བའི་སྐད་བརྡ་བཏང༌། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་དབུ་ཞྭ་པཎ་ཞྭ་ཕུལ་བ་མནབ་བཞེས་གྲུབ་མ་ཐག་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་སྣེ་བཅས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

གཟིམ་འགག་ཁྲི་པ་སྔོན་བསྐྱོད་ཀྱིས་ཕེབས་ལམ་དུ་སྐད་བརྡ་དང༌། ཚོམས་ཆེན་གྱི་གཟིམ་སྒོའི་མཚམས་དེར་བཞེངས་བརྡ་བཏང་བ་དང་མཛད་སྒོར་བཅར་བ་ཡོངས་རྫོགས་བཞེངས་ཏེ་གུས་འདུད་ཞུ་བཞིན་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་ཁྲི་ཆེན་མོར་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་ཕྱག་བཅས་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་སྲིད་ན་རིང་བའི་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང་བཅས་ཏེ་བཏེགས་འབུལ་ཞུས།

དེ་འཕྲལ་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ། གསུང་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་ཉི་ཤུ་ཐམ་པ་བཅས་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་དུ་ལངས་སྟབས་གྲལ་བསྟར་ཉིས་བསྒྲིགས་ཀྱི་རྒྱབ་ཏུ་རིན་རྒྱན་པ་བཅུ་དྲུག་ཀྱང་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས། རྣམ་གྲྭ་མཆོད་བཞེངས་པ་ཚོས་རིན་ཆེན་གཉིས་པ་ལས་གྲུབ་པའི་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་དང༌། རྫས་བརྒྱད། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་རེ་རེའི་གཟུགས་བཀོད་དཔངས་སུ་མཐོ་གང་ཙམ་ལ་གསེར་ཚག་གཡུ་ཕྲས་རྒྱན་པ། སྡེ་ཚན་སོ་སོར་དངུལ་གྱི་སྡེར་མའི་སྟེགས་རེ་བཅས་འཁྱེར་ཡོང་བ་དེ་དག་སྔ་རྟིང་རིམ་པ་བཞིན་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་འདེགས་བཞིན་པར། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་ཚོས་རྟགས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་རེ་རེར་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་དོན་ཚིགས་བཅད་རེ་གདངས་དབྱངས་དང་ཆོས་རྔ། སིལ་སྙན། དུང་དཀར། རྒྱ་གླིང་བཅས་ཀྱི་རོལ་དབྱངས་ཆབས་ཅིག་སྐྱོར་འདོན་གྱི་ཚིག་མཚམས་སོ་སོར་རྣམ་གྲྭ་མཆོད་གཡོག་གི་བརྡ་དང་བསྟུན་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་རྟགས་བརྒྱད་སོགས་རིམ་བཞིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་བཏེགས་འབུལ་ཞུས། ཞལ་འདོན་བསྟན་འབར་མ་དང༌། ཤིས་བརྗོད་སྐྱོར་འདོན་ཟིན་པ་དང་མཇལ་ཐེངས་དང་པོ་ཚུགས། སྔོན་ལ་བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་ཕྱག་བཅས་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་གནང་རྗེས། སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་ངོ༌། རྩེ་ཤོད་ཛ་སག་དང༌། ཏཱ་བླ་མ། ཐའི་ཇི། དར་ཧན། མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། རིམ་བཞི་དང༌། སྲས་རྣམ་པ། ལས་ཚན་པ། དྲུང་དཀྱུས། དྲུང་གཏོགས། ཡིག་ཚང་སློབ་ཕྲུག རྩེ་རིག་གནས་སློབ་གྲྭ་བ། རྣམ་གྲྭ། དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་བརྒྱ། བླ་ཕྱག་དང་རྩེ་ཕྱག་གི་ཕྱག་ནང༌། རྩེ་གཉེར་དང་ཞོལ་གཉེར། ལྷ་གཉེར་གསུམ་གྱི་ནང་ཟན། གར་པ། ཨ་དྲུང༌། ཞོལ་ཆིབས་རའི་འགོ་པ་ཡན། གཟིམ་དྲེལ་དང་ཆབ་དྲེལ་པ་བཅས་པས་རང་རང་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་ཏེ་ཕྱག་དབང་ཞུས། སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་ལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱག་དབང་སྩལ།

ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་དབུ་གཏུགས་མཛད། དེ་མན་ཡོངས་ལ་ཕྱག་གཡས་ཀྱི་ཕྱག་དབང་གནང༌། ཡབ་གཞིས་སྐུ་ངོ་ཡན་ལ་མཛད་སྒོ་གྲོལ་ཁར་སྲུང་འཕྲལ་ཞུ་དགོས་པ་ཕུད། དེ་བྱིངས་ཡོངས་ལ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། མུ་མཐུད་ལྷ་སར་གཏན་བཞུགས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་སྐུ་ཞབས་སིན་ནཱ་ངོ་ལས་དང༌། བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་གོརྵ་ཀབ་ཏན། ཌི་ཊ་ངོ་ལས། འབྲུག་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ལོ་ཕྱག་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་དང༌། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་ཚབ་ལོ་ཕྱག ལ་དྭགས་ཧི་མི་དགོན་པའི་མཛོད་པ་བཅས་ནས་དགུང་གསར་རྟེན་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་མགྲོན་ཆེས་རང་བསློགས་རྗེས་ཕྱག་དབང་ཞུས། རྩེ་མགྲོན་གྱིས་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། དེ་མཇུག་ལྷ་སྡོད་ཀ་ཤི་མིར་ཁ་ཆེའི་འགོ་པ་ལས་ཚན་ངོ་ལས་ནས་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་མགྲོན་ཆེས་རང་བསློགས་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རང་ལུགས་གུས་འདུད་ས་ལམ་ཞུས་ཏེ་ཚང་མ་རང་རང་གི་གདན་ཐོབ་ཏུ་འཁོད།

མཇལ་ཐེངས་དང་པོ་འདི་ཚུགས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཁ་སང་དགུང་གསར་ཚེས་གཅིག་གི་ཚོམས་ཆེན་མཛད་སྒོ་ཇི་བཞིན་འདི་ཟླའི་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་འཇོག་མཁན་གྱི་ཁོངས་ནས་དཔེ་ཆ་བ་ལུང་རིགས་སྨྲ་བར་སྦྱངས་སྟོབས་ཆེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཚོགས་ལངས་བགྲོ་གླེང་ཞུ་དགོས་པར་སྐབས་འདིར་སེར་སྨད་སྤང་ལུང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། སེར་བྱེས་ལྷོ་པ་ཐུབ་བསྟན་དམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དབུ་མ་དང༌། མཛོད་ལས་འཕྲོས་པའི་བགྲོ་གླེང་རྟགས་གསལ་བཏང༌། གྲལ་འཕྲོས་པ་རྩེ་དྲུང་གཉིས་ཀྱང་ཁ་སང་གི་ཚོམས་ཆེན་མཛད་སྒོའི་སྐབས་ལྟར་རང་རང་གི་གདན་ཐོག་འཁོད།

མཇལ་ཐེངས་དང་པོ་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང་གསོལ་དཔོན་གཞོན་པས་གསོལ་ཇ་དང་པོ་གསེར་ལྟིར་བཏེགས་ཡོང་བ་རིན་རྒྱན་གསོལ་དཔོན་གྱིས་བླངས་ཏེ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བར་ཕུལ་ཐོག རིན་རྒྱན་གསོལ་དཔོན་གྱིས་གསོལ་སེལ་ཞུས། གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྲིད་ཚབ་རྣམ་གཉིས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་བཅས་ལ་གསོལ་ཇ་བཏེགས་འབུལ་ཞུ་བ་སོགས་ཉིན་སྔོན་མའི་ཚོམས་ཆེན་མཛད་སྒོ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན།

འོན་ཀྱང་འདི་ཉིན་མཛད་སྒོའི་མགྲོན་དུ་བཅར་བ་ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་རྣམས་ལ་དཀར་རྩིས་པ་རྩེ་དྲུང་གིས་ཇ་དཀར་ཕུལ་བར་རྩེ་གསོལ་ཐབ་པས་གསོལ་ཇ་ཞུས། གསོལ་ཇའི་སྐབས་འདིར་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བས་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་དུ་ཕྱེད་གཟན་ཕབ་སྟེ་གུས་འདུད་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ “སྲིད་བཀས་དབུས་པའི་མི་དྲག་རྣམས་དང༌། ཕྱི་མགྲོན་མི་སྣ་ཁག་བཅས་ཁམས་བཟང་ངམ།” ཞེས་བཀའི་འཚམས་འདྲི་བསྐྱངས་པ་དེ་དོན་མགྲོན་ཆེས་ཁུངས་སོ་སོའི་ཕྱོགས་སུ་བརྒྱུད་གསུངས་གནང༌།

དེར་ཚང་མས་ཕྱེད་ལངས་གུས་འདུད་ཞུས་འཕྲལ་མགྲོན་ཆེས་སླར་ཡང་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་དུ་ཕྱེད་གཟན་ཕབ་སྟེ་བཀའ་འཚམས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གུས་འདུད་ཞུས། བགྲོ་གླེང་བར་མཚམས་བཞག གར་དང་པོ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། དེ་རྗེས་བགྲོ་གླེང་འཕྲོ་མཐུད་པ་དང་གསོལ་གཞོན་གྱིས་སྔ་ཉིན་ཚོམས་ཆེན་མཛད་སྒོའི་སྐབས་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་བཞེས་འབྲས་འབྲས་སིལ་བཏེགས་པ་རིན་རྒྱན་གསོལ་དཔོན་གྱིས་བླངས་ཏེ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བར་ཕུལ་བ་ཁྲི་ལྕོག་སྟེང་བཏེགས་འབུལ་ཞུས། སྲིད་ཟུར་རྣམ་གཉིས་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་གསོལ་གཞོན་གྱིས་འབྲས་སིལ་ཞལ་དཀར་བྱུར་ཁེངས་རེ་འབུལ་བ་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པར་འགག་པ་སོ་སོས་མཆོད་ཞལ་ཞུས་ཏེ་འབུལ་བ། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་རྣམ་པ་དང་སྲས་རྣམ་པ་ཡན་ལ་རྩེ་ཤོད་དྲུང་དཀྱུས་ཚོས་འབུལ་དགོས་སྔ་ཉིན་ལྟར་དང༌། ཕྱི་མགྲོན་མི་སྣར་དཀར་རྩིས་པས་དཀར་ཡོལ་བཀྲམས་པར་གསོལ་ཐབ་པས་དངུལ་གཞོང་ནས་འབྲས་སིལ་ཕུལ།

མཚམས་འདིར་མགྲོན་ཆེའི་བརྡ་དང་བསྟུན་བགྲོ་གླེང་རྟགས་གསལ་གཏོང་རེས་བརྗེས། མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པ་ཚུགས། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དང༌། ས་སྐྱ། རྡོ་རྗེ་བྲག སྨིན་གྲོལ་གླིང༌། འབྲི་གུང༌། འབྲུག་གསང་སྔགས་ཆོས་གླིང༌། མཚུར་ཕུ། སྟག་ལུང་སོགས་ཀྱི་ལས་སྣེ་དང་སྒྲུབ་གྲྭ་ངོ་བཅར་ཐོག་ནས་ཕྱག་དང་བཅས་ཏེ་དགུང་གསར་རྟེན་འབུལ་དང༌། སྐུ་ཚེ་ཚེ་རྫས་ྋསྙན་ཞུ་དང་སྦྲགས་བཏེགས་འབུལ་ཞུས་པ་རྩེ་མཁན་དྲུང་རྣམ་པས་བཞེས་ཏེ་རིམ་བཞིན་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་སྩལ་ཐོག རྩེ་མགྲོན་གྱི་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས། མུ་མཐུད་རྩེ་ཤོད་ཞབས་གསར་བ་རྩེ་དྲུང་སེར་བྱེས་བྱམས་པ་མཐའ་ཡས་དང༌། (གཞན་ཞིག)ཤོད་དྲུང་བྱ་རིགས་པ་བློ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ། (གཞན་)སོ་སོས་གསར་མཇལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་ཕུལ་ལ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ་རྗེས་དྲུང་དཀྱུས་སེར་སྐྱའི་གདན་གནས་སུ་འཁོད།

དེ་མཇུག་མཆོད་སྤྲིན་གར་མཁན་འབྲས་བུ་གླིང་པ་དང༌། འདམ་བརྒྱ་ཤོག་པའི་གཞུང་སོག་འགོ་བ། སྐྱ་དར་བ། འཇུ་ལང་བ། དབུས་གཙང་ཚོ་ཆེན་གྱི་རྟེན་འབུལ་བ་བཅས་རིམ་བཞིན་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་དབང་དང༌། རྩེ་མགྲོན་གྱིས་སྲུང་འཕྲལ་གཡོགས།

འདི་མཚམས་ནས་མགྲོན་ཆེའི་བརྡ་བསྟུན་བགྲོ་གླེང་མཚམས་བཞག འབྲས་བུ་གླིང་པས་ལྷ་ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན། དྲི་ཟ་དང་གྲུལ་བུམ། མིའམ་ཅི་དང་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ། ཨ་ཙ་ར་དང་བྱ་ཁྱུང་བཅས་ཀྱི་འབག་དང༌། ཆས་གོས་གྱོན་ཏེ་དུང་ཆེན་ཐུང་ངུ་དང་རྔ་རོལ་འབུད་བརྡུང་དཀྲོལ་བའི་ངང་ནས་ཚོམས་ཆེན་ནང་བཅར་ནས། བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་བཟང་པོ་གླིང་བུའི་སྒྲ་དང་སྡེབ་པའི་འདོན་དབྱངས་ཐོག་སྐྱོར་བཞིན་ཀུན་བཟང་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱ་མཚོར་དམིགས་པའི་གར་འཆམ་རིམ་པར་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། དེ་མཇུག་གར་ཕྲུག་པ་རྒན་གྲས་རྒྱལ་ཆེན་གྲགས་ལྡན་རེ་རེས་ལག་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་གྲི་རིང་དཔའ་དམ་འདྲ་བ་རེ་རེ་འཐོག་པའི་གྲི་གར་འཁྲབ་རྩལ་གཟིགས་ལམ་དུ་བསྟར་བ་བཅས་ལ་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་པའི་མཛད་ཞུགས་ཡོངས་ཀྱི་ཐུགས་ཡིད་སྤྲོ་གཡེང་དུ་གྱུར་པའི་སྣང་ཚུལ་མཆིས་པར་མངོན།

གྲི་གར་གཟིགས་ཕུལ་ཟིན་པ་དང་དགུང་གསར་ཚེས་གཉིས་ཀྱི་དགྱེས་སྟོན་གསོལ་བསྐང་དང༌། དཀར་སྤྲོ་ཆེན་མོ་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུ་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ནི་ཚེས་གཅིག་གི་ཚོམས་ཆེན་མཛད་སྒོའི་སྐབས་དང་འདྲ་བ་ཞིག་ལ། གསོལ་བསྐང་རྒྱ་ལྕོག་ཐོག་གསོལ་ཁེབས་སྒྲོན་སེལ་ཞུ་རྒྱུ་དེ་གསོལ་དཔོན་གཞོན་པ་དང་རྩེ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་གིས་ཞུ་དགོས་པ་དང༌། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་བཏེགས་རྗེས་གར་གསུམ་པ་ཞིག་འབུལ་དགོས་པ་ལས། དེ་མིན་གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ་དང༌། བཞེས་ཚ་འབྲས་ཐུག གསོལ་བསྐང་ཀ་ར་སོགས་བཏེགས་འབུལ་ཞུས་པ་ནས། དཀར་སྤྲོའི་སྟོན་ཆེན་བཤམས་པ། བགྲོ་གླེང་པ་རྒན་པས་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་བསྐྱོར་ནས་མགྲོན་ཆེས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུ་དང་ཁྲི་དར་འབུལ་བ། རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ཀ་དར་སྒྲོག་པ་སོགས་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞི་གྲུབ་པའི་བར་གྱི་མཛད་རིམ་རྣམས་ཉིན་སྔོན་མའི་དགྱེས་སྟོན་ཆེན་མོ་ལྟར་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གདན་ཞུའི་ཞབས་རས་དང༌། ཕེབས་བརྡ་རྡ་མ། བཞེངས་བརྡ། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་སྣེ། ཕྱག་འདྲེན། ཆིབས་ཞབས་སོགས་སྔ་ཐོག་མཛད་སྒོར་གདན་ཞུས་ཀྱི་སྐབས་ལྟར་ཕྱིར་ཕེབས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། རིན་རྒྱན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ལུ་ཆས་བརྗེ་གྱོན་ཐོག་ནས་ནུབ་རྒྱུད་ཉི་འོད་འགག་ཏུ་བཅར་ཏེ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འབུལ་རྒྱུའི་གོ་བབས་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་བར་སྲུང་མདུད་རེ་སྩལ།

མཛད་སྒོར་བཅར་བཞུགས་གཞན་དག་ཡོངས་རྫོགས་མཛད་སྒོ་གྲོལ་མཚམས་ནས་རང་རང་གི་གནས་སུ་བརྟོལ་བ་བཅས་དགུང་གསར་ཚེས་གཉིས་རྒྱལ་པོ་ལོ་གསར་དུ་གྲགས་པའི་དགྱེས་སྟོན་མཛད་སྒོ་ཆེན་མོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་བཅས་སོ།།

༨༽ དགུང་གསར་ཚེས་གསུམ་གཟབ་གསོལ་སོགས།

དགུང་གསར་ཚེས་པ་གསུམ་གྱི་སྔ་དྲོ་ཉི་ཤར་མཚམས་སུ་(ཆུ་ཚོད་ ༧ པ་)མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང་དུ་དཔལ་ལྡན་འདོད་ཁམས་དབང་མོའི་སྐུ་ཐང་གསུང་བྱོན་མའི་སྤྱན་སྔར་ལྷ་མོ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་རྣམས་ལ་གཟབ་གསོལ་རྒྱས་པ་ཞིག་བསྐྱང་རྒྱུའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པའི་གསུང་ཞབས་སུ་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་སོགས་དགུང་གསར་ཚེས་གཅིག་ཞོགས་པ་སྔ་ཆའི་གསོལ་ཚོགས་དང་འདྲ་བ་བཅར། ཐོག་མར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཚིག་བཀའ་རྩོམ་དབུ་ཅན་གསེར་བྲིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་སྙན་ཤལ་ནང་མཛོད་དྲི་བྲལ་ཞིག་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་ལ་འབུལ་གནང་མཛད་དེ་བཞུགས་འབོལ་བདེ་སྟན་དུ་བཞུགས། གཟབ་གསོལ་ཞལ་འདོན་དབུ་ཚུགས། དབུ་མཛད་ཀྱིས་ཞལ་འདོན་གྱི་ཚིག་མཚམས་དང་བསྟུན་པའི་བརྡ་སྟོན་ལྟར་རྩེ་གསོལ་ཐབ་པས་གསོལ་ཇ་དང༌། བཞེས་ཐུག་འཇམ་ཐུག་རིམ་བཞིན་བཏེགས། ཞལ་འདོན་འཕྲོ་སྐྱོང་གི་འཕྲིན་བཅོལ་གྲུབ་འཕྲལ་ཚོགས་སང་གནང༌།

མཚམས་འདིར་ཚེས་གསུམ་ཟན་བརྟག་བསྐྱང་དགོས་དོན་གནད་ཇི་ཡོད་རྩེ་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་སྔོན་ཚུད་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་ཐོན་པ་དེ་དག་ཤོག་ཀྱུར་ཐོག་བྲིས་ཏེ་སྦྱར་བའི་འཆར་གཞི་ངོ་མ་དང༌། ཟན་རིལ་ལྕི་ཡང་འདེགས་བྱེད་ཐུར་སྲང༌། ཟན་རིལ་སྒྲིལ་སྣོད་ཞལ་དཀར་ཡུ་རིང་བཅས་གསེར་གཞོང་ནང་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་རྩེ་མཁན་དྲུང་བགྲེས་པས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་གཟིགས་མདུན་སྟེགས་ལྕོག་སྟེང་ཕུལ། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གོས་སེར་གྱི་སྐུ་པང་པང་རས་ཤིག་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས་ཐོག དངུལ་སྡེར་ནང་ཟན་རིལ་བཟོ་རྒྱུ་སྤགས་རྡོག་ཆེ་ཙམ་ཞིག་རྩེ་མཁན་དྲུང་སུ་རུང་གི་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ་བ་དང་ཟན་རིལ་བཟོས་ཏེ་ཐུར་སྲང་ལ་བཏེགས་ནས་ཡང་ལྕི་སྙོམ་པ་རེ་རེའི་ནང་ལོ་འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དང་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བ་ཆེན་པོའི་ཆབ་སྲིད་ལ་གེགས་རྐྱེན་མཚན་མ་ངན་རིགས་ཡོད་དང་མེད། བོད་ཡུལ་ཁྱོན་གྱི་སྣོད་བཅུད་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་བོད་འབངས་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་ཐབས་ལ་གནོད་འཚེའི་མཚན་མ་ངན་རིགས་ཡོད་དང་མེད། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཕྱྭར་འགལ་རྐྱེན་གྱི་མཚན་མ་ངན་རིགས་ཡོད་དང་མེད། དེ་མིན་དམིགས་བསལ་དོན་གནད་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་བཟང་དང་ངན་གྱི་མཚན་མ་ཇི་ཡོད་འཁོད་པའི་ཤོག་ཀྱུར་རེ་ཟན་རིལ་རེ་རེའི་ནང་བཅུག་སྟེ་ཧྲིལ་པོར་བསྒྲིལ་བ་བརྗོད་དོན་འབྲེལ་ཡོད་གཉིས་རེ་ཞལ་དཀར་ཡུ་རིང་ནང་བླུགས་ནས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་འབུལ་ལམ་ཞུས་པ་དང་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་མོའི་སྒོ་ནས་ཟན་བརྟག་སྒྲིལ་བར་མཛད། ཟན་རིལ་ཕྱིར་ཐོན་ལ་ཕྱག་མཐེབ་ཀྱི་གནོན་རྟགས་རེ་བསྐྱོན་པ་རྩེ་མཁན་དྲུང་བགྲེས་པས་ཞལ་དབྱེ་ཞུས་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་སྤྱན་ཞུ་བསྟར་བ་སོགས་ཟན་བརྟག་ཞུ་གནང་གྲུབ་བསྟུན་གསུང་ཞབས་བཅས་གཟབ་གསོལ་སྲུང་བསྐང་འཕྲོ་མཐུད་བསྐྱངས། ཉི་འོད་དུ་དྲུང་ཇ་ཚུགས། གསོལ་ཇ་དང་པོ་དང༌། བཞེས་ཐུག་དཀར་ཐུག་རིམ་བཞིན་བཏེགས། འདི་མུར་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁྲིམས་འཛིན་མི་དཔོན་ཤོད་དྲུང་ལས་ཚན་པ་གཉིས་པོ་རྩེ་འགག་ཏུ་བཅར་ཏེ། དགའ་ལྡན་དར་ཆེན་སྐུ་བཞེངས་ཞུས་ཟིན་པའི་ྋསྙན་སེང་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་ནས་འགག་མཇལ་ཞུས་པར་མགྲོན་ཆེས་སྲུང་མདུད་སྩལ་མཇུག་དྲུང་གདན་དུ་འཁོད།

དེ་འཕྲལ་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དབུས་ཀྱི་དགའ་ལྡན་དར་ཆེན་སྐུ་བཞེངས་ཞུས་ཟིན་འདུག་ཅེས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་བརྒྱུད་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ྋསྙན་སེང་ཞུས་པ་དང་ཚོགས་འཁོར་བཀྱེ་འབུལ་མཛད། སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་ཚོགས་ཧྲིལ་ཆེན་པོའི་རྩེ་མོ་ཟུར་བཅད་ཀྱིས་དངུལ་སྡེར་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕུལ། དེ་མཇུག་གསོལ་ཚོགས་དུམ་བུ་འགའ་ཤས་ནས་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། མཚན་ཞབས། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དཔོན་སོགས་གསུང་ཞབས་སུ་བཅར་བ་རྣམས་ལ་འབུལ་འགྲེམས་གནང༌། དེ་འཕྲོས་གསོལ་ཚོགས་དངུལ་གཞོང་ཆེན་པོ་གང་བ་དེ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་གཞོན་པས་མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང་གི་གཟིམ་སྒོའི་ཕྱི་འགྲམ་སྟེགས་ལྕོག་སྟེང་འཇོག་གནང་མཚམས་རྩེ་གསོལ་ཐབ་པས་དུམ་བུ་མང་པོར་བཏུབས་ཏེ། ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་མཛད་ཞབས་སུ་འཁོད་པ་ཚང་མར་བཀྱེ་འགྲེམས་ཞུས། དེ་མཇུག་ལས་ཚན་པ་ཡན་ལ་སྨུག་ཐུང་རེ་དང༌། ཉ་ཞག་རེ། རྒྱ་བྲ་གཉིས་རེ། དྲུང་དཀྱུས་རེར་སྨུག་ཐུང་རེ་དང༌། རྒྱ་བྲ་རེ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུས།

འདི་སྐབས་འབྲས་སྤུངས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་(ཞལ་ངོ་)ལས་བྱ་དང་བཅས་པ་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཆེད་དུ་འབྱོར་མཇལ་དུ་བཅར་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ནི་ལོ་རེའི་བོད་ཟླ་དང་པོ་འདི་བཞིན། སྔར་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་མཉན་ཡོད་(ཤྲཱ་ཝཱ་སྟི་)དུ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་མཚར་ཆོ་འཕྲུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྒོ་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུ་སྟོབས་ཆེ་བ་མུ་སྟེགས་སྟོན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཕམ་པར་མཛད་པས། ཡུལ་དེའི་རྒྱལ་པོ་ཨོ་ཌི་ཡཱ་ན་འཁོར་ཚོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྐྱེ་བོ་འབུམ་ཕྲག་གི་ཡིད་ལ་དད་པ་ཐོབ་ཅིང༌། དེ་རྣམས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིས་འཚིམ་པར་མཛད་པའི་དུས་ཆེན་ཁྱད་འཕགས་ཆོ་འཕྲུལ་ཟླ་བ་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང༌། རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་འཇམ་མགོན་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་བསྐལ་བཟང་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པའི་མཛད་པ་བཟང་པོ་འདི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སླད་དུ། ཟླ་བ་འདི་ནང་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གདན་ས་ཆེན་པོ་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་དང༌། ར་བ་སྟོད་པ། རྨེ་རུ། བཞི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་དགོན་ཁག་གི་དགེ་འདུན་པ་ཉིས་ཁྲི་བརྒལ་བའི་འདུས་ཚོགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པ་དང༌། འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་རྟག་ཏུ་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཆེད་དུ་དམིགས་པའི་མཆོད་འབུལ་སྨོན་ལམ་གསུང་འདོན་དང༌། སྟོན་པའི་བཀའ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་སྦྱངས་པ་ཆེ་བའི་དགེ་བཤེས་དང་དཔེ་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་སྟོབས་རྣམ་དཔྱོད་རྩལ་དུ་འདོན་པའི་བརྒལ་བརྟག་བགྲོ་གླེང་ཚུགས་པ་སོགས་དམིགས་བསལ་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་ཆེན་པོས་དུས་འདའ་བའི་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་ཞེས་པ་དེ་སྲོལ་གཏོད་པར་མཛད། དེའི་དུས་ཡུན་ནི་བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་ཉེར་ལྔ་ཕན་གྱི་བདུན་ཕྲག་གསུམ་རིང་ཡིན། དེའི་རིང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཡོད་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཁྲིམས་སྨོས་ཅི། གཞུང་ཞབས་དང་སྤྱིར་བཏང་མི་དམངས་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་འདོམས་འགན་དབང་ཡང་འབྲས་སྤུངས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་གཉིས་ཀྱིས་འཁུར་དགོས་པའི་བཅའ་ཡིག་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་དོན་བཞིན། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་དེ་གཉིས་དང༌། ཆབ་བདག་མ་གཉིས། ཤིང་གཉེར་གཅིག དགེ་གཡོག་བཅུ་དགུ། ནང་མ་དང་ཆབ་རིལ། བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ་བཅས་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་འགག་ཏུ་འབྱོར་མཇལ་དུ་བཅར་བར། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བས་དགེ་བསྐོས་ལས་བྱེད་དང་བཅས་པ་ཚང་མས་སྨོན་ལམ་ཚུགས་ཡུན་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་རིང་གི་ཞུ་སྒོ་ལེགས་སྒྲུབ་དགོས་པའི་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། དེ་ནས་ཁོང་ཚོ་རྒྱལ་བ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོའི་གསེར་སྡོང་ལྷ་ཁང་གི་མདུན་དུ་གདན་གྲལ་ལ་འཁོད་པར་རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་མགྲོན་ཇ་དང༌། རྩེ་གཉེར་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་ཤིང་འབྲས་དང་ཁ་ཟས་བཏང་རྗེས་མགྲོན་སྟོན་གྲོལ། ཉི་འོད་མདོ་སྦུག་ཏུ་དྲུང་ཇ་གཉིས་པ་བཏེགས་བཞེས་ཟིན་ནས་དགུང་གསར་ཚེས་གསུམ་གྱི་མཛད་རིམ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་བཅས་སོ།།

ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལ་ཡི་རྩེར།།

ཐོ་རངས་དུས་སུ་རྒྱ་གླིང་དུང་ཆེན་སོགས།།

སྙན་འཇེབས་སྣ་མང་རོལ་ཆ་དཀྲོལ་བ་དེས།།

ས་ཕག་དགུང་གསར་བསུ་བའི་དུས་སྟོན་དྲངས།།

སྐྱབས་གནས་དམ་པར་ཕུད་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་དང༌།།

འགོ་བའི་ལྷ་སྲུང་གསོལ་བསྐུལ་རྗེ་འཁོར་ཚོགས།།

ལྷན་ཅིག་དུས་སྟོན་རོལ་བའི་ཡོ་ལང་སོགས།།

ངོ་མཚར་རྣམ་དཀར་ལས་ཀྱི་གཟིགས་མོ་མཛེས།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གསན་སྦྱོང་གནང་བ་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་འཇོག ས་ཕག་བོད་རྒྱལ་ལོ་གསར་བཞད་ཀྱི་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།

11 རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང༌།

རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ལྷ་རམས་དམ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དང༌། སྐབས་དེའི་ཡས་མས་སུ་བོད་ཁམས་ཡོངས་ནས་བཙན་འཛུལ་རྒྱ་བསྐྱེད་རིང་ལུགས་པ་མཐར་སྐྲོད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་དང་ལས་འགུལ་རིམ་པར་བྱུང་བ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ལྷ་རམས་དམ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ།

ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་འདྲེན་མཆོག་སྤྱི་བོའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ལོ་མང་རིང་རིགས་ཀྱི་ཅོད་པཎ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་པར་མཛད་དེ་གསན་བཞེས་ཐུགས་བརྩོན་ཆེ་བསྐྱེད་ཐོག སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་ཁོངས་ནས་རིགས་ལམ་མཁས་གྲགས་ཅན་དྲག་འདེམས་ཀྱིས་མཚན་ཞབས་རྣམ་པ་བདུན་བསྐོ་གཞག་དང་འབྲེལ་རྩེ་ཕོ་བྲང་དང༌། ནོར་གླིང་སོ་སོར་ཆོས་གྲྭ་རྟག་ཚུགས་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འཕགས་བོད་ཀྱི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་ལེགས་བཤད་རྨད་དུ་བྱུང་བ་མཚན་ཉིད་རིགས་པའི་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་རྩ་འགྲེལ་ཁག་ལ་བརྒལ་བརྟག་རྩོད་གྲྭ་ལུང་རིགས་དཔྱད་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བརྡར་ཤ་ཆོད་པའི་གསན་བསམ་མཐར་ཕྱིན་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་འབྲས་རྟགས་སུ། ས་ཁྱི་ལོར་གདན་ས་ཆེན་པོ་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཞེས་ལེགས་པར་བསྐྱངས། ལྷག་པར་ས་ཕག་གི་ལོ་འདིར་ལྷ་ལྡན་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་གྱི་དགེ་འདུན་ལེགས་བཤད་མགྲིན་པའི་དབྱངས་སྙན་ལུང་རིགས་རྣམ་འགྱུར་འབུམ་དུ་སྤྲོ་བའི་མཁས་མང་ངང་མོའི་ཁྱུ་ཚོགས་ཀྱིས་འཆད་རྩོད་རྩོམ་པའི་གཤོག་རླབས་ངོམས་ཞིང་འགྲན་པར་བྱེད་པའི་འདུས་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་སུ་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་ནས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའི་མཚན་བཞེས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་མཛད་སྒོའི་ཆེད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུར་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་ནས། ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་རྒྱས་པའི་ལམ་ལྟར་བསྐྱངས་པ་དང༌། བླ་བྲང་སྟེང་གི་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེས་མཚོན་གཟིམ་ཆུང་ཁག་དང༌། ཨེ་ཝཾ་ཚོམས་ཆེན་བཅས་པར་མཆོད་རྫས་རྒྱན་འགྲེམས་དང༌། བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་བཅས་གཟབ་བསྒྲོན། གདན་ཐོབ་ཁག་བསྒྲོན་རྒྱག གཞུང་གནས་ཀྱི་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་རྒྱས་པ་བསྒྲིགས་གཤོམ་སོགས་གྲ་སྒྲིག་ཞུ་བྱ་མཐའ་དག་ལེགས་པར་ཞུས།

དངོས་གཞི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ བོད་ས་ཕག་ཟླ་ ༡ ཚེས་༥(༡༩༥༩།༢།༡༢)སྔ་དྲོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་རིམ་པ་གྲུབ་པ་དང༌། གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལའི་དབུ་རྩེའི་ཡང་སྟེང་ནས་རྣམ་གྲྭ་དང༌། གར་རོལ་བས་ྋསྙན་སེང་དང་གཉིས་ཀྱིས་སྐབས་དབྱེ། མགྲོན་གཟིམ་ནས་སྲིད་ཚབ་རྣམ་པ་དང༌། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན། ཡབ་གཞིས་སྐུ་ངོ་རྣམ་པ་བཅས་གདན་ཞུ་ཞུས། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་མཚོན་ནང་མ་མཁན་སྡེ་མཚན་ཞབས་ཡན་ཉི་འོད་ནང་དང༌། རྩེ་གཟིམ་ཆུང་འགག་ཏུ་ཤོད་སྐོར་ཛ་ཐའི་གྱིས་མཚོན་རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རྫོགས་ཚང་འཛོམས་ཐོག དྲུང་ཇ་ཕེབས། གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་དུ་རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་རྒྱབ་ཆ་བ་བཅས་ནས་འཕྲིན་སྐྱེམས་ཕུལ། འགག་ཏུ་བླ་རྩིས་ལག་སྟོད་པས་སྡེ་བརྒྱད་གསེར་སྐྱེམས་སྔོན་དུ་བཏང་རྗེས། ཕྱོགས་གཙང་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ནས་སྲིད་པ་འཁོར་ལོའི་རྒྱབ་ཡིག་བསྒྲགས། ཕེབས་ཇ་ཕེབས།

ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེ་ནས་རྣམ་གྲྭས་སྤྱན་རྒྱ་དང་གར་རོལ་བས་ཕེབས་བརྡ་གསུམ་པ་བཏང༌། མགྲོན་ཆེས་ཉི་འོད་དང༌། གཟིམ་ཆུང་ཁག་ལ་ཀ་དར་ཁྲི་དར་ཕུལ། རྩེ་སྡེ་དྲུང་རྣམ་པས་གཟིམ་ཆུང་ནས་འཇའ་ས་གསེར་ཐམ་ཁག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་གཟིམ་འགག་ནས་གདན་ཞུ་ཤོད་དྲུང་གཉིས་ལ་རྩིས་སྤྲོད་གནང་སྟེ་ཞོལ་རྡོ་རིང་ནང་མ་ནས་ཆིབས་ཐོག་གདན་དྲངས། ཕྱག་དཔེ་དོ་དམ་པས་ཉི་འོད་ཕྱི་ནང་དུ་ཆིབས་ཞབས་རྩེ་དྲུང་རྣམས་ལ་རྒྱབ་ཆ་གོས་འབོག་སེར་པོ་བཀྲམ། རིན་རྒྱན་གསོལ་དཔོན་དང༌། མགྲོན་གཉེར་ནས་སྟན་དམར་བརྒྱབ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བས་སྟན་དམར་ཕྲག་སྟེང་བརྒྱབ་སྟེ་ཕྱག་དཔྱངས་མུ་ཏིག་གི་ཆུན་འཕྱང་ཅན་ཤུབ་བཅས་རྒྱབ་ཆར་བསྣམས་ཐོག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་གདན་ཞུའི་སྙན་སེང་ཞུས། ཕེབས་གདོང་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་གོ་རིམ་བསྟར་བསྒྲིགས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ན་བཟའ་སྐུ་ཆོས་དང་དབུ་པཎ་གསོལ། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་གྱིས་སྐུའི་གཡས་གཡོན་ནས་ཕྱག་འདྲེན་ཞུས། ཞབས་རས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། དབུ་གདུགས་མཛོད་སེར་དང༌། རྨ་བྱའི་སྒྲོ་གདུགས་དང་བཅས་ཆེ་འདེགས་བཀུར་བསྟི་གུས་འདུད་ཀྱི་རིམ་པས་སྔུན་བསུས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་གསུམ་སྐས་གཤམ་རྡོ་སྐས་པད་སྤུངས་སྟེང་ཞབས་བཏེགས་ཐོག་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། འབྲས་སྤུངས་བླ་སྤྱི་མཁན་པོ་ཁྲི་པ་དང༌། སྤྱི་སོ་གཉིས་བཅས་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་ཐོག་སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ་བསྐྱོད། བདེ་ཡངས་ཤར་བརྒྱུད་གཞུང་སྒོ་ཕུན་ཚོགས་འདུ་ལམ་གྱི་ལྡེབས་བྲིས་དཔལ་ལྷ་དང༌། བསྟན་སྐྱོང་དྲག་རྒྱལ། རྒྱལ་ཆེན་སྡེ་བཞི། ཕེབས་ལམ་རྡོ་སྐས་ཐོག་གི་སྒྲོལ་མའི་རང་བྱོན། བྱང་ཆེན་ཐར་ལམ་མ་ཎི་འཁོར་ཆེན་བཅས་སོ་སོར་འབུལ་རྒྱུའི་སྙན་ཤལ་ལ་རྩེ་སྡེ་དྲུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་ཏེ་ཕུལ། དེ་ནས་རྟ་སོ་ཕེབས་ལམ་བརྒྱུད་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་རྡོ་རིང་ནང་མའི་ཆིབས་སྟེགས་སྟེང་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། སྡེ་དྲུང་ནས་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་ཏེ་མ་ཎི་འཁོར་ཆེན་ལ་སྙན་ཤལ་ཕུལ།

ཞོལ་གཉེར་སེར་སྐྱ་དང༌། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས། ཕེབས་བྱམས་འགོ་བྱིངས་བཅས་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་བཅར་ལ་དར་རང་སློག་ཐོག་ཕྱག་དབང་སྩལ། དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་བྱམས་ཆེན་མོར་བཞུགས་སུ་གསོལ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་འཕར་དབྱེ་བས་སླད་ཆིབས་རགས་ཀྱི་སྔོན་དུ་གཞུང་སྒོ་ཕུན་ཚོགས་འདུ་ལམ་གྱི་སྒོ་ར་བ་དྲུང་ཏོག་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་ནས་ཞྭ་འབོག་དང༌། གྱོན་གོས་ལ་ཤག་དཀར་གཙང་དྲི་མེད། གཟིག་ལྤགས་ཀྱི་འབོག་ལྕག་མགོ་མཇུག་སི་ཤན་འཛར་ལྡན་རྡོ་རྗེའི་འགེལ་ལུང་འབྱར་བ་ལག་ཏུ་ཐོགས་ནས་བཞོན་རྟ་བཀྲ་ཤིས་བྲོ་དཀར་ཤ་ཤེད་གཟུགས་སྟོབས་གཉིས་ལྡན་ལ་བཅིབས་ནས་ཆིབས་རགས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད།

དེ་མཇུག་བླ་རྩིས་ལག་སྟོད་པས་རས་དཀར་གྱི་ཤམ་ཐབས། གོས་ཆེན་སྟོད་འགག ལྷམ་རས་ཟོན་གོས་རྒྱ་མ། ཐོན་ཐི་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་སྒ་སྦུབ་རྒྱབ་འཛར་ཅན་སོགས་གཟབ་མཆོར་གྱིས་ལྗོན་ཤིང་སྐྱེས་ལེགས་ཡལ་འདབ་མ་གྲུམ་པར་སྲིད་པ་འཁོར་ལོའི་ཞལ་ཐང་བསྒྲོགས་ཏེ་རྟ་ཐོག་ནས་བསྒྲེངས་བཞིན་བསྐྱོད། མུ་མཐུད་གཞུང་སོག་འགོ་པ་གོས་སེར་པོའི་གྱོན་པ་དང༌། འཇའ་ཆེན་མཚལ་ཁ། ཞྭ་མོ་ཝ་སྒིར་རྟ་དོམ་ཉིས་རྩེག་དང༌། འཇུ་ལང་བ། སྐྱ་དར་བ་བཅས་མི་གྲངས་ ༢༤ ནས་རང་རང་གྱོན་ཆས་གཟབ་མཆོར་ཐོག་གོས་བཅད་ལྡན་དཀར་དམར་ལྗང་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཁ་གོན་ཨམ་ལྷུག་སྒྲོག་ལུ་ཅན་དང་ཞྭ་མོ་ཐུ་སྦི་ལི། སྤུ་མ་ནག་པོའི་ལྷམ་བཅས་གྱོན་ཏེ་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ཆེ་རྟགས་གོས་ཆེན་ཚོས་ཚོགས་ཀྱི་རྟ་སྟེང་དུ་ལག་ན་གདུགས་དང༌། རྒྱལ་མཚན། བ་དན། ཕྱེ་ཕུར། འཕྱར་དར། བསིལ་གཡབ། བེ་ཅོན། དགྲ་སྟ་སོགས་ཆེན་པོར་འོས་པའི་རུ་མཚོན་ཁག་གོ་རིམ་འཆོལ་མེད་བསྒྲེངས་ཏེ་བསྟར་བསྒྲིགས། གར་པ་བཞི་དང༌། བསུ་སྣ་བ་བཞི་ནས་གོས་བཅད་ལྡན་དཀར་དམར་གྱི་གྱོན་པ། གར་ཞྭ་སྒོར་མོ་ཚོན་ཁྲ་ལེབ་མོ་རྒྱབ་འཛར་ཅན་དང་འགོ་སྣམ་ལྗང་ཁུའི་ལྷམ་བཅས་གྱོན་ཏེ་རྟ་ཐོག་ནས་རོལ་ཆ་འབུད་རྡུང་དང༌། སྤྱན་རྒྱ་རྣམ་གྲྭ་གཉིས་དང༌། བསིལ་གཡབ་པ་བཅས་གྲྭ་ཆས་ཐོག་མཐར་ཐོན་ཐི་མཚལ་སེར་གྱི་ཁ་གོས་ཨམ་ལྷུག་དང༌། གོས་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་པད་གཟུགས་ཡར་སློག་ཁ་གཡེར་ཅན་གྱོན་ཏེ་རྟ་ཐོག་ནས་སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང་གི་དབྱངས་ཕུལ། སྐུའི་ཉེར་སྤྱད་གྲས་གསེར་ཟངས་ཀྱི་གྷན་དྷོ་ལ་རྒྱ་ཕིབས་སྒམ་གཟུགས་ཅན་བཞི། གཟིམ་འབོག་གོས་སྟག་ཤུན་ལི་ཧང་འབྲུག་རིས་མའི་གཟིམ་ཁེབས་སུ་སྟོང་སྐུད་ཚོས་ཚོགས་འཛར་ལྡན་ནང་མཛོད་ཀྱི་སྡེམ་ཐག་རང་འགྲིགས་བརྒྱད་ཤོད་དྲུང་གཞོན་པ་བརྒྱད་ནས་གདན་ཞུས་ཆིབས་ཆེན་ཏི་པི་ཅཱ་བརྒྱད་ལ་གསེར་སྒ་དང༌། སྲབ་སྨད། གོང་དོམ་རང་འགྲིགས། གོས་ཆེན་གྱི་གཟར་ཆེན་གཟར་ཆུང་ཏུང་སྐུད་འཛར་ལྡན། ཟེ་ཁེབས། ལོངས་ཁེབས། གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཆིབས་ཏོག་བསྒྲོན་པའི་ཆིབས་ཁྲིད་པ་ཆིབས་ར་འགོ་ཡན་གྱོན་པ་རྒྱ་ལུ་ཆས་དང༌། ཞྭ་སྦ་སྒོར་སྐེད་ཕྲ་གྱོན་པས་ཆིབས་འཁྲིད་ཞུས། མུ་མཐུད་རྒྱབ་ཆ་བ་རྣམ་གྲྭ་བརྒྱད་དང༌། རྩེ་སྐོར་དྲུང་དཀྱུས་དང༌། ལས་ཚན་པ་བདུན་ཅུ་སྐོར།

དེ་རྗེས་རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་ཤོད་དྲུང་ཉེར་བཞི་ནས་སྔ་རབས་སྡེ་དཔོན་ཆེ་དགུའི་ཆས་གོས་རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་རྒྱན་གོས་ཀྱིས་སྤྲས་པའི་ཆིབས་བསྟར། རྩེ་སྐོར་ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག ཤར་བྱང་ཆོས་རྗེ། རྒྱལ་སྤྲུལ་ཧོ་ཐོག་ཐུ། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ་དང༌། མགྲོན་གཉེར། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་བཅས་དང༌། ཕེབས་བྱམས་ཆེན་མོའི་སྐུའི་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། མགྲོན་ཆེས་ཕྱག་འཆང་མུ་ཏིག་གི་དྲ་བ་ཅན་གདན་ཞུར་བརྟེན་བཞོན་རྟར་གོས་ཆེན་གྱི་ཟེ་ལོང་ཅན་དང༌། གཟིམ་འགག་ཁྲི་པ། ཕེབས་བྱམས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཞིར་སྐུ་སྲུང་དུ་རྣམ་གྲྭ་ཆིབས་འཆང་བ་བན་གྲི་ཅན་བཞི་གོམ་བགྲོད་དང༌། ཕེབས་བྱམས་ཀྱི་སྐུ་འགྲམ་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་བོད་ལྗོངས་དམག་སྒར་ཡོངས་ཀྱི་དམག་སྤྱི་ཛ་སག་དང༌། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་གཉིས་རྟ་ཐོག་དམག་ཆས་གཟབ་སྤྲོས་ཀྱིས་དམག་གྲི་རིང་པོ་འཕྱར་ཏེ་སྐུའི་སྲུང་བྱ་ཞུ་བ། ཕེབས་བྱམས་ཀྱི་སྐུ་རྒྱབ་ཆིབས་གྲལ་དུ་སྲིད་ཟུར་གླང་མདུན་གུང་དང༌། སྲིད་ཟུར་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། ཡབ་གཞིས་སྐུ་ངོ༌། ཤོད་སྐོར་ཛ་ཐའི་དང༌། ཕོགས་མདའ་རྩིས་ཕྱག སྲས་རྣམ་པ། ལས་ཚན་པ། རྩེ་ཤོད་དྲུང་དཀྱུས་དྲུང་གཏོགས་དང་བཅས་ནས་རང་རང་གི་གོ་གནས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟར་ཆིབས་རགས་སྔ་རྟིང་གྲལ་བསྟར་མུ་ཏིག་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་བཞིན་དལ་བགྲོད་ཀྱི་དབུས་སུ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕེབས་བྱམས་ཆེན་མོ་གྲུ་བཞི་དབུ་ཐོག་རྒྱ་ཕིབས་གཟུགས་མཛོད་གོས་སེར་པོའི་ཐུམ་ལྡན་ཐོག་སྟོང་སྐུད་སེར་པོའི་དྲ་ཕྱེད་འཛར་བཅས། ཚ་གསེར་གྱི་དབུ་ཏོག་ནོར་བུའི་དབྱིབས་ཅན། ཕྱོགས་བཞིའི་ཞལ་ཁྲའི་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་དཀར་ཡོལ་གྱི་བུམ་པ་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པ། ཕེབས་བྱམས་ནང་འབུ་ལའི་པགས་པ་གྲ་ཐུང་གི་ནང་ཡོལ་དང༌། གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲའི་བླ་བྲེ་གྲུའུ་རྩི་དམར་སེར་གྱི་གཤམ་བུ་ཅན། སྤུ་མ་གཞི་སེར་པོ་བསྐལ་བཟང་མེ་ཏོག་ཚོན་ཁྲའི་ཞབས་བཏེགས་འཐུམས་ལྡན། ཕེབས་བྱམས་ཀྱི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་རྩེ་དྲུང་དབུ་གདུགས་པ་ནས་མཛོད་གོས་སེར་པོའི་དབུ་གདུགས་དང༌། རྣམ་གྲྭ་དབུ་གདུགས་པས་རྨ་བྱའི་སྒྲོ་གདུགས་ཕུབ་སྒྲེང་ཞུས། ཕེབས་བྱམས་འགོ་པ་ཤོད་དྲུང་རིམ་བཞི་དང༌། ལས་ཚན་པ་གཉིས་ལ་ཤག་ཚོན་ཁྲ་སེར་པོ་དང༌། ཞྭ་མོ་ཝ་སྒིར། ཕེབས་བྱམས་པ་བྱིངས་རྩེ་ཤོད་ཕྱག་ནང་མི་གྲངས་ཉེར་བཞི་སྤུ་མའི་ལྷམ་དང༌། གྲུ་རྩི་གཡུ་མདོག་གི་འོག་གྱོན། མཛོད་སེར་ལ་ཤག ཞྭ་མོ་ཕྱི་འཐུམ་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲ་དང་ཡར་སློག་སྤུ་མ་ལི་ཧང་གཟིག་ཤུན་གྱི་ཐིག་རིས་ཅན་དབུས་སུ་བྱ་སྒྲོས་བརྒྱན་པ། བྱམས་འཐེན་པ་དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་བརྒྱ་ལྡིང་བཅས་མི་གྲངས་སོ་གཉིས་ནས་འགོ་སྣམ་ལྗང་ཁུའི་ལ་ཤག་དང༌། སོག་ཞྭ་གྱོན་ཏེ་རེས་མོས་ཀྱིས་ཕེབས་བྱམས་གདན་འདྲེན་ཞུས།

རྡོ་རིང་ནང་མ་ནས་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་རང་རང་རྟ་ཐོག་བཅིབས་ཏེ་གྲལ་བསྟར་མ་འཛོལ་བར་རིམ་པས་ཕོ་བྲང་ཞབས་སྐོར་གྱི་ཆིབས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཕྱི་མའི་ནུབ་ངོས་ནས་བཀའ་ཤག་ཤོད་པས་ཆིབས་རགས་གྲལ་ཐོ་སྒྲོག་སྦྱང་ཞིབ་བཤེར་བྱས་པ་ལྟར་ཆིབས་གྲལ་རྣམས་དལ་བྲེལ་སྙོམས་པ་སོགས་དད་མཇལ་བ་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཚང་མའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་འཕྲོག་པའི་སྤྱོད་བཟང་ཡ་རབས་གུས་ལྡན་བག་ཡོད་ངང་བསྐྱོད་པ་ལས། རྟ་ཕུང་དང༌། ཟུར་གྱེས། ཁ་འདོན་ཀུ་ཅོའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་སོགས་མ་མཛེས་པའི་རིགས་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་རྩེ་མགྲོན་དང་གཟིམ་འགག་རྣམས་ནས་ཆིབས་གྲལ་གྱི་གཡས་གཡོན་ཆ་བགོས་ལྟ་རྟོག་ཞིབ་འཇུག་ཞུས། ཆིབས་རགས་རྣམས་ཞོལ་གཞུང་སྒོ་བརྒྱུད་ཕེབས་སྐབས་ཞོལ་གཉེར་སེར་སྐྱ་དང༌། རྩེ་གཉེར་ཚང་པས་སྤོས་སྣེ་ཞུས། ཆིབས་གྲལ་རྣམས་བྲག་སྒོ་ཀ་ཎི་བརྒྱུད་ཕོ་བྲང་ལ་ཞབས་སྐོར་གྱིས་ཐོན་ཅིང༌། ཕེབས་བྱམས་ཞོལ་གཞུང་སྒོ་ནས་འབྲས་གླིང་གཡུལ་ཁའི་བརྒྱུད་དུ་ཕེབས་ལམ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཇུ་ལང་པ་དང༌། ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ཕེབས་ལམ་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་གྲྭ་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད། རྨེ་བཞི་ལྕགས་གསུམ་གྱི་དགོན་པ་སོ་སོའི་དགེ་འདུན་ཕྱག་ཏུ་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་པའི་སེར་ཕྲེང༌། ལྕང་གསེབ་ཤར་རྒྱུད་དུ་བོད་ལྗོངས་དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་སྒྲིག་གུས་འདུད། ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་རྣམས་ལ་ས་དཀར་སེར་གྱི་ཐིག་དང༌། རྡོ་བསྟར། གཡས་གཡོན་དུ་སྐུ་བསངས་སྦྱངས་ཤིང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོའི་དབུ་རྩེ་དང༌། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང༌། རྨེ་བཞི་སོགས་དགོན་ཁག་སོ་སོའི་ཡང་སྟེང་ནས་དུང་རྒྱའི་སྙན་སང༌། བྲོ་ཤོན་གཞས་མ་ཟློས་གར་བ་སོགས་ནས་འབུད་དཀྲོལ་རོལ་ཆ་སྣ་ཚོགས་པའི་མཆོད་དབྱངས། ལྷ་སར་གཉུག་མར་གནས་པ་དང༌། མདོ་སྟོད་སྨད། མངའ་རིས་ཁུལ་སོགས་བོད་མཐའ་དབུས་ནས་ལྷགས་པའི་དད་འདུས་ཕྱོགས་འགྲུལ་བ་བཅས་རྒྱལ་བའི་ཞལ་མཇལ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་མི་ཚོགས་ཁྲི་ཕྲག་དུ་མའི་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་ལྷ་མིའི་རྣམ་འདྲེན་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་ཐུགས་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་གཟིགས་པ་ཀུན་ལ་གཡོ་བཞིན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བས་མང་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཞལ་མཇལ་ཐོབ་ཉིད་དགའ་གུས་དད་པས་ཡིད་ལ་ཐར་པའི་ས་བོན་ཐོབ་ཅིང༌། ངག་ནས་གསོལ་བ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འདེབས་སྒྲ་སྒྲོག་པ། ལུས་ཀྱིས་གུས་འདུད་ཐལ་སྦྱར་དང༌། བདུག་སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཐོགས་པ། དགོན་གསེབ་ཤར་ནས་འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་གཉིས་དང༌། ཆབ་བདག་མ་ངོ་ལས། ལྷ་སའི་ཁྲིམས་འཛིན་མི་དཔོན་གཉིས་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་ཞུས། ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་གི་རྒྱབ་ཐང་དཀྱིལ་དུ་གཞུང་བསྟེན་དགྲ་ལྷའི་གཙོ་བོ་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་གྲགས་ལྡན་རྟེན་གཞིར་ཁོག་བརླམས་ཀྱི་ཕེབས་བསུར་བཅར་བ་འགུལ་འཆམ་པད་འབུལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་ནས་ཕྱིར་སློག་གནང༌།

དེ་ནས་དར་པོ་གླིང་བཙན་ཁང་འགྲམ་ཕྱིང་དཀར་བ་དང༌། ཤ་ཁྲོམ་འོག་སྐྱིད་རས་གསང་ལམ་དུ་ལྷ་སའི་ས་བདག་ཀ་མ་ཤར་བྱ་ཁྲི་སྤྱན་གཅིག་བཅས་ཁོག་བརླམས་ཀྱིས་ས་གནས་སོ་སོར་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྩེ་མགྲོན་ནས་ཕྱིར་སློག་བསྒྲོན། དུང་རྩེ་ཟུར་དང༌། ཤ་བ་སྐྱ་རེངས་བརྒྱུད་ཕེབས་ལམ་དུ་བླ་ཕྱག་སེར་སྐྱ་དང༌། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་པ་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་དང༌། བོད་ལྗོངས་དམག་སྒར་ཁག་གི་རུ་སྒྲིག ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་རྒྱ་དཀར་ནག གོརྵ་ཀབ་ཏན། ཁ་ཆེ་འགོ་པ། ལ་འབྲུག་ལོ་ཕྱག་བཅས་སོ་སོ་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྩེ་མགྲོན་ནས་རང་སློག སྟག་སེང་འབྲོང་གསུམ་དང༌། བྲོ་པ། གཞས་མ། དཔལ་གསོལ་མ། སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ། ཤེས་གྲོང་འབྲོང་རྩེད། དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་སོགས་ནས་དགའ་བསུའི་གླུ་དབྱངས་ཕུལ།

གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱོགས་བཞི་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་ཀྱི་ཡང་སྟེང་དུ་བཀྲ་ཤིས་ཁྲ་རིང་དང༌། དར་ལྕོག་གི་མཚོན་སྣ་མངོན་པར་བཀྲ་བ་ལང་ལོང་དུ་གཡོས། བླ་སྟེང་ནས་གར་པས་རོལ་ཆ་དང༌། རྨེ་རུ་བས་དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང་བཏང༌། ས་སྦོག་སྒང་བརྒྱུད་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་སློབ་དཔོན་ལས་ཟུར། སྤྲུལ་སྐུ་འབྲིང་ཁ། ལས་སྣེ་བྱིངས། རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད་དང༌། རྨེ་བཞི་ལྕགས་གསུམ་བཅས་དགོན་སོ་སོའི་ལས་སྣེའམ་ལས་བྱེད་བཅས་ནས་བསྟར་སྒྲིག་གུས་འདུད་ཞུས།

ཤིང་རའི་ནང་ཕྱིང་དམར་སྟེང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ། རྩེ་དྲུང་གཉིས་ནས་ཤིང་རའི་ཕེབས་སྐས་འོག་བཞུགས་སྲབ་སྟེང་ཞབས་སྟེགས་བསྒྲོན་འབུལ་ཞུས་པར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་ཕེབས་བྱམས་འགོ་བྱིངས་དང༌། བྱམས་འཐེན་རུ་བརྒྱ་ལྡིང་བཅས་ལ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། ཕེབས་རས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། བླ་བྲང་ཁང་གཉེར་རྩེ་དྲུང་ནས་སྐུ་བསངས་སྦྱངས། རྩེ་མོའི་ཐོག་སྟེང་ནས་དུང་རྒྱ་དང༌། བླ་སྟེང་ནས་གར་པའི་རོལ་ཆ། བླ་ཕྱག་སེར་སྐྱ་དང༌། ལྷ་གཉེར། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས། སྨོན་ལམ་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ངོ་ལས་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་ཞུས། ཞབས་རས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། དབུ་གདུགས་སོགས་གོང་བཞིན་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ནས་ཕྱག་འདྲེན་ཞབས་ཞུས་ཀྱི་ཨེ་ཝཾ་འགག་བརྒྱུད་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་ཞབས་སོར་འཁོད།

དེ་ནས་གཟིམ་འགག་གིས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། མགྲོན་གཟིམ་ནས་སྲིད་ཟུར་ཉི་འོད་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་དབུས་རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་རྣམས་གཟིམ་ཆུང་མདོ་སྦུག་ཏུ་རང་རང་གདན་ཐོག་ཏུ་འཁོད། དྲུང་ཇ་དང༌། བཞེས་ཐུག་ཕེབས། མགྲོན་ཆེས་སྟན་དམར་བརྒྱབ། སྐུ་བཅར་རྣམ་པས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གདན་ཞུས་ཀྱི་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོ་བསྐྱངས་ཡུལ་ཨེ་ཝཾ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ཕུལ། མུ་མཐུད་རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ནས་གོ་བབ་ཀྱི་མཇལ་དར་དཀར་གཙང་རེ་ཕུལ་བར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། གསོལ་ཇ་དང་པོ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་གསོལ་གཞོན་ནས་ཞུས། ཕྱི་རྒྱའི་མི་སྣར་དཀར་རྩིས་པས་དཀར་ཡོལ་བཀྲམས། གར་དང་པོ་འཁྲབ་སྟོན་ཞུས། དཀར་སྤྲོ་སྔོན་བསྒྲིགས་ཀྱི་ཤིང་འབྲས་རྒྱ་ལྕོག་གསོལ་ཁེབས་རྩེ་ཕྱག་དང༌། གསོལ་གཞོན་ནས་དབྱེ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་དང༌། མགྲོན་གཉེར་རྣམས་ནས་གསོལ་བསྐངས་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ཏེ་སྐུ་བཅར་གསོལ་ཆེ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་གསོལ་བསྐང་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན། ཡོངས་འཛིན་དང་སྲིད་བཀའ་མི་དྲག བླ་སྤྲུལ། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་དང་བཅས་པར་སྡེར་ཐོབ་བཏང༌། མི་མང་ལ་དཀར་སྤྲོ་སྟོན་ཆེན་སྩལ། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། གསོལ་སེལ་གོང་ལྟར་ཞུས། གར་ཐེངས་གཉིས་པ་འཁྲབ་སྟོན་ཞུས། བགྲོ་གླེང་པ་རྒན་པས་ཚིག་བཀྲ་བཅད་དེ་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་དང་ལེགས་དར་སྩལ། མགྲོན་ཆེས་སྟན་དམར་ཕྲག་སྟེང་བརྒྱབ་སྟེ་ཁྲི་དར་ཕུལ། རྩེ་མགྲོན་ནས་ཀ་དར་བསྒྲོགས། གཟིམ་འགག་ཁྲི་པས་བཞེངས་བརྡ་བཏང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གོང་བཞིན་གདན་ཞུ་ཞུས། དྲུང་ཇ་གཉིས་པ་དང༌། ཕེབས་རེས་ཕེབས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ། ཁྱམས་རའི་གཟིམ་སྒོའི་འགག་གི་རྡོ་གཅལ་མཐིལ་དུ་གནམ་བྲོ་ཐག་རྩེད་པས་ཤིང་རྩེད་དང༌། བྲོ་གཞས། ཤེས་གྲོང་འབྲོང་རྩེད། སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ། བདེ་ཆེན་བྲོ་པ་བཅས་ནས་རང་རང་ཟློས་གར་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཟིམ་ཆུང་ཀུན་གསལ་ཟུར་འཕྱོངས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་ཐུགས་ཞིབ་མཛད། བྲོ་གཞས་འབྲོང་རྩེད་སོགས་ལ་རིམ་བཞིན་མགྲོན་གཟིམ་ནས་སྲུང་མདུད་དང༌། བླ་ཕྱག་ནས་གཡོགས་དར་དང་གནང་ཆ་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱི་དེ་ཉིན་མཛད་རིམ་ལེགས་པར་གྲུབ།

ཚེས་ ༨ (༡༩༥༩།༢།༡༥)ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་འདུས་ཚོགས་སུ་སྤྱན་བསལ་བསྙེན་བཀུར་ཞེས་སྐུ་སྒེར་ནས་འཆར་ཅན་གསོལ་ཇ་བཞེས་ཐུག་གཟབ་རྒྱས་ཐོག དཀར་ཡོལ་བུམ་པ་ཆེ་བ་གཉིས་ནང་བྱིན་རྟེན་ཕྱུར་ཁེངས་བཞེས་ཐུག་ལ་བསྲེས་ཏེ་འབུལ་གནང་དང༌། དགེ་འདུན་རེར་རིན་ཆེན་གཉིས་པ་ཊམ་དཀར་རེ་བཅས་རྩེ་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་དོ་དམ་གྱིས་འབུལ་གནང་མཛད། དེ་ཉིན་སྤོས་སྐོར་དུ་རྩེ་གཟིམ་འགག་ཁྲི་པ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་བཀྲས་ཁང་སྡེ་པ་གཉིས་སྔར་སྲོལ་བཞིན་བཅར།

ཚེས་ ༡༠ (༡༩༥༩།༢།༡༨)ཉིན་སྔ་དྲོ་སྨོན་ལམ་ཞོགས་ཚོགས་གྲོལ་འཕྲལ་སྐྱིད་ཤོད་རྨེ་རྙིང་དཔེ་ཧར་ལྕོག་ཏུ་ཡར་ངོ་དཔའ་བོ་འདུ་བའི་དུས་ཆེན་ཉིན། གཞུང་བསྟེན་དགྲ་ལྷའི་གཙོ་བོ་འོད་ལྡན་དཀར་པོའི་དབུ་འཕང་དགུང་དུ་བསྟོད་པའི་སྔར་ལམ་གཟབ་གསོལ་བསྐྱངས་རྒྱུར། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་དང༌། སྨོན་ལམ་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ནས་སྤོས་སྣེ། ཞབས་རས་བསྒྲོན་འབུལ་དང་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་ནས་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་སྒྲོལ་མ་ལྷ་ཁང་མདུན་བར་སྐོར་བྱང་བརྒྱུད་སེ་ར་ལྟག་སྒོ་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སྐབས་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་རྟེན་གཞིར་སྐུ་ཕེབས་ཀྱིས་རྨེ་རྙིང་གི་ཤར་སྒོའི་ནང་ཕེབས་བསུར་བཅར་ཏེ་པད་འབུལ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ། སླར་ཡང་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་ཅིག་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕྱག་འདྲེན་ཞུ་གནང་མཛད་དེ། གདན་ཞུས་ཀྱི་ལྕོག་འདུ་ཁང་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཞབས་སོར་འཁོད།

སྲིད་ཟུར། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རྫོགས་མཛད་ཞབས་སུ་རང་རང་གདན་ཐོབ་སོ་སོར་འཁོད། གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོས་པད་འབུལ་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་དང༌། ཞལ་ཇ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་ཐོག ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་བཞུགས་བསྟུན་རྩེ་སྡེ་དྲུང་ནས་ལུང་ཞུ་ྋསྙན་སྒྲོན་ཞུ་གནང་རིང་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་སོགས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་ཞིང༌། སྐབས་དེར་སྩལ་བའི་བཀའ་ལུང་དུ། རྒྱ་ཆུ་རབ་མེད་ལ་ཟམ་པ་ཞིག་འཛུགས་ཨེ་ཐུབ་གཟུགས་མེད་ནས་བལྟ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་ཕེབས་པ་འདིའི་སྐོར་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་རྣམ་དུ། “ངེད་ཚོའི་བསམ་པར་དེ་སྐབས་རྒྱ་བོད་གཉིས་དབར་འགྲས་གཞིའི་རྒྱུན་ཇེ་འཕེལ་གྱི་ཡ་འགལ་ཅི་ཆེའི་སྐབས་ལ་བརྟེན་ཕན་ཚུན་འགྲིགས་ཙམ་ཞིག་མཛད་རྒྱུའི་ལུང་ཡིན་འདྲ་སྙམ་ཡང༌། རྗེས་སུ་བརྟག་སྐབས་ལྷ་སའི་ཕྱོགས་དང་མཚམས་ཚང་མ་རྒྱ་དམག་བཅའ་སྡོད་ཀྱིས་བསྐོར་ཏེ་བྲོས་ཐར་གྱི་གོ་སྐབས་ཡེ་ནས་བྲལ་བ་ལྟ་བུ་ཡང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་བརྒྱ་ཕྲག་ཏུ་ཉེ་བ་འགལ་རྐྱེན་ཕྲ་མོ་ཙམ་མེད་པར་ཤར་ཕེབས་ཐུབ་པ་འདི་དག་ཆོས་སྲུང་གི་རྡོ་རྗེའི་ཐ་ཚིག་མི་འགྱུར་བའི་འཕྲིན་ལས་སུ་ངེས་པ་རྙེད།” ཅེས་གསལ།

ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་རང་ཉིད་ནས་ཚོགས་ལས་གནང་སྟེ་ཞལ་འདོན་དང་བསྟུན་ནས་འགུལ་འཆམ་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཚོགས་ཕུད་འབུལ་གནང་མཛད། རིམ་བཞིན་མཛད་ཞབས་ཚང་མར་ཚོགས་འཁོར་དང༌། བླ་ཕྱག་ནས་ཤིང་འབྲས་འགྲེམས་འབུལ་ཞུས། ཚོགས་རྫས་དཀར་སྤྲོ་རྣམས་སྔ་རབས་ཀྱི་དྲག་ཆས་ཁྲབ་རྨོག་འཁོར་གསུམ་ཅན་གྱི་གཟིམ་དམག་དང༌། མི་དམངས་ལ་བསྡེབས་མཆོངས་སུ་ཐོབ་ཀྱི་གསོལ་རས་སྩལ།

རྨེ་རྙིང་ལྕོག་གི་ཤག་འཁོར་སྟེང་གཟིམ་དམག་འགོ་དམངས་ ༣༠༠ སྐོར་ནས་རྦད་བཤད་ལྗགས་རྒྱངས་དང༌། ཀྭི་བསོའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས། སྡེ་ཡངས་ནང་ཆོས་སྐྱོང་ཆེན་པོའི་འཁོར་རུ་འདྲེན་སྡེ་བཞི་རེ་རེ་བཞིན་གར་འཆམ་འཁྲབ། བླ་ཕྱག་ལས་ཁུངས་ནས་གཟིམ་དམག་འགོ་དམངས་དང༌། རུ་འདྲེན་སྡེ་བཞི་བཅས་པར་གནང་ཆ་གཡོགས་དར་སྩལ། ཆོས་སྐྱོང་སྐུ་སངས་རྗེས་སྐུ་རྟེན་ཏཱ་བླ་མ་དང༌། གནས་ཆུང་སྡེ་པ། དྲུང་ཡིག་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་གྲལ་ཐོག་ཕྱག་སྲུང་དང༌། གནང་ཆ་གཡོགས་དར་སྩལ་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། ཀ་དར་ཁྲི་དར་བསྒྲོགས། མགྲོན་ཆེས་སྟན་དམར་བརྒྱབ་སྟེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་དང༌། སྨོན་ལམ་སྤྱི་ཁྱབ་པ་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་དང་འབྲེལ་རྨེ་རྙིང་གཞུང་སྒོ་ནུབ་ནས་ཕེབས་ཏེ་སེ་ར་ལྟག་སྒོའི་བར་དུ་བར་བསྐོར་ནང་མའི་ལྷོ་ངོས་ཞབས་སྐོར་གྱིས་འཁྱམས་རའི་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༣ (༡༩༥༩།༢།༢༡)གཟའ་སྐར་འཕྲོད་སྦྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་ཤིས་པའི་ཉིན་སྲིད་ཞིའི་འདྲེན་མཆོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གོང་རིམ་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་མཛད་ལམ་ལྟར་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་ཀྱི་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའ་ཆེན་མོའི་མཛད་སྒོ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུར།

དེ་ཉིན་གཞུང་གནས་ནས་ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་སྟེང་ཤོད་བར་གསུམ་གྱི་ལྷ་ཁང་ཁག་གིས་མཚོན་ཕྱོགས་བཅུའི་ྋརྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་མཆོད་སྤྲིན་མཐའ་ཡས་པ་སྤྲོ་འབུལ་དང༌། འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་གྱི་ཐུགས་རྒྱུད་གཏམས་པའི་དགེ་འདུན་ཁྲི་ཕྲག་གསུམ་ལ་ཉེ་བའི་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོར་ཡང་མང་འགྱེད་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས། ཁྱམས་ར་ཆེན་མོའི་མཐོངས་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་གོས་ལྷན་བསྡེབས་ཀྱི་མཛད་བརྒྱའི་དྲ་ཕྱེད་དང༌། ཀ་རིང་ཁག་ལ་ཧོར་སྤུ་མའི་ཀ་ཐུམ་དང༌། གོས་རྒྱུ་རྙིང་ཚོན་ཁྲའི་ཀ་འཕན། གདུང་མའི་དབར་གོས་ཚོན་ཁྲ་རྒྱུ་རྙིང་གི་ཕྱེ་ཕུར། ཏོར་ཕུར། རྒྱལ་མཚན་སོགས་མཆོད་རྫས་གཟབ་འགྲེམས། བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོའི་དབུ་ཐོད་བླ་བྲེ་དང༌། སྐུ་རྒྱབ་སློང་ཁྲ། སྟན་དཀར་རྡོ་རྗེ། འབོལ་དཀྲིས་སོགས་རུ་སུའི་རྒྱ་སེ་རྒྱུ་རྙིང་ཚོན་ཁྲའི་ཁྲི་ཆས་གཟབ་བསྒྲོན། སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་ཧོར་གོས་རྒྱུ་རྙིང་གི་ཡོལ་བ་སོགས་རྒྱན་འགྲེམས་ཞུ་སྒོ་ཁག་སྔ་ཉིན་ནས་ལེགས་པར་གྲ་སྒྲིག་ཞུས།

གོང་ཚེས་སྔ་དྲོ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྩེ་མོའི་སྟེང་ནས་རྨེ་རུ་བས་དུང་རྒྱ་དང༌། ཨེ་ཝཾ་སྟེང་ནས་གར་པས་རོལ་ཆའི་སྙན་སེང་ཕུལ། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་ནས་ཕྱག་འདྲེན་ཞབས་ཞུས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་ནས་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་ཁྱམས་རའི་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། གཞུང་ལེན་སློབ་དཔོན་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་ཤར་ཆོས་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གཞུང་གང་ཕུལ་བ་དང་མཐུན་པར་མཆོད་བརྗོད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གཞུང་དོན་གསུང་བཤད་ཀྱི་རིམ་པ་རྣམས་འབྲེལ་ཆགས་ཤིང་དོན་ཟབ་དག་གསལ་སྙན་པའི་དབྱངས་ཀྱི་གསུང་སྒྲས་དཔྱོད་ལྡན་འདུས་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་རྣ་བར་བདུད་རྩི་བསྐྲུན།

དེ་ནས་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། སླར་ཡང་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལྷ་ལྡན་གསུང་ཆོས་ར་བར་དམ་བཞེས་མཛད་སྒོ་བསྐྱངས་སླད་ཉིན་སྔོན་མ་ནས་བཟང་གོས་རྒྱུ་རྙིང་ཁ་གསར་གྱི་མཆོད་རྫས་དང༌། བཞུགས་ཁྲི། བདེ་སྟན་བཅས་གཟབ་བཞེས་འགྲེམས་སྒྲོན་ཞུས། རྡོ་སྐས་དང་པོའི་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་དམ་བཞེས་བཞུགས་ཁྲི་དང༌། དེའི་གཡས་སུ་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་སོ་སོའི་བཞུགས་ཁྲི། མུ་མཐུད་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁ། གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། སྤྲུལ་སྐུ་འབྲིང་ཆུང༌། གཡོན་ངོས་སུ་སྲིད་ཟུར། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། ཛ་དར་ཏཱ་ཐའི། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། ཤོད་སྐོར་རིམ་བཞི་སྲས་རྣམ་པ་ཡན་གང་ཤོང༌། རྡོ་སྐས་གཉིས་པའི་དབུས་སུ་ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་དང༌། གཞུང་ཞབས་བྱིངས། གདན་ས་གསུམ་གྱི་དབུ་མཛད་གསུང་བཟང་བ། མུ་མཐུད་ལུང་དང་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་དགེ་བཤེས་དང༌། སློབ་གཉེར་བ་ཁག རྡོ་གཅལ་དབུས་སུ་གདན་ས་གསུམ་གྱི་དབུས་རིས་མེད་དགེ་འདུན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པ་ཁྲི་ཕྲག་གསུམ་ལ་ཉེ་བ། དེའི་མཐའ་སྐོར་གཡས་གཡོན་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཞལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མཇལ་ཞིང༌། གསུང་གི་བདུད་རྩི་མྱོང་བའི་བསྐལ་བཟང་དགའ་སྟོན་དོན་དུ་གཉེར་པའི་དད་འདུས་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་མང་ཚོགས་སྐྱེ་བོ་ཕོ་མོ་ཁྲི་ཕྲག་འགའ་ཤས་འདུ་འཛོམས།

སྔ་དྲོ་རྟ་བདུན་དབང་པོའི་འོད་སྣང་དགེ་འཕེལ་དབུ་རྩེར་འཕྲོས་པ་དང་དུས་མཚུངས་གཙུག་ལག་ཁང་རྩེ་མོའི་ཡང་སྟེང་ནས་རྨེ་རུ་བས་དུང་རྒྱ་དང༌། ཨེ་ཝཾ་སྟེང་ནས་གར་པས་རོལ་ཆ་ཕེབས་བརྡ་བཏང༌། ཞབས་རས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན་བཅས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་ནས་ཕྱག་འདྲེན་ཞབས་ཞུས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཆོས་དང་དབུ་པཎ་མནབས་བཞེས་ཀྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ། གསུང་རའི་གསང་སྒོར་ཕེབས་པ་དང༌། ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་ནས་དམིགས་བརྩེ་མའི་གདངས་དབྱངས་རྒྱང་འཐེན་ཞལ་འདོན་བསྐུལ། རྣམ་གྲྭ་དུང་པ་ནས་ཚོགས་དུང་དཀར་པོ་བཏང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྡོ་ཁྲི་དང་པོའི་སྟེང་དམ་བཞེས་ཀྱི་བཞུགས་ཁྲིའི་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དབུ་ཞྭ་བླ་མ་སྒྲོ་རྩེ་མ་ཕྱག་ཟུང་གིས་བཏེགས་ཏེ་དབུ་དུད་པ་དང་བཅས་ཐུགས་སྨོན་མཛད་རྗེས་ཇི་སྐད་དུ། “མཁས་མང་ཁྲི་ཕྲག་དབུས་སུ་རབ་འབྱམས་གཞུང༌། འཇིགས་མེད་སེང་གེ་གླལ་བའི་གད་རྒྱངས་ཅན། གྲགས་པའི་བ་དན་དཀར་པོས་སྲིད་གསུམ་གྱི། གཙུག་ཏོར་ཡིད་འོང་དཔལ་དུ་སྦྱིན་པར་གྱུར།” ཞེས་སོགས་གསུངས་གྲུབ་པ་དང༌། གདན་ས་གསུམ་དང༌། ར་བ་སྟོད་པ་བཅས་པའི་མང་ཐོས་བློ་གསར་རིགས་པ་སྨྲ་བ་ལས་དང་པོ་བ་ཤས་ཆེ་བས་བསྡུས་གཞུང་དང༌། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་དཀའ་གནད་ལས་བརྩམས་པའི་བརྒལ་བརྟག་བགྲོ་གླེང་གི་རྟགས་གསལ་རིམ་པ་བཞིན་ཕུལ་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོས་སྐབས་དོན་དང་མཐུན་པའི་གསུང་ལན་ལེགས་པར་སྩལ་ཏེ་མཁས་པ་མགུ་བ་སྐྱེད་པའི་དགའ་སྟོན་བསྐྲུན་པར་མཛད། མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ་ནས་སྤྱན་རྒྱ་དང༌། སྤོས་འཛིན་སོགས་གོང་བཞིན་ཐོག་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གདན་ཞུས་ཀྱི་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

བསླབ་གསུམ་འཕགས་ནོར་བདུན་ལྡན་དགེ་འདུན་ཁྲི་ཕྲག་གསུམ་ལ་ཉེ་བའི་འདུས་ཚོགས་ཆེན་པོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་མཚན་བཞེས་ཀྱི་གཟབ་འཕར་བསྙེན་བཀུར་དུ་གཞུང་ས་མཆོག་ནས་བཞེས་ཐུག་མིང་རྟགས་དང༌། གསོལ་ཇ་ཀྱིམ་ཇ། དགེ་འདུན་རེའི་ཕྱག་ཏུ་བཀྲ་ཤིས་ཁ་བཏགས་རེ་དང༌། ཇ་སྦག་རེ། རིན་ཆེན་གཉིས་པའི་ཊམ་དཀར་གྲངས་བཅུ་རེ་ཡོད་པའི་ཤོག་ཆག་རེ་བཅས་སྩལ།

བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོའི་གཡས་གཡོན་དུ་སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་དང༌། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། སྤོས་འཛིན་པ་བཅས་སོ་སོའི་གདན་བཟོས། གཡོན་ངོས་ས་ཁྲིའི་སྟེང་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་བཞུགས་ཁྲི་དང༌། མུ་མཐུད་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། ས་ཁྲིའི་འོག་མདུན་ངོས་སུ་རྩེ་སྐོར་ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། ཁྱམས་རའི་སྟེང་དབུ་གཡབ་འོག་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་གྱིས་དབུས་ཤོད་སྐོར་སྲས་རྣམ་པ་ཡན། བླ་སྟེང་གཟིམ་འགག་ཏུ་རྩེ་ཤོད་དྲུང་དཀྱུས་བཅས་སོ་སོའི་གདན་ཐོབ་བཅས་སྔ་ཉིན་ནས་སྒྲོན་རྒྱག་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་གྲུབ་པ་དང༌། དྲུང་ཇ་ཕེབས་ཤིང༌། དུས་མཚུངས་དགུང་ཚིགས་མང་ཇ་ཚུགས། གདོང་གྲལ་འགོར་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་འབྲིང་རྣམས་ཞལ་སྤྲོད་ཀྱིས་བཞུགས། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་ནས་གདན་ཞུ་སྙན་སེང་འབྱོར་བསྟུན་རྩེ་མོའི་ཡང་སྟེང་ནས་སྙན་སེང་དུང་རྒྱ་དང༌། ཨེ་ཝཾ་སྟེང་ནས་གར་རོལ་པས་ཕེབས་བརྡ་བཏང༌། མགྲོན་ཆེས་སྟན་དམར་བརྒྱབ། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཞབས་རས། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་གཉིས་ནས་སྤོས་སྣེ། བླ་བྲང་ཁང་གཉེར་རྩེ་དྲུང་ནས་སྐུ་བསངས། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་ནས་ཕྱག་འདྲེན་ཞབས་ཞུས་ཀྱི་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་ནས་དམིགས་བརྩེ་མའི་གདངས་རིང་འགོ་བསྐུལ་གྱིས་ཚོགས་དམངས་ནས་འུར་འདོན་གནང་ཞིང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཁྱམས་རར་སྨོན་ལམ་ཚོགས་དབུས་བཞུགས་ཁྲི་ཆེ་མོར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་འབུལ་ཞུས།

ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་ནས་ཞལ་འདོན་རིམ་བསྐུལ་ཞུས་ཏེ་འདུས་མང་ནས་ཞལ་འདོན་ཚུགས། ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་སུ་མགྲོན་ཆེ་དང༌། གསོལ་གཞོན་ནས་ཕྱེད་གཟན་རྐྱང་བཞེས་ཀྱིས་གདོང་གྲལ་དཀྱིལ་ནས་གསོལ་ཇ་ཕེབས། བཞུགས་ཁྲིའི་སྐུ་མདུན་དུ་གསོལ་སེལ་གསོལ་གཞོན་ནས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་གསོལ་ཇ་བཏེགས་འབུལ་ཞུས་ཟིན་འཕྲལ་མགྲོན་ཆེ་དང༌། གསོལ་གཞོན་རྣམ་གཉིས་ཁྱམས་རའི་ནུབ་ངོས་གསང་སྒོའི་མཚམས་ཕེབས་པ་དང༌། གསོལ་ཐབ་ནས་ཆིབས་ཞབས་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་དང༌། མཁན་པོ་ལས་ཟུར་བཅས་པར་གསོལ་ཇ་ཕེབས། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་དང༌། ཆབ་བདག་མ་གཉིས་ནས་འདུས་ཚོགས་ཀྱི་གསོལ་ཇ་གདོང་གྲལ་བཞིའི་ནང་ཕེབས་པ་དང༌། མུ་མཐུད་གཡས་གཡོན་གྲལ་ནང་དང༌། བར་སྐོར་ལྷོ་བྱང༌། མདའ་གཡབ་འོག་སོགས་ལ་གསོལ་ཇ་རིམ་བཞིན་ཕེབས། གསོལ་ཞུ་བ་ཨོ་ལོ་རྣམས་ཁ་རས་དཀར་པོ་དང༌། ཞྭ་ཐོད་རས་དཀར་གྲུ་བཞི་སྦྱར་ཏེ་གསོལ་ཞུའི་དངུལ་རྐྱན་དང༌། ཟངས་རྐྱན་མཆུ་ལུང་འབྱར་བ་འཁྱེར་ཏེ་འདུས་ཚོགས་སུ་གསོལ་ཇ་ཞུས། ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་ནས་ཇ་མཆོད་ཕུལ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྨོན་ལམ་ཚོགས་མགོན་དུ་ྋཞབས་འཁོད་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་ལེགས་འབུལ་གྱི་ཆེད་དུ་གཞུང་གནས་ནས་སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་མདོ་ལུགས་ཀྱི་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་དང་འབྲེལ་ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་ནས་མཎྜལ་གསུང་བསྐུལ་མཚམས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་ཚོམ་བུ་བཏེགས།

ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་ཟབ་རྒྱས་མཛད་དེ་ཞིང་ཁམས་ཚོམས་བུ་འབུལ་གནང་སྐབས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དབུ་པཎ་བཞེས་ཏེ་ཚོམ་འབྲུ་འཐོར་བཞེས་མཛད་དེ་དགྱེས་བརྩེའི་ཞལ་བཞེས་བཀའ་དྲིན་བཀྲ་ཤིས་ཆེ་མཇུག ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེར་དབུ་གཏུགས་མཛད། ལྗགས་བཤད་གནང་རིང་འབུལ་དངོས་རྣམ་མང་ཚར་དུ་དངར་བ་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར་ཏེ་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་བཀོད་པས་སྣེ་དྲངས་སྐུ་རྟེན་ྋརྒྱལ་བ་ཚེ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་དང༌། གསུང་རྟེན་གསེར་བྲིས་ཚེ་མདོའི་གླེགས་བམ། ཐུགས་རྟེན་ལི་རྙིང་གི་རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན། སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་ཆས་ཆ་ཚང༌། གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད། རྫས་བརྒྱད། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན། གསེར་སྦྱངས་བཙོ་མའི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་འབར་བ་སོག་དར་སྔོན་པོའི་སྣེ་འདོགས་ཅན། དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ། གསེར་ཐུམ་དང༌། དངུལ་རྟ་རྨིག་མ་སོགས་རིན་ཆེན་སྣ་ལྔའི་རིགས། ཤིང་འབྲས་སོགས་ལྟང༌། གླང་ཆེན་གྱི་མཆེ་བ་མི་ཚད་མ། བསེ་རུའི་རྭ། པགས་རིགས། ཇ་མར་ཟས་རིགས་ཀྱི་ལྟང་ཚན་རྣམ་མང་བཅས་སྤྱན་ལམ་དུ་རིམ་བསྟར་གྱི་གསེར་སྦྱངས་བཙོ་མའི་འཁོར་ལོ་དང༌། དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ། འབུལ་ཐོ་བཅས་སྐུ་བཅར་གཟིམ་མཁན་ནས་བཞེས་ཏེ་དངུལ་ལྕོག་ཆེན་མོའི་སྟེང་དུ་འབུལ་ལམ་ཞུས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་གསོལ་ཇ་གོང་ལྟར་ཕེབས། གསོལ་སེལ་གོང་བཞིན་ཞུས། དེ་ནས་དགེ་འདུན་འདུས་མང་ལ་གསོལ་ཇ་ཕེབས། དེ་ནས་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་ྋཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་ཞལ་བཞེས་ཟབ་མོ་ལེགས་པར་ཐོབ་པའི་བཀའ་དྲིན་གཏང་རག་གི་ཡོན་དུ་འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་ནས་མཎྜལ་དབུ་སྐུལ་དང་འབྲེལ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་གཞུང་གནས་ཀྱིས་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་འབུལ་ཞུས་ཏེ་བཞུགས་གནས་སུ་འཁོད།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་རྒྱལ་བསྟན་དར་ཞིང༌། འགྲོ་ཀུན་བདེ་བ་སོགས་སྤྱི་སྒོས་ཡོངས་ལ་སྨན་པའི་ལྗགས་བསྔོ་ཐུགས་སྨོན་གྱི་རིམ་པ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་པའི་ཚིག་མཚམས་སོ་སོར་དགེ་འདུན་ཚོགས་མང་ནས་མཐུན་འགྱུར་འུར་འདོན་ཞུས། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་ནས་ཤིས་བརྗོད་ཀྱི་རིམ་པ་འདོན་བསྐུལ་ཞུས་མཚམས་སྐུ་བཅར་གཟིམ་མཁན་ནས་དབུ་པཎ་འབུལ་བཞེས། མཆོད་མཁན་ནས་འཐོར་ནས་ཕུལ་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཤིས་བརྗོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་འཐོར་བར་མཛད། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། མགྲོན་ཆེས་ཕྲག་སྟེང་སྟན་དམར་བརྒྱབ། རྩེ་མོའི་ཡང་སྟེང་ནས་དུང་རྒྱ་དང༌། ཨེ་ཝཾ་སྟེང་ནས་གར་རོལ་པས་ཕེབས་བརྡ་བརྡུང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཕྱག་འདྲེན་ཞབས་ཞུ་དང༌། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཞབས་རས། སྤོས་སྣེ་སོགས་ཀྱི་མདུན་བདར་ཏེ་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་ཕྱིར་ཕེབས་གདན་ཞུ་ཞུས།

ཉིན་གུང་ཚོགས་དབུས་དམ་བཅའ་འཇོག་གནང་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སླད། སྐལ་བཟང་ཁྱམས་ར་ཆེན་མོའི་དབུས་ཀ་རིང་གི་དབར་མཆོད་རྫས་རྒྱལ་མཚན་དཀར་པོའི་ཐད་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དམ་བཅའི་བཞུགས་ཁྲི་ཞལ་ནུབ་གཟིགས་བསྒྲོན།

བཞུགས་ཁྲིའི་གཡས་གཡོན་དུ་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་བཞུགས་ཁྲི། སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་མཚན་ཞབས་རྣམ་པ་དང༌། སྐབས་འདིའི་ལྷ་རམས་པ་ཁག བཞུགས་ཁྲིའི་གཡོན་ངོས་ཞལ་བྱང་གཟིགས་ཀྱི་མདུན་གྲལ་དུ་སྲིད་ཟུར་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། དེའི་རྒྱབ་ཛ་ཐའི་ནས། སྲས་རྣམ་པ་ཡན་ཤོད་སྐོར། བཞུགས་ཁྲིའི་གཡས་ངོས་ཞལ་ལྷོ་གཟིགས་ཀྱི་མདུན་གྲལ་དུ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། ཤར་བྱང་ཆོས་རྗེ། སྤྲུལ་སྐུ་འབྲིང་ཆུང༌། བཞུགས་ཁྲིའི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་རྩེ་སྐོར་ཛ་ཏཱ་དང༌། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། ལས་ཚན་རིམ་པ་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་ཕྱོགས་སུ་ཞལ་ཤར་གཟིགས་སུ་གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁས་པ་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་སྦར་ཁྱིམ་རྒྱས་ཤིང་མང་ཐོས་རལ་པའི་ཁུར་གྱི་བརྗིད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ། ཁྱམས་ར་ཆེན་མོའི་སྟེང་ཤོད་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་མང་ཐོས་བློ་གསར་རིགས་པ་སྨྲ་བས་ཡོངས་སུ་ཁེངས་པའི་དབུས་སུ་དམ་བཅའ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུར། ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་གཉིས་གདན་ཞུ་སྙན་སེང་ཞུ་བར་བཅར་བ་དང༌། རྩེ་མོའི་ཡང་སྟེང་ནས་དུང་རྒྱ་བཏང༌། ཨེ་ཝཾ་སྟེང་ནས་གར་རོལ་པས་ཕེབས་བརྡ་བརྡུངས། ཞབས་རས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཕྱག་འདྲེན་སོགས་ཀྱི་སྔུན་བསུས་ཏེ་སྐུའི་གསང་གསུམ་མཚན་དཔེའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཇལ་བ་ཙམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དབང་པོ་ཞི་བར་འགོད་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ྋགོང་ས་ལྷ་མིའི་རྣམ་འདྲེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སྟེ། སྐལ་བཟང་ཁྱམས་རའི་དམ་ཁྲི་ཆེན་པོར་ྋཞབས་སེན་གྱི་འཁོར་ལོ་བཀོད། ཤས་མི་བཟོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་གཟིགས་པ་ཡོངས་ལ་གཡོས་པས་མཐོང་ཐོས་དྲན་རེག་གི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་བོན་བསྐྲུན།

དེ་ནས་དབུ་ཞྭ་སྒྲོ་རྩེ་མ་ཕྱག་ཟུང་གིས་བཏེགས་ཏེ་དབུ་དུད་པ་དང་བཅས་ཐུགས་སྨོན་ཡུན་རིང་མཛད་གྲུབ་བསྟུན། འཕགས་བོད་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་ཟིལ་མངར་རོ་བཅུད་མྱངས་པས་ལུང་རིགས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ལུས་སྟོབས་དར་ལ་དྲག་པའི་གདན་ས་གསུམ་དང་རྭ་བ་སྟོད་པའི་སློབ་གཉེར་བར་ཤར་པ་གཙོ་གྱུར་མཁས་པ་བཅོ་ལྔ་ནས། མདྷཡ་མག་སྟེ། དབུ་མའི་སྐོར་དང༌། པྲཛྙ་པཱ་ར་མི་ཏ་སྟེ། ཕར་ཕྱིན་གྱི་དཀའ་གནད་ལས་བརྩམས་པའི་རྟགས་གསལ་ཕུལ་བར་རྣམ་འབྱེད་ལུང་རིགས་ཀྱི་གསུང་ལན་ཐོགས་མེད་སྩལ་བས་དེར་འདུས་རིགས་སྨྲ་བ་མཐའ་དག་གི་ཡིད་མཚོར་དགའ་དད་ཀྱི་རླབས་ཕྲེང་ཅི་ཡང་འཕྱུར་བར་མཛད།

སྐབས་འདིར་གཞུང་བསྟེན་དགྲ་ལྷའི་གཙོ་བོ་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་གྲགས་ལྡན་ཆེན་པོ་གློ་བུར་ཐོག་བབས་ཁོག་བརླམས་ཀྱིས་འགུལ་འཆམ་པད་ཕུལ་དང་འབྲེལ་བདེན་བཞིའི་ཆོས་འཁོར་ལས་བརྩམས་པའི་རྟགས་བསལ་ཕུལ་བར་བཀའ་ལན་སྩལ།

མུ་མཐུད་བརྒལ་བརྟག་བགྲོ་གླེང་གི་མཇུག་སྐྱོང་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དང༌། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཞབས་རས། ཕྱག་འདྲེན་ཞབས་ཞུ་སོགས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་ཕེབས་བརྡ་དང་བསྟུན་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གདན་ཞུ་ཞུས་ཏེ་ངང་ཙམ་སྐུ་ངལ་གསོས་ནས་ལྷོད་བཞུགས་གནང༌། དེ་ནས་དགོང་ཇའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གཞུང་བཤད་སོགས་ལེགས་པར་སྩལ། དགོང་ཇའི་བཤེར་ཐག་ཆོད་པ་དང་བསྐལ་བཟང་ཁྱམས་ར་ཆེན་མོའི་རྒྱལ་མཚན་དཀར་པོའི་འོག་ཏུ་དམ་བཅའི་བཞུགས་ཁྲི་སོགས་ལེགས་པར་བསྒྲོན།

འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་ནས་ྋསྙན་སེང་བྱུང་བསྟུན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྤྱན་སྤོས་སོགས་གོང་བཞིན་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དམ་བཅའི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་ཀྱི་པད་མོ་རྣམ་པར་བཀོད་པ་ན། མཐའ་ཡས་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེའི་དབྱིངས་སུ་རྣམ་དཔྱོད་ལུང་རིགས་ཀྱི་གཤོག་རྩལ་རབ་ཏུ་རྫོགས་པའི་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་དང་རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨདཀྱི་བླ་སྤྲུལ་ཁག་དང༌། བཀའ་རབ་འབྱམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་གཙོས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དཀའ་གནད་ལས་བརྩམས་པའི་བགྲོ་གླེང་མཁས་པ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ནས། བྷི་ནཱ་ཡ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དང༌། ཨ་བྷི་དྷརྨ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་བཅས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་རིམ་པ་བཞིན་ཕུལ་བའི་ཚེ་ཞུམ་པ་དང་བག་ཚ་བ་མེད་པར་དགྱེས་འཛུམ་ལྷུག་པར་གྲོལ་བའི་སྒོ་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་ཞིང༌། གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་བཞེད་སྲོལ་མ་འདྲེས་པ། རང་ལུགས་འཛིན་མཚམས་འཕྱུགས་མེད་ཀྱི་གསུང་ལན་ཞིབ་ལྷུག་ཏུ་སྩལ་བ་མ་ཟད། དཀའ་གནད་ཀྱི་མདུད་རྒྱ་ཇི་ལྟར་བརྩེགས་ཀྱང༌། མཁྱེན་དཔྱོད་སོར་མོའི་འདུ་བྱེད་གཅིག་གིས་ལེགས་པར་བཀྲོལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། གཟུར་གནས་མཁས་མང་དགྱེས་པའི་གཟིགས་མོ་དང༌། ཕུལ་བྱུང་ལེགས་བཤད་ཀྱིས་ཚིམ་པར་མཛད་པའི་ཚུལ་དེར་དཔྱོད་ལྡན་མཁས་པ་ནང་ཁུལ་གྱིས་སྒྲོ་སྐུར་སྤངས་ཏེ་རང་བཞིན་བརྗོད་པའི་འཕྲོས་གླེང་དུ། “ྋརྒྱལ་མཆོག་འདི་ནི་ད་ལྟ་སྐུ་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང༌། རང་ཅག་ལྟ་བུ་འདུས་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་ལྷན་དུ་བགྲོ་གླེང་སློབ་གཉེར་གནང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་མེད་པར་མཚན་ཞབས་ཉུང་ཤས་ལ་བརྟེན་པ། དེ་ཡང་རང་ཅག་ལྟར་ཉིན་མཚན་ལོ་ཟླ་སྦྲེལ་པའི་དུས་སྐབས་མེད་པར་ཆབ་སྲིད་མཛད་བྲེལ་གྱི་ཞོར་ལས་ལྟ་བུ་གྱུར་པ་ཞིག་ལ། གཞུང་ཚང་མར་མཁྱེན་རླབས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ནི་འཕགས་མཆོག་ཕྱག་ན་པད་མོ་མི་ཡི་ཤ་ཚུགས་ཅན་དུ་གྲགས་པ་དོན་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ལས། དེ་མིན་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་མཛད་བཟང་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་མི་སྲིད་”ཅེས་དད་གུས་དག་སྣང་དང༌། བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་གླེང་མོལ་ཕན་ཚུན་འགྲན་པ་བཞིན་དུ་འཕེལ་པར་གྱུར་ཞིང༌། དེ་བཞིན་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རང་རྣམ་དུ། “སྔ་དྲོ་གསུང་ཆོས་ར་བར་ཚད་མ། ཉིན་གུང་ལ་དབུ་ཕར། དགོང་དྲོ་འདུལ་མཛོད་བཅས་ཀྱི་གཞུང་དོན་དཀའ་གནད་ལས་བརྩམས་པའི་བརྒལ་བརྟག་རིགས་སུས་ཕུལ་ལ་གསུང་ལན་ཐོགས་མེད་དུ་སྩལ་བས་གཟུར་གནས་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་རྣམས་དད་གུས་ཀྱི་པདྨོ་བཞད་ཅིང༌། མཁས་རློམ་ཁེངས་དྲེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པའི་འཁྲི་ཤིང་ཉམ་ཉེས་པར་བྱས་ཏེ་ང་རྒྱལ་གྱི་གདེངས་ཀ་ལ་ཞབས་མཐིལ་གྱིས་སྐྱང་ནུལ་མཛད་པའི་ངོ་མཚར་ལྟད་མོའི་སྐལ་བཟང་ལོངས་སུ་སྤྱད།” ཅེས་གསལ་བ་དེ་ལྟར་དགོང་དྲོའི་དམ་བཅའ་ཆེན་མོ་ལེགས་པར་གྲུབ་ནས་ཞབས་རས་སྤྱན་སྤོས་ཕེབས་བརྡ་དང་བསྟུན་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༤ (༡༩༥༩།༢།༢༢) གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཉིན། ྋརྒྱལ་ཀུན་སྙིང་རྗེའི་རང་གཟུགས་བོད་ལྗོངས་ཁ་བ་རི་པའི་ལྷ་སྐལ་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་ནོར་ྋགོང་ས་ལྷ་མིའི་རྣམ་འདྲེན་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཉིད་སྔོན་དུས་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་འདིར་བྱོན་པའི་རྒྱལ་བློན་དང༌། ལོ་པཎ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། ངུར་སྨྲིག་འཆང་བ་སོགས་ཀྱི་སྐུའི་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཇི་སྙེད་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང༌། ཁྱད་པར་དེང་གི་སྐབས་སུ་སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཆང་བ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ཚུལ་དུ་བྱོན་ནས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཆོས་སྲིད་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཕྱག་མཚན་དུ་བདག་གིར་བཞེས་པ་མ་ཟད། འགྲོ་ལ་ཕན་བདེ་མ་ལུས་པ་འབྱུང་བའི་གཞི་སྒོ་གཅིག་པུ་ནི་རྣམ་འདྲེན་སྟོབས་བཅུ་མངའ་བའི་བསྟན་པ་ལ་རག་ལས་པ་དང༌།

དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། “འདི་ན་དང་པོར་ཐོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང༌།” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཐོག་མར་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང༌། དགོངས་འགྲེལ་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུར་ཐོས་བསམ་གཏིང་ཕྱིན་པར་བྱ་བ་ཆེས་གལ་ཆེ་བར་གཟིགས་ནས་ཚད་མ་དང་ཕར་ཕྱིན། དབུ་མ་འདུལ་མཛོད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་གོང་རིམ་ལས་ཆེས་ལྷག་པའི་རྟག་གུས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཤུགས་དྲག་གི་སྒོ་ནས་ཐུགས་གཉེར་གསན་བསམ་མཛད་ཅིང༌། དེར་མ་ཟད་སྐུ་ཕྲེང་གོང་རིམ་ནས་སྦྱངས་པ་སྔོན་སོང་ལ་བརྟེན་ནས་གཞུང་ཆེན་མང་པོའི་ཚིག་དོན་གྱི་དཀའ་གནད་ཇི་འདྲ་ཞིག་ལའང་ཐོགས་ཐུག་མེད་པའི་མཁྱེན་རབ་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པ་མངའ་གཤིས། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དགའ་ཁྲི་གླིང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས། ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་གདན་ས་གསུམ་དུ་གླིང་བསྲེའི་དམ་བཅའ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ཆེན་པོས་འབྲས་སྤུངས་སུ་རྡོ་རམས་པའི་དམ་བཅའ། ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་བཅས་མཛད་འདུག་པ་བཞིན། མགོན་པོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་མཛད་བཞེས་ཐུབ་པ་ངེས་པར་གནང་དགོས་པའི་སྙན་བསྐུལ་ཇི་ལྟར་མཛད་པ་བཞིན་སྔ་ལོ་བཤད་སྒྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་འཇོག་གནང༌།

ཁྱད་པར་འདི་ལོ་ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་དུས་ཆེན་དང་སྟབས་བསྟུན་གདན་ས་གསུམ་སོགས་ཀྱི་ཐེག་པ་མཆོག་དམན་གྱི་འཕགས་པའི་ཚོགས་དང༌། སོ་སྐྱེའི་དགེ་འདུན་འཁོར་ཚོགས་ཁྲི་ཕྲག་གསུམ་ལ་ཉེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ྋརྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་དགོངས་འགྲེལ་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་བཅས་གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་དཀའ་བའི་གནད་ལ་བགྲོ་གླེང་དམ་བཅའ་ཆེན་མོའི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་དགའ་སྟོན་ཆེད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་རྟེན་འབྱུང་ལེགས་འབུལ་བསྟར་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ྋཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་གསོལ་བ་འདེབས་སླད་སྐལ་བཟང་ཁྱམས་ར་ཆེན་མོར་གདུགས་དང༌། རྒྱལ་མཚན། དྲ་བ་དྲ་ཕྱེད་སོགས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་པས་མངོན་པར་བརྒྱན་ཞིང༌། སྟོན་ཆེན་དཀར་སྤྲོ་སྤམ་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བ་རྒྱས་པར་བཤམས། དགུང་ཚིགས་བཤེར་ཐག་ཆོད་པ་དང༌། རྩེ་མོའི་ཡང་སྟེང་ནས་རྨེ་རུ་བས་སྙན་སེང་དུང་རྒྱ་དང༌། ཨེ་ཝཾ་སྟེང་ནས་གར་རོལ་བས་ཕེབས་བརྡ་བཏང༌། ཞབས་རས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། དབུ་གདུགས། བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་སྤོས་སྣེ་བཅས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས། རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་གཉིས་ནས་ཕྱག་འདྲེན་ཞབས་ཞུས་ཀྱི་ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེ་ནས་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྐལ་བཟང་ཁྱམས་ར་ཆེན་མོའི་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་རྣམ་གྲྭ་རྡོར་དབུ་དང༌། གསུང་བཟང་བའི་ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་སུ་མཆོད་རོལ་དང་བཅས་རིན་རྒྱན་ཁྲི་པས་རྟགས་བརྒྱད། རྫས་བརྒྱད། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་རེ་རེ་བཞིན་འདེགས་འབུལ་ཞུས། དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་གུས་ཕྱག་དང་འབྲེལ་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། དགའ་བྱང་ཕ་ར་དགེ་བཤེས་བསམ་གཏན་ཆོས་འཕེལ་དང༌། འབྲས་བློ་གླིང་དགེ་བཤེས་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས།

མཇལ་ཐེངས་དང་པོར་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྲིད་ཟུར། ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཁག ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་དབུས་རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ། གདན་ས་གསུམ་གྱི་སློབ་དཔོན། ཞབས་གསར་བ་ཤོད་དྲུང་ཚ་རོང་སྲས་ཕུན་ཚོགས་རྒྱལ་མཚན་དང༌། རྩེ་དྲུང་སེར་བྱེས་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་རིང༌། བཀྲས་ལྷུན་བླ་བྲང་དང༌། ས་སྐྱའི་མི་སྣ། ལྷ་སར་གཏན་སྡོད་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་དང༌། བལ་གཞུང་སྐུ་ཚབ། འབྲུག་ལོ་ཕྱག ཁ་ཆེ་འགོ་པ་བོད་གཞུང་ནས་བསྐོ་གནང་ལས་ཚན་པ་དང༌། ལས་རོགས་བཅས་ནས་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣར་དཀར་རྩིས་པས་དཀར་ཡོལ་བཏང༌། མུ་མཐུད་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། བགྲོ་གླེང་མཚམས་བཞག གར་དང་པོ་འཁྲབ་སྟོན་ཞུས། གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ་དང༌། བཞེས་ཐུག་རིམ་བཞིན་ཕེབས་བཞེས་རིང༌། གར་པས་འཇམ་རོལ་བསུ་སྣ་བཏང༌། སྟོན་ཆེན་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་མངར་ཆའི་རིགས་སོགས་ཀྱི་གསོལ་བསྐངས་སྡེར་བཅས་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་སྤམ་མཐོ་སྒྲིག་འབུལ་ཞུས་པ་ལྟར། གསོལ་དཔོན་སྐུ་གཞོན་དང༌། རྩེ་ཤོད་ཕྱག་མཛོད། རྩེ་གསོལ་ཐབ་པ་བཅས་ནས་གསོལ་ཁེབས་ཕྱེས་ཟིན་མཚམས། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་དང༌། མགྲོན་གཉེར་རྣམས་ནས་ཕྱེད་གཟན་ཕབ་སྟེ་གསོལ་བསྐངས་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས་ནས་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་ཆེ་བས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། སྲིད་ཟུར་བཅས་པར་གསོལ་བསྐངས་ཕུལ་གྲུབ་བསྟུན། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། གདན་སའི་མཁན་བླ། ཤོད་སྐོར་སྲས་རྣམ་པ་ཡན། ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་བཅས་ལ་གསོལ་བསྐངས་ཤིང་འབྲས་འགྲེམས་འབུལ་ཞུས། དཀར་སྤྲོ་རྣམས་མི་དམངས་ལ་བསྡེབས་མཆོངས་སུ་ཐོབ་ཀྱི་སྟོན་ཆེན་སྩལ། བགྲོ་གླེང་ཚུགས། མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པར། ལྷ་ས་ཚོ་པ། ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ཤེལ་གྲོང་འབྲོང་རྩེད། སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ། བདེ་ཆེན་བྲོ་པ། གནམ་བྲོ་ཐག་རྩེད། ཨོམ་ཁང་བྲོ་པ་བཅས་ནས་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་བར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། གར་གཉིས་པ་འཁྲབ་སྟོན་ཞུས། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས།

མཇལ་ཐེངས་གསུམ་པར། རིགས་ཀྱི་ཅོད་པན་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྣམ་གཉིས་ནས་ལོ་མང་རིང་སྐུ་ངལ་ཁྱད་བསད་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔའི་རིགས་ལམ་གསན་བཞེས་སྒྲོན་འབུལ་མཐར་ཕྱིན་མཛད་ཐོག མཚན་ཞབས་དགའ་བྱང་གསེར་ཀོང་ཐུབ་བསྟན་སྟོབས་འབྱོར་དང༌། དགའ་ཤར་དགེ་བཤེས། སེར་བྱེས་དགེ་བཤེས་དངོས་གྲུབ་ཚོགས་གཉིས། སེར་སྨད་རྒྱལ་རོང་དགེ་བཤེས་མཁྱེན་རབ་རྒྱ་མཚོ། འབྲས་བློ་གླིང་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་དོན་ལྡན། སྒོ་མང་རྒྱ་མཚོ་གླིང་ཐུབ་བསྟན་སྐལ་བཟང༌། བདེ་ཡངས་དགེ་བཤེས་ཆོས་འཕེལ་དགའ་བ་བཅས་ནས་ཀྱང་རིགས་ལམ་བགྲོ་གླེང་རྩོད་གྲྭའི་སྲི་ཞུའི་ཞབས་འདེགས་མཐར་ཕྱིན་ཞུས་པ་བཅས་ལ་བརྟེན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔར་གསན་བཞེས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་འབྲས་རྟགས་སུ་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་མཁས་མང་ཁྲི་ཕྲག་འདུ་བའི་དབུས་སུ་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའ་འཇོག་གནང་གི་མཚན་བཞེས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་གཤིས། ད་ལམ་གཞུང་གནས་ནས་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། མཚན་ཞབས་རྣམ་པར་ལེགས་སྐྱེས་བསྟར་འབུལ་གྱི་མཛད་སྒོར། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ནསྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་འབུལ་དང༌། མཚན་ཞབས་སོ་སོས་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་ཕུལ། ཕྱག་དབང་ཞུས། གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ནས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་གཞུང་གནས་ཀྱི་ལེགས་འབུལ་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང༌། མཚན་གཟོས། ཐོབ་གཞིས་སྩལ་བའི་བཀའ་ཤོག་བཅས་འབུལ་གནང་མཇུག་རྩེ་འཕྲལ་སྡེ་ལས་ཁུངས་དང༌། སྐུ་སྒེར་མཛོད་ཆུང་སོ་སོ་ནས་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་རེ་རེ་དང༌། དབུ་ཞ་པཎ་ཞྭ། གོས་ཆེན་གྱི་གྷན་ཕྱར། ནམ་རྒྱུ་སྤྱན་སྦུབ། གོས་ཆེན་ལྟེབ་དྲིལ། བཟང་ཇ། མར་ལྟང༌། གསེར་ཐུམ་གཅིག་དང༌། རྒྱ་དངུལ་རྟ་རྨིག་མ་གཉིས་རེ། འབྲས་ལྟང༌། ཤིང་འབྲས་ལྟང་གིས་གཙོས་གོས་ཡུག་གི་དགུ་ཚན་དང༌། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ་སོ་སོར་དབུ་ཞྭ་སྒྲོ་རྩེ་མ། ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར། དེ་བྱིངས་གནང་ཆ་གོས་ཡུག་ལྔ་ཚན་བཅས་སོ་སོའི་མདུན་དུ་སྒྲིག་འབུལ་ཞུས། སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་ནས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། མགྲོན་ཆེས་མཚན་ཞབས་རྣམ་པར་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས།

བགྲོ་གླེང་དགེ་བཤེས་གཉིས་ནས་ཚིག་བཀྲ་བཅད་དེ་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་སྲུང་དང༌། འཕྲལ་བདེའི་སོང་གསལ་གནང་ཆ་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། སྤྱན་རྒྱ་དང༌། སྤོས་འཛིན། ཞབས་རས། ཕྱག་འདྲེན་དང་བཅས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཆོ་འཕྲུལ་ཟླ་བའི་ཚེས་ ༡༥ (༡༩༥༩།༢།༢༣)ཉིན་ཞོགས་ཚོགས་སྔ་ཚུགས་གྲོལ་བསྟུན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་རིམ་པ་གྲུབ་པ་དང༌། གྷན་ཌིའི་སྒྲ་དང་བསྟུན་སྐུ་བཅར་རྣམ་པ་དང༌། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན་སོགས་ནས་སྔུན་བསུས་ཏེ་ཁྱམས་ར་ཆེན་མོའི་མཁས་མང་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོའི་དུས་འབྲེལ་གསོ་སྦྱོང་ཚོགས་མགོན་དུ་ཐུབ་པའི་བསྟན་ལ་ཐུབ་དབང་རང་ཉིད་སླར་བྱོན་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྲིད་ཞིའི་རྣམ་འདྲེན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོའི་སྐུ་མདུན་དུ་བདེ་སྟན་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་དེ་ལྟུང་བ་ཕྱིར་བཅོས་ཀྱི་རིམ་པ་རྣམས་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དང༌། བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་གསོ་སྦྱོང་གི་མདོ་གསུང་སྒྲོག་སོགས་གསོ་སྦྱོང་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དང་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས།

དེ་ནས་གསུང་ཆོས་ར་བར་སྔར་གྱི་མཛད་ལམ་ལྟར་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་རབས་ལས་བརྩམས་པའི་གསུང་ཆོས་མཛད་སྒོའི་གྲ་སྒྲིག་ཆ་ཚང་ཞུས་ཟིན་ནའང༌། ཆོས་ཟབ་སར་བདུད་ཟབ་པའི་དཔེ་ལྟར། ཁ་ཉིན་ཚེས་ ༡༣ ཉིན་དམ་བཞེས་དངོས་གཞིའི་སྔ་དྲོ་གསུང་རའི་མཛད་སྒོའི་སྐབས་རྒྱ་དམར་གྱིས་གསུང་རའི་ཐད་ཀའི་རྒྱ་མིའི་སྡོད་ཁང་ཡང་སྟེང་དང༌། སྒེ་ཁུང་ཁག་ལ་བྱེ་ཕད་བརྩིགས་པའི་འཛིང་རགས་ཆེད་བཟོས་ཐོག་མཚོན་ཆ་འཁྱེར་བའི་རྒྱ་དམག་གིས་ཉུལ་བལྟ་དང༌། སོ་ཁུང་ཁག་ནས་མེ་མདའ་བསྡིགས་པ་སོགས་བློས་འགན་མི་བཟོད་པའི་བྱ་ངན་བྱས་པ་མ་ཟད། འདི་ཉིན་ཡང་རྒྱ་དམག་གིས་ཉུལ་ཞིབ་བྱེད་བཞིན་པས་སྐུ་ཕྱར་འགན་བློས་བཟོད་བྲལ་ལ་བརྟེན་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་དང༌། བོད་མི་མང་མགྲིན་གཅིག་ནས་དེ་ཉིན་གསུང་རར་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་མཛད་པའི་གསོལ་བ་ཕུར་བཙུགས་སུ་བཏབ་པ་ལྟར་གསུང་རར་ཆིབས་བསྒྱུར་གློ་བུར་ངང་འཐེན་མཛད། སྐུ་ཚབ་ཏུ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ཏེ་སྔར་སྲོལ་འཁྲུངས་རབས་གསུང་ཆོས་གནང༌།

གུང་ཚིགས་གྲོལ་བ་དང༌། ཁྱམས་ར་ཆེན་མོར་སྨོན་ལམ་སྐམ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཞུགས་ཁྲི་ཁྱམས་རའི་དབུས་ཀ་རིང་འོག་ཞལ་ཤར་གཟིགས་ཀྱི་ཇོ་བོ་ཆེན་པོར་ཞལ་ཕྱོགས་ཏེ་བསྒྲོན། བཞུགས་ཁྲིའི་གཡས་ངོས་སུ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྲིད་ཟུར། ཧོ་ཐོག་ཐུ། སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། གཡོན་ངོས་སུ་ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། གདན་སའི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། དེའི་རྒྱབ་གསུང་བཟང་བ། མདུན་དབུས་སུ་འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་དང༌། གྲྭ་ཚང་བཞིའི་ཆོས་དབྱངས་དབུ་མཛད་ཁག ཀ་རིང་སྟེང་གི་སེང་གེའི་ཁ་འོག་བཞུགས་ཁྲིའི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་བྱིངས། དེའི་རྒྱབ་གཡས་གཡོན་མཐའ་སྐོར་ཡོངས་རྫོགས་དགེ་འདུན་དམངས་བཅས་རང་རང་གདན་གྲལ་དུ་འཁོད་བསྟུན། ཕེབས་རས། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཕྱག་འདྲེན་ཞབས་ཞུ་སོགས་ཀྱིས་མདུན་བདར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་ནས་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་གདན་ཞུས་ཀྱིས་བཞུགས་ཁྲིའི་སྐུ་མདུན་སྟན་དམར་སྒྲོན་འབུལ་སྟེང་སྐུ་ཕྱག་ལན་གསུམ་མཛད།

དེ་ནས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། མཛོད་གོས་སེར་པོའི་དབུ་གདུགས་ཕུབ། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་ཀྱིས་གསུང་བཟང་མཐོན་པོའི་སྒོ་ནས་ཞལ་འདོན་ལེགས་བྲིས་མ་དང༌། སྐབས་གསུམ་པ། ཐོག་མཐའ་མ། བྱམས་སྨོན་སོ་སོར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གདངས་དབྱངས་དང་བཅས་རིམ་བཞིན་བསྐུལ། “ཁྲིམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐྱོན་མེད་ཅིང༌།” ཞེས་པའི་ཚིགས་མཚམས་སུ་ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད་མཇལ་བཅར་ལ་མཇལ་དར་རང་སློག་ཐོག་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

དེ་རྗེས་གྲྭ་ཚང་བཞིའི་ཆོས་དབྱངས་དབུ་མཛད་ནས་འགྱུར་ཁུག་རྟ་རིང་ཟུར་གསལ་གྱི་ཞལ་འདོན་སྤྱན་འདྲེན་དང༌། ཁྲུས་གསོལ། མཆོད་འབུལ། མཎྜལ་སོགས་རིམ་བཞིན་གསུངས། ཚིགས་མཚམས་སུ་གསོལ་ཐབ་ནས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། མཆོད་ཕྲེང་སྐབས་དར་ཟབ་ལས་བསྐྲུན་པའི་རྟགས་བརྒྱད། སྣ་བདུན། མུ་ཏིག་གི་དྲ་ཕྱེད་ལྡན་པའི་སྣམ་སྦྱར་སོགས་དངོས་བཤམས་མཆོད་རྫས་རྣམས་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་རིམ་འབུལ་མཛད།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བདེ་ཆེན་སྨོན་ལམ་དང༌། བསྟན་འབར་མ། ལྗགས་བསྔོ་བཅས་རིམ་བཞིན་གསུང་བསྐུལ་མཛད་སྐབས་ཚོགས་ཡོངས་ནས་མཐུན་འགྱུར་ཞུས། ཤིས་བརྗོད་གྲུབ་བསྟུན་ྋགོང་ས་མཆོག་སེང་ལྡེང་སྒོ་མོ་བརྒྱུད་གདན་ཞུ་ཞུས་ནས་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས་འབྲེལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་རང་བྱུང་ལྔ་ལྡན་གྱི་སྐུ་མདུན་དང༌། ཇོ་བོའི་སྐུ་མདུན་པང་གཅལ་སྟེང་སོ་སོར་སྟན་དམར་སྟེང་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ། བཞུགས་སྲབ་བདེ་སྟན་ཐོག་རིམ་བཞིན་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་དེ་རྣམ་གྲྭ་དབུ་སློབ་དང༌། གསུང་བཟང་བ་བཅས་ནས་སྤྱན་འདྲེན་ཁྲུས་གསོལ་དང་ཡན་ལག་བདུན་པ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྤྱན་སྔར་འཕགས་བསྟོད་དང༌། ཇོ་བོའི་སྤྱན་སྔར་བདེ་སྨོན་བཅས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་ཐུགས་སྨོན་མཛད། རྩེ་སྡེ་དྲུང་རྣམ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཐུགས་སྨོན་ཞུས་པའི་སྙན་ཤལ་ལྷ་ཁང་ཁག་སོ་སོར་རིམ་བཞིན་འབུལ་གནང་དང་སྦྲགས་གནས་གཟིགས་འཕྲོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་དཔལ་ལྕོག་གསང་སྒོ་བརྒྱུད་དཔལ་ལྷ་ལྕོག་ཏུ་དཔལ་ལྡན་དུང་སྐྱོང་དབང་མོའི་གཟབ་གསོལ་སླད་བཞུགས་ཁྲི་སྔོན་སྒྲོན་ཐོག་ྋཞབས་སོར་འཁོད།

བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། རྣམ་གྲྭ་དབུ་སློབ་དང༌། གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་དཔལ་ལྷའི་གཟབ་གསོལ་ཞལ་འདོན་ཚུགས། དབུ་མཛད་ཀྱི་ཇ་བརྡ་དང་བསྟུན་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། མཛད་ཞབས་སུ་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་རྩེ་སྐོར་འཕྱ་གྲུ་འཕྱར་སྟོད། ཤོད་སྐོར་རིམ་བཞི་ཡན་རྒྱན་གཞི་སྔོན་པོ། ལས་དཀྱུས་རྣམས་རྒྱ་ལུ་ཆས། དཔལ་གསོལ་མ་ཞེས་པའི་འཁྲི་ཁུངས་སྡེ་དཔོན་མི་དྲག་དང༌། ཡབ་གཞིས། བཀའ་བློན་སོགས་ནས་གཏན་བཙུགས་ཀྱིས་དཔལ་ལྷ་ཞི་དྲག་གི་གཟབ་གསོལ་ནན་མཛད་དང༌། དཔལ་ལྷ་རི་རབ་ཞེས་པའི་དུས་ཆེན་སོགས་ལ་བཅར་དགོས་པའི་དཔལ་གསོལ་མ་བུད་མེད་བཅུ་དྲུག་ནས་གྱོན་གོས་སྟེང་བརྩེགས་དང༌། ལྷམ་རས་ཟོན། རྣ་རྒྱན། སྐེ་རྒྱན། དོ་ཤལ་དཀར་དམར། མུ་ཏིག་གི་སྤ་ཕྲུག་དང༌། མུ་ཏིག་ཐུ་ཁོག་སོགས་བུད་མེད་ཀྱི་གནའ་ཆས་རྒྱན་གོས་གཟབ་མཆོར་ཐོག་ལག་ཏུ་མདའ་དར་རྩེ་ལྔ་དར་ཚོན་གྱིས་བརྒྱན་པ་དང༌། ཕྱེ་མར་ཐོགས་ཏེ་དཔལ་གསོལ་དབུ་མཛད་ཀྱིས་འགོ་བསྐུལ་ནས་གདངས་དབྱངས་སྙན་འགྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་དཔལ་ལྷ་ཞི་དྲག་གི་བསྐང་བཤགས་དང༌། བསྟོད་དབྱངས་འབུལ་བ། གཟིམ་པ་འགོ་དམག་གནའ་དུས་ཀྱི་ཁྲབ་རྨོག་དང་མདའ་གྲི་མདུང་སོགས་ཀྱི་གོ་མཚོན་ཐོགས་པ་རྣམས་ནས་དཔལ་ལྕོག་གཡབ་ཁོར་སྟེང་ཤོད་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་རྦད་དང༌། ལྗགས་རྒྱང༌། ཀི་བསོའི་སྒྲ་སྒྲོག་པ། ལྷ་གཉེར། རྩམ་ལེན་བཅས་ནས་ཚོགས་ཕུད་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སོགས་སྒྲིག་བཤམས་ཞུས་པ་རྣམས་བཀྱེ་ཆོག་ཁུངས་སོ་སོར་སྩལ། ཞོལ་གཉེར་ལས་ཁུངས་དང༌། དེའི་མངའ་འོག་ཉེ་འཁོར་གཞིས་ཁག་བཞི་ནས་ལྷ་མོའི་བསྐང་རྫས་ཀྱི་རྟེན་རྟ་དང༌། དྲེའུ། གཡག་ལུག་སོགས་ལ་ཆོ་གའི་དོན་དང་མཐུན་པའི་སྒ་སྲབ་དར་སྣས་བརྒྱན་ཏེ་ཁྱམས་རའི་སྒོ་མཆོར་འོག་ཏུ་སྒྲིག་འབུལ་ཞུས།

ཕྱོགས་འགྲུལ་དང༌། ལྷ་ཞོལ་གྲོང་ཁྱེར་མི་མང་ནས་གཟབ་མཆོར་གྱི་དཔལ་ལྷ་ལྕོག་ཏུ་བསང་གསོལ་དང༌། འཕྲིན་སྐྱེམས་འབུལ་བ་མ་ཟད། བར་སྐོར་ཁོར་ཡུག མདོར་ན་གླིང་སྐོར་ལམ་བརྒྱུད་བསང་དུད་ནམ་མཁའ་ཁེངས་པ་འབུལ་བ་དང༌། དར་ལྕོག་ཚོས་ཚོགས་དར་ལྡི་གང་སར་བཙུགས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་ལོ་ཞེས་པའི་ཀི་བསྭོའི་སྒྲས་ལྷ་དག་དགྱེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱས།

དཔལ་ལྕོག་ཚོགས་དབུས་སུ་བཞེས་ཐུག མངའ་གསོལ་གཏང་རག་མཚམས་དཔལ་ལྡན་དུང་སྐྱོང་དབང་མོར་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་ནང་མཛོད་སྣ་ལྔ་སྡེ་དྲུང་ནས་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས། ཤིས་བརྗོད་སྐབས། ཀ་དར་ཁྲི་དར་ཕུལ་ཏེ་སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཞབས་རས། ཕྱག་འདྲེན་ཞབས་ཞུ་བཅས་ཀྱི་སྔུན་བསུས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དཔལ་ལྕོག་ཉིས་སྐས་བརྒྱུད་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས།

ཚེས་ ༡༥ (༡༩༥༩།༢།༢༣)འདི་ཉིན་དགོང་དྲོར་བཅོ་ལྔ་མཆོད་པ་ཞེས་བར་སྐོར་བྱང་ཆུབ་འབྱོན་ལམ་དུ་གཞུང་དང༌། ལས་ཁུངས་ཁག གཞུང་ཞབས་ལས་ཚན་ཁག བླ་བྲང་ཁག སྡེ་དཔོན་མི་དྲག་ཁག་སོགས་འཁྲི་ཁུངས་སོ་སོ་ནས་སྒྲིག་བཤོམ་ཞུས་པའི་མཆོད་པའི་སྒྲོམ་གཞིའི་ཐོག་མར་ཚོན་སྣ་ཚོགས་དང་གསེར་ཤོག་ཅན་གྱི་རྟེན་གསུམ། མཆོད་རྫས། ཡུལ་ལྗོངས་སོགས་བཀོད་མཛེས་ངོ་མཚར་ཅན་ལག་རྩལ་གྱིས་བསྐྲུན་པའི་མཆོད་པ་སྤུས་ལེགས་ཆེ་བའི་དཔངས་ལ་ཐོག་ཚད་གསུམ་ཙམ་དང༌། ཆུང་བའི་དཔངས་ལ་ཐོག་ཚད་གཅིག་མ་ལོང་ཙམ་སོགས་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་དྲུག་ཅུ་ལྷག་ཙམ་བསྟར་བསྒྲིགས་བར་སྐོར་ལམ་འབྱོན་ལམ་ཧྲིལ་པོར་ཁེབས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་གཟིགས་སླད་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཆིབས་ཞབས་དང་བཅས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ལམ་དེ་ལྟར་ཡང༌། གོང་སྨོས་བཞིན་ལོ་འདིར་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་རྣམ་འགྱུར་ཧ་ཅང་བབ་ཞན་ལ་བརྟེན་ྋསྐུ་ཕྱྭར་ཉེན་ཟོན་གྱིས་འདི་ལོ་མཆོད་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མ་བསྐྱངས་པར་སྐུ་ཚབ་ཏུ་བཀའ་ཤག་ཕེབས་ཏེ་འཐུས་པ་མཛད།

གོང་དུ་རིམ་གསལ་ལྟར་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་འདི་ལོ་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་མཁས་མང་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བའི་དབུས་སུ་ྋརྒྱལ་བའི་བཀའ་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་གསན་བསམ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་མཛད་པའི་འབྲས་རྟགས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་དམ་བཅའི་མཚན་བཞེས་མཛད་སྒོ་ཁག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལེགས་གྲུབ་དགྱེས་རྩེར་སོན་པ་བྱུང་ན་ཡང༌། ཉིན་ལྟར་འཆར་འཕར་མཛད་སྒོ་བར་མཚམས་མེད་པའི་མཛད་བྲེལ་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་བྱུང་སྟབས་ཉིན་ཤས་སྐུ་ངལ་གསོ་བཞུགས་ཆེད་ནོར་གླིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༦ (༡༩༥༩།༢།༢༤)སྔ་དྲོ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་སྟབས་བདེའི་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ར་མོ་ཆེ་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའི་སྤྱན་སྔར་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པ་བཅས་ནས་སྤྱན་འདྲེན་ཁྲུས་གསོལ་ཐུབ་བསྟོད་སོགས་ཞལ་འདོན་དང་སྦྲགས་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན་དང༌། དེ་ནས་ཚེ་དཔག་ལྷ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་གྲུབ་བསྟུན་ནོར་གླིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་ཕོ་བྲང་དུ་ཉིན་ཤས་སྐུ་ལྷོད་བཞུགས་མཛད། དེའི་རིང་དྲུང་བཞེས་དང༌། འཆར་ཅན་མཛད་སྒོ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་བླ་སྟེང་གཟིམ་འགག་ཏུ་སྔར་རྒྱུན་གནང༌།

ཚེས་ ༢༢ (༡༩༥༩།༣།༡)ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ཐོག་ཕྱིར་ཕེབས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད།

འདི་ལོ་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་དུས་ཆེན་སྐབས་མི་ཚོགས་འདུས་འཛོམས་དང༌། མཆོད་སྦྱིན་རྣམ་དཀར་གྱི་འདུ་ལོང་སྔར་ན་མ་གྲགས་པ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྤྱིར་དུས་ཆེན་འདི་ཉིན་སྔ་དུས་འཕགས་ཡུལ་མཉན་ཡོད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྟོན་པ་བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་མཛད་པའི་སྒོ་ནས་མུ་སྟེགས་པའི་སྟོན་པ་རྫོགས་བྱེད་སོགས་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པ་ཚར་བཅད་རྗེས་འཛིན་སོགས་ཀྱི་དུས་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་འདིའི་ཐོག་ནས་ཕྱི་ནང་གི་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁྱད་པར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་དད་གུས་སྤྲོ་གསུམ་འཕེལ་བའི་རྗེས་དྲན་སླད་འཇམ་མགོན་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་དེ་སྔ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་གླང་ལོར་སྲོལ་གཏོད་མཛད་པའི་དུས་ཆེན་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། ཡང་སྒོས་འདི་ལོའི་སྨོན་ལམ་སྐབས་སུ་བོད་ལྗོངས་ཁ་བ་རི་པའི་ལྷ་སྐལ་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་མི་ཡི་གར་དུ་རོལ་བའི་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་པ་ཕེབས་པའི་ནང་ཚན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་བསྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་གིས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་དུ་ལོ་མང་སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་ྋརྒྱལ་བའི་བཀའ་དང༌། དགོངས་འགྲེལ་འཕགས་བོད་མཁས་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུར་སློབ་གཉེར་གསན་བསམ་ལེགས་པར་མཛད་པའི་འབྲས་རྟགས་སུ་བཀའ་རབ་འབྱམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལྷ་རམས་པའི་མཚན་རྟགས་དམ་བཅའ་ཆེན་མོ་བསྐྱང་རྒྱུའི་སྙན་པའི་གྲགས་པ་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་ཁྱོན་དུ་ཁྱབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་སྐལ་ལྡན་བོད་མི་མཐའ་ཡས་པས་དེ་ལྟ་བུའི་མཛད་ཆེན་མཇལ་འདོད་སྙིང་ལ་བཅངས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ཐག་རིང་གི་ས་གནས་དུ་མ་ནས་དཀའ་ངལ་ཁྱད་དུ་བསད་དེ་དགའ་གུས་དད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱོགས་འགྲུལ་སེར་སྐྱ་རྒན་གཞོན་བར་གསུམ་ལྷ་སར་འབྱོར་བ་བསྡོམས་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་བཅུ་བརྒལ་བ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་རང་ཡུལ་གྱི་ཕ་མ། ཉེ་འབྲེལ། ཡུལ་ལུང་སྤྱི་དང་བཅས་པའི་མངགས་གཏམ་བཞིན་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་དགེ་འདུན་འདུས་པའི་ཚོགས་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞུས་ཏེ་དགེ་འདུན་ཁྲི་ཕྲག་གསུམ་ལ་ཉེ་བར་གསོལ་ཇ་བཞེས་ཐུག་གི་རྒྱུ་འགྲོ་མ་ཐེ་བས་དངུལ་རྐྱང་དགེ་འདུན་རེར་བོད་དངུལ་སྲང་ཉིས་སྟོང་བརྒལ་བ་བྱུང་ཞིང༌།

དཔེར་ན་བླ་སྨན་མཁན་ཆུང་བློ་ལྡན་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཀོང་སྨད་གཏམ་ཉག་ཨ་ཏར་ནས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་དང་ཁྱད་མེད་དགེ་འདུན་རེར་སྐུ་འགྱེད་རྡ་ཡང་རེ་ཕུལ་བ་སོགས། སྨོན་ལམ་ཉིན་ཉེར་གཅིག་རིང་སྔ་དགོང་དགུང་གསུམ་ལ་བསྙེན་བཀུར་ལག་འདོན་དང༌། དོད་ཕུལ་སྐུ་འགྱེད་འབུལ་མཁན་སྦྱིན་བདག་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཚོགས་དབུས་སྤོས་སྐོར་ལ་ཉིན་ལྟར་བསྐྱོད་བཞིན་སོགས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་བསྙེན་བཀུར་འཛད་མེད་རྒྱ་ཆེ་འདི་འདྲ་སྔོན་ཆད་མ་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཛད་ཆེན་ཁག་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་ནས་དད་འདུས་ཞལ་མཇལ་ཞུ་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཤིན་ཏུ་མང་ཁར། དེ་དག་གིས་ཞལ་མཇལ་ཇི་ཙམ་ཞུས་ཀྱང་ངོམས་པ་མེད་པར་ད་དུང་ཞལ་མཇལ་ཞུ་འདོད་ཀྱི་ཉིན་ལྟར་གཙུག་ལག་ཁང་སྟེང་ཤོད་བར་སྐོར་དང་བཅས་པར་མི་ཚོགས་འདུ་འཛོམས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ན་ཡང་ཚུལ་མིན་འཁྲུག་རྩོད་ལབ་གླེང་རིགས་མེད་པར་ཁྲིམས་མཐུན་བག་ཡོད་རྣམ་དཀར་ལ་གཞོལ་བཞིན་གནས་པ་བཅས། འདི་ལྟ་བུ་ནི། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཐུགས་བསྐྱེད་མཛད་འཕྲིན་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བྱིན་རླབས་ཉག་ཅིག་ལས་བྱུང་བ་གོར་མ་ཆག

དེ་ལྟར་སྐལ་བཟང་དགའ་སྟོན་གྱི་མཛད་སྒོའི་རིང༌། མདོ་སྟོད་སྨད་སོགས་ས་ཕྱོགས་ཐག་རིང་ནས་འབྱོར་པའི་བླ་མ་མཁན་པོ་དང༌། དཔོན་སྡེ་ཁག་མི་དམངས་བཅས་ཀྱི་དད་མཇལ་དང༌། ས་གནས་སོ་སོའི་ཡུལ་བབས་བདེ་སྡུག་གི་གནས་ཚུལ་ཞུ་མཇལ། རྒྱ་ཁྱབ་རྫོང་གཞིས་སྣེ་སྡོད་ཁག་དང༌། སྨོན་ལམ་རྟ་པ་སོགས་འགྲོ་འོང་འབྱོར་ཐོན་མཇལ་ཁ། དད་གཏོང་ནོར་གྱིས་ཕྱུག་པས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་བསྙེན་བཀུར་ཞུ་མཁན་སྦྱིན་བདག་བརྒྱ་ཕྲག་སོ་སོ་ནས་སྐུ་སྐལ་འབུལ་མཇལ་སོགས་ཉིན་རེ་བཞིན་འཆར་འཕར་མཛད་སྒོ་སྣ་མང་ཡོད་པ་རྣམས་ཕྲ་ཞིབ་གསལ་འགོད་ཞུ་གལ་ཆེ་ཡང༌། རྩེ་གཟིམ་ཆུང་འགག་གི་མཛད་དེབ་ངོ་མ་འདིར་མེད་སྟབས་ཞིབ་ཡུལ་མ་བྱུང་བས་གསལ་འགོད་ཞུ་མ་ཐུབ།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༣ (༡༩༥༩།༣།༢)སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དགུང་ཚིགས་མང་ཇའི་ཐོག་བཤད་ཆུང་དང༌། སྦྱོར་འགོད་བཅས་བསྐྱངས་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་ལྟར་སྔོན་ཚུད་བསྐལ་བཟང་ཁྱམས་ར་ཆེན་མོའི་ནང་མཆོད་རྫས་སོགས་སྔོན་འགྲེམས་ཐོག ྋརྒྱལ་བའི་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོའི་གཡས་གཡོན་དུ་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། མུ་མཐུད་མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། ཧོ་ཐོག་ཐུས་མཚོན་བླ་སྤྲུལ་ཁག གདན་ས་གསུམ་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད་ཀྱི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་སོགས་དང༌། བཞུགས་ཁྲིའི་སྐུ་རྒྱབ་སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་དང༌། སྤོས་འཛིན་པ་བཅས་ཀྱི་བཞུགས་གདན་བསྒྲོན། ཆིབས་ཞབས་སེར་སྐྱ་བྱིངས་བླ་སྟེང་ཉི་འོད་དང༌། འགག་ཏུ་རང་རང་གདན་ཐོབ་ཐོག་གདོང་ཁྱམས་རར་ཕྱོགས་ཏེ་འཁོད།

དགུང་ཚིགས་མང་ཇ་ཚུགས། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་གཉིས་ནས་གདན་ཞུ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་བཅར་རྣམས་ནས་ཞབས་ཞུས་ཐོག་སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། ཞབས་རས་བཅས་ཀྱི་སྔུན་བསུས་ཏེ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བརྒྱུད་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་ཨེ་ཝཾ་སྟེང་ནས་གར་པས་ཕེབས་རོལ་བཏང༌། ཁྱམས་རའི་གསང་སྒོར་ཕེབས་པ་དང༌། དབུ་མཛད་ནས་དམིགས་བརྩེ་མའི་རྒྱང་འཐེན་བསྐུལ་ཏེ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ྋཞབས་སོར་འཁོད།

དབུ་མཛད་ནས་ཞལ་འདོན་རིམ་བཞིན་བསྐུལ། གསོལ་ཇ་དང་པོ་ཕེབས། གཞུང་ལེན་མཁན་པོ་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ནས་མཛད་དེ་བཤད་ཆུང་གི་འདྲི་ཚིག་བཀའ་པོད་ལྔའི་རྒྱ་གཞུང་གི་ཚིགས་བཅད་ཤོ་ལོ་ཀ་སྣ་ཚོགས་རིམ་བཞིན་དྲི་བ་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འདྲི་ཚིག་རེ་རེར་གཞུང་དོན་དང་མཐུན་པའི་ལྗགས་བཤད་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྩལ། དེ་མཇུག་སྦྱོར་འགོད་ཀྱི་གཞུང་ཇི་ལྟར་ཕུལ་བ་བཞིན་སྦྱོར་བ་རྣམས་རིམ་བཞིན་ལེགས་པར་འགོད་གནང་མཛད་གྲུབ་པ་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་གཞུང་གནས་ཀྱི་ལེགས་འབུལ་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་འབུལ་ཞུས། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། དབུ་མཛད་ནས་བསྟན་འབར་མ་སོགས་ཞལ་འདོན་རིམ་བསྐུལ་རྗེས་ཤིས་བརྗོད་སྐབས་ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། ྋགོང་ས་མཆོག་སྤྱན་སྤོས་ཕྱག་འདྲེན་སོགས་ཀྱི་ཞབས་ཞུས་ཕེབས་བརྡ་དང་བཅས་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༣ (༡༩༥༩།༣།༢)དགོང་དྲོ་སྨོན་ལམ་གྲོལ་འཕྲལ། རྣམ་གྲྭའི་གསུང་ཞབས་དང༌། ཆིབས་ཞབས་སོགས་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་གཟབ་གསོལ་མཛད་སྒོ་ལྟར། དཔལ་ལྷ་ལྕོག་ཏུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ཚངས་པ་གཙོ་འཁོར་ལ་མཆོད་བསྟོད་གཟབ་གསོལ་སྨིན་རྒྱས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༤ (༡༩༥༩།༣།༣) དགོང་དྲོ་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་རྗེས་འབྲེལ་གཏོར་རྒྱག་ཟོར་འཕེན་མཛད་སྒོར། རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་པས་དཀྱིལ་འཁོར་མཐིལ་དུ་ཆོས་རྒྱལ་གློ་བུར་ལས་སྦྱོར་དང༌། འབྲས་སྤུངས་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་ནས་སྔགས་ཁང་དུ་གོང་བཞིན་གཏོར་སྒྲུབ་གནད་སྨིན་ཞུས་པའི་ཟོར་འཕེན་མཛད་སྒོར་གཟིགས་ཞིབ་སླད། གཟིམ་ཆུང་ཟུར་འཕྱོངས་ཀུན་གསལ་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཞུགས་ཁྲི་དང༌། སྐུའི་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། ཁམས་གསུམ་དུ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང་ཛ་ཐའི་ཡན། གཟིམ་ཆུང་ཀུན་གསལ་འོག་གཡུ་ལོ་བཀོད་དུ་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་བཅས་བཞུགས།

སྨོན་ལམ་སྤྱི་ཁྱབ་པ་དང༌། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་ནས་སྙན་སེང་དང་བསྟུན་དྲུང་ཇ་ཕེབས། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་ངོ་ལས་ཁྱམས་རའི་སྒོ་མཆོར་འོག་གྲལ་དུ་འཁོད། བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཟུར་འཕྱོངས་གཟིམ་ཆུང་གི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་གྲུབ་པ་དང༌། ཁྱམས་རའི་སྒོ་འགག་རྡོ་གཅལ་མཐིལ་དུ་དབུས་མདའ་དཔོན་གཉིས་ནས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་གནའ་རབས་ཀྱི་གོ་ཁྲབ་བགོས་ཤིང་མདའ་གྲི་མདུང་སོགས་ཀྱི་མཚོན་ཆ་ཐོགས་པའི་གཟིམ་པ་རྐང་དམག་གྲངས་ ༣༠༠ ཐམ་པ་རུ་བསྟར་བསྒྲིགས་ནས་འབྱོར་ཞིང༌། རྐང་དམག་བྱིངས་ས་སྦོག་སྒང་དུ་བཞག དབུས་མདའ་དཔོན་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ར་བ་དང༌། བསམ་ཕོ་བསྟན་འཛིན་དོན་གྲུབ་ངོ་མ་གཉིས་ནས་རྒྱ་ལུ་ཆས་དང༌། མགྲོན་གཉེར་དང་ངོ་གཡོག་རྣམས་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲའི་ལ་ཤག་དང་ཞྭ་མོ་ཝ་སྒིར་སོགས་གྱོན་ཆས་གཟབ་མཆོར་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱམས་རའི་རྡོ་གཅལ་ནས་གཟིམས་ཆུང་ཟུར་འཕྱོངས་ལ་གདོང་ཕྱོགས་པའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། གཡས་རུ་གཡོན་རུ་ནས་གཟིམ་དམག་མེ་མདའ་ཅན་དང༌། མདའ་མདུང་ཐོགས་པ་རུ་ཤོག་གསུམ་རྡོ་གཅལ་མཐིལ་དུ་རིམ་པ་བཞིན་ཡོང་སྟེ་ཕན་ཚུན་དབར་ཀ་ཡེ་ཆས་ཤོག་དང་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱི་དཔའ་གཏམ་བརྗོད་རེས་དང་སྦྲགས་རང་རང་གི་མཚོན་ཆ་འཕེན་སྟངས་ཀྱི་གོ་རྩེད་ཁག་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་ཏེ་བར་སྐོར་དུ་བོད་བཟོས་མེ་མདའ་འཛམ་གྲགས་ཀྱི་སྒྲ་སྐད་སྒྲོག་བཞིན་དུ་བསྐྱོད། དེ་མཇུག་བསྟན་སྲུང་དམར་ནག་གི་རྟེན་ཐུགས་གདན་ཞུ་འདམ་བརྒྱད་ཤོག་པའི་ཡ་སོར་ངོ་ལས་རྟ་གྲལ་གྱིས་བར་སྐོར་དུ་བསྐྱོད།

དེ་རྗེས་ཡ་སོར་རིམ་བཞི་ཤག་བྱང་ཟུར་པ་ངག་དབང་རྒྱལ་མཚན་དང༌། བོན་ཟུར་སྲས་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ངོ་ལས་ནས་རྟ་དམག་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ཐམ་པའི་གཡས་རུ་དང༌། གཡོན་རུའི་རུ་སྣེ་འཁྲིད་དེ་བར་སྐོར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འབྱོར་ཞིང༌། རྟ་དམག་བྱིངས་ས་སྦོག་སྒང་དུ་སྣེ་བསྐྱིལ་ཐོག ཡ་སོར་ངོ་ལས་རྟ་ལས་བཤོལ་ཏེ་ཁྱམས་རའི་རྡོ་གཅལ་མཐིལ་གཟིགས་ལམ་དུ་རུ་གཉིས་བསྒྲིགས་ཀྱིས་བཅར་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གཟིམ་ཆུང་ལ་གདོང་ཕྱོགས་ནས་ཕྱག་འཚལ་ཞུས་ཏེ་ཕྱིར་ལོག་གི་རྟར་བཞོན་ནས་རྟ་དམག་སྣེ་འཁྲིད་ཀྱིས་སླར་ཡང་བར་སྐོར་དུ་བསྐྱོད།

དེ་མཚམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དར་རྒྱས་ཡུན་གནས་དང༌། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚེ་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་པ། བསྟན་པ་ཆོས་སྦྱིན་གྱི་མངའ་བདག་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པ་ཆེན་པོའི་ཆབ་སྲིད་བཅས་ཕ་རོལ་མི་དང་མི་མིན་གྱི་བསམ་སྦྱོར་ངན་བཤོམ་ཅི་མཆིས་རང་ཞིར་གྱུར་ནས། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དགའི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་ཆེད་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་པ་དང༌། འབྲས་སྤུངས་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་ནས་གཏོར་སྒྲུབ་སྔོན་ཟིན་ལྟར་རྣམ་གྲྭའི་གཏོར་ཟོར་གྱི་སྔོན་འགྲོར། རུ་སུའི་སྟག་ཤུན་ཚོན་སྣ་ལྔའི་ཕྱར་དར་ཉི་ཤུ་ཐམ་པ་དང༌། དུང་པ་བཞི། རྐང་གླིང་པ་བཞི། སྤོས་འཛིན་པ་བརྒྱད། གསེར་སྐྱེམས་པ་གཉིས། རྔ་པ་དྲུག་ཅུ། རོལ་མོ་བ་དགུ རྣམ་གྲྭ་རྡོར་སློབ་བཅས་ཁྱམས་རའི་སྒོ་འཕྱོར་འོག་རིམ་པ་བཞིན་ཐོན་ཞིང༌། འབྲས་སྔགས་པའི་ཟོར་འཕེན་ཆོག་གྲྭ་དུང་རྒྱ་རྔ་རོལ་བཅས་གོང་འདྲ་གསུང་རའི་རྡོ་གཅལ་མཐིལ་སོ་སོར་རིམ་ཐོན་གྱིས་གཏོར་ར་ནང་མའི་ཞལ་འདོན་འཕྲིན་བཅོལ་རྣམས་གྲུབ་བསྟུན་རིམ་བཞིན་ཀླུ་སྒུག་ཏུ་ཕེབས།

དེའི་རྒྱབ་ཏུ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ལོ་འདིའི་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་བཅུ་དྲུག་བཅས་གཏོར་རྒྱབ་ཏུ་ཐུགས་སྨོན་སླད་ཕེབས། དེ་རྗེས་རུ་འདྲེན་སྡེ་བཞིས་སྣེ་དྲངས་གཞུང་བསྟེན་དགྲ་ལྷའི་གཙོ་བོ་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་རྟེན་གཞིར་ཁོག་བརླམས་ཀྱིས་ཕེབས་ཏེ་ཁྱམས་རའི་སྒོ་མཆོར་འོག་ཏུ་སྐུ་འཆམ་པད་འབུལ་མཛད་དེ་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་བཞུགས་པ་དང༌། ཞལ་ཇ་བཏེགས། རྩེ་དང་བཀའ་ཤག་སོ་སོའི་སྐུ་ཚབ་ནས་སྒྲོན་དར་ཕུལ།

ཆོས་སྐྱོང་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་རལ་གྲི་གདེང་བཞིན་པར་ལྷ་དམག་གཟིམ་ཆུང་པའི་རུ་སྣེ་ཁྲིད་དེ་གཏོར་རྒྱབ་ཕེབས་རྗེས་སུ་གཟིམ་དམག་རྣམས་ནས་མེ་མདའ་འཛམ་གྲགས་དགུ་ཤོག་རྒྱག་བཞིན་པར་ཀླུ་སྒུག་གཏོར་ར་ཕྱི་མར་ཕེབས། རྣམ་གྲྭ་རྡོར་སློབ་དང༌། འབྲས་སྔགས་རྡོར་སློབ་གཉིས་ནས་ཟོར་ཕུང་མདུན་འཕྲིན་བསྐུལ་དམིགས་རིམ་དང་བསྟུན་ནས་གཏོར་ཟོར་འཕངས། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་རྣམས་ནས་ཐུགས་སྨོན་དང་འབྲེལ་བས་བཟློག་བསྒྱུར་མཛད།

གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོས་དྲག་པོའི་འགུལ་འཆམ་གྱི་སྟངས་སྟབས་དང་འབྲེལ་ཕྱག་ཤན་འཕྱར་གདེངས་དང༌། ཕྱག་མདའ་གཉིས་ཟོར་ཕྱོགས་སུ་འཕེན་གནང་མཛད། ལྷ་དམག་གཟིམ་པ་རྣམས་ནས་རྦད་དང་ལྗགས་རྒྱང་བཤད། འཁོར་གསུམ་འཕྱར་རྒྱག་མེ་མདའ་དགུ་ཤོག་དུས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱབ་སྟེ་རྔམས་ཟིལ་ཆེན་པོས་ནག་ཕྱོགས་དཔའ་སྐོང་བའི་ཚུལ་དུ་བྱས། བསྟན་སྲུང་དམར་ནག་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་མདུང་འཁྱེར་པས་རུ་སྣ་དྲངས།

ཡ་སོར་གཉིས་ནས་རང་རང་གི་རྟ་དམག་རུ་སྣེ་འཁྲིད་དེ་གཡས་རུས་ཟོར་ཕུང་ལ་གཡས་བསྐོར་དང༌། གཡོན་རུས་གཡོན་བསྐོར་གྱི་དྲག་ཤུལ་རྔམས་བརྗིད་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ནག་ཕྱོགས་དགྲ་གེགས་རྡུལ་དུ་བརླགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཀི་བསོྭའི་སྒྲ་སྐད་རྣམ་པར་བསྒྲགས།

ཟོར་འཕེན་པ་འབྲས་སྔགས་དགེ་འདུན་རྣམས་གསུང་ར་བརྒྱུད་སྔགས་ཁང་རང་ཁུངས་སུ་ཕྱིར་ལོག་གིས་མངའ་གསོལ་ཞུས། རྣམ་གྲྭ་རྣམས་ཕྱིར་ལོག་སྐབས་ཁྱམས་རའི་སྒོ་མཆོར་འོག་གཟིམ་ཆུང་ཞལ་དཀར་ལ་གདོང་ཕྱོགས་པའི་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཏེ་ཞྭ་ཕུད་ནས་གུས་འདུད་ཞུས་ཏེ་རང་ཁུངས་སུ་ཕྱིར་ལོག གཟིམ་དམག་གིས་བོད་དུ་སྔ་དུས་ནས་བཟོས་པ་ཁྲོ་ལུག་མའི་མེ་སྒྱོགས་སྲིན་མོ་རྒན་གཞོན་ཞེས་པ་གྲིབ་ཀྱི་ནུབ་རི་བྱ་སྐྱག་དཀར་པོའི་ལྡེབས་སུ་སྦྲ་གུར་ཕུབ་པའི་འབེན་གྱི་ཐོག་མེ་སྒྱོགས་ཐེངས་ལྔ་འཕངས།

གཏོར་གཟིགས་གྲུབ་པ་དང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བླ་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཉི་འོད་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ། འབྲས་སྤུངས་ཀྱི་བླ་མ་ལས་སྣེ་རྣམས་གཏོར་རྒྱབ་ཞུ་སྒོ་ཟིན་པའི་མཇལ་བཅར་ལ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་ཐོག་ཕྱག་སྲུང་སྩལ་ཏེ་གྲལ་འཁོད་གསོལ་ཇ་ཕེབས། རྩེ་ཕྱག་ནས་གཡོགས་དར་དང༌། སྔར་ལམ་གནང་ཆ་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས་ཏེ་ཕྱིར་ལོག དེ་ནས་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་གྱི་དགེ་འདུན་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་ལ་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་གནང་མཁན་ནས་འདི་ལོ་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་དགེ་འདུན་ཁྲི་ཕྲག་གསུམ་ལ་ཉེ་བའི་དབུས་སུ་ལྷ་རམས་གྲྭ་སྐོར་གྱི་དམ་བཅའ་འཇོག་པར་མཛད་མཁན་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་མཚན་ཞབས་རྣམ་པ་དང༌། མཁན་པོ་གཞུང་ལས་པ་གཉིས་ནས་ཞིབ་རྟགས་ཨང་གྲངས་གོ་རིམ་བསྒྲིགས་པའི་མཚན་གཞུང་རྩེ་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་དགོངས་དོན།

ལྷ་རམས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཨང་རིམ་གཞུང་ཁྲ་སྡེ་དྲུང་གཞོན་པས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་དོན་ལྟར། གདན་ས་སོ་སོ་ནས་ཨང་དང་པོ་རེ་ཐོན་པ་ལྟར། འབྲས་བློ་གླིང་དགེ་བཤེས་མི་ཉག་བློ་བཟང་དང༌། སེར་བྱེས་ལ་བ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཉི་མ། དགའ་ལྡན་བྱང་རྩེ་དགེ་བཤེས་འབྲོག་མི་བྱམས་པ་བློ་གྲོས་བཅས་དང༌། དེ་ནས་ཨང་གཉིས་པ་ནས། ཨང་རིམ་བདུན་བར་རིམ་ཐོན་ཐོག་ཨང་མེད་བདུན་བཅས་མཇལ་བཅར་གྱི་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་དབང་སྩལ་རྗེས་གྲལ་ལ་འཁོད།

དེ་རྗེས་བཅོ་ལྔ་མཆོད་པའི་སྤུས་ཀ་ལེགས་ཞེར་གྱི་ཨང་རིམ་ལོ་འདིར་བཀའ་ཤག་ནས་བཀོད་ཁྱབ་གནང་བའི་རྩེ་ཡིག་ཚང་གི་མཆོད་པའི་གཞུང་ཁྲ་དང༌། བཤེར་དཔང༌། དཀོན་གཉེར་དཔོན་བཅས་སོ་སོའི་སྔ་ལོའི་གཞུང་འབབ་དངོས་པོ་བསྒྲིགས་འབུལ་བཀའ་ཤག་ནས་ཨང་རིམ་བཀོད་པའི་གཞུང་ཁྲ་བཅས་རྩེ་སྡེ་དྲུང་ནས་ྋསྙན་སྒྲོན་རིམ་ཞུས་ལྟར་མཆོད་པ་དང༌། བསྒྲིགས་འབུལ་གྱི་སྦྱིན་བདག་རྣམས་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུས་ཏེ་སོ་སོའི་ཨང་རིམ་ལྟར་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་མཐུད་ཀ་བཏང༌།

གྲྭ་སྐོར་ལྷ་རམས་ཨང་དང་པོར་གཡོགས་དར་ནང་མཛོད་དང༌། ཆོས་གོས་དང༌། བན་གཟན། ཞྭ་སེར། ཇ་འཁོར་དྲུག་གཉིས། གོས་ཆེན་གྱི་གྷན་ཕྱར། ཇ་སྦག་རེ། དེ་འཕྲོས་ཨང་ཡོད་རྣམས་ལ་བབས་མཚུངས་གནང་ཆ། ཨང་མེད་རྣམས་ལ་ཟུབ་ཕྱི་རེ་ཨང་རིམ་དང་པོར་གྱོན་པ་ལུས་ཆས་ཆ་ཚང་སོགས་རྩེ་ཕྱག་མཛོད་སོ་སོའི་སོང་ཁྲ་ནང་གསལ་ལྟར་སྩལ་བ་དང༌། མགྲོན་བརྒྱུད་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས། མདོ་སྦུག་ཏུ་དྲུང་ཇ་གཉིས་པ་བཏང༌། ཕེབས་རེས་ཕེབས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༥ (༡༩༥༩།༣།༤)ཉིན། བསྐལ་པ་འདིའི་ཚེ་ལོ་མར་འགྲིབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་མ་འོངས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བསྐལ་དུས་ངན་པ་མ་འཆར་གོང་བསྐལ་བཟང་རྣམ་འདྲེན་ལྔ་པ་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་བསྟན་པ་མྱུར་དུ་དར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ལེགས་པར་སྒྲིག་ཆེད། གཙུག་ལག་ཁང་གི་མཆོད་ཁང་ལྷོ་མའི་རྟེན་གཙོ་བྱམས་པ་མཆེད་བཞིར་གྲགས་པའི་ཡ་གྱལ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་སྣང་བརྙན་ལི་མ་བྱིན་ཅན་ཤིང་རྟ་འཁོར་ལོའི་སྟེང་བཞུགས་སྒྲོམ་རྟ་སོ་ཅན་ཐོག གོས་ཆེན་གྱི་ཡོལ་བ་དང༌། ཤམ་བུ། དབུ་གདུགས། རྒྱལ་མཚན། ཕྱེ་ཕུར་སོགས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ནང་སྔ་དྲོ་ནམ་ལངས་མཚམས་ཁྱམས་རའི་སྒོ་འཕྱོར་འོག་ནས་ཤིང་རྟའི་སྟེང་བཞུགས་སུ་གསོལ། སྐུ་མདུན་གཡས་གཡོན་དུ་སྲི་ཞུ་བ་དགེ་འདུན་གཉིས་ལངས་སྟབས་དང༌། དགེ་འདུན་བརྒྱད་གྲས་སྐུ་ཁྲུས་གསོལ། གདན་ས་གསུམ་དང༌། རྨེ་བཞི་སོགས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྲངས་བཅད་ཀྱིས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་པའི་སེར་ཕྲེང༌། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་སེར་སྐྱ་དང༌། འབྲས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་ནས་སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ་ཁྲོམ་སྟོད་བརྒྱུད་ཀ་ཎི་སྒོ་བཞིའི་མདུན་བྱམས་པའི་སྣང་བརྙན་གྱི་གོས་སྐུའི་སར་ངང་ཙམ་བཞུགས། དེ་ནས་བར་སྐོར་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས་ཏེ་བྱམས་པའི་སྣང་བརྙན་གསུང་ཆོས་ར་བར་ཕེབས་པ་དང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གཟིམ་ཆུང་ཟུར་འཕྱོངས་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད། གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ནས་བྱམས་པའི་སྣང་བརྙན་སྐུ་མདུན་དུ་འགུལ་འཆམ་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་འབུལ་གནང་མཛད། དེ་ནས་ཕེབས་ཞོར་དུ་རུང་ཁང་ཆེན་མོའི་ཚོགས་ཁྲོར་རབ་གནས་གནང་སྟེ་ཤིང་རའི་ནང་སྐུ་སངས། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་སྣང་བརྙན་ལ་རྩེའི་སྐུ་ཚབ་རྩེ་མགྲོན་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་ཕུལ། བྱམས་མགོན་ཤིང་རྟ་འཁོར་ལོའི་ཐོག་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས།

གཞུང་དང༌། ཤོད་སྐོར་སྡེ་དཔོན་མི་དྲག ལས་ཚན་ཆེ་ཁག་བཅས་སོ་སོར་འཁྲི་བའི་རྟ་རྒྱུགས་ ༨༠ སྐོར་རྣམས་སྐྱེས་རིའི་ཟུར་དང༌། མི་རྒྱུགས་ ༡༣༠ སྐོར་རྐྱང་ཐང་སྒང་བཅས་ནས་མེ་མདའ་གནམ་ལྕགས་ཀྱི་ཐོན་བརྡ་དང་བསྟུན་དུས་གཅིག་ཏུ་རྟ་མི་སོ་སོ་བང་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་བཏང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོའི་སྐུ་མདུན་ནས། གཡུ་ཐོག་ཟམ་པ་བརྒྱུད། གསུང་རའི་མདུན་བྱམས་མགོན་ལ་གུས་བསུའི་ཚུལ་དུ་ཡོང་སྟེ་རྟ་རྒྱུགས་རྣམས་ཇོ་བོ་རགས་རྒྱག་དང༌། མི་རྒྱུགས་བར་སྐོར་ནང་བླ་བྲང་རྙིང་པའི་མདུན་བཅས་སོ་སོར་ཨང་རིམ་གྱི་ཤིང་བྱང་སྤྲོད་ལེན་བྱས་ཏེ་གཞུང་ཁྲ་སྙན་ཞུར་ཕུལ་བ་སྩལ་ཐོན་བྱུང་བསྟུན་གསུང་རའི་ཐད་བསམ་ཕོའི་མདུན་བསྐལ་བཟང་དར་ཆེན་འཁྲིས་སུ་ཤིང་ཁྲིའི་སྟེང་བཀའ་ཤག་སྐུ་ཚབ་བཀའ་དྲུང་ནས་རྟ་མིའི་ཨང་རིམ་བཞིན་ཨང་གྲངས་འཁོད་པའི་ཤིང་བྱང་ལག་ཏུ་འཁྱེར་ནས་དར་ཆེན་ལ་གཡས་བསྐོར་གྱིས་བསྐྱོད། གཞུང་རྟ་ ༡༢ ལ་རྒྱུགས་ཕྲུག་བྱིས་པ་ལོ་ ༡༢ ཙམ་གོས་དཀར་ཕྱུ་བ་དང༌། ཞྭ་སེར་རྒོད་སྤུའི་འཕྲུ་ལྡན་རྟ་སྟེང་བཞོན་ནས་ཤིང་བྱང་ལག་ཁྱེར་གྱིས་རིམ་བསྐྱོད་དང༌། མི་རྒྱུགས་ཨང་དང་གཉིས་རིམ་བསྐྱོད་ཀྱིས་བླ་ཕྱག་ལས་ཁུངས་ནས་སྔར་ལམ་གསོལ་རས་ལེགས་དར་དང༌། གོས་སྣའི་ཚན་གྲངས། ཇ་འཁོར་དྲུག་བཅས་ཨང་རིམ་ལ་གཞིགས་ཏེ་སྩལ།

ཟུར་འཕྱོངས་ཞལ་དཀར་འོག་ཏུ་གཟིམ་པ་གཡས་རུ་དང༌། གཡོན་རུ་ཁ་གཏད་ཀྱིས་གྱད་མི་སྟོབས་ཆེན་རྣམས་ནས་སྦེ་ག་ཤེད་ཤུགས་འགྲན་བསྡུར་དང༌། རྡོ་ཆེན་པང་འགྱོགས་འགྲན་བསྡུར་བྱས་པར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་ཚོར་བླ་ཕྱག་ནས་ལེགས་དར་དང༌། གནང་ཆ་སྩལ།

མཛད་གཟིགས་གྲུབ་བསྟུན་མགྲོན་གཟིམ་དང་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན་བཅས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཟུར་འཕྱོངས་གཟིམ་ཆུང་འགག་ཏུ་ཁ་ས་བྱ་སྐྱག་དཀར་པོའི་འབེན་ལ་འཕངས་པའི་མེ་སྒྱོགས་ཀྱི་མདེལ་རྣམས་གར་ཕྲུག་པས་སྤྱན་ཞུ་བསྟར།

ཉི་འོད་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན། སྨོན་ལམ་སྤྱི་ཁྱབ་དང༌། རྒྱུགས་རིང་སྤྱི་ཁྱབ་ངོ་ལས། བར་རྒྱུགས་ངོ་ལས། ཡ་སོར་ངོ་ལས་བཅས་ནས་རང་རང་སྐབས་བབས་ཞུ་སྒོ་ཟིན་པའི་ྋསྙན་སེང་མཇལ་ཁ་དང༌། འབྲས་སྤུངས་ཚོགས་ཆེན་དགེ་བསྐོས་གཉིས་དང༌། ཆབ་བདག་མ། ཤིང་གཉེར། དགེ་གཡོག ཚོགས་ཆེན་དབུ་མཛད། བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ། བླ་མ་གཞུང་ལས་པ་བཅས་ནས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཞུ་སྒོ་ལེགས་པར་ཟིན་པའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ་ཏེ་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་ཕེབས། འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྔར་ལམ་གནང་ཆ་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས།

སྔ་དྲོར་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་རྗེས་འབྲེལ་བྱམས་པ་གདན་འདྲེན་དང༌། རྟ་རྒྱུགས་དང་མི་རྒྱུགས་ཀྱི་བང་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་བཅས་ཟིན་བསྟུན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུའི་ཆིབས་རགས་གྲལ་བསྟར་སྒྲིག་སྟངས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོ་ཡར་ཕེབས་ཇི་བཞིན་ལས་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང༌། འདི་ལོར་རྒྱས་བཏབ་རྭ་མོ་ཆེར་གནས་གཟིགས་ཆིབས་བསྒྱུར་བོད་ཚེས་༡༦(༡༩༥༩།༢ །༢༤)ཉིན་བསྐྱངས་གྲུབ་པར་བརྟེན་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཐད་ཀར་གཡུ་ཐོག་ཟམ་པའི་བྱང་བརྒྱུད་ལམ་ཆེན་གསར་བཟོས་ནས་གཡུ་ཐོག་མདུན་བརྒྱུད་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཕྱི་མ། དེ་ནས་བྲག་སྒོ་ཀ་ཎི་བརྒྱུད་ནོར་གླིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་ཞོལ་མདུན་དགེ་འདུན་པའི་སེར་ཕྲེང་དང༌། བྲོ་པ་གཞས་མའི་གྲལ་བསྟར། ཆབ་འགོ་ཟམ་པའི་བར་ལྷོ་ངོས་ནས་ལྷ་སྡོད་བོད་གཞུང་གི་དམག་སྒར་ཁག་ནས་རུ་བསྒྲིགས་གུས་འདུད་ཞུས། དུས་མཚུངས་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་དབུ་རྩེ་ནས་སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གིས་དུང་རྒྱའི་ྋསྙན་སེང་དང༌། ཉི་འོད་ཚོམས་ཆེན་འགག་གི་གཡབ་སྟེང་ནུབ་ངོས་ནས་གར་པས་ཕེབས་བརྡ་བརྡུངས། ཆིབས་ཧྲག་རྣམས་ནོར་གླིང་ལྕགས་རི་ཕྱི་མའི་གཞུང་སྒོའི་འགག་དེར་འབྱོར་རིམ་བཞིན་ཆིབས་རྟ་ལས་བཤོལ། སྐྱ་དར་བ་རྣམས་རྟ་ཞོན་བཞིན་གཞུང་སྒོའི་ནང་ཞུགས་ཏེ་ནོར་གླིང་ལྕགས་རི་ནང་མའི་ལྷོ་སྒོ་སྟེ། ཉི་འོད་རྡོ་གཅལ་འགག་གི་ཕྱི་རོལ་ཕེབས་ལམ་གྱི་ལྷོ་ངོས་དེར་བསྟར་བསྒྲིགས་འཕྱར་དར་སྒྲེང་བཞིན་གུས་འདུད་ཞུས།

དེའི་མདུན་ཕྱོགས་སུ་ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང་སོགས་ཆིབས་ཞབས་བསྟར་རིམ་སྔོན་མ་རྣམས་གོ་རིམ་ལྟར་གྲལ་སྒྲིག་གུས་འདུད་ཞུས། ཉི་འོད་རྡོ་གཅལ་སྟེང་བཞུགས་སྲབ་ཕྱིང་དམར་སྔོན་བསྒྲོན་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་བྱམས་ལས་བཤོལ། ཉི་འོད་ཚོམས་ཆེན་འགག་ཏུ་རྩེ་གདན་གཉེར་གྱིས་བཞུགས་སྲབ་སྟེང་ཞབས་སྟེགས་སྔོན་བསྒྲོན་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་ཁྱུག་ཙམ་བཞུགས་ཏེ། ཕེབས་བྱམས་འགོ་པ་རིམ་བཞི་དང༌། ལས་ཚན་པ་གཉིས། ཕེབས་བྱམས་པ་བྱིངས། བྱམས་འཐེན་དམག་མིའི་རུ་དཔོན་དང༌། བརྒྱ་དཔོན། ལྡིང་དཔོན་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཕྱག་དབང་སྩལ། དེ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཉི་འོད་བརྒྱུད་དབུ་གཡབ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། གཟིམ་འགག་གཞོན་པས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དབུ་རྩེའི་མགོན་པོ་ཁང་གི་མདོའི་གཟིམ་ཆུང་བྱང་ཆུབ་དགའ་འཁྱིལ་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས། དེ་བྱིངས་ཞབས་པད་རྣམ་པ། རྩེ་ཤོད་དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ་རྣམས་ཉི་འོད་ཚོམས་ཆེན་ནང་དང༌། ཉི་འོད་འགག་རྡོ་གཅལ་དང་བཅས་པར་རང་རང་གདན་ཐོབ་ཐོག་དྲུང་ཇ་དང་པོ་དང༌། བཞེས་ཐུག་ཕེབས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཕེབས་སྟོན་དཀར་སྤྲོའི་མཛད་སྒོའི་སླད་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་ནས་གདན་ཞུ་ཞུས་ཏེ་ཉི་འོད་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་ཞབས་པད་བགྲེས་པས་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། རྩེ་གཉེར་ནས་དཀར་སྤྲོ་དང༌། རྩེ་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ནས་ཤིང་འབྲས་སྔོན་བསྒྲིགས་ཞུས་པའི་གསོལ་དཔོན་སྐུ་གཞོན་དང༌། རྩེ་ཕྱག་ནས་ཞལ་དབྱེ་ཞུས་འཕྲལ་མགྲོན་ཆེ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་དཀར་སྤྲོ་བཀྱེ་ཆོག་ཞུས། སྐུ་བཅར་གསོལ་ཆེས་གསོལ་བསྐངས་ཤིང་འབྲས་བཞེས་ཏེ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་བཅས་ལ་བཏེགས་འབུལ་མཛད་རྗེས། རྩེ་མགྲོན་རྣམས་ནས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། ཤོད་སྐོར་སྲས་རྣམ་པ་ཡན་ལ་སྡེར་ཐོབ་བཀྱེ་འགྲེམས་ཞུས།

དེ་རྗེས་ཆིབས་གཡོག ལག་དོ། གད་པ་སོགས་སྡེབ་མཆོང་དུ་ཐོབ་ཀྱི་དཀར་སྤྲོ་གསོལ་རས་སྩལ། མགྲོན་ཆེས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། ཞབས་པད་རྣམ་པ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་བཅས་ལ་སྩལ། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས། གཟིམ་འགག་ནས་བཞེངས་བརྡ་བཏང་བསྟུན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཟིམ་ཆུང་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་ཕོ་བྲང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ། གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས་རས་བཅས་ཕེབས་ཏེ་མཛད་སྒོ་རྣམས་ལེགས་པར་གྲུབ།

བར་ལམ་ནས་བཟུང་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩུབ་སྤྱོད་རྣམ་འགྱུར་ཇེ་གསལ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་མུས་ཁར། དེ་གོང་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེ་ཁག་ལ་རྒྱ་དམག་གིས་གུས་འདུད་རུ་སྒྲིག་ཞུ་སྲོལ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་སོགས་ད་ལམ་དཀྲོག་རྐྱེན་ཐལ་ཟིང་ཇི་ཡོང་མ་ངེས་པས་ཚང་མ་བློ་གཡེང་ཅི་ཆེ་བྱུང་ཡང༌། འགལ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐུགས་གྲ་ལེགས་འགྲིགས་བྱུང༌།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས། དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་བོ་གཅིག་པ་བདུད་ལས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་བཀའ་དབང་ཞིག་སྨིན་སྩོལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་ཞེས་ཕག་རི་བོད་ཆགས་གཞུང་རྒྱུགས་དངོས་གྲུབ་ཁང་གསར་ཁྱིམ་ཚང་གིས་ར་སྟོད་ཆུ་དབར་རིན་པོ་ཆེ་བརྒྱུད་སྔོན་ཚུད་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་སྐབས་འདིར་སྩལ་རྒྱུའི་བཀའ་ཞེས་བཟང་པོ་སྤྱི་བོར་སྨིན་པ་ལྟར། བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༨ (༡༩༥༩།༣།༧) ཉིན་སྟ་གོན་དང༌།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་དབང་ཆེན་དངོས་གཞི་བཅས་སྩལ་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ནས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་ཚོམས་ཆེན་ནང་མཆོད་རྫས་རྒྱན་འགྲེམས་དང༌། བཞུགས་ཁྲི་སྐོར་ཆས་གཟབ་བསྒྲོན། རྒྱན་མཆོག་ཁང་ནས་དམིགས་བསལ་འདོན་གནང་མཛད་པའི་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་བོ་གཅིག་པ་དང༌། ལྷ་བཅུ་གསུམ་མའི་སྐུ་ཐང་བཀྲམས། དཀྱིལ་འཁོར་དང༌། སྟེགས་བུ་སོགས་མཆོད་ཆས་ལེགས་པར་སྒྲིག་གཤོམས་ཞུས།

ཚོམས་ཆེན་ནང་ཆོས་ཞུ་བ་སྦྱིན་བདག་དངོས་ཁང་གི་མི་ངོ་ཕ་བུ་དང༌། ར་སྟོད་ཆུ་དབར་སྤྲུལ་སྐུ། སྐྱོང་ལྷ་སྤྲུལ་སྐུ། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། སྐུ་བཅར་ནང་མ་ཁག་བཅས་མི་གྲངས་བརྒྱ་སྐོར་ལ། གོང་ཚེས་ ༢༨ སྔ་དྲོ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་རིམ་པ་ཁག་གྲུབ་བསྟུན། སྟ་གོན་གྱི་སྒྲུབ་ཆོག་ཁག་བསྐྱངས། དགོང་དྲོ་དཔའ་གཅིག་བཀའ་དབང་གི་སྔོན་འགྲོ་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་སྨིན་རྒྱས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༩ (༡༩༥༩།༣།༨)སྔ་དྲོ་བཀའ་དབང་དངོས་གཞིའི་སྒྲུབ་ཆོག་ཁག་གྲུབ་ནས་དགོང་དྲོ་བཀའ་དབང་དངོས་གཞིའི་རིམ་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་གནད་སྨིན་སྐུ་བཞིའི་ས་བོན་ཐེབས་ངེས་སུ་སྩལ། གསོལ་འདེབས་དང༌། གཏང་རག་མཎྜལ་སྐབས་སོ་སོར་ཕག་རི་དངོས་ཁང་ཧྲི་དར་ཚེ་རིང་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས་འབུལ་ཞུས། འབུལ་དངོས་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར། མཇུག་ཏུ་གཏང་རག་ཚོགས་འཁོར་བཅས་མཛད། ཤིས་བརྗོད་སྐབས་མགྲོན་ཆེས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་སྦྱིན་བདག་དངོས་ཁང་མི་ངོ་ཁག་ལ་སྩལ་བ་དང༌། མཛོད་ཆུང་ནས་ལེགས་དར་གནང་ཆ་སྩལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། སྦྱིན་བདག་ཕ་བུས་སྤོས་སྣེ་དང་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་བཅར་རྣམ་པས་གདན་ཞུས་ཀྱིས་གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད།

བོད་ཚེས་ ༣༠ (༡༩༥༩།༣།༩) སྔ་དྲོ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་རིམ་པ་ཁག་དང༌། འཆར་ཅན་དྲུང་ཇའི་མཛད་སྒོ་ཁག་གྲུབ་བསྟུན། གཟིམ་ཆུང་ཉི་འོད་དུ་དུས་འབྲེལ་གསོ་སྦྱོང་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་དང༌། མཚན་ཞབས་རྣམ་པ། རྣམ་གྲྭ་རྒྱུན་བསྐང༌། ཉི་འོད་ཞབས་བརྟན་པ་རྒྱུད་གྲྭ་སོགས་དགེ་འདུན་ལྔ་བཅུ་སྐོར་དང་ལྷན་དུ་གསོ་སྦྱོང་མཛད།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སོ་སོ་ཐར་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་བཀའ་སྩལ་བས་མཚོན་གསོ་སྦྱོང་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་ཕོ་བྲང་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་པ་བཅས་སོ།།

འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཀུན་མཁྱེན་ཙོང་ཁ་པས།།

ཐོག་མར་སྲོལ་གཏོད་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཞེས།།

གྲགས་པའི་དབྱངས་སྙན་ཕྱོགས་བཅུའི་བུ་མོ་ཡིས།།

བརྡུངས་པའི་ཕ་མཐའ་ཚངས་ཆེན་བློ་ལས་འགོངས།།

ས་ཕག་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་འདུས་པའི་ཚོགས།།

ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བའི་གྲལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དབུས།།

རི་སྐྱེས་ཁྲོད་ན་སེངྒེའི་གད་རྒྱངས་བཞིན།།

ཕྲ་ཞིབ་རིགས་པའི་གསང་ཚིག་སྒྲོག་ལ་བྲེལ།།

གང་གི་མཁྱེན་དཔྱོད་སྤྲིན་ཕུང་གཡོ་བ་ལས།།

ཟབ་རྒྱའི་ལེགས་གསུང་འབྲུག་སྒྲའི་དབྱངས་དང་ལྷན།།

བརྒལ་རྟགས་གློག་འོད་འཁྱུག་པའི་རྩེད་འཇོ་ལ།།

བློ་གསལ་མདོངས་མཐའི་ཚོགས་ཀྱིས་དགྱེས་པར་རོལ།།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

བོད་ཁམས་ཡོངས་ནས་བཙན་འཛུལ་རྒྱ་བསྐྱེད་རིང་ལུགས་པ་མཐར་སྐྲོད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་རིམ་པར་བྱུང་བ།

རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གིས། བོད་ཡུལ་ཡོངས་རྫོགས་ཁྱུར་མིད་གཏོང་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པའི་ཆེད་དུ། གངས་ལྗོངས་ཀྱི་ས་བབས་གནད་འགག་ཆེ་ས་ཁག་ལ་ངོ་ལྐོག་ཅི་རིགས་ནས་དྲག་པོའི་རྟེན་གཞི་ཆེ་ཆུང་གསར་འཛུགས་དང༌། གནམ་ཐང་གསར་བཟོ། ལམ་ཆེན་གསར་བཟོ། ལྕགས་ཁྲབ་འཁོར་ལོ་དང༌། མེ་སྒྱོགས་ལ་སོགས་པའི་གོ་མཚོན་འདྲ་མིན་དང་དམག་དཔུང་བཅས་རིམ་གསོག་བྱེད་པ། འཛིང་རགས་གསར་རྒྱག་དང༌། གབ་ཁུང་ས་སྦུག་འདྲུ་བ། བཙོན་ཁང་མང་པོ་གསར་རྒྱག་དང༌། རྐང་ལྕགས་ལག་ལྕགས་ལྗིད་ཆེ་གསར་དུ་རྡུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གྲབས་གཤོམ་ལོ་བསྟུད་བྱས་ཏེ། མཐར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སས་དབུས་པའི་བོད་མི་གནས་ཆགས་ཡུལ་ལུང་གང་སར་དྲག་གནོན་བྱས་ཆོག་ཨང་གསར་ཟིན་མཚམས། བོད་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་སེར་སྐྱ་དྲག་ཞན་མཐོ་དམའ་ཚང་མར་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་བརྙས་བཅོས་བཙན་གནོན་ཐོག་ནས། བོད་པ་བོད་ཡུལ་དུ་རང་དགར་སྡོད་བཟོད་མི་བདེ་བ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་བཟོས་པའི་དབང་གིས་བོད་ཀྱི་བདག་པོ་བོད་མི་རྣམས་འདི་མུར་བཟོད་འཁུར་ཐུབ་ཐབས་གཏན་ནས་མེད་པ་ཞིག་ཆགས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་རིམ་པར་བྱུང་བ་དཔེ་མཚོན་ཙམ་བཀོད་པ་ལ།

མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་གཙོས་པའི་རྒྱ་མི་རྒྱ་སྐྱེད་རིང་ལུགས་པ་ཚོས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ནས། ཐོག་མར། གངས་ལྗོངས་བོད་ཡུལ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་ཡུལ་དུ་བསྒྱུར་ཐུབ་རྒྱུར་དཀའ་རྙོག་དེ་ཙམ་མི་འཕྲད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱས་ཡོད་ཅིང༌། ཡིན་ནའང༌། སྤྱིར་ན་བོད་མི་རྩམ་ཟན་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་གཏིང་དུ། དོན་དམ་རང་དབང་ཆེ་ལ། བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རང་ཡུལ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དགའ་ཞེན་དུས་ནམ་ཡང་མི་གཡོ་བ་ཞིག་ལྷན་སྐྱེས་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་ཤ་ཁྲག་རུས་རྒྱུད་གཅིག་པའི་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་སྨོས་ཅི། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་འབངས་སུ་གཏོགས་པའི་མི་རིགས་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་དབུ་ཁྲིད་གཅིག་ཉིད། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་སྙིང་ནས་དད་གུས་དགའ་ཞེན་དང༌། བརྩི་བཀུར་རེ་བཅོལ་གཅིག་གྱུར་དུ་ཞུ་བ་དེ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐུགས་སྐྱེད་དམ་བཅའ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པོའི་ངང་ནས། བོད་འབངས་ཀྱི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་སྐོང་བའི་མཛད་པ་རླབས་པོ་ཆེ་བདག་གིར་བཞེས་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ནི། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཁྱུར་མིད་གཏོང་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་ཐབས་བྲལ་བའི་གེགས་རྐྱེན་ལྟེ་བ་དེ་ཡིན་པ་རྒྱ་དམར་དཔོན་རིགས་ཚོས་གཞི་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་དང༌།

དེ་འབྲེལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ ༡༩༥༤ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ། བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས། ཡུལ་ཚོའི་དཔོན་ཁག་ལ་སོགས་པའི་མི་སྣ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་བཅས་སྐུའི་སྟོན་འཁོར་རྣམས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་དང༌།

༡༩༥༥ ལོར་རྒྱ་ནག་ནས་ཨ་མདོ་དང་ཁམས་བརྒྱུད་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་སྐབས་བཅས་སུ། མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་མི་འགོ་དམངས་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཡོངས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནི་བོད་མི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱབས་གཅིག་མགོན་གཅིག་དང༌། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་དབུ་ཁྲིད་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་ངེས་རྙེད་ཀྱི་སྒོ་ནས། ང་ཚོའི་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཞེས། ཁ་གཅིག་གྲགས་ཀྱིས་སྙིང་ཁུངས་རུས་པའི་གཏིང་ནས་བརྗོད་པ་མ་ཟད། དོན་དམ་གུས་བརྩི་དང༌། རེ་བཅོལ། དད་ཞེན་བཅས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བཅོས་མ་མིན་པ་གསལ་པོར་ཐོན་པར་བརྟེན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་དཔོན་རིགས་ཚོའི་སེམས་གཏིང་དུ་སྔོན་ལ་བོད་ཤར་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་མིའི་འགོ་དཔོན་དང༌། བླ་སྤྲུལ་རྣམས་རྩ་མེད་བཟོ་དགོས་པ་དང༌། དེ་ནས་དབུས་གཙང་ས་ཁུལ་དུ་དེ་བཞིན་གྱི་སྲིད་བྱུས་བཟུང་སྟེ། མཐར་ཐུག་བོད་པ་ཚོས་ “ང་ཚོའི་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་” ཞེས་འབོད་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འདི་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཁྲིད་དེ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། དེ་ལྟར་བྱུས་འགྲོ་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ངེས་པར་དུ་རྩ་མེད་བཟོ་དགོས་པ་དེ་གནད་འགག་ཆེ་ཤོས་སུ་མཐོང་སྟེ། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་རིགས་མི་མང་ཐོག་བཀོད་བྱུས་དབང་བསྒྱུར་མི་ཐུབ་པའི་འགོག་རྐྱེན་ལྟེ་བ་དེ་རྩ་མེད་མ་བཟོས་བར། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཁྱུར་མིད་གཏོང་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་རྩ་བྲལ་ཡིན་པའི་གནད་དོན་ངོ་མ་གསལ་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།

རྒྱ་དམར་དཔོན་རིགས་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པས་ཁོང་ཚོའི་མི་རབས་གོང་རིམ་ནས་བོད་ཡུལ་ཧྲིལ་པོ་ཟ་སེམས་རྒྱུན་བཅངས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་ ༡༩༥༦ ལོ་ནས་མདོ་སྟོད་དང༌། མདོ་སྨད་ཁུལ་དུ། མའོ་ཅན་གྱི་བསམ་བྱུས་ངན་པ་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་ཟེར་བ་དེ་གློ་བུར་ལག་ལེན་བསྟར་བའི་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ། ལུང་ཚན་གང་སར་དྲག་གནོན་བྱས་པར། ས་ཁུལ་སོ་སོའི་ཡུལ་མི་སྡེབ་ལངས་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་ཡོ་ལངས་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དངོས་བདེན་འཇིགས་དངངས་དང་ཛ་དྲག་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་དེ་འདྲ་བོད་དབུས་གཙང་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ཁྱབ་པས། བོད་མི་ཚང་མའི་སྙིང་ཁོང་དུ་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བའི་ས་བོན་སྔོན་ནས་ཡོད་པའི་མྱུ་གུ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐེབས། ཁམས་ཁུལ་དུ་རྒྱ་མིས་དྲག་སྤྱོད་ཇི་བྱེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཐོག་མར་གསན་ཐོས་སྐབས། ཐུགས་ཡིད་མ་ཆེས་པ་བྱུང་བ་དང༌། དངོས་དོན་ཐོག་རྒྱ་མིས་གཡོ་སྐོར་ཞུས་པ་དེ་རྗེས་སུ་གཞི་ནས་མཁྱེན་ཚོར་བྱུང་གནང་ཡོད་ཅིང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་འདི་སྐོར་འབྲེལ་ཡོད་གང་འཚམས་བཀའ་གནང་བྱུང་བ་མཚམས་འདིར་བཀོད་པ་གཤམ་གསལ།

“༥༦ གི་ལོ་འགོ་བོད་པའི་ལོ་གསར་སྒང་ལ་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་དམ་པ་དེས་ང་ལ་ཨའོ། ད་ཡག་པོ་མི་འདུག རྒྱ་མི་ལ་ཡིད་ཆེས་གནང་ཡག་མི་འདུག ཅེས་གསུངས་བྱུང༌། དེར་ངས་འོ། ག་རེ་འདུག ཅེས་དྲིས་པར། ཁོང་གིས་གསར་འགྱུར་སྙན་པོ་མི་འདུག རྒྱ་མིས་ཁམས་ཁུལ་ལ་དྲག་པོའི་བཅོས་བསྒྱུར་ཟེར་བ་ཞིག་འགོ་བཙུགས་ཚར་འདུག བྱས་ཙང་ལི་ཐང་ཁུལ་གྱི་མི་མང་ཚོས་རྒྱ་མི་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ནས། དེང་སང་ཟིང་འཁྲུག་ཆེན་པོ་ལངས་བསྡད་ཡོད་འདུག ཅེས་གསུངས་བྱུང༌། དེ་དུས་དེ་འདྲ་དངོས་གནས་ཨེ་ཡིན། རྒྱ་ནག་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བའི་རྒྱ་མིའི་དཔོན་པོ་ཚང་མས་ང་ལ་དེ་འདྲ་བྱེད་རྒྱུའི་སྐད་ཆ་ཟུར་ཙམ་ཡང་བཤད་མ་བྱུང༌། ཁོང་ཚོས་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཀྱི་འདོད་པ་དང་བསྟུན་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་དགོས་བཤད་པ་མ་གཏོགས། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་རྒྱ་མིའི་འདོད་པ་ལྟར། དྲག་པོའི་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་རྒྱུའི་སྐད་ཆ་རྩ་བ་ནས་བཤད་མ་བྱུང༌། གསར་འགྱུར་དེ་ཚོ་དངོས་གནས་བདེན་པ་ཨེ་ཡིན། ཟེར་བ་ཞིག་ངའི་ཁ་ནས་གློ་བུར་དུ་ཐོན་སོང་ལ། ཧོབ་སྟེ་ཁ་ལ་དངོས་གནས་ཨེ་ཡིན་བསམ་པ་ཞིག་རང་བྱུང༌། དེ་ནས་གཟིམ་དཔོན་ལགས་ང་གཉིས་སྐད་ཆ་ཤོད་ཀྱིན་ཤོད་ཀྱིན། ངའི་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ལ་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་མི་དཔོན་རིགས་དེ་ཚོས། ང་ལོ་གཞོན་ཉམས་མྱོང་མེད་མཁན་ལ་མགོ་སྐོར་གཏོང་གི་མེད་དམ་བསམ་པ་ཞིག་གཞི་ནས་བྱུང༌།

གསར་འགྱུར་མི་སྙན་པ་དེ་ཐོས། བསམ་བློ་བཏང་བཏང་ནས་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ལ་འཇིགས་སྣང་ཆེ་ཙམ་ཞིག་སླེབས་བྱུང༌། ཡིན་ནའང་སྣང་མེད་ལྟ་བུར་བསྡད་དེ། ཁམས་ཁུལ་དངོས་གནས་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བྱུང་ཡོད་མེད་རྩད་གཅོད་བྱེད་སྐབས། གཟིམ་དཔོན་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེ་དངོས་བདེན་རེད། དེའི་རྗེས་སུ་ཁམས་དང༌། ཨ་མདོ་ཁུལ་བླ་མ་དང༌། དཔོན་པོ་གནད་ཡོད་མང་པོ་འཛིན་བཟུང་བཙན་འཁྲིད་གང་བྱུང་བྱས་ནས། བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་བསྡུ་སྐོང་བྱས་པའི་མི་མང་ཚོགས་འཛོམས་སར་སྒུར་སྒུར་བྱས་ཏེ་ཡུན་རིང་བཞག་ཐོག ཁོང་ཚོ་ལ་ལོག་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལུགས་ཀྱི་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས། བཙོན་ལ་བཅུག ངལ་རྩོལ་ལ་བཏང༌། སྲོག་ཐོག་བཏང་བ་དེ་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། དུས་མཚུངས་སུ་མི་དམངས་དང༌། གྲྭ་དམངས་ཀྱིས་ཀྱང་རྩ་བ་ནས་མི་འདོད་པ་བྱེད་བཞིན་དུ། རྒྱ་མིས་དྲག་ཤུགས་དབང་ཤེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱ་མིའི་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་བཏང༌། དགོན་པ་ཁག་ལ་གད་རྫས་གཡུགས། མི་དམངས་ཀྱི་ཐོག་ལའང་དྲག་གནོན་ཚོད་མེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་གསར་འགྱུར་ཛ་དྲག་པོ་དེ་འདྲ། བོད་ཡུལ་གང་སར་ཁྱབ་ནས། ཐ་ན་ལུང་ཁུག་གྲོང་གསེབ་དང༌། འབྲོག་ཁུལ་གྱི་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ཡང་རྒྱ་མིར་འཇིགས་སྣང་སྐྱེ་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་བྱུང་སོང༌།

༡༩༥༥ ལོ་མཇུག་ང་ཚོ་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་ལ་ཡར་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་སྐབས། སྔོན་ནས་བསམ་བློར་ཡོད་པ་ལྟར། བོད་མི་མང་གི་འདོད་མོས་དང་བསྟུན་བཞིན། ཐབས་མཁས་ངང་ནས་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད། ཡིན་ནའང༌། རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་ལོག་རྗེས་དུས་ཡུན་གང་ཡང་མ་སོང་བར། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་རྒྱ་མིའི་འདོད་པ་གང་ཡོད་ཀྱི་དྲག་པོའི་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ངའི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་དེ་ཚོ་ངོས་ཀྱིས་ངེས་གསལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་དེ་ནས་ངས་རྒྱ་མིར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པ་དང༌། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་ང་ལ་བཤད་པ་ཇི་བཞིན། རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་དང༌། རོགས་རམ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ནང་བཅོས་བསྒྱུར་དང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བཟང་པོ་སྒྲུབ་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་དང༌། སེམས་ཤུགས་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ལྐུག་པའི་རེ་སྟོང་དང༌། ཆོ་མེད་པ་ཆགས་པ་རེད།”ཅེས་གསུངས་ཏེ་ཡུད་ཙམ་རིང་དགོངས་པ་བཞེས་མཇུག ཕྱག་གཡས་པས་གསོལ་ལྕོག་སྟེང་ནས་ཕྱག་སྙུག་ཅིག་ཡར་བཞེས་བཞིན་བཀའ་གནང་གསལ།

“འོ་ད། ཁམས་དང་ཨ་མདོ་ཁུལ་ལ་རྒྱ་མིའི་བྱེད་སྟངས་དྲག་རྩུབ་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། མི་རིང་བར་དབུས་གཙང་ཁུལ་ལའང་རྒྱ་མིའི་དྲག་པོའི་བཅོས་བསྒྱུར་ཟེར་བ་དེ་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་མཐོང་ནས། ངས་སྔོན་ལ་ཁམས་ཁུལ་གྱི་རང་རིགས་མི་དམངས་ཚོས་རྒྱ་མིའི་བཙན་གནོན་དེ་འདྲ་མྱོང་མི་དགོས་པ་དང༌། རང་རང་འདོད་མོས་ཀྱི་འཚོ་བར་ལོངས་སྤྱད་དེ། ཞི་ལྷིང་འཇགས་པོའི་ངང་དུ་སྡོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། དུས་མཚུངས། བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་ཚུད་པ་འདི་ལས་ཐར་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ། དེའི་ཆེད་དུ་ད་དུང་མུ་མཐུད་བཟོད་བསྲན་དང༌། མཐུན་ལམ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་རང་གནད་ཆེ་བར་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ཡིན།” ཞེས་དང༌།

“ཁམས་ཁུལ་རྒྱ་མིས་བོད་རིགས་མི་སྣ་གནད་ཡོད་རྩ་མེད་བཟོ་སྟངས་ཀྱི་ཐབས་བྱུས་གསལ་པོ་ཤེས་མཁན་ཁག་ནས་བརྗོད་གསལ་ལྟར། ང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྲོག་ལའང་ཉེན་ཁ་སླེབས་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐོར། ང་ཚོ་བོད་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་གནད་ཡོད་ཁག་དང་ནང་ཁུལ་གྲོས་བསྡུར་བྱས་ནས། ཚང་མ་བློ་མོས་གཅིག་མཐུན་བྱུང་བ་ཞིག་ལ་༥༦ལོ་དེར་རྒྱ་གར་ནང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སོང་བའི་དུས་དྲན་ཆོས་ཚོགས་འཚོག་རྒྱུ་དེ་དང་སྟབས་བསྟུན་གྱིས་ང་རྒྱ་གར་ཁུལ་གནས་བསྐོར་ཞིག་ལ་ཕྱིན་ན། ང་ལ་སྲོག་ཉེན་མེད་པ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་མཐོའི་དཔོན་རིགས་ཚོར་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ། ཁམས་ཁུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་བོད་མི་གནས་ཡུལ་ཚང་མར་དྲག་པོའི་བཅོས་བསྒྱུར་མི་དགོས་པ་དང༌། རྩ་བའི་བོད་དང་རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་འབྲེལ་བའི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་ཞི་མཐུན་འཕྲོས་མོལ་ལྷུག་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ།

དེའི་ཆེད་དུ། སྔོན་ལ་ནང་དོན་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་སུ་འབྲེལ་བ་བྱེད་དགོས་པ་བཅས་ལ་ཐག་ཆོད་བྱུང་སོང༌།

མ་གཞི་ང་རྒྱ་ནག་ལ་མ་ཕྱིན་གོང་ནས། དགའ་གདོང་ཆོས་སྐྱོང་གིས་ངོས་རང་རྒྱ་གར་ལ་ཕྱིན་ན་དགེ་མཚན་ཡོད་པའི་ལུང་བསྟན་ཞིག་བརྒྱབས་བྱུང༌། དེ་ནི་ཐེངས་གཅིག་ང་དང་ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་བཅས་དགའ་བ་གདོང་ལ་ཕྱིན། རྗེ་རིན་པོ་ཆེར་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཞལ་གཟིགས་བྱུང་སའི་སྒྲུབ་ཕུག་དེ་མཇལ།

དེ་ནས་དགོན་པར་མཆོད་མཇལ་དང་སྦྲགས་ཆོས་སྐྱོང་སྤྱན་འདྲེན་ཞུས་པ་ཡིན། དེ་དུས་རྒྱ་གར་ལ་ཕྱིན་ན་འགྲིགས་མིན་སྐོར་ཆོས་སྐྱོང་ལ་སྐད་ཆ་དྲིས་པར། གང་ལྟར་སྐབས་དེའི་ལུང་བསྟན་གྱི་ནང༌། ཆུ་ཤེལ་ནོར་བུའི་འོད་སྣང་དེ། ནུབ་ནས་འཆར་བའི་དུས་འོང་ངོ༌། ཟེར་བའི་ཚིགས་བཅད་རྐང་པ་གཉིས་འདུག དེ་ལ་ང་ཚོས་རྒྱ་གར་དུ་བསྐྱོད་ན་དོན་ཕན་ཡོང་བར་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ཡིན། དེའི་རྗེས་ནས་ཀྱང་གནས་དགའ་གཉིས་ལ་ལུང་ཞུ་སྔ་རྗེས་ཕུལ། གཟིམ་ཆུང་ལྷ་མོའི་སྐུ་མདུན་ལ་ཟན་བརྟག་སྔ་རྗེས་བསྒྲིལ་བ་བཅས་ཚང་མར་ཡང་ངོས་རྒྱ་གར་དུ་བསྐྱོད་ན་བཟང་བ་དེ་རང་གཅིག་མཐུན་བྱུང་འདུག ལྷག་པར་ཆོས་སྐྱོང་(གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང༌།) གི་བཀའ་ལུང་ཞིག་ལ། རྒྱ་གར་དུ་བསྐྱོད་རྒྱུ་དེ་མ་བསྒྲིགས་ལྷུན་འགྲུབ་ཡོང༌། ཞེས་གསལ་པོ་གསུངས་འདུག

དེ་ནས་མི་རིང་བར་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ནས། ངོས་རང་རྒྱ་གར་ལ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སོང་བའི་དྲན་གསོའི་དུས་ཆེན། སཾསྐྲྀཏའི་སྐད་ལ་བུདྷ་ཇཡན་ཏི་(Buddha Janyanti)ཟེར་བའི་ཚོགས་འདུར་ཡོང་དགོས་ཀྱི་མགྲོན་ཤོག་དང༌། ཡི་གེ་ཞིབ་གསལ་འབྱོར་བྱུང༌། དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང༌། ཆོས་སྐྱོང་གིས་མ་བསྒྲིགས་ལྷུན་འགྲུབ་ཡོང༌། ཞེས་ལུང་བསྟན་བརྒྱབས་པ་དེ་རང་བྱུང་བསམས་ནས། ང་ཚོ་འགྲོ་རྒྱུའི་གྲབས་གཤོམ་བྱེད་རྩིས་ཀྱི་ངང་ལ། རྒྱ་མིས་རྙོག་གྲ་འདི་འདྲ་བཤད་བྱུང༌། ཕན་མིང་གིས་ད་རེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁྱེད་རང་རྒྱ་གར་ལ་གདན་ཞུ་འབྱོར་བ་དེ་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བཏང་བ་མ་རེད། རྒྱ་གར་གྱི་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཤིག་གིས་བཏང་བ་རེད།

དེར་བརྟེན་ཁྱེད་རང་རྒྱ་གར་ལ་མ་ཕེབས་ན་ཡག་གི་རེད། སྐུ་ཚབ་ཅིག་བཏང་ན་འགྲིགས་ཟེར། མ་གཞི་དེའི་གོང་ལ་ཉིན་ཞིག་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཕན་མིང་(Fan Ming)ཡོང་ནས། སྐད་ཆ་མང་ཙམ་བཤད་པའི་ཞོར་འཕྲོས་འདྲ་ཞིག་ལ། ཁྱེད་རང་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་འདོད་འདུག་གམ་མི་འདུག་ཅེས་དྲིས་བྱུང༌། དེར་ངས་སྣང་མེད་ངང་ནས་དམིགས་བསལ་འགྲོ་འདོད་གང་ཡང་མི་འདུག ལབ་པ་ཡིན། དེ་དུས་དངོས་དོན་སེམས་ཀྱི་གཏིང་དེར། རྒྱ་གར་ལ་འགྲོ་ཐུབ་ན་ཡག་ཤོས་ཡིན་པ་དེ་རང་བསམ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁམས་ཁུལ་ལ་རྒྱ་མིའི་བྱེད་སྟངས་གསལ་པོ་ཤེས་མཁན་ཚང་མའི་སེམས་ཀྱི་གཏིང་དུ་ང་རྒྱ་གར་ལ་གནས་སྐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་རྒྱ་མིའི་ཉེན་ག་ལས་གཡོལ་ཐུབ་པ་དང༌། ཁམས་ཁུལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བོད་ཡུལ་གང་སར་རྒྱ་བོད་ཞི་མཐུན་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་ཐབས་བྱེད་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དེ་འདྲའི་མུ་ལ་ཉིན་གཅིག་རྒྱ་མིས། རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་ཚོགས་སར་འགྲོ་མཁན་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་མིང་ཐོ་སྔོན་ཚུད་སྤྲོད་དགོས་པས། སྐུ་ཚབ་གཏན་འཁེལ་དགོས་ཚུལ་ཟེར་བར། སྐུ་ཚབ་ཏུ་སྐྱབས་རྗེ་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཕྱག་རོགས་སུ་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ལས་བྱ་བཅས་གཏན་འཁེལ་གྱི་མིང་ཐོ་སྤྲད། དེ་རྗེས་ཉིན་གཅིག་དམག་དཔོན་ཕན་མིང་གློ་བུར་དུ་ཡོང་ནས་བརྗོད་གསལ། ད་ལམ་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ཚོགས་དེར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། པཎ་ཆེན་བླ་མ་གཉིས་ཀར་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་གདན་ཞུ་ཕུལ་འདུག་པས། ཕེབས་ན་འགྲིགས་ཚུལ་ཟེར་གྱི་འདུག

མཐའ་མ་ ༥༦ ལོ་དེར་རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་ཚོགས་དང་གནས་སྐོར་ལ་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང༌། གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་ནས། ང་ཚོས་བོད་མིའི་རྩ་བའི་དམིགས་དོན་འགྲུབ་ཐབས་སྲིད་དོན་ལས་འགུལ་གང་འཚམས་བྱས་པ་ཡིན།” ཞེས་བཀའ་གནང་བྱུང༌།

དེ་ལྟར་ ༡༩༥༦ ལོར། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་མཛད་སྒོར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ། རྒྱ་གར་ནང་ཕེབས་ནས་ཉིན་བཞིའི་རྗེས་སུ། རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་གྲོགས་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་མུ་མཐུད་བཞུགས་ན། ཁོང་ཚོའི་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནམ་ཡང་མི་འགྲུབ་པ་གསལ་པོར་ཤེས་ཏེ། པེ་ཅིན་ནས་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གློ་བུར་དུ་ལྡི་ལི་གསར་པར་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༨ ནས་ཚེས་ ༣༠ བར་ཉིན་གསུམ་རིང་ཆེད་དུ་ཡོང་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་ངོ་མཇལ་གྱིས་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱང་དགོས་སྐོར་སོགས་སྔ་ཕྱིར་བཀའ་མོལ་ཞུས་འདུག དེ་སྐབས་གསུང་འཕྲོས་ཇི་བྱུང་སྐོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གསུངས་དོན།

“དེ་དུས་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་ནས་ང་གཉིས་སྐད་ཆ་གསལ་པོ་ཤོད་རེས་བྱས་ཏེ། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་བོད་མིའི་ཡུལ་སྡེ་ཁག་ནང༌། མི་མང་གི་འདོད་པ་མེད་པའི་བཅོས་བསྒྱུར་ལོ་ལྔ་འཕར་འགྱངས་བྱ་གཏན་དང༌། དེ་ནས་ཀྱང་འཕར་འགྱངས་དགོས་མིན་བབས་ལྟ་བྱ་རྒྱུ། བོད་མིའི་ཐོག་དྲག་གནོན་མི་བྱེད་རྒྱུ་སོགས་ཁས་ལེན་བྱས་པས་མ་ཚད། ངོས་རང་བོད་ལ་ཕར་ལོག་ནས། རྒྱ་མིའི་བྱེད་སྟངས་འགྲིགས་མིན་རིགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་གང་ཡང་བྱས་ཆོག་པ་དང༌། རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་འགོ་བྱིངས་ཚང་མས་ངའི་བསམ་འཆར་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ། འདི་སྐོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་རྒྱ་མིའི་ཞི་དྲག་ལས་བྱེད་ལ་བཀའ་འབེབ་རྒྱུ་སོགས་ཁས་ལེན་བྱས་སོང༌།

ཀྲུའུ་ཨན་ལན་དང༌། ནེ་ཧ་རུ་ཁོང་གཉིས་ཀས་ངོས་ལ་བོད་དུ་ལོག་ན་ཞི་མཐུན་ལེགས་འགྲིགས་ཡོང་རྒྱུའི་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སེམས་ཤུགས་གང་འཚམས་སྤྲད་བྱུང༌། ངའི་སེམས་སུ་དེ་དོན་མངོན་སུམ་ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་བ་ཡོང་གི་རེད་བསམ་པའི་གདེང་སྤོབས་ཀྱང་བྱུང་བ་བཅས་གང་ལྟར་ ༥༧ ལོར་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་ཡིན། ཡིན་ནའང་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་འབྱོར་རྗེས། རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་སྔོན་ལས་མངོན་གསལ་དོད་པའམ། དྲག་གནོན་གྱི་གོ་སྒྲིག་མངོན་སུམ་འཛེམས་མེད་དུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དངངས་ཚབས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་སོང༌།” ཞེས་བཀའ་གནང་བྱུང༌།

༡༩༥༩ ཕྱི་ཟླ་ ༤ ཚེས་༢༧ ཉིན་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོས་འོག་མར། (Parliament) བོད་དོན་ཐོག་ནེ་ཧ་རུས་གསུང་བཤད་གནང་དོན། “ལོ་གཉིས་གསུམ་སྔོན་དུ་(༡༩༥༦)ཀྲུའུ་ཨན་ལན་ལྡི་ལིར་བསླེབས་ཡོད་པ་དང་དུས་མཚུངས། ྋགོང་ས་མཆོག་ཀྱང་ལྡི་ལིར་སྐུ་བཞུགས་མཛད་བཞིན་ཡོད། ངོས་རང་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བཀའ་མོལ་ཡུན་རིང་བྱུང་རྗེས། ཉེ་ཆར་ངོས་རང་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གཉིས་མཛའ་གྲོགས་བཞིན། བོད་དོན་སྐོར་བཀའ་མོལ་ལྷུག་པོ་དང་གསལ་པོ་བྱུང་དོན། ཀྲུའུ་ཨེན་ལན་ནས་བོད་ཀྱི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་ལེན་ཞུ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་གཙང་མ་གནང་བ་མ་ཟད། ད་དུང་ངོས་ནས་ཁོང་ལ་འདི་འདྲ་ཞུས་པ་ཡིན། ཁྱེད་རང་ནས་ཞལ་བཞེས་གནང་བ་བཞིན་ཡིད་ཆེས་བློ་འཁེལ་ཡོང་བ་དང༌། ཕན་ཚུན་མཉམ་ལས་ཐོག་ནས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་བཅོས་བསྒྱུར་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་གནང་རོགས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་ཞལ་བཞེས་གནང་དོན། བོད་དུ་ནང་ཆོས་ཡར་ཐོན་ཡིན་པ་དངོས་འབྲེལ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་ཐད་རྗེས་ལུས་ཐེབས་ཡོད། དེ་ཐད་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་དགོས་ངེས་རེད།” ཅེས་ནང་མོལ་འཕྲོས་རེས་བྱུང༌།

དངོས་དོན་ཐོག་ ༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་སྐུ་བཞུགས་བསྐྱངས་སྐབས་མའོ་དང༌། ཀྲུའུ་ཅན་གྱིས་བོད་ཐོག་གཡོ་ཐབས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་གསར་པ་ཞིག་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོའི་བརྗོད་བབས་དང་དངོས་དོན་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། ཁོང་ཚོས་”གནས་སྐབས་རིང་བོད་ཡུལ་ཁྱོན་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་བའི་དྲག་གནོན་ལས་འགུལ་མ་བྱས་པར། སྔོན་ལ་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་ནོར་གཅིག་ཉིད་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་མ་ཕེབས་མཐུ་མེད་བཟོ་རྒྱུའི་གཡོ་ཐབས་དང༌། དྲག་ཤུགས་ཅི་རིགས་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་དང༌། དེ་ཐད་གལ་སྲིད་འཆར་གཞི་ཇི་བཞིན་མ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ན། ལྷ་ས་རང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་སྲོག་ལ་དངོས་སུ་བདོ་བའི་བྱ་བ་བརྩམ་རྒྱུའི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་བཏིང་ཡོད་པ་རེད།”ཅེས་ཚོད་དཔག་ཆོག་པ་ཡིན།

རྒྱ་དམར་གྱི་དཔོན་རིགས་ཚོས་ཁོང་ཚོའི་སྲིད་བྱུས་ངན་པ་དེ་རིམ་པས་བོད་མི་ཚང་མས་ཧ་ཅང་གསལ་པོར་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པའི་བརྡ་སྟོན་ཀྱང་བྱས་ཡོད་པ། དཔེར་ན་ ༡༩༥༨ ལོར་དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་ལྷ་སར་བུད་མེད་ཚོགས་པ་ཞེས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གི་སར། “དེང་སང་ལྷ་སར་སྦྲང་བུ་མང་པོ་འཁོར་བ་ནི། ཁུལ་འདིར་ཤ་དྲི་མ་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་ལན་པ་ཡིན། ཤ་དྲི་མ་ཅན་དེ་མེད་པ་མ་བཟོས་བར། སྦྲང་བུ་འཁོར་མཚམས་ཆོད་མི་ཐུབ། ཤ་རུལ་གང་དུ་ཡོད་པ་དེ་རུ་སྦྲང་མ་འཁོར་བ་ཡིན། ཤ་རུལ་དེ་མེད་པ་བཟོས་ན་སྦྲང་མའི་རྙོག་འཛིངས་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་བཤད་འདུག་པ་དང༌།

༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་དམག་གིས་བོད་ཡུལ་གང་སར་དྲག་གནོན་བྱེད་སྐབས། རྒྱ་དམར་དབང་འཛིན་པས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་གསལ། བོད་ནང་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་མི་ཐུབ་པའི་འགག་རྩ་འགོག་རྐྱེན་ལྟེ་བ། ལོག་སྤྱོད་པའི་དུག་རྩ་ཏཱ་ལའི་ལ་ཐུག་གི་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་ཁོ་ཚོས་སྔ་ས་ནས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་སེམས་གཏིང་གི་གསང་ཚིག་དེ་མངོན་སུམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་བཏོན་པ་རེད།

གོང་སྨོས་རྒྱ་དཔོན་ཚོས་སྔ་ས་ནས་ཁོང་གཏིང་དུ་བཅངས་པའི་སྲིད་བྱུས་དེའི་ར་སྤྲོད་ཅིག་ལ། དེ་སྔོན་ ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་དམར་གྱི་དམག་དཔོན་མཐོ་གྲས་ནུབ་བྱང་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་དྲག་པོའི་སྤྱི་འདོམས་ཕིན་ཏེ་ཧེས་ཟེར་བ་དེ་ལན་ཀྲུ་ནས་ཟི་ལིང་མཁར་དུ་གནམ་ཐོག་ཡོང་སྟེ། སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྐུ་འབུམ་དགོན་པར་བཞུགས་ཡོད་པ་ནས་དམག་དཔོན་དེའི་སར་ཕེབས་དགོས་ཞུས་ཐོག དམག་དཔོན་དེས་སྐད་ཆ་གང་འཚམས་བཤད་པའི་གཙོ་དོན་དུ། “ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཁྱེད་རང་བོད་ལ་ཡར་ཕེབས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཇལ་དགོས། ཏཱ་ལའི་བླ་མར་གུང་ཁྲན་ཏང་དང་མཉམ་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་དགོས་ཞུ་དགོས། གལ་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལོག་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་སོང་བ་ཡིན་ན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མེད་པ་བཟོ་དགོས། དེ་མཚམས་ནས་ཁྱེད་རང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཚབ་བྱས་ཆོག་གི་རེད། ང་ཚོས་ཁྱེད་རང་ལ་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་གཏོང་གི་ཡིན།”ཞེས་བརྗོད་འདུག

ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེས་”ང་ལ་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་རྩ་བ་ནས་མི་དགོས། ངོས་ལྷ་སར་ཕྱིན་ནས་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་བྱེད་ཀྱི་ཡིན།”ཞེས་སོགས་རྒྱ་དཔོན་གྱི་བློ་ལ་བབས་པའི་གནས་ལུགས་གསུངས་འདུག མཐར་ཕེན་ཏེ་ཧོས་ཀྱིས་”ཡག་པོ་འདུག ངས་ཁྱེད་རང་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། མཉམ་དུ་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་མ་འཁྲིད་ནའང་འགྲིག་གི་རེད་”ཅེས་སོགས་བཤད། གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྲིད་བྱུས་ཡག་པོ་ཡོད་སྐོར་མངགས་གཏམ་མང་པོ་བྱས་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཞབས་རོགས་བཅས་སྐུ་འབུམ་ནས་བྱང་ལམ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་ཕེབས་འདུག

ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་བྱང་ནག་ཆུར་ཕེབས་པའི་ཉིན་དེར། བྱང་སྤྱི་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་བཟང་པོར་གོང་སྐོར་སོགས་ནང་གནས་གསལ་པོར་གསུངས་འདུག བྱང་སྤྱིས་རིན་པོ་ཆེས་ཇི་གསུངས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་ལ་སྙན་འབུལ་ཞུས་ཤིང༌། བཀའ་ཤག་ནས་ནང་གནས་དེ་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུར་གསུང་བསྒྲགས་གནང་བས། ཚོགས་འདུ་བ་ཚང་མ་དོགས་འདྲོགས་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་འདུག དེ་རྗེས་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ལྷ་སར་ཕེབས་བཞུགས་སྐབས། ཡབ་གཞིས་ལྟག་མཚེར་གྱི་འཚོ་འཛིན་མཁན་ཆེ་སྡོང་པོ་བ་མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་གིས་རིན་པོ་ཆེར་བཀའ་མོལ་དེ་འདྲ་གསུང་ཐལ་ཆེ་ན་མི་འགྲིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནན་པོ་ཞུས་གནང་འདུག

འདི་ལྟར་མའོ་ཡིས་གཙོས་པའི་རྒྱ་དམར་དབང་འཛིན་པ་ཚོའི་རྩ་བའི་སྲིད་བྱུས་གཅིག་རང་ཡོད་པ་དེ་ནི། མའོ་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱི་དམར་ལམ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ན། ནག་ལམ་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་མ་གཏོགས། གཞན་གྱི་ལམ་གང་ཡང་མེད་པ་དེ་རེད། དེ་ལྟར་ཡིན་ངེས་པ་ནི། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་ལས་འགུལ་དེ་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་ཡོད་ཅིང༌། ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་ལིའུ་ཧྲའོ་ཆི་ལ་སོགས་པའི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་གནད་ཡོད་མང་པོ་དང༌། བོད་རྒྱའི་མི་མང་འབུམ་ཕྲག་དུ་མར་མྱོང་རྟོགས་ངོ་མ་བྱུང་བ་ནི། དེང་སང་འཛམ་གླིང་ནང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་གཏམ་དུ་འགོད་གླེང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། འདི་ནི་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གི་ཚོགས་མི་ཚོས་ཀྱང་ངོས་ལེན་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་བ་ཞིག་རེད།

གོང་གསལ་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལྟ་བ་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པའི་དངོས་ར་གསལ་སྤྲོད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྲིད་བྱུས་དེ་ལྟར་ཡིན་སྟབས། ༡༩༥༧ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ནས་བོད་སར་ཕྱིར་ཕེབས་གྲུབ་མ་ཐག་ཏུ། པེ་ཅིན་གཞུང་གིས་བོད་ཤར་ཁུལ་བོད་མིར་དྲག་གནོན་གྱི་ལས་འགུལ་གློ་བུར་ཤུགས་ཆེར་བཏང་བས་མ་ཚད། ཁམས་ཁུལ་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་ཡོད་པར་ཁག་བཏགས་ཏེ། རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དབུས་ཕྱོགས་སུའང་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་ ༡༧ ཟེར་བ་དེ་དང་ཡོངས་སུ་འགལ་བའི་རྒྱ་དམག་འབོར་ཆེན་དཔུང་སྣོན་དུ་བཏང༌། ལྕི་བའི་གོ་མཚོན་ཕོན་ཆེ་འོར་འདྲེན་ལས་འགུལ་མྱུར་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང༌། དུས་མཚུངས་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་རྒྱ་དཔོན་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལའང་མ་གུས་པ་དང༌། དྲག་ཤུགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་མངོན་གསལ་དོད་པོར་སྟོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཀྱང་སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་བཀའ་གནང་གསལ།

“གསལ་པོར་དྲན་པ་ཞིག་ལ། ༥༧ ལོ་འགོར་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་ལོག་ནས་སྟོད་ལུང་དུ་འབྱོར་སྐབས། ཐན་ཀོན་སན་དང༌། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ཁོང་ཚོ་ངོས་རང་བསུ་བར་འབྱོར་འདུག དེ་དུས་ཐན་ཀོན་སན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་ཡག་པོ་རང་མི་འདུག གང་ལྟར་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ཧ་ཅང་འགན་ཆེ་བ་དང༌། ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ང་ལ་གོ་བསྡུར་བྱེད་དགོས་ཡོད་ཟེར་བྱུང༌། དེ་ནི་ཁམས་ཁུལ་གྱི་ཟིང་ཆ་དེ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་རུ་སོང་ནས། བྲག་གཡབ་དང༌། སྡེ་དགེའི་ནང་ཟིང་འཁྲུག་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་མ་ཚད། འབྲི་ཆུ་ནུབ་རྒྱུད་བརྒལ་ཏེ། ཁམས་སྟོད་ཕྱོགས་སུ་ཁྱབ་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་ཞིག་དངངས་འཚབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་ཐོག མཐའ་དོན་ཁམས་ཁུལ་གྱི་ཟིང་འཁྲུག་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ། ང་ཕོད་དང༌། ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ། སྤོམ་མདའ་སྟོབས་རྒྱལ་ཁོང་ཚོ་ཁམས་ལ་སློབ་གསོ་རྒྱག་པར་གཏོང་དགོས་ཞེས་བཤད་བྱུང་བར་ངས་དེ་དོན་འགྲིགས་འཐུས་ལབ་པ་ཡིན།

ལྷ་སར་སླེབས་ནས་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་12དང༌། ཕན་མིང་ཁོང་ཚོ་སྔ་རྗེས་རིམ་པར་ང་ཐུག་འཕྲད་དུ་ཡོང་བའི་སྐབས། ཁོང་ཚོའི་རྣམ་འགྱུར་ཡང་ཞི་ལྷིང་འཇགས་པོ་ཞིག་མེད་པ་དང༌། ལྷག་པར་ ༥༨ ལོའི་ནང་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་དེ་ཚོ་ངོས་སར་ཡོང་དུས། དོར་མའི་སྦ་ཁུག་ནང་ལ་མེ་མདའ་བླུགས་པའི་ཁ་དེ། ངོས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འབུར་འབུར་དུ་ཐོན་པ་ཆེད་མངགས་སྟོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་བྱས་བྱུང༌།

ཉིན་ཞིག་ཁོང་ཚོས་ཁམས་ཁུལ་མི་དམངས་ཀྱི་ངོ་ལོག་ལ་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་སྐོར་ཞིག་ང་ལ་བཤད་བྱུང༌། དེ་ལ་ངས་བྱས་ན། ཞི་བདེའི་མི་དམངས་ཀྱི་མགོ་ཐོག་ལ་འབར་རྫས་གཡུགས་པ་ཡིན་པ་རེད། ཅེས་ལབ་པ་ཡིན། དེ་མ་ཐག་རྒྱ་མི་དཔོན་པོ་ཁོང་ཚོ་ལྟ་ཤོད་མི་བདེ་བ་ཆགས་པ་རེད། ལམ་སང་ངོ་གདོང་དམར་པོ་སྟོན་གྱི་འདུག་ལ། སྐད་སྒྱུར་ལི་ཁྲུའུ་ཀྲང་13ཟེར་བས་ཀྱང་རྣམ་འགྱུར་ཤིན་ཏུ་ངན་པ་བསྟན་བྱུང༌།

འདི་འདྲའི་གནས་ཚུལ་རིམ་པར་བྱུང༌། རྒྱ་མིར་ཕར་ཤོད་ས་མེད་པ་དང༌། ཁམས་དང་ཨ་མདོ་ཁུལ་རྒྱ་མིས་དྲག་གནོན་མུ་མཐུད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ། དབུས་གཙང་ཁུལ་རྒྱ་དམག་གི་དྲག་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་གྲ་སྒྲིག་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ། དེ་འདྲ་དེ་འདྲས་རྐྱེན་པས་བོད་མི་ཚང་མའི་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ལ། རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བའི་ན་ཚ་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འགལ་རྐྱེན་བཟློག་ཏུ་མེད་པ་རིམ་བསྟུད་དུ་བྱུང་བར་བརྟེན། ངོས་ཀྱི་སེམས་གཏིང་དུ་བོད་པ་དང་རྒྱ་མིའི་བར་ལ་དོན་དམ་མཐུན་ལམ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་བ་དང༌། ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་ངོ་མའི་ཐོག་ནས་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་གཉིས་ཀར་འཕྲལ་ཕུགས་གཏན་དུ་ཁེ་ཕན་ཡོད་པ་ཞིག་བྱེད་བསམ་པའི་སེམས་ཤུགས་རྒྱུན་བསྐྱེད་བྱས་པ་ལྟར་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་ལ་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་སྡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་གང་ཅི་ནས་བར་ཆད་ཆེན་པོ་གཏོང་གི་ཡོད་པའི་ཚོར་སྣང་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་གཞི་ནས་བྱུང༌།

ད་དུང་སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་དྲན་པ་ཞིག་ལ། ཁམས་ཁུལ་རྒྱ་མིས་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་སྐོར་གྱི་བོད་ཡིག་ཚག་དཔར་དེ་གྲས་བསམ་ཕོ་ཞབས་པད་ཀྱི་ཕྱག་ལ་སོན་འདུག དེ་ཆ་ཚང་དགའ་བྲང་(སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་)བརྒྱུད་དེ་ང་ལ་སྙན་ཞུར་བཏང་བ་ཤོག་ལྷེ་མང་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་འདུག དེ་ཚོ་ཚང་མ་ཞིབ་ཚགས་ཀྱིས་བཀླགས་པ་ཡིན། དེའི་ནང་ལ་ཁམས་ཁུལ་བོད་པར་འཐབ་འཛིངས་བཏང་ནས། མི་གསོད་དྲག་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་གསལ་པོ་བཀོད་འདུག སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལོག་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་སྐོར་དང༌། བོད་ཀྱི་བླ་མ་གྲྭ་པའི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་ཡོད་ལུགས་སྒྲོ་བཏགས་ཐོག་ནས། ཆོས་ལ་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེ་བྱས་པ་དང༌། བླ་མ་གྲྭ་པར་དམའ་འབེབ་ཀྱི་བཙོག་གཏམ་སྣ་ཚོགས་བྲིས་འདུག ལྷག་པར་དུ་ཚགས་པར་དེ་ཚོ་ཀློག་བཞིན་ཀློག་བཞིན་དངངས་སྐྲག་སྐྱེ་བ་ཞིག་ལ། ད་ལྟ་འདིར་ཡོད་པའི་མི་མགོ་རློན་པ་སྒྲིག་བཞག་པ་འདི་རྣམས་ལོག་སྤྱོད་པ་འདི་དང་འདི་རེད། འདིའི་རིགས་ཚང་མ་རྩ་མེད་གཙང་མ་གཏོང་དགོས་ཟེར་བའི་བརྗོད་ཚིག་དེ་འདྲ་བྲིས་འདུག ཞེད་སྣང་འདྲ་ཞིག་འདུག ཚགས་པར་ཐོག་མི་མགོའི་འདྲ་དཔར་བཀོད་ཡོད་པ་མ་རེད་དེ། མི་མགོ་དེ་རྣམས་རྒྱ་མིས་བོད་པའི་འགོ་ཁྲིད་དེ་འདྲ་དམར་གསོད་བཏང་ནས། དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་མང་ལ་ཁོང་ཚོའི་མགོ་བོ་ཁྲག་དམར་འཛར་རེ་བ་དེ་དག་བསྟན་ཏེ་འཇིགས་སྐུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཞིག་ཚིག་གི་ཐོག་ནས་མངོན་སུམ་གསལ་པོར་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་འདུག ངའི་སེམས་ལ་འདི་འདྲ་དངོས་གནས་ཡིན་ནམ་བསམ་པ་དང༌། དཔེ་མ་སྲིད་པའི་དངངས་སྐྲག་སྐྱེས་བྱུང༌། གང་དྲག་བསམ་པ་དང༌། ཐབས་སྡུག་པོ་འདི་འདྲ་རང་མི་དགོས་པ་ཞིག་ག་རེ་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་དམ་བསམ་པའི་བློ་འཚབ་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

བསམ་ཕོའི་ྋསྙན་ཞུའི་ནང༌། རྒྱ་མིས་ཆོས་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། དེའི་ཆེད་དུ་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་འཐབ་རྩོད་རྣོ་ངར་ཆེན་པོ་ཟེར་བ། ཛ་དྲག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་གཞན་དག་ལའང་གནས་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོར་མངོན་པས། འདི་འདྲ་བྱུང་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པར་དཀའ་བའི་སྐོར་བྲིས་འདུག དེ་ནས་མི་རིང་བར་ལྷ་སར་རྒྱ་མིས་ཚག་དཔར་དེ་ཚོའི་གྲས་གང་འཚམས་ཤིག་བཀྲམས་འདུག དེ་ལ་མི་ཚང་མ་ཧ་ལས་ནས། འོའོ་ཙི། འོའོ་ཙི་ཟེར་བ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། དེ་ནས་རྒྱ་མིས་ཚག་དཔར་དེ་ཚོའི་ནང་དོན་རྣམས་བོད་མིར་ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེ་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོར་འགྲོ་བ་ཤེས་ནས། མགྱོགས་པོ་མགྱོགས་པོ་བསྡུས་འདུག ཚགས་པར་དེ་གྲས་རེ་རེར་རྒྱ་སྒོར་རྡཱ་ཡང་ལྔ་རེ་སྤྲད་དེ་བསྡུས་འདུག

དེའི་སྐབས་སུ། མདོ་སྨད་ནས་མི་མང་པོ་དབུས་གཙང་ཁུལ་ཡོང་བའི་ཁོངས་ནས། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་བཅར་མཁན་ཚོས་གནས་ཚུལ་ངན་པ་དེ་འདྲ་བྱུང་ཟིན་པ་དང༌། འབྱུང་བཞིན་པའི་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་ཞུས་འདུག་པར་བརྟེན། ༥༩ ལོ་དེའི་སྨོན་ལམ་སྐབས། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་མགྲོན་གཉེར་གཅུང་ལགས་ཟེར་བ་དེ་ངའི་སར་ཆེད་མངགས་གཏོང་བ་གནང༌། དེའི་གདོང་ལ་རིན་པོ་ཆེ་རང་གི་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་ཀྱང་བསྐུར་གནང་འདུག་པ་དེའི་ནང༌། “དགོངས་པ་བཞེས་ཕྱོགས་ཡག་པོ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་འདུག་”ཅེས་སོགས་རོབ་ཙམ་ཞིག་འཁོད་ཐོག “ཞིབ་ཆ་དྲུང་ཡིག་གཅུང་ལ་མངགས་ཡོད་”ཅེས་བྲིས་གནང་འདུག དེ་དོན་གཅུང་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོས་ལ་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་བཤད་བྱུང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་པར་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་བཤད་མཇུག ད་ཆ་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་གང་ས་ཅི་ཐད་ནས་གནས་ཚུལ་ཡག་པོ་ཡོང་གི་མེད་སྟབས། ང་ཚོས་རྒྱ་མིར་གདོང་ལེན་བྱེད་ཕྱོགས་ཐོག་གཞུང་དང༌། བླ་བྲང་གཉིས་པོ་ཆིག་སྒྲིལ་གནང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐོར་ནང་གནས་གསལ་པོ་བཤད་བྱུང༌། ཁ་ཙམ་མིན་པར་དངོས་དོན་ལག་ལེན་བསྟར་ཕྱོགས་སྐད་ཆ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་བཤད་བྱུང༌།

ཡིན་ནའང་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ལ་ཊུའུའུ་ ལེའེ་ཊ་(too late)ཟེར་བ་ནང་བཞིན། ཕྱིས་དྲགས་པ་རེད། གང་ལྟར་ཡང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་དེ་འདྲའི་དགོངས་པ་བཞེས་པ་དང༌། བླ་བྲང་གི་ཞབས་འབྲིང་ནང་མ་ཚོས་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཁུར་བླངས་པ་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད་བསམ་པ་ཞིག་བྱུང༌།

སྐབས་དེ་དུས། བར་ལམ་ཁམས་དང༌། ཨ་མདོ་ཁུལ་དུ་རྒྱ་དམག་གིས་བླ་མ་དང༌། དཔོན་རིགས་སོགས་མི་སྣ་གནད་ཡོད་ཚོ་ཚོགས་འདུར་བཙན་འཁྲིད་དང༌། བསླུ་འཁྲིད་བྱས། རྒྱ་མིས་མགྲོན་འབོད་བྱས་པའི་ཚོགས་ཁང་སོགས་སུ་ཚོགས་འདུར་ཡོད་མུས་དང༌། ལྟད་མོ་ལྟ་བཞིན་པ་ནས་བོད་པ་གནད་ཡོད་ཁོང་ཚོ་གློ་བུར་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱེད་པ་དང༌། དམར་གསོད་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་མནར་གཅོད་ཚོད་མེད་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པ། དུས་མཚུངས་རྒྱ་དམག་གིས་ཁམས་པ་དང༌། ཨ་མདོ་བ་མི་དམངས་ཚོའང་རང་ཡུལ་དུ་ཆགས་ཐབས་བྲལ་བའི་དྲག་གནོན་བར་མཚམས་མེད་པར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གསར་པ། ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་པོ། འཇིགས་སྣང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དེ་སྐོར་བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་ལའང་ཡོངས་གྲགས་ཤེས་ཚོར་བྱུང་བ་རེད། མི་སྙན་པའི་གནས་ཚུལ་ཟམ་མ་ཆད་པར་ཐོས་མུར། སྨད་ཕྱོགས་ནས་ཡུལ་མི་མང་པོ་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་བྲོས་འབྱོར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེས་མི་མང་ཚོའི་སེམས་གཏིང་དུ་དངངས་ཚབས་སྔར་ལས་ཆེ་བ་སྐྱེ་དགོས་པ་ཞིག་བཟོས་པ་རེད། སྔ་ཕྱི་ལ་མ་ལྟོས་པར། ང་ཚོ་བོད་མི་ཚང་མར་དེ་རང་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་ཚད་གྲུབ་ཀྱི་ཞེད་སྣང་ངམ། འཇིགས་དངངས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཚང་མའི་སེམས་གཏིང་ལ་བྱུང་ཚར་པ་རེད། དེ་འདྲ་མ་རེད་དམ། (ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཡུད་ཙམ་དགོངས་པ་བཞེས་ནས།)

དེའི་ཐོག་ལ། ལྷ་སར་སྐབས་དེའི་འཕྲལ་གྱི་རྐྱེན་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ནི། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ལ་གཟིགས་མོར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་ཕེབས་གཏན་འཁེལ་བ་རེད་ཟེར་བའི་གཏམ་མི་སྙན་པ། སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་གནས་ཚུལ་གསར་པ་ཞིག་ལྷ་སའི་མི་མང་ཚོས་གློ་བུར་དུ་ཤེས་ཚོར་བྱུང་བ་རེད། སྐད་ཆ་དེ་ལྷ་ཞོལ་ཉེ་རྒྱང་གང་སར་ལྷགས་པས་འཁྱེར་བ་ནང་བཞིན་མགྱོགས་པོ་ཞིག་ཁྱབ་ནས། ཚང་མ་རང་དགར་སྡོད་ཐབས་བྲལ་བའི་ཟང་ངི་ཟིང་ངེ་བཟོས་པ་རེད། མི་མང་ལ་ཁག་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་བཀའ་གནང་བྱུང༌།

གང་ལྟར། ༡༩༥༨ ལོ་ནང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱི་ནང་ཉེ་རྒྱང་གང་སར་སྔར་མེད་རྒྱ་དམག་གི་འཛིང་རགས་གསར་པ་མང་པོ་བརྒྱབས་པ་དང༌། རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ཁག་ནང་ལྟ་ཅི་སྨོས། སྤྱིར་བཏང་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་པ་དང༌། ང་ཕོད་ཀྱིས་གཙོས་པའི་བོད་པ་རྒྱ་མིས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་དེ་ཚོའི་སྡོད་ཁང་སྐོར་བཅས་ལའང་གབ་ཁུང་ས་ཤུར་དྲུས་ཐོག དམག་འཐབ་དང་ཉེན་གཡོལ་བྱེད་སྟངས་ཀྱང་དམིགས་བསལ་གསང་སྟབས་ཀྱིས་ནང་སྦྱོང་སྤྲད་པ་དང༌། གོ་ལག་ཀྱང་སྤྲད་པ་སོགས་རྒྱ་ཆེ་བའི་གྲབས་གཤོམ་བྱས་ཏེ། ༡༩༥༩ ལོ་འགོར་རྒྱ་གཞུང་གིས་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ཟེར་བར་བསྙད་བཏགས་གདན་ཞུས་ཀྱིས་དེ་ནས་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་དབང་མེད་པ་བཟོས་ཐོག དེ་མཚམས་ནས་གངས་ལྗོངས་བོད་ཡུལ་ཁྱོན་གྱི་བོད་མི་ཡོངས་ལ་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་ཨང་གསར་ཟིན་པ་དང་དུས་མཚུངས། རྒྱ་མིའི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལའང་ཆེ་མཐོང་བརྩི་བཀུར་རྒྱུན་ལྟར་མི་ཞུ་བའི་དྲག་ངོམ་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་པ་སོགས་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲག་ཤུགས་སྲིད་བྱུས་མངོན་གསལ་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་གྱུར།

སྐབས་དེ་དུས་པེ་ཅིན་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་ཆེ་གྲས་མི་རིགས་རིག་གནས་ཕོ་བྲང་ཞེས་པ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཞུགས་ཡུལ་ཡིན་སྐད་གླེང་གྲགས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད།

འདི་ལྟའི་གནས་སྟངས་ངང་ས་ཁྱི་ཟླ ༡༢ ཚེས་ ༢ (༥༩།༢།༢༧)ཉིན་རྩེ་དགུ་གཏོར་ཡིན་ཞིང༌། ལོ་ཤས་སྔོན་ནས་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་ཀྲུང་གུང་བོད་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་དེའི་དཔོན་རིགས་མཐོ་གྲས་ཚོ་འདི་ཉིན་འཆར་ཅན་འཆམ་གཟིགས་སུ་མགྲོན་འབོད་གནང་བ་ལྟར། སྐབས་དེར་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་དང༌། ཀྲང་གོ་ཧ་གཉིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་བསྐྱོད་དེ་བསྡད་མེད་པ་དང༌། ཐན་ཀོན་སན་ལྷ་སར་ཡོད་མུས་ཁོང་རང་ཡང་ངོ་བཅར་མ་ཞུས་པར། རྒྱ་དམར་གྱི་བོད་སྡོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་ནང་གསེས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དམག་ཁུལ་གྱི་དམག་སྤྱི་གཞོན་པ་ཏེང་ཧྲའོ་ཏུང་དང༌། སྐད་སྒྱུར་ལྟ་བུར་རྒྱ་དམར་བོད་ལྗོངས་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་འགན་འཛིན་ཁྲུའུ་ཀྲང་ལི་ཙོའོ་མིང་དང༌། དམག་དཔོན་གཞོན་གྲས་གཞན་དག་གཅིག་བཅས་འཆམ་གཟིགས་ཀྱི་མགྲོན་དུ་མངགས་གཏོང་བྱས་པ་སྣེ་ཤན་མཉམ་དུ་བཅར་འབྱོར་ལ། ཉི་འོད་འགག་ནས་མགྲོན་ཆེས་སྣེ་ལེན་གནང་སྟེ། སྔོན་ལ་ཤར་རྒྱུད་གཟིམ་ཆུང་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་དཔལ་བརྩེགས་སུ་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ལྷན་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གུས་འདུད་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བར་བཅར།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཡུད་ཙམ་རིང་ཁོང་ཚོར་མཐུན་ལམ་གྱི་གསུང་མོལ་མཛད་སྐབས། དམག་དཔོན་ཏེང་ཧྲའོ་ཏུང་གིས་”ང་ཚོ་ཅུན་ཆུའི་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་ཟློས་གར་ཚོ་ཁག་ཅིག་ཁྲིན་ཏུའུ་ལྷོ་ནུབ་དམག་ཁུལ་ཁང་ཡོད་སར་འཁྲབ་སྦྱོང་དུ་བསྐྱོད་པ་ནས་ཉེ་ཆར་ཕྱིར་འཁོར་བྱུང་སོང༌། ཁོང་ཚོའི་ཟློས་གར་དེ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་གཟིགས་མོ་ཆེན་པོ་འདུག ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁྱེད་རང་ང་ཚོའི་དམག་སྒར་དུ་ཟློས་གར་དེ་གཟིགས་པར་གདན་ཞུའི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་པས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕེབས་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཀྱང་ཡོད། ངེས་པར་ཕེབས་རོགས་གནང་”ཞེས་ཞུས་འདུག་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”བོད་ཟླ་དང་པོ་ནང༌། ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་ང་ལྷ་རམས་དམ་བཅའ་འཇོག་རྒྱུའི་མཛད་སྒོ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་བྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད།

དེར་བརྟེན་སྨོན་ལམ་གྲོལ་ནས་ཉིན་གཅིག་ཡོང་གི་ཡིན་”ཞེས་གསུངས་འདུག དེ་ནས་དམག་དཔོན་ཏེང་ཧྲའོ་ཏུང་ཅན་ཁོང་ཚོ་སྐུ་མགྲོན་བཞུགས་ས་མཁན་པོ་ཚང་གི་རབ་གསལ་དུ་བསྐྱོད། ངང་ཙམ་ནས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་གྱིས་ཀ་སྤུངས་སྟེང་གི་རབ་གསལ་དུ་འཆམ་གཟིགས་སུ་ཕེབས་བཞུགས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་མཇལ་གནང་ཐོག ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་གདན་ཞུས་སྐོར་སྙན་གསོལ་གནང་འདུག

དེ་སྐབས་ཕྱི་འབྲེལ་བཀའ་བློན་སྣེའུ་ཤག་གི་ཐུགས་ལ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ནང་ལ་གཟིགས་མོར་ཕེབས་རྒྱུ་དེ་གང་འདྲ་དགའ་བ་ཡོད་དམ་དགོངས་པ་ཞིག་བྱུང་སྟེ། གནངས་ཉིན་དེར་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷར་འདི་སྐོར་གང་དགའ་བབས་གཟིགས་གནང་དགོས་ཀྱི་བཀའ་མོལ་གནང་འདུག

དེ་རྗེས་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་རིང་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ལྷ་རམས་མཚན་བཏགས་དམ་བཅའ་འཇོག་གནང་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་མཛད་རིམ་ཉིན་བསྟུད་ཡོད་པའི་སྔ་དྲོ་ཞིག་ལ། རྒྱ་དམར་བོད་སྡོད་དམག་སྤྱི་གཞོན་པ་ཁྲིན་མིང་ཡིའི་དང༌། སྐད་སྒྱུར་ལི་ཙོའོ་མིང་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་སྔོན་ཚུད་མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་བརྒྱུད་ྋསྙན་སེང་ཞུས་པ་ལྟར། བླ་བྲང་སྟེང་གི་གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་བཅར་ཐོག སྔོན་ལ་སྐུ་ཁམས་བཟང་ངམ། མཛད་སྒོ་ལེགས་ལྷོང་ཡོང་གི་ཡོད་དམ་ཞེས་སོགས་འཚམས་འདྲི་ཞུས་རྗེས། རྩེ་དགུ་གཏོར་ཉིན་སྙན་སེང་ཞུས་པ་ལྟར་ང་ཚོའི་དམག་སྒར་དུ་ཟློས་གར་གཟིགས་མོར་ཕེབས་རྒྱུའི་དུས་ཚེས་ངེས་གཏན་བཀའ་གསལ་དགོས་ཚུལ་ཨུ་ནན་ཞུས་འདུག་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྨོན་ལམ་གྲོལ་ནས་མ་གཏོགས་བཀའ་གསལ་གནང་ཐབས་མེད་ཅེས་བཀའ་གནང་འདུག

དེ་ལྟར་ཐན་ཀོན་སན་(Tan Kuan-sen)གྱིས་རང་འོག་གི་དམག་དཔོན་ཞིག་བཏང་སྟེ། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་མི་ཁོང་ཚོའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཕེབས་རྒྱུའི་དུས་ཚེས་གཏན་འཁེལ་དགོས་ལུགས་ཨུ་ཚུགས་བྱེད་པའི་ཆོ་བབས་དེས། ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་བཅར་རྣམ་པར་དོགས་གནས་སྣོན་མ་ཞིག་བཟོས་པ་དང༌། ལྷག་པར་ས་ཕག་བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༣ (༥༩།༢།༢༡)སྔ་དྲོ་གསུང་ཆོས་རྭ་བར་གདན་ས་ཁག་གི་ལུང་རིགས་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་དགེ་བཤེས་མཁས་མང་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་དགེ་འདུན་ཁྲི་ཕྲག་གི་དབུས་སུ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ལྷ་རམས་དམ་བཅའ་འཇོག་གནང་གི་རིམ་པ་རྩོད་རྒྱུགས་བགྲོ་གླེང་མཛད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་ཚུགས་བཞིན་པའི་མདུན་ཕྱོགས་རྒྱ་མིའི་ཞི་དྲག་ལས་བྱེད་སྡོད་ཁང་བསམ་ཕོ་རྙིང་པ་དང༌། སྐྱིད་སྟོད་པའི་ཐོག་སྟེང་དང༌། སྒེ་ཁུང་ཚང་མར་སྔོན་ཚུད་ནས་བྱེ་ཕད་བརྩེགས་པའི་འཛིང་རགས་བཙན་པོ་བཟོས་ཐོག སོ་ཁུང་ཁག་ནས་གསུང་ཆོས་རྭ་བར་མེ་མདའ་སྦག་སྦག་གི་ཁ་བསྟན་ཏེ་སྐམ་པ་མནན་ཆོག་ཏུ་བསྡད་པའི་དམག་མིས་གཡོ་སྒུལ་བྱེད་པ་དང༌། ཐོག་སྟེང་དུ་དམག་མི་མེ་མདའ་འཁྱེར་བས་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འགྲོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་མཛད་སྒོར་བཅར་བའི་གཞུང་ཞབས་རྣམས་དང༌། དགེ་འདུན་ཚོགས་ཡོངས། མི་དམངས་ཁྲི་ཚོ་བཅས་པ་ཚང་མས་དངོས་སུ་མཐོང་བས། ཀུན་གྱི་སྙིང་གཏིང་དུ་ད་ལྟ་རང་ང་ཚོའི་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་སྐུ་སྲོག་ལ་བདོ་བའི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་ལྷགས་ཡོང་བསམ་པའི་འཇིགས་དངངས་དང༌། སེམས་པ་རྩེ་ཟིང་ངེ་བའི་ཐོག་ལ། སྙིང་རྩའང་ལིང་ལིང་དུ་འགུལ་བཞིན་ལག་གཉིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ། སྤྱི་ནོར་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཕྱྭར་རྒྱ་དམག་གིས་མི་བདོ་བ་དང༌། མཛད་སྒོ་ལེགས་གྲུབ་ཡོང་བའི་མཆོག་གསུམ་དང༌། ལྷ་སྲུང་ལ་བདེན་སྐུལ་སྨོན་ལམ་དྲག་པོ་འདེབས་པ་དེ་ཙམ་ལས། གཞན་གྱི་བྱ་ཐབས་གང་ཡང་མེད་པར་སྡོད་དགོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཉེན་ཚབས་ཛ་དྲག་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་བར་བརྟེན། གཞུང་ཞབས་སྨོས་ཅི་དགོས། མི་མང་སེར་སྐྱ་རང་དགར་སྡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་སྙིང་ནས་མི་དགའ་བ་དང༌། དོགས་ཟོན་སྔར་ལས་ཆེ་བ་སྐྱེ་དགོས་པ་ཞིག་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཆགས།

འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱ་དམག་གིས་དྲག་ཤུགས་ངོམ་སྟོན་ཛ་དྲག་འཇིགས་ཉེན་མེ་རི་རྡོལ་ལ་ཉེ་བ་ལྟ་བུའི་གནས་སྟངས་དངངས་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ། བོད་མི་ཚང་མ་སེམས་པ་ཞི་ལྷིང་དུ་གནས་མི་ཐུབ་པའི་འཇིགས་དངངས་ཀྱི་ངང་སྡོད་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་བས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། མི་དམངས་སེར་སྐྱའི་ཁོངས་ནས་གཞུང་ཞབས་བྱིངས་ཚོར་རྒྱ་མིའི་མེ་མདའི་མདུན་ལ་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་སྐུ་ཕྱྭར་ཉེན་སྲུང་བག་ཟོན་མེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་གནང་ན་མི་འགྲིགས་པའི་བསམ་འཆར་ནན་པོ་མང་དག་བཤད།

དུས་མཚུངས་གཞུང་ཞབས་ཚོས་ཀྱང་གོང་འདྲའི་གནས་ལུགས་འབྲེལ་ཡོད་མཐོ་རིམ་ཚོར་ནན་གསོལ་བཅས་ལ་བརྟེན། རྣམ་ཀུན་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐུ་བཞུགས་བསྐྱངས་རིང༌། འཆར་ཅན་བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་ ༡༥ ཞོགས་པ། གསུང་ཆོས་རྭ་བར་མི་མང་སེར་སྐྱ་ཁྲི་ཕྲག་བཅར་འདུས་ལ་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་རབས་ལས་བརྩམས་པའི་གསུང་ཆོས་སྩོལ་ལམ་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་ལོ་དེར་ལྷ་རམས་དམ་བཅའ་འཇོག་གནང་གི་མཛད་ཆེན་དུས་གཅིག་ལ་སོང་བས། ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ནས་སྐལ་བཟང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཞུར་བཅར་བ་སྔར་ལས་ཆེས་ཆེར་མང་བ་འདུས་འཛོམས་ལ་བརྟེན། གསུང་ཆོས་མཛད་རིམ་གཟབ་རྒྱས་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་ཟིན་ནའང༌། སྐབས་མཚམས་དེར་ཅམ་འཇོག་གནང་དགོས་བྱུང་བས་མ་ཚད། འདི་ཉིན་དགོང་དྲོར་ལྷ་ས་བཅོ་ལྔ་མཆོད་པ་རྒྱས་པའི་མཆོད་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་ཆབས་ཅིག རྒྱལ་སར་གཉུག་མར་གནས་པ་དང༌། ཕྱོགས་མཐའ་ནས་བཅར་འབྱོར་མི་མང་ཁྲི་ཕྲག་ལ་དགྱེས་གཟིགས་བསྐྱང་རྒྱུ་དེ་ཡང༌། ཐུགས་ཕམ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་ཅམ་འཇོག་མ་མཛད་མཐུ་མེད་བྱུང་བ་ལྟར། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་སྒོ་དང༌། བོད་མི་མང་འབུམ་ཚོ་བརྒལ་བ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་འཛོམས་འདུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་ལ་གློ་བུར་གེགས་སྐྱོན་བར་ཆད་ཆེན་པོ་བཟོས་སྟབས། ལྷ་ཁུལ་བོད་མི་ཡོད་ཚད་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བའི་ཞེ་འཁོན་སྔར་ལས་ཆེ་བར་གྱུར།

དེ་ལྟ་ནའང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དྲག་ཤུགས་འཇིགས་ཟིལ་ཇི་ཙམ་སྟོན་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་བོད་ཕྱོགས་ནས་བཟོད་འཁུར་ཞི་འཇམ་བྱེད་དགོས་པ་ལས། རྒྱ་མིར་མི་འདོད་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་པ་དང༌། བསྙད་བརྐོའི་རིགས་བོད་མི་དྲག་ཞན་སུ་ཐད་ནས་བྱེད་མི་རུང་ལ། རྒྱ་མིས་ཚུར་མི་འོས་མི་འཚམས་པའི་བྱེད་སྟངས་བྱུང་བ་ཡིན་ནའང༌། དེ་རིགས་ལ་ཡ་ལན་མ་སྤྲད་པར། གྱོང་འཁུར་བྲོས་གཡོལ་ཐུབ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་འདི། ད་ལྟའི་སྐབས་བབས་ཀྱི་བོད་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སོགས་བཀའ་སློབ་ནན་པོ་དེ་འདྲ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། དྲུང་རྩིས། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་སོགས་བརྒྱུད་དེ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྩོལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད།

ས་ཕག་བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༦ (༥༩།༢།༢༤)ནས་ཉིན་ལྟར་རེ་བླ་བྲང་སྟེང་དུ་འཆར་ཅན་དྲུང་ཇའི་ཐོག ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ནས་ཆེད་བཅར་སེར་སྐྱ་མི་མང་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་འདུས་ཚོགས་སུ་མང་འགྱེད་འབུལ་མཁན་ལ་སྒེར་མཇལ་སྩལ་སྐབས་ཀྱང་བོད་མིའི་གྲས་སུ་རྒྱ་མི་བོད་བརྫུས་མི་ཤོར་བའི་ཆེད་དུ། བོད་པར་ཡང་ལུས་བཤེར་མ་བཏང་མཐུ་མེད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱར་བས་མཚོན་དམ་བསྒྲགས་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས་པ་ཆགས།

རྒྱུ་མཚན་ནི། བོད་ཡུལ་མདོ་སྟོད་སྨད་ཁུལ་དུ་རྒྱ་མིས་བོད་པར་བརྫུས་ཏེ། བསླུ་བྲིད་གཡོ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའི་དམ་གཟབ་གནང་དགོས་ཞེས་སྨད་ཕྱོགས་ནས་ཡོང་བའི་བོད་མི་ཚོས་ནང་གསོལ་ཞུས་འདུག དེ་ནི་དངོས་མྱོང་གི་བདེན་གཏམ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྒྱ་མི་བོད་བརྫུས་དེ་འདྲ་ལྷ་ས་རང་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཀྱང་སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་སོགས་ནས་གོ་ཐོས་བྱུང༌།

དེ་ནི་ས་ཕག་བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༥ (༥༩།༢།༡༢)ཉིན། ྋགོང་ས་མཆོག་རྩེ་ཕོ་བྲང་ནས་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་ལྷ་རམས་དམ་འཇོག་མཛད་རྒྱུའི་སླད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོ་བསྐྱངས་པའི་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ས། ལྷ་ས་ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་གི་བྱང་ངོས་ཁྲོམ་ཐང་དེར། གནས་ཆུང་གྲྭ་ཚང་གི་དབུ་གུར་བསྒྲོན་པའི་ནང༌། གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་སྐུ་ཕེབས་ཀྱིས་གསར་བྱུང་ཟམ་སྣེར་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་མཆོག་ལ་ཕེབས་བསུ་གུས་འདུད་ཞུ་བར་བཅར་ཉེའི་སྐབས་དེར། འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེས་པ་བོད་ཆས་གསར་རྐྱང་གྱོན་པ་ཞིག་དབུ་གུར་ནང་འཚང་འཛུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཞིག་ང་ཚོའི་སྐོར་སྲུང་བས་མཐོང་སྟེ། ཁྱོད་རང་ག་པར་འགྲོ་དགོས་ཡོད་ཅེས་སྐད་ཆ་དྲིས་ནས་བཀག་འདུག མི་དེ་བོད་པ་མིན་པར། རྒྱ་མི་བོད་ཆས་གྱོན་པ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། སྐོར་སྲུང་བས་ལམ་སང་ལུས་བཤེར་གཏོང་སྐབས། རྒྱ་མི་དེའི་ཨམ་ཕྲག་ནང་མེ་མདའ་ཡོད་པ་འཕྲོག་ནས་འཇུ་བཟུང་བྱས། དབུ་གུར་གྱི་ཕྱི་དེར་རྒྱ་མི་རྒྱ་ཆས་སྔོན་པོ་གྱོན་པ་གཉིས་ཚ་གི་ཚི་གིའི་ངང་ནས་ཕར་ལྟ་ཚུར་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་གཉིས་ལའང་དོགས་པ་བྱུང་སྟེ། ལུས་བཤེར་བཏང་བར་མེ་མདའ་ཐོན་པ་འཕྲོག་ནས། ལམ་སང་གོང་གསལ་རྒྱ་མི་བོད་བརྫུས་དེ་མཉམ་བོད་གཞུང་གི་ལྷ་སའི་སྐོར་སྲུང་དམག་སྒར་ལ་རྩིས་སྤྲད་འདུག

སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་ཀྱིས་དེ་སྐོར་བརྗོད་སྣོན་ཞིག་ལ། ང་ཚོས་རྒྱལ་བའི་སྐུ་སྲུང་གི་འགན་ཁུར་དྲ་མ་བླངས་ཏེ། སྐུ་ཕྱྭར་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་རྒྱ་དམག་འཇུས་ནས་ང་རང་ཚོའི་དམག་སྒར་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་མདའ་དཔོན་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་ཚོས་དེའི་ཕྱི་ཉིན་དེ་གར་རྒྱ་མི་ལ་ཕར་རྩིས་སྤྲོད་གནང་སོང༌། དེ་དུས་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ང་ཚོའི་མཐོ་རིམ་སྐུ་དབང་ཡོད་པ་ཚོས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་ཞི་ལྷིང་འཇགས་པོ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། རྒྱ་མིར་མཐུན་ལམ་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ཡང་ཡང་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་ལུགས་གསུངས་ནས། རྒྱ་མི་ལ་བསྟུན་མཁས་ཞེ་དྲག་གནང་གི་འདུག ཞི་ལྷིང་འཇགས་ཐབས་ཡིན་གསུངས་ནས་བོད་དམག་མང་ཆེ་བ་རང་རང་གི་ཁྲལ་ཁུངས་སུ་ཕྱིར་སློག་གནང༌། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་རྒྱ་དམག་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་ཐབས་གང་ཡང་མ་གནང་བར་བཞུགས་སོང་ཞེས་སོགས་བློ་འགྱོད་ཆེ་བའི་སྙིང་གཏམ་གང་འཚམས་བཤད་བྱུང༌།

རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་ཀྱིས་བཤད་པ་དང་འདྲ་མཚུངས་ཤིག་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བ་རྩེ་གཟིམ་འགག་ཁྲི་པ་ཆ་འཕྲེང་བློ་བཟང་བརྩོན་འགྲུས་ལགས་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་གསུངས་པ་དེ་ཡིན་འདུག དེ་ནི་ས་ཁྱི་བོད་ཟླ་ ༡༢ པ་ནང༌། ཉིན་གཅིག་རྩེ་ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་ནུབ་རྒྱུད་གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེར། སྔར་ལམ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང༌། རྩེ་མཁན་དྲུང་བཞི་བཅས་མང་ཇའི་ཐོ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་གནང་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐབས་སུ། གཟིམ་ཆུང་དགའ་ལྡན་ཡང་རྩེ་དང་རྩིག་འབྲེལ། ཉི་འོད་ནུབ་ཀྱི་འགག་ལ་ཡོང་སའི་སྐས་འཛེགས་ཀྱི་གཤམ་ནས་རྒྱ་དམག་གཅིག་ཡར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་ཀྱིས་མཐོང་འདུག དེ་འཕྲལ་སྐུ་སྲུང་བ་གཞན་ཞིག་ཉེ་སར་ཡོད་པར་ལབ་སྟེ། ཁོང་གཉིས་པོས་རྒྱ་དམག་དེ་བཀག་འགོག་བྱས་པར། ཁོ་པས་ལམ་སང་ལག་འབོམ་བཏོན་ནས་འབར་རྫས་ཀྱི་སྐུད་པར་སོ་བརྒྱབ་སྟེ་འཐེན་ཉེའི་མཚམས་སུ། རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་ཀྱིས་རྒྱ་དམག་ཁོ་འཇུས་ནས་ས་ལ་བརྡབས་པས་ཉེན་ག་ལས་གཡོལ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག

རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་ནི། སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཅིང༌། སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་སྟབས་ལེགས་པ་མ་གཏོགས། རྒྱ་དམག་དེས་ལག་འབོམ་སྤར་ཏེ་སྐུ་སྲུང་བ་གཉིས་པོ་བསད་པས་མ་ཚད། ྋརྒྱལ་བའི་སྐུ་ཕྱྭར་བདོ་བའི་དམིགས་དོན་ཀྱང་སྒྲུབ་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་འདུག དངོས་དོན་ཐོག་རྒྱ་དམག་ཁོ་ཉི་འོད་འགག་ཏུ་ཡར་ཡོང་ཐུབ་པ་ཡིན་ནའང༌། ང་ཚོ་གཟིམ་འགག་གི་ལག་འོག་ནས་གོམ་པ་གང་ཐར་ས་ཡོད་པ་མ་རེད། ཅེས་ཡང་ཡང་གསུང་གི་འདུག

རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་ཀྱིས་ ༡༩༥༩ ལོར་ལྷོ་ཁ་དུ་བ་རྫོང་དུ་རྒྱ་དམར་གྱི་དམག་དཔུང་ལ་འཛིངས་ཏེ། ཁམས་པ་ཨ་མདོ་འཇབ་དམག་ཚོས་ཀྱང་སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་དཔའ་བོ་ཞེས་པའི་བློ་ཁོག་དཔའ་རྩལ་ཆེན་པོའི་སྐད་གྲགས་བྱུང་ཞིང༌། ཁོང་རང་ངོ་མར་གོང་སྐོར་གནས་ཚུལ་དྲིས་པར། “གོང་དུ་ཇི་བཀོད་བདེན་གནས་ཡིན་པ་དང༌། སྐབས་དེར་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་ཡོད་པའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མིའི་ཁོངས་སུ་རྒྱ་སྐད་ཅུང་ཟད་ཤེས་མཁན་ཡོད་པས་རྒྱ་དམག་དེ་ལ་དམག་སྒར་གང་ནས་ཡོང་དང༌། སུས་བཏང་སོགས་དྲི་བ་བྱས་ཀྱང༌། ཁོས་གཞན་དག་གང་ཡང་མ་བཤད་པར། མཐར་ཆིའི་གཡིད་ནུང་ཁྲང་14ནས་ཡིན་ཟེར་བ་ཞིག་བཤད་ཙམ་བྱུང་སོང༌།

དེ་ནས་ང་ཚོས་རྒྱ་དམག་ཁོ་ནོར་བུ་གླིང་གར་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་དུ་སྐྱེལ་བར་བཏང་ནས། སྐུ་ངོ་མདའ་དཔོན་ལ་གནས་ཚུལ་ག་རེ་བྱུང་བ་ཞུས་པ་དང༌། མདའ་དཔོན་རྒྱ་སྐད་མཁྱེན་པས་འདྲི་རྩད་གནང་འདུག་ཀྱང༌། ཁོས་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་མ་ཞུས་སྟབས། ཕྱི་ཉིན་དེར་སྐུ་ངོ་མདའ་དཔོན་གྱིས་ཆིའི་གཡིད་ནུང་ཁྲང་ཟེར་བའི་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་འདི་སྐོར་གསུངས་འདུག དེ་ནས་དུས་ཐུང་ནང་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཞིག་དང༌། དམག་དཀྱུས་གཉིས་ཡོང་ནས་སྐུ་ངོ་མདའ་དཔོན་མཇལ། རྒྱ་དམག་དེ་གཏུགས་ནས། ཁོ་པ་ང་ཚོ་ཆིའི་གཡིད་ནུང་ཁྲང་གི་དམག་ཁོངས་མ་རེད།

ཡིན་ནའང་ང་ཚོས་རྩིས་ལེན་གྱི་ཡིན་ཞུས་པ་དང༌། སྐུ་ངོ་མདའ་དཔོན་གྱིས་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པར་རྩིས་སྤྲོད་གནང་སོང་ཟེར་བ་ཞིག་གོ་བྱུང༌།” ཞེས་བརྗོད་སྣོན་ཡང་བྱས་བྱུང༌།

གོང་བཀོད་གནས་ཚུལ་དེ་རིགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས། ལོ་དེའི་སྨོན་ལམ་གཏོར་རྒྱག་ཉིན་སྨོན་ལམ་རྟ་པ་དང༌། གཟིམ་པ་རུ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཏེ། ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཞུང་སྒོའི་མདུན་ཕྱོགས་ནས་ཡར་གུས་འདུད་ཞུ་སྐབས་དང༌། བྱམས་པ་གདན་འདྲེན་ཞུ་སྐབས་བཅས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་བླ་བྲང་སྟེང་ཟུར་འཕྱོངས་རབ་གསལ་ནས་མངོན་ཆུང་གིས་ཐུགས་ཞིབ་གནང་བ་ལས། རྣམ་ཀུན་ལྟར་ཕྱིར་གཟིགས་གནང་བདེ་མེད་པའི་ཉེན་ཟོན་མཛད་དགོས་ཀྱང་བྱུང་འདུག

འདི་ལྟ་བུའི་གནས་སྟངས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་འོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་ཡུན་དེའི་རིང༌། དམིགས་བསལ་འགལ་རྐྱེན་གྱི་རིགས་མ་བྱུང་ཡང༌། གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ནོར་བུ་གླིང་གར་ཕྱིར་ཕེབས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུའི་ཉིན་དེར་གློ་བུར་རྐྱེན་ངན་ཇི་ཡོང་སྙམ་པའི་བློ་གཡེང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཚང་མར་བྱུང་བར་བརྟེན། ཆིབས་བསྒྱུར་རྒྱས་བསྡུས་ཇི་ལེགས་དང༌། ཕེབས་ལམ་ཇི་འགབ་སྐོར་ལ་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དང༌། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་རྣམ་པས་དགོངས་གྲོས་ཞིབ་བསྡུར་གནང་ཐོག བཀའ་ཤག་དང༌། ཡིག་ཚང་ལའང་བཀའ་བསྡུར་གནང་མཐར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ྋསྙན་སེང་དང༌། གནས་ཆུང་ཆོས་སྐྱོང་ལ་གསང་བའི་ལུང་ཞུ་གནང་སྟེ།

མཐའ་དོན་བོད་ཚེས་ ༢༥(༥༩།༣།༤)ཉིན་ཆིབས་བསྒྱུར་རྒྱས་པའི་ལམ་བཞིན་ནོར་གླིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། བར་ལམ་ལོ་ཤས་རིང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་སུ། འཆར་ཅན་རྒྱ་དམག་རུ་སྒྲིག་གུས་འདུད་ཞུ་བར་བཅར་གྱི་ཡོད་པ་དེ་རིགས་ད་རེས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོ་གཉིས་ཀར་རྩ་བ་ནས་བཅར་མེད་པ་དང༌། དེ་ཉིན་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་གཡུ་ཐོག་ཟམ་པའི་འཁྲིས་དང༌། གཡུ་ཐོག་མ་ཁང་མདུན་གྱི་ལམ་ཆེན་དེ་ཡིན་ཞིང༌། གཡུ་ཐོག་མ་ཁང་དེ་རྒྱ་དམར་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ལྷན་ཁང་ཡིན་པས་དེའི་སྒོ་སྲུང་དམག་མི་ཚོས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་དམག་སྲོལ་གུས་འདུད་ཙམ་མ་ཞུས་པར། ངོ་ནག་མིག་འབུར་གྱིས་ལྟ་བཞིན་བསྡད། དུས་མཚུངས་གཡུ་ཐོག་ཁང་པའི་ཡང་སྟེང་དུ་གོ་མཚོན་འཐོགས་པའི་རྒྱ་དམག་ཁ་ཤས་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འགྲོ་བྱེད་བཞིན་རྒྱང་མིག་ལྟ་བ་དང༌། གཡུ་ཐོག་ལྕགས་རིའི་ཕྱོགས་བཞིའི་ཟུར་སོ་སོར། རྒྱ་མིས་སྔ་ས་ནས་འཛིང་རགས་གསར་པ་བཟོས་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་སོ་ཁུང་ཁག་གི་ནང་ནས་ཀྱང་རྒྱ་དམག་ཚོས་མེ་མདའ་སྟར་བཞིན་བསྡད་པ་སོགས་སྐབས་དེའི་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་རྣམ་འགྱུར་ངན་པ་འདི་རིགས་ཀྱིས་ཀྱང་བོད་མི་ཚོ་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བ་དང༌། དོགས་འདྲོག་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣོན་མ་ཞིག་བཟོས་པ་རེད།

རྒྱ་མིས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྒྲིག་རྒྱ་ཆེ་སྲ་བརྟན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་དང༌། རྒྱ་དཔོན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་དང་བྱ་སྤྱོད་གང་ཅི་ནས་ཞི་མཐུན་ལྷིང་འཇགས་ཤིག་ཡོང་ཐབས་མེད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོར་མངོན་པ་དེ་འདྲ་ཡིན་རུང༌། བོད་གཞུང་དང་བོད་མི་མང་ཕྱོགས་གང་ཐད་ནས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་སློབ་རྩ་བཟུང་གིས་རྒྱ་མིར་ཁ་གཏད་གཅོག་རྒྱུའི་གོ་སྒྲིག་གང་ཡང་མ་བྱས་པར། བཟོད་འཁུར་དངངས་སྐྲག་ངང་དུ་བསྡད་པ་དང༌།

ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ཁོ་ནར་ཐུགས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཕག་རི་དངོས་གྲུབ་ཁང་གསར་གྱི་ཕ་བུས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་དོན་ལྟར། འཇིགས་བྱེད་བཀའ་དབང་གི་ཉིན་སྔོན་མ་བོད་ཚེས་ ༢༧ (༥༩།༣།༦) སྔ་དྲོར། དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་གྱི་སྐད་སྒྱུར་ལི་ཙོའོ་མིང་གིས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་དགའ་བྲང་ལ་ཁ་དཔར་ཕུལ་ཐོག ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ང་ཚོའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཚེས་གྲངས་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བའི་བཀའ་ལན་དེ་རིང་ཐོན་པ་ཞིག་ཞུ་རོགས་བརྗོད་འདུག དེ་དོན་སྤྱི་མཁན་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ྋསྙན་སེང་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར། ཇི་དགེ་སྤྱི་མཁན་ལ་བཀའ་བསྡུར་བསྐྱངས་ཏེ་གཞེས་ཉིན་(༥༩།༣།༡༠)སྟབས་འགྲིགས་པ་ཡོང་རྒྱུ། ཞེས་ལན་གསལ་སྤྲད་འཐུས་བཀའ་སྩལ་ཅིང༌། དེ་དོན་སྤྱི་མཁན་གྱིས་ལི་ཙོའོ་མིང་ལ་བཀའ་གསལ་གནང་འདུག

དེའི་གནངས་ཉིན་(༥༩།༣།༩)སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༦ པའི་ཐོག རྒྱ་དམག་གི་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ལས་བྱེད་བོད་སྐད་ལེགས་ཤེས་ཞུའི་ཧུན་ཧྲི་དང༌། རོགས་པ་དམག་མི་ལས་བྱེད་གཅིག་བཅས་ནོར་གླིང་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་དུ་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་བཞུགས་སར་ཡོང་སྟེ། དམག་དཔོན་ཕུའུ་ཡིས་མདའ་དཔོན་ཁྱེད་རང་ཕེབས་རོགས་ཞེས་འབོད་པར་བཏང་བྱུང་བརྗོད་འདུག དེར་སྐུ་མདས་ད་ལྟ་ངས་ཞོགས་ཇ་འཐུང་བཞིན་ཡོད། ཆུ་ཚོད་བཅུ་པའི་གོང་ལ་འབྱོར་ཐུབ་པ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་གསུངས་ནས་ཁོང་གཉིས་ཕྱིར་སློག་གནང་འདུག

དེ་ནས་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་རྗེས། རྒྱ་མི་ལས་བྱེད་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་བསྐྱར་ཡོང་སྟེ། ཕུའུ་15ཚའི་མུ་ཀྲང་16གིས་ཁྱེད་རང་སྒུག་བཞུགས་འདུག ད་ལྟ་ལམ་སང་ཕེབས་རོགས་ཞེས་ཨུ་ནན་བྱས་པ་ལྟར། སྐུ་མདའ་ཞོགས་ཇ་གྲུབ་ཙམ་བཅས་ལམ་སེང་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་རླངས་འཁོར་བཏང་སྟེ་ཕེབས་ནས། རྒྱ་མིའི་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་འབྱོར་སྐབས། བཀོད་བྱུས་འགན་ཁུར་གཞོན་པ་ཕུའུ་དང༌། དམག་དཔོན་གཞན་དག་གཅིག་བཅས་དམག་སྒར་དེའི་མཇལ་འཕྲད་ཁང་གི་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐུ་མདའ་སྒུག་བཞིན་བསྡད་ཡོད་པ་དང་ཐུག་འཕྲད་གནང༌།

དམག་དཔོན་གཉིས་ཀས་ཐོག་མར་རྒྱུན་སྲོལ་ལྟར་ལག་པ་གཏོང་བ་དང༌། རྒྱ་སྐད་དུ་ “ཉིའི་ ཧའོ་ རྨཱ།”(ཁྱེད་ལེགས་སམ།)ཞེས་འཚམས་འདྲི་བྱས་ཀྱང༌། ངོ་འཛུམ་མེད་པར་རླུང་འཚུབ་ངང་ནས། དེ་གར་ལངས་ལངས་པར་སྐད་ཆ་བཤད་གསལ་དུ། “ཐན་ཧྲུའུ་ཅིས་17གདན་ཞུས་ལྟར། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འདི་གར་དམག་སྒར་གྱི་ཟློས་གར་གཟིགས་མོར་ཕེབས་གཏན་འཁེལ་བ་རེད།

དེ་སྐོར་ཁྱེད་རང་གིས་ཤེས་ཀྱི་མེད་དམ། ཞེས་བརྗོད་མ་ཐག་པར། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་གྱིས་ཚེས་གྲངས་གཏན་འཁེལ་ཨེ་ཡོད་ཅེས་དྲིས་གནང་འདུག དེར་དམག་དཔོན་དེས་མིག་ནག་འབུར་ཚུགས་སུ་ལྟ་བཞིན། སང་ཚེས་༡༠ཉིན་ཕེབས་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་ཚར་བ་རེད། ཁྱོད་རང་གིས་ཤེས་ཀྱི་མེད་དམ། ཁྱོད་རང་འབོད་པར་གཏོང་དགོས་དོན་ཡང་སང་ཉིན་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་ཁྱོད་རང་ལ་གོ་བསྡུར་བྱེད་དགོས་ཡོད། དེའི་ཆེད་དུ་ཡིན་”ཞེས་བརྗོད་འདུག

དེ་ལ་སྐུ་མདས་”སྐུ་མདུན་འདི་གར་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐོར་འདི། ད་རང་ཁྱེད་རང་གིས་ལན་བསྐུར་བ་ནས་གཞི་ནས་ཤེས་བྱུང༌། ཚེས་གྲངས་སང་ཉིན་རང་ལ་གཏན་འཁེལ་བ་ཡིན་ནམ།” ཞེས་གསུངས་མ་ཐག་པར། དམག་དཔོན་ཕུའུ་(Brigadier Fu)ཡིས”་རེད་རེད། ཁྱོད་རང་གིས་ཤེས་མ་བྱུང་ངམ། ད་གཟིགས་མོ་གཟིགས་ས་ཚོགས་ཁང་སོགས་ལ་ཁྱོད་རང་གིས་བལྟ་དགོས་ཟེར་བཞིན་ལས་ཁུངས་ནང་ལ་ཡར་བསྐྱོད་དེ། ད་ཁྱོད་རང་ལ་དོན་གནད་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་གསལ་པོར་བརྗོད་རྒྱུ་ཡོད། དེ་ནི་ཁྱོད་རང་ཚོས་རྣམ་ཀུན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕེབས་སྐབས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་རྒྱས་པོ་དེ་འདྲ་སང་ཉིན་དགོས་ཀྱི་མ་རེད། བར་ལམ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་དུས། ཁྱོད་ཚོས་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་གོ་མཚོན་འཁྱེར་བ་ཡོང་སྲོལ་དེ་འདྲ་སང་ཉིན་ཡོང་མི་དགོས་པ་མ་ཟད། ལམ་ཁག་གི་གཡས་གཡོན་ལ་བོད་དམག་འཇོག་སྲོལ་དེ་འདྲའང་རྩ་བ་ནས་དགོས་ཀྱི་མ་རེད།

གང་ཡིན་ཟེར་ན། སང་ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ང་ཚོའི་དམག་སྒར་ནང་ལ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། སྐུ་སྲུང་གི་ལས་འགན་ཆ་ཚང་ང་ཚོའི་དམག་མིས་འཁུར་དགོས་པ་རེད།” ཅེས་བརྗོད་འདུག

དེར་སྐུ་མདས་”ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཆིབས་བསྒྱུར་ག་པར་གནང་ཡང་ང་ཚོའི་སྐུ་སྲུང་བ་ལྷན་དུ་བཅར་རྒྱུ་སོགས་ནམ་རྒྱུན་འཆར་ཅན་དེ་རང་མ་བྱས་ན། ལྷ་སའི་མི་མང་ཚོར་མཐོང་ཚུལ་ངན་པ་ཡོང་གི་རེད། རྒྱུན་གཏན་ནང་བཞིན་མ་ཞུས་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད།” ཅེས་སོགས་གནས་ལུགས་གོ་གསེད་གནང་མཐར། དམག་དཔོན་ཕུའུ་ཡིས་”གལ་སྲིད་ཁྱོད་རང་གི་འདོད་པ་བྱས་ནས་སྐུ་སྲུང་བ་ངེས་པར་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ན། ང་ཚོའི་དམག་སྒར་གྱི་མཐའ་མཚམས་རྡོ་ཟམ་བར་སྐུ་སྲུང་བ་བོད་དམག་གཉིས་གསུམ་ཞིག་ཁྱོད་རང་ཚོ་མཉམ་དུ་འཁྲིད་ཡོང་ཡང་འགྲིག་གི་རེད།

ཡིན་ནའང༌། ཁོ་ཚོས་གོ་མཚོན་གང་ཡང་འཁྱེར་ཆོག་གི་མ་རེད། ང་ཚོའི་དམག་མི་ཡང་གོ་མཚོན་མེད་པར་བཞག་གི་ཡིན། རྡོ་ཟམ་དེ་བརྒལ་ནས་བོད་དམག་གཅིག་ཀྱང་ཡོང་ཆོག་གི་མ་རེད།” ཅེས་བརྗོད་འདུག

དེ་འཕྲལ་སྐུ་མདས་”ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་སུ། ཉུང་མཐར་ཡང་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལྷན་བཅར་ཞུ་གི་ཡོད་བཞིན་དུ། ད་རེས་འདི་འདྲ་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་ཡིན་ནམ།” ཞེས་འཇམ་མཁས་ཀྱིས་དྲིས་གནང་འདུག་པར། དམག་དཔོན་ཕུའུ་ཡིས་ཁོང་ཁྲོའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ཏེ་སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོས། སང་ཉིན་གྱི་འགན་ཡོངས་རྫོགས་ཁྱོད་རང་གིས་འཁུར་གྱི་ཡིན་ནམ། གལ་སྲིད་སང་ཉིན་མི་གཅིག་གིས་མེ་མདའི་སྐམ་པ་མནན་པའི་རྐྱེན་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ནམ། ཞེས་བཤད་དེ། མིག་འབུར་ཚུགས་སུ་ལྟ་བཞིན་ཡུད་ཙམ་བསྡད་རྗེས། “ད་ང་ཚོ་རྙོག་གླེང་མང་པོ་ཤོད་མི་དགོས། ངས་གང་བཤད་པ་དེ་རང་བྱེད་དགོས། འདི་སྐོར་གསང་བ་དམ་པོ་བྱེད་དགོས།” ཞེས་མཐའ་ནན་གྱིས་བརྗོད་འདུག

སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་རེ་ཞིག་ཐབས་ཟད་ཀྱི་ངང་ནས་ནོར་གླིང་དུ་ཕྱིར་ལོག་གནང་འཕྲལ། སྔོན་ལ་མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་མཇལ་གནང་གིས་གནས་ཚུལ་ཆ་ཚང་ཞུས། དེར་མགྲོན་ཆེས་ད་ང་གཉིས་ལམ་སང་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་མཇལ་ནས་ྋསྙན་སེང་ཞུ་དགོས་གསུངས།

དེ་དོན་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་སྤྱི་མཁན་མཇལ་ཏེ་གནས་ལུགས་ཞུས་གནང་ལ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་གྱིས་སང་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་གཏན་འཁེལ་སྟངས་སྐོར་གནས་ལུགས་ཞིབ་གསུང་གནང་འདུག

མཐར་མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷས་དམག་དཔོན་ཕུའུ་ཡིས་རྡོ་ཟམ་བརྒལ་ནས་བོད་དམག་གཅིག་ཀྱང་ཡོང་མི་ཆོག་ཟེར་བའི་རྡོ་ཟམ་དེ་ནི། རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་གཙོ་བོའི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ན་ཡོད་པ་དང༌། དམག་སྒར་དེ་ཆགས་ས་ནོར་བུ་གླིང་ག་ནས་ས་ཐག་རྒྱང་གྲགས་(Kilometre)གཅིག་ཙམ་གྱི་སར་ཡོད་ཅིང༌། རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་གཙོ་གནད་ཆེ་ཤོས་དེ་འདྲ་ཞིག་ས་གནས་དེར་ཆགས་ཡོད་པར་བོད་མི་ཚོས་ཞེ་ནས་མི་དགའ་བ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན་བཞིན་དུ། ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་དམག་སྒར་དེའི་ནང་གཟིགས་མོར་ཕེབས་དགོས་པ་དང༌། དེ་ཡང་རྒྱུན་སྲོལ་ང་ཚོའི་སྐུ་སྲུང་བ་མེད་པར་ཕེབས་དགོས་པ་འདི། བོད་མི་མང་གི་འདོད་པར་རྩ་བ་ནས་མི་འབབ་རྒྱུ་ཐག་ཆོད་པ་མ་ཟད། ཚང་མ་དོགས་འདྲོག་སྐྱེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཉེན་ཁ་ཅན་ཞིག་ཆགས་མི་སྲིད་པའི་ངེས་པ་ཅི་ཡོད།

ལར་ནས་རྒྱ་མིས་ད་རེས་འདི་འདྲ་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་ཡིན་ནམ། རྣམ་ཀུན་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་སྟབས་བདེ་ཞིག་གནང་ཡང༌། ཉུང་མཐར་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལྷན་བཅར་ཞུ་བ་དང༌། སྔོན་ཚུད་ནས་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་བོད་དམག་གསང་བའི་མི་དཀྱུས་འཇོག་སྲོལ་འདི་ལ་ད་རེས་གློ་བུར་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་བ་ཡིན་ན། རྗེས་འབྲས་ངན་པ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་དམ། གང་ལྟར་གཞུང་ཞབས་དང༌། སྤྱིར་བཏང་མི་མང་ལ་རྒྱུ་མཚན་གསལ་པོ་གསུང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས་གནད་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོར་ཞུས་གནང་འདུག

སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་གྱིས་མགྲོན་ཆེ་དང༌། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་ལ་ཇི་དགེ་བཀའ་བསྡུར་གནང་རྗེས། ཁོང་རྣམ་པ་གསུམ་ལྷན་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་མདུན་ལ་བཅར་ཏེ་ྋསྙན་སེང་དགོངས་སྐོར་ཞུས་གནང་ལ། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་དགོངས་བཞེས་མཐར། “རྒྱ་མིར་ལྟད་མོར་ཡོང་གི་ཡིན་ཞེས་ལན་སྤྲད་ཟིན་པས། དེ་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་རྒྱུ་མི་བདེ་ཙམ་འདུག་”ཅེས་སོགས་བཀའ་ཕེབས་ཏེ། སང་ཉིན་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་གཏན་འཁེལ་ཞིང༌། དེ་དོན་མགྲོན་ཆེས་ཕྱི་ཉིན་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར་མཁན་བཀོད་སྒྲིག་གནང་བརབརྟེན། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ལངས་རྐྱེན་གློ་བུར་བ་དེ་བྱུང་ཞིང༌།

གོང་གསལ་བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ (༥༩།༣།༩) སྔ་དྲོར་དྲུང་ཇ་18ཚུགས་པའི་སྐབས་སུ། གཞུང་སྲོལ་ལྟར་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བར་”ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་སང་ཉིན་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་གཏན་གཙང་མ་འཁེལ་སོང༌། ཆིབས་ཞབས་སུ་རྩེ་མགྲོན་གཉིས་མ་གཏོགས་དགོས་ཀྱི་མི་འདུག དེ་དོན་བཀོད་སྒྲིག་གནང་དགོས་”གསུངས་འདུག

དྲུང་ཇ་གྲོལ་རྗེས། མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་ཉི་འོད་འགག་ཏུ་ཕྱིར་ཕེབས། “ཞལ་ངོ་ཤིན་ཏུ་ནག་པའི་ངང་ནས། འགག་ཏུ་ཡོད་པའི་རྩེ་མགྲོན་ཚོར་སང་ཉིན་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་གཏན་འཁེལ་འདུག ཆིབས་ཞབས་སུ་རྩེ་མགྲོན་གཉིས་བཅར་དགོས་པས། སུ་དང་སུ་འགྲོ་ཁྱེད་རང་ཚོ་སྐད་ཆ་བྱེད་དགོས་”ཞེས་གསུངས།

དེ་ནས་ལམ་སང་མགྲོན་ཆེ་ལས་ཤག་ཏུ་ཕེབས་འདུག དེར་རྩེ་མགྲོན་བདུན་བརྒྱད་ཅིག་ཡོད་པ་རྣམས་སྐད་ཆ་བྱས། ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར་མཁན་གཉིས་གཏན་འཁེལ་ཟིན་འཕྲལ། བཞུགས་བྱ་རྩེ་མགྲོན་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ་མ་གཏོགས། གཞན་དག་ཚོ་རང་རང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་ཏུ་བསྐྱོད་འདུག

འདི་ཉིན་དྲུང་ཇ་གྲོལ་རྗེས་གསོ་སྦྱོང་ཡོད་ཅིང༌། གསོ་སྦྱོང་གྲོལ་མ་ཐག་པར། ནོར་གླིང་ནང་མ་ཁང་གི་མཁན་ཆུང་རྟ་ར་བ་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན་དང༌། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། རྩེ་མགྲོན་བཞུགས་བྱ་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་བར་ཞི་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང་བཅས་འགག་ཏུ་འཛོམས་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུ་དེ་བློས་འགན་བཟོད་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། ངེས་པར་ཆིབས་བཤོལ་ཡོང་ཐབས་ྋསྙན་སེང་ཞུ་དགོས་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་ཐོག རྩེ་ཕྱག་བཞུགས་བྱ་མཁན་ཆུང་རྒྱལ་མཚན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ཀྱང་ཕེབས་དགོས་ཞུས་པ་ལྟར་འབྱོར་ཏེ། ཁོང་ཚོ་བློ་བསྡུར་གྱིས་མཐར། ཚང་མ་མཉམ་དུ་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་སར་བཅར།

རྩེ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་རྒྱལ་མཚན་ལགས་ཀྱིས། “སྤྱིར་ན་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་འདི་ནི། སྔར་མེད་གསར་སྤྲོས་ཤིག་ཡིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་ལ་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་གྱིས་རྣམ་ཀུན་དང་མི་འདྲ་བའི་བཙན་བཀའ་གཏོང་སྟངས་འདི་ལ། ང་ཚོས་བསམ་བཞིན་བསམ་བཞིན་ཉེན་ག་བཟོད་ཐབས་བྲལ་བ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག

ཁ་སང་སྨོན་ལམ་ཚེས་ ༡༥ ཞོགས་པ་གསུང་ར་དང༌། དགོང་དྲོ་མཆོད་གཟིགས་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མ་ཐུབ་པ་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ནོར་བུ་གླིང་གར་ཕྱིར་ཕེབས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེན་མོ་གནང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར་ལའང་ཚང་མས་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་བརྩིས། འཇིགས་སྣང་དང་དོགས་ཟོན་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་གནང་ནས་དུས་ཡུན་གང་ཡང་མ་སོང་བར། ད་ཆ་ང་ཚོས་བལྟ་རྒྱུ་དང༌། བསྒྲུབ་རྒྱུ། འཚོ་རྒྱུ་གཅིག་ལས་མེད་པ་འདི། རྒྱ་མིའི་ལག་པར་རྩིས་སྤྲོད་པ་ལྟ་བུ་འདི་འདྲ་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་བསམ་པ་དང༌། དགོངས་པ་གང་འདྲ་ཞིག་བཞེས་ཡོད་དམ་བསམ་པའི་སེམས་འཚབ་ཚད་མེད་པ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག

ད་ལྟ་ང་ཚོས་རྡོ་དོན་སྙིང་པོ་ཞུ་དགོས་པ་ནི། ད་རེས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུ་དེ་ངེས་པར་དུ་བཤོལ་གནང་མ་མཛད་ཚེ། བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་གནས་ཚུལ་ངན་པ་ཚབས་ཆེ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཐག་ཆོད་པ་གསལ་པོར་མཐོང་གི་འདུག་པས། དེ་དོན་ལམ་སང་ྋསྙན་སེང་སྐྱབས་འཇུག་གནང་སྐྱོང༌།” ཞེས་ཞུས་འདུག

རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བས། “ཁྱེད་ཚོས་གསུངས་པ་དེ་དངོས་བདེན་རེད། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ལ་ཕེབས་ཟེར་བ་འདི་འདྲ་སྔོན་ཆད་བྱུང་མེད་ཐག་ཆོད་རེད། ད་རེས་ཆིབས་བཤོལ་གནང་ཐུབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་ཞུ་དགོས། ད་ཁྱེད་རང་ཚོས་ལམ་སང་སྐུ་ངོ་མཁན་པོ་མཇལ་ནས། ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེར་ྋསྙན་སེང་གནང་སྐྱོང་ཞུ་དགོས།” ཞེས་གསུངས་འདུག དེ་འཕྲལ་ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་བཞུགས་སར་བཅར་ཏེ། ཐོག་མར་རྩེ་ཕྱག་རྒྱལ་མཚན་ལགས་ཀྱིས་མགྲོན་ཆེར་ཇི་ཞུས་དེ་རང་ཞུས་ཐོག དེ་གར་མཉམ་བཅར་གཞན་དག་ནས་གལ་ཆེ་ནན་ཏན་ལྟ་བུར། “ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ཉེན་ཁ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱས་འདུག ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཟེར་བ་འདི། སུ་གཅིག་གི་བློ་ཡུལ་དུ་མ་ཤོང་པ། བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ཀྱང་མི་ཤེས་མཁན། རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་འགྲིགས་པའི་དོན་གནད་འགག་རྩ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་འདུག དེར་བརྟེན་སང་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་མི་དགོས་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་སྐྱབས་འཇུག་ཡོང་བའི་སྙན་སེང་གནང་སྐྱོང༌།” ཞེས་ཞུས་འདུག

སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས། “ཁྱེད་རང་ཚོས་གནས་ལུགས་གསུངས་པ་དངོས་འབྲེལ་རེད། ཡིན་ནའང༌། ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་ཞལ་བཞེས་གྲུབ་པ་རེད་ལ། བཀའ་གསལ་ཡང་གནང་གྲུབ་པ་རེད། ལམ་སང་འགྱུར་བ་གཏོང་གནང་བདེ་བ་ཞིག་ཡོང་གི་མ་རེད།” ཅེས་གསུངས་པར། མཁན་ཆུང་རྟ་རྭ་བས་”རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་སུ་དང་སུས། གང་དང་གང་ཞུས་ཀྱང༌། དེའི་རེ་བ་སྟོང་སློག་གནང་མི་དགོས་པ་ཞིག་རྒྱུན་དུ་དགོངས་བཞེས་གནང་གི་ཡོད་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱི་ཐུགས་གཤིས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་རེད། ཐུགས་ཁག་ཡོད་པ་མ་རེད།

ཡིན་ནའང༌། ད་རེས་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་རྩ་བ་ནས་བློས་བཟོད་ཐབས་བྲལ་བ་དང༌། བསམ་བཞིན་བློས་འགན་བཟོད་ཐབས་བྲལ་བའི་ཉེན་ག་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་འདི། ང་ཚོ་བོད་སྤྱིའི་སྙིང་དང༌། སྲོག་གཅིག་པུ་དེ་རང་ཡིན་པ་ཚང་མས་ཤེས་བཞིན་དུ། ད་རེས་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ནང་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུ་འདི་འདྲའི་རིགས་དེ། མི་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་རྩ་བ་ནས་མ་རེད། ང་ཚོས་རྒྱུ་མཚན་ཞུས་པ་རྣམས་ངེས་པར་དུ་ྋསྙན་སེང་སྐྱབས་འཇུག་གནང་སྐྱོང་”ཞེས་ཞུས་འདུག “དེ་སྐབས་མི་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་རྩ་བ་ནས་མ་རེད།” ཅེས་པའི་གསུངས་པ་དེ་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོའི་ཐུགས་ལ་ཕོག་ནས། ཞལ་མདངས་འགྱུར་བཞིན། “ལགས། མི་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱས་གསུང་གི་ཡོད་པ་རེད། གསལ་པོ་ཞེ་དྲག་གསུངས་བྱུང༌། ཡིན་ནའང༌། ངས་ཐག་གཅོད་བྱས་མེད།” ཅེས་སོགས་གསུང་ལན་ནན་ཙམ་བྱུང་འདུག

དེ་གར་མཁན་ཆུང་རྟ་ར་བས་”ཞུ་ཕྱོགས་ལོག་ཀྱང༌། གསན་ཕྱོགས་མ་ལོག་པ་ཞིག་དང༌། ང་ཚོས་སྐུ་ངོ་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ལ་ཞུས་ན། ངེས་པར་དགོངས་བཞེས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འདི་གར་བཅར་བ་ཡིན།” ཞེས་ཞུས་པ་སོགས་གསུང་རེས་ཕྲན་བུ་བྱུང་བའི་མཐའ་མར། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོས་ཁོང་ཚོའི་ཞུ་མོས་ཇི་བཞིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ྋསྙན་སེང་ཞུ་བར་ཕེབས་ཤིང༌། ྋསྙན་སྐུལ་ཞུ་མཁན་ཚོ་རང་རང་གི་ལས་ཁུངས་སུ་རྒྱུན་གྱི་ལས་ཁུར་ཞུ་བར་བསྐྱོད་འདུག

སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོར་གོང་གསལ་རྩེ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་རྒྱལ་མཚན་ལགས་སོགས་ཀྱིས་ྋསྙན་སེང་ཞུ་བརྒྱུད་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས་པའི་བཀའ་གསལ་དེ། དེ་ཉིན་ཉིན་གུང་ཡོལ་བའི་ཆུ་ཚོད་ ༡ པོའི་རྗེས་སུ་མགྲོན་ཆེ་བརྒྱུད་ཐོན་འདུག་པའི་སྙིང་དོན་དུ། “ཁྱེད་ཚོས་ྋསྙན་སྐུལ་ཇི་ཞུས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེར་གསལ་པོ་ྋསྙན་སེང་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ། ད་རེས་བཀའ་བཞེས་གྲུབ་པར་བརྟེན་ཆིབས་བཤོལ་བསྐྱང་རྒྱུའི་ཐད་མཛད་གཏད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཆགས་འདུག ཆིབས་བསྒྱུར་མ་གནང་མཐུ་མེད་བྱས་འདུག ཁྱེད་རང་ཚོ་ཞི་ལྷིང་འཇགས་པོའི་ངང་དུ་གནས་དགོས་པ་ལས། ཟང་ངི་ཟིང་ངི་བྱས་ན་མི་འགྲིགས།” ཞེས་རྩེ་མགྲོན་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ་དང༌། ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང་གཉིས་ལ་གསུངས་འདུག

རྩེ་མགྲོན་གཉིས་པོས་བཀའ་གསལ་གང་ཐོན་པ་དེ་རྩེ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་རྒྱལ་མཚན་ལགས་དང༌། མཁན་ཆུང་རྟ་ར་བ། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་ཁོང་ཚོར་ལན་འབུལ་ཞུས་འདུག གང་ལྟར་མཐའ་དོན་ཆིབས་བཤོལ་བསྐྱང་རྒྱུ་ཞལ་བཞེས་མ་ཐོབ་པའི་ཐོག ཞི་ལྷིང་འཇགས་པོའི་ངང་དུ་གནས་དགོས་ཀྱི་བཀའ་ནན་ཕེབས་པས། ྋསྙན་སྐུལ་ཞུ་མཁན་ཁོང་ཚོ་ཚང་མའི་སེམས་པ་གཏིང་ནས་མི་སྐྱིད་པ་དང༌། རྒྱུན་གྱི་ཞུ་བྱ་ལག་ཐོག་ཏུ་མི་འཁེལ་བའི་སེམས་པ་ཚ་ལོང་ལོང་ངང་ནས། རང་རང་གི་ལས་གནས་སུ་སྡོད་པ་ལས། བསྐྱར་དུ་ཚོགས་བགྲོས་ཀྱིས་ཐབས་ཤེས་གཞན་དག་འཚོལ་རྒྱུའི་འཕྲོས་མོལ་ཡང་མ་བྱུང་བར། དེའི་དགོང་དྲོ་སོ་སོའི་ཤག་ཏུ་ལོག་ནས་ཀྱང་དགོང་ཟས་ལ་བཅུད་མེད་པ་དང༌། དེ་ནུབ་གཉིད་མ་ཁུག་པའི་སེམས་ངལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གནས་སུ་ལྷུང་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་འདུག

གོང་གི་གནས་ཚུལ་དེ་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ནང་ཁོངས་སུ་ཁྱབ་པས། སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་སྨོན་གྲོང་པ་སོགས་ནས་ད་རེས་”ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གདན་ཞུ་བྱེད་པ་འདི་ནི། བར་ལམ་རྒྱ་དམར་གྱིས་ཁམས་དང༌། ཨ་མདོ་ཁུལ་གྱི་བླ་དཔོན་གནད་ཡོད་ཁག་རྒྱ་མིའི་ལྟད་མོ་དང༌། ཐུགས་སྤྲོར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་གསོད་བརྡུང་བཙོན་འཇུག་ཅི་རིགས་བྱས་ཏེ། བོད་མི་སུས་ཀྱང་ཁོང་ཚོ་རྩ་བ་ནས་མཐོང་རྒྱུ་ཐོས་རྒྱུ་མེད་པ་བཟོས་པའི་གཡོ་ཐབས་སྲིད་བྱུས་ངན་པ་དེ་རང་རྒྱ་མིས་སང་ཉིན་དངོས་སུ་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུའི་གོ་སྒྲིག་འཆར་གཞི་དང་ལྡན་པ་ཞིག་བྱས་ཡོད་ངེས་རེད།” ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། བོད་མི་དྲག་ཞན་ཚང་མའི་སེམས་ནང་དེ་ལྟར་ཉེན་ཁ་དང་དངངས་སྐྲག་ཡོད་མུས་མ་ཟད། རྒྱ་མིས་ཀྱང་དོགས་པ་སྔོན་བསུས་ཀྱིས་བོད་མིའི་འཐབ་སེམས་ཞི་ལྷོད་དུ་གཏོང་ཆེད། སྐབས་དེ་སྔོན་ཙམ་ལ་མཐོ་རིམ་བླ་དཔོན་རྣམས་ཀྱང་དམག་སྒར་དུ་གདན་ཞུ་བྱས་པ་རེད།

དེའི་སྐོར་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་རང་རྣམ་འཁྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར་ཞེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༢༤༩ ནང༌། “གུང་ཚིགས་མང་ཇ་གྲོལ་རྗེས་ཁྱམས་རར་མཁས་མང་མདུན་སར་བཤད་ཆུང་དམ་བཅའ་འཇོག་གནང་མཛད།

དེ་རྗེས་ཉིན་ཞིག་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་སི་ལིང་པུའི་ཞེས་པར་གཏམ་བརྗོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ལྟད་མོ་སྟོན་གྱི་ཡོད་པས་དེར་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཕྲན་བཀའ་ཤག་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་སོགས་དོ་ནུབ་ངེས་པར་ཕེབས་དགོས་ཞེས་དམག་སྒར་ལས་ཁུངས་དེ་ནས་བརྡ་ལན་འབྱོར་བྱུང་བར། དེ་སྔོན་མདོ་སྟོད་དང་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་ཚོགས་འདུ་དང༌། མགྲོན་འབོད་ཀྱི་སྐབས་སོགས་ལ་བསྟུན་ཏེ་བླ་དཔོན་མི་དྲག་མང་པོ་འཇུ་བཟུང་ཁྲིམས་གཅོད་བཏང་བ་གོ་ཐོས་བྱུང་སྟབས་ཟབ་མོའི་ལྟ་བ་དང་བློ་སྦྱོང་ཁ་བཤད་དུ་ལུས་པའི་བདག་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་ངེད་ཚོ་ཚང་མ་དོ་ནུབ་རྒྱ་མིས་མགོ་སྐོར་གྱིས་འཇུ་བཟུང་བྱས་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་བློ་གཡེང་ཅི་ཆེའི་ངང་བསྐྱོད་དགོས་བྱུང་ཡང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་རྗེས་སོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གཡོ་སྐོར་གྱིས་གདན་ཞུའི་སྔོན་འགྲོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཚོད་ལ་བརྟེན་དེ་ནུབ་ངེད་ཚོར་ཇ་དང༌། བཞེས་ཟས་སོགས་ཀྱིས་སྣེ་ལེན་དང་བཅས་ཕྱི་ཚུལ་རྣམ་འགྱུར་མཛེས་ལམ་གྱི་ངང་ནས་ཕྱིར་ལོག་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་”ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཐོག་ནས་གལ་སྲིད་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བཤོལ་མ་ཐུབ་ཚེ་མཐོ་རིམ་བླ་དཔོན་རྣམས་སྔོན་འགྲོ་ལྟ་བུར་གདན་ཞུ་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ངོ་མ་དེ་མ་མཐར་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་དམག་སྒར་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་གདན་ཞུ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་མཐོང་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།

འདི་ཉིན་(༥༩།༣།༩)ཉིན་གུང་ཙམ་ལ། དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་བོད་གཞུང་བཀའ་བློན་རྣམ་པར་ཡང་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཕེབས་དགོས་ཀྱི་མགྲོན་ཤོག་ཕུལ་ཐོག “བཀའ་བློན་རེ་རེས་ཞབས་ཕྱི་གཅིག་ལས་འཁྲིད་མི་དགོས་པ་དང༌། སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་གྲི་དང་མེ་མདའ་འཁྱེར་མི་ཆོག་པ། དམག་སྒར་གྱི་སྒོ་ནང་ནས་ལུས་བཤེར་གཏོང་རྒྱུ་སོགས་”ངག་ལན་བསྐུར། དེ་ཐོག་”སང་ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སི་ལིང་པུའུ་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཕེབས་རྒྱུ་ཡིན་གཤིས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕེབས་སྐབས་བོད་མི་ཚོས་ལམ་ཁའི་གཡས་གཡོན་ལ་འཚང་ག་བརྒྱབས་ཏེ་ཡོང་སྲོལ་དེ་འདྲ་སང་ཉིན་མི་དགོས་པ་དང༌། བོད་མི་སུ་ཡིན་རུང༌། དམག་སྒར་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་རྡོ་ཟམ་བརྒལ་ནས་ཡོང་མི་ཆོག་པའི་དམིགས་བསལ་ཁྲིམས་ལུགས་ཡོད་ཅེས་བཀའ་ཤག་ནས་མི་མང་ལ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས་”ཟེར་བའི་བརྡ་ལན་ཕུལ་འདུག

བཀའ་ཤག་ནས་ཀྱང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྐོར་སྲུང་བ་བོད་དམག་གི་མདའ་དཔོན་འཇུན་པར་རྒྱ་མིས་བརྡ་ལན་ཇི་ཕུལ་དེ་རང་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་བཀའ་ཁྱབ་གནང་འདུག དེ་དོན་སྐོར་སྲུང་བོད་དམག་ཚོས་མདའ་དཔོན་གྱི་བཀའ་བཀོད་ལྟར། རང་རང་ས་ཁུངས་སོ་སོར་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱས་པས། མི་མང་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་སེམས་འཚབ་དངངས་སྐྲག་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ངང་ནས། དམིགས་བསལ་གྱི་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་ཞིག་རང་ཤུགས་སུ་སྐྱེ་དགོས་པ་ཆགས་ཏེ། ཁོང་ཚོས་རྒྱ་དམར་གྱི་དཔོན་རིགས་ནས་གངས་ལྗོངས་བོད་ཡུལ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་གང་བྱས་དེ་བཞིན། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས།

དེ་ནས་ལམ་སང་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཙན་འཁྲིད་ཞུ་ཉེན་ཡོད་པ་དང༌། དེ་མིན་སྐུ་སྲོག་ལ་བདོ་བའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་སྐོར་གྱི་སྐད་ཆ་འདྲ་མིན་གཅིག་ནས་གཉིས་བརྒྱུད་དུ་བཤད་པ་ལྷ་ཁུལ་གང་སར་མྱུར་བར་ཁྱབ་ཅིང༌། དེ་འབྲེལ་འདི་ཉིན་དགོང་དྲོ་ནོར་བུ་གླིང་ག་ནས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་མཁན་འགའ་རེས་སང་ཉིན་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཕེབས་རྒྱུ་དང༌། དེ་སྐབས་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ལྷན་བཅར་ཆོག་གི་མེད་པའི་སྐོར་གྱི་སྐད་ཆ་ཞིག་ཀྱང་ལྷ་སར་གྱར་འདུག དེ་ཡང་ལྷ་ས་ཁུལ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཁ་པར་བཏང་བ་ཇི་བཞིན་མྱུར་བར་ཁྱབ་པས། ཚང་མར་རྒྱུན་ལྟར་ཉལ་ཐབས་བྲལ་བའི་སེམས་ཁྲལ་བློ་འཚབ་སྣོན་མ་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་བྱུང་འདུག

དེ་མིན་བོད་མི་ཚོ་དོགས་འདྲོག་སྐྱེ་གཞིའི་གནས་ཚུལ་གཞན་དག་ཀྱང་བྱུང་བ་དཔེར་ན། ཟླ་ཤས་སྔོན་དུ་རྒྱ་དམར་གྱི་བོད་སྡོད་དམག་དཔོན་མཐོ་ཤོས་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་ཡིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་པེ་ཅིན་དུ་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་འཚོགས་རྒྱུར་ངེས་ཤིང༌། དེ་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁྱེད་རང་ཚོགས་ཆེན་དེར་ངོ་ཞུགས་གནང་དགོས་ཞེས་སོགས་ྋསྙན་སེང་ཞུས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དེ་དོན་ཞལ་བཞེས་གནང་བའི་སྐད་ཆ་ཟུར་ཙམ་ཞིག་རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་གླེང་བཤད་བྱས་འདུག་པ་དེ་ཡང་བོད་མི་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ། རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས། བོད་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱང་རྒྱུའི་སྐུ་དབང་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ་རེད། ཅེས་གང་སར་དོགས་འདྲོག་བྱེད་པ་སོགས་རྩ་བ་རྒྱ་མིའི་རང་ཤེད་བྱ་སྤྱོད་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ངན་རྐྱེན་ངན་སྣ་ཚོགས་འདོམས་པའི་ལས་དབང་རླུང་ཤུགས་དྲག་པོས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཞེན་ལྷག་བསམ་གངས་དཀར་གྱི་གོང་བུ་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྒྲིལ་བས་མ་ཚད། གོང་བུ་དེའི་ནུས་སྟོབས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་བྱུང་སྟེ། མ་ཁེ་སི་དང༌། ལེ་ཉིན། མའོ་བཅས་པའི་ལྟ་ཚུལ་ལའང༌། “གང་དུ་གཉའ་གནོན་དྲག་ཤུགས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ཆེ་བ་དེ་རུ་ངོ་རྒོལ་འགུལ་ཤུགས་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆེ་བ་ཡོད།” ཅེས་ཟེར་བ་ལྟར། རྟེན་འབྲེལ་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་གཤིས་ལུགས་བཟློག་ཏུ་མེད་པའི་རང་བཞིན། བོད་མི་དམངས་ནས་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྣམ་འགྱུར་རང་ཤུགས་སུ་ཐོན་པའི་གནས་ཚུལ་གློ་བུར་བ་དེ་བྱུང་བ་རེད།

དངོས་དོན་ཐོག རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བས་མི་ལོ་བཅུ་ལ་ཉེ་བའི་རིང་དེར། གཡོ་བྱུས་སྣ་ཚོགས་དང༌། དྲག་ཤུགས་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས། བོད་ཡུལ་ཡོངས་རྫོགས་དབང་བསྒྱུར་བྱ་རྒྱུའི་མཐའ་མའི་གྲ་སྒྲིག་ཨང་གསར་བྱས་ཟིན་པ་དང་དུས་མཚུངས། བོད་མིའི་ཐོག་བརྙས་བཅོས་བསྙད་བརྐོའི་བྱེད་སྟངས་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ལག་ལེན་བསྟར་བའི་སྒོ་ནས། བོད་མི་དམངས་རང་རང་འཚོ་གོས་འགྲིགས་ཙམ་ལ་ཆོག་ཤེས་བྱེད་ཅིང༌། རང་དགར་གནས་པ་ཚོའང་ནད་ཐེག་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་ཞིག་རྒྱ་མི་རང་གིས་ཆེད་མངགས་བཟོས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེ་ཐེབས་ཡོད་པ་རེད།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་རྒྱ་བོད་ཞི་མཐུན་ངང་དུ་གནས་ཐབས་ཅི་ཡོང་མཛད་པར། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བསམ་ཤེས་བརྩི་བཀུར་ནམ་ཡང་མ་ཞུས་པའི་རྗེས་འབྲས་སུ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་མཚོན་པའི་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་མི། ཐ་ན་ཕྲུ་གུ་དང་བཅས་པ་རྒྱ་མིར་ཞེ་ནས་སྡང་བའི་ཁོང་ཁྲོའི་མེ་ལྕེ་གང་སར་མཆེད་མུས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངངས་ཚབས་ཅན་ཞིག་ཡོད་བཞིན་པར། བོད་ཀྱི་སྙིང་ནོར་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་གཏན་འཁེལ་བ་དང༌། རྣམ་ཀུན་ལྟར་སྐུ་སྲུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ལྷན་བཅར་མི་ཆོག་པ། མི་དམངས་ཚོ་ཆིབས་བསྒྱུར་མཇལ་ཁར་བཅར་སྲོལ་དེ་འདྲ་ད་རེས་མི་དགོས་པའི་བརྡ་ཁྱབ་བོད་མི་སུ་གཅིག་གི་རྣ་བར་མི་འགྲོ་བའམ། བོད་པ་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་ཡུལ་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་པའི་གསར་འགྱུར་ཤིན་ཏུ་མི་སྙན་པ་དེ། རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་གྱིས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་བརྒྱུད་ལྷ་སའི་མི་དམངས་ལ་བརྡ་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་མི་ཚང་མས་རྒྱ་དམར་ལ་མི་དགའ་བའི་ཞེ་འཁོན་སྡང་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བའི་མེ་རི་ཆེན་པོ་འབར་ལ་ཉེ་བ་དེ་ཐོག རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་ངན་གཡོ་ལྐོག་བྱུས་འབར་རྫས་འབོམ་མདེལ་གསར་པ་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་གློ་བུར་དུ་འཕངས་པ་ལྟ་བུའི་ཤུགས་རྐྱེན་ངན་པ་གློ་བུར་བ་ཞིག་ཐེབས་པས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་གསུམ་བཅུའི་ལས་འགུལ་རླབས་ཆེ་དེ། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བར་གྱུར།

ད་དུང་གསལ་ཁ་འདོན་འོས་པ་ཞིག་ལ་ ༡༩༨༣ ལོར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་མཛད་རྣམ་འབྲེལ་ཡོད་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར་གོང་གསལ་ཡོང་རྐྱེན་སྐོར་ཡང་བཀའ་གནང་བྱུང་བ་འདི་ལྟར།

“ཁ་ཐུག་དེ་གའི་རྐྱེན་བྱུང་སྟངས་རོབ་ཙམ་བཤད་ན། དེ་དུས་ལྷ་སར་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་མཐོ་གྲས་ཐན་ཀོན་སན་མ་གཏོགས་བསྡད་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོང་འཆར་ཅན་རྩེ་དགུ་གཏོར་འཆམ་གཟིགས་ལ་མགྲོན་འབོད་བྱས་པ་རེད་དེ། དེའི་ཉིན་མོ་ཁོང་རང་མ་ཡོང་བར། དམག་སྤྱི་གཞོན་པའི་གྲས་གཟུགས་པོ་རིང་པོ་(ཏེང་ཧྲའོ་ཏུང་)ཡོད་པ་དེ་དང༌། ༥༦ ལོར་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་འགྲོ་དུས་རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་སྐད་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་གཟུགས་པོ་རིང་པོ་(ལི་ཙོའོ་མིང་)དེ། གཞན་དག་དམག་དཔོན་ཆུང་གྲས་གཅིག་བཅས་སླེབས་སོང༌།

དམག་སྤྱི་གཞོན་པ་དེས་ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་མངགས་པའི་བཟོ་འདྲ་ཞིག་བྱས་ཏེ། ‘ང་ཚོའི་ཅུན་ཆུའི་(རྒྱ་མིའི་དམག་ཁུལ་ཁང་)ལ་ཟློས་གར་གསར་པ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད། དེ་ལ་གཟིགས་མོར་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཕེབས་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་འདུག ངེས་པར་དུ་ཕེབས་རོགས་གནང་’ཟེར་བ་ཞིག་བཤད་བྱུང༌། དེ་ལ་ངས་སྨོན་ལམ་གྲོལ་ནས་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ལབ་པ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག

སྨོན་ལམ་ཚུགས་ནས་བྲེལ་བ་ཆེ་བའི་སྒང་ལ། ཉིན་གཅིག་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་རྣམ་ཀུན་ང་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་མཁན་མཐོ་གྲས་དེ་ཚོ་མིན་པ་གཅིག་(བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་གི་དམག་སྤྱི་གཞོན་པ་ཁྲིན་མིང་ཡིའི)དང༌། སྐད་སྒྱུར་གཟུགས་པོ་རིང་པོ་དེ་ཡོང་ནས།

ང་ངོ་ཐུག་བྱེད་དགོས་པའི་སྐོར་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་བརྒྱུད་ནས་ྋསྙན་སེང་ཞུས་བྱུང༌། དེ་དོན་ཐུག་འཕྲད་སྣེ་ལེན་བྱས་པར། ཐོག་མར་འཚམས་འདྲིའི་སྐད་ཆ་བཤད། དེ་ནས། ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་ང་ཁོང་ཚོའི་དམག་སྒར་ལ་ལྟད་མོར་གདན་ཞུ་བྱས་པ་ཡིན། དེ་དོན་ཡོང་རྒྱུའི་ཚེས་གྲངས་གཏན་འཁེལ་བྱེད་རོགས་གསུང་གི་འདུག་ཟེར་བྱུང༌། དེ་ལ་ངས་དེ་རིང་ལམ་སང་གཏན་འཁེལ་བྱེད་མི་ཐུབ། རྗེས་སུ་ལན་བྱས་ཆོག་ལབ་པར། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་དེ་རིང་ངེས་པར་ཐག་གཅོད་བྱེད་རོགས་ཞེས་ཨུ་ཚུགས་བྱས་བྱུང༌། ངས་ཀྱང་སྨོན་ལམ་གྲོལ་ནས་མ་གཏོགས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། ཅེས་ནན་ཙམ་བཤད་པ་ཡིན། མཐའ་མ་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ངའི་ལན་དེ་འཁྱེར་ནས་ཕྱིར་ལོག་བྱས་སོང༌།

སྨོན་ལམ་གྲོལ་ནས་ཉིན་ཤས་སོང་རྗེས། ཁ་སང་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་ཡོང་མཁན་རྒྱ་མི་སྐད་སྒྱུར་དེས་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དགའ་བྲང་ལ་ཁ་པར་བཏང་ནས། དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་ང་ཁོང་ཚོའི་དམག་ཁུལ་ཁང་ལ་ལྟད་མོར་ཡོང་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་དེ་རིང་རང་གཏན་འགེལ་བྱེད་རོགས་གསུང་གི་འདུག ཅེས་ཞུས་འདུག དགའ་བྲང་ང་གཉིས་གོ་བསྡུར་བྱས་ནས་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་མོ་དེར་ཡོང་གི་ཡིན་ཟེར་ལན་སྤྲད་པ་རེད།

དེ་དུས། རྒྱ་མི་དང་བོད་པའི་བར་ལ་འགལ་ཟླ་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། ཁམས་པ་འཇབ་དམག་ཚོས་སྙེ་མོའི་ནང་ལ་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔུང་ཕམ་ཉེས་ཆེན་པོ་བཏང་བ་དང༌། ལྷོ་ཁར་གྲི་གུ་ས་གནས་ལ་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་གི་རྟེན་གཞི་བཙུགས་ཡོད་པ། ལྷ་ས་ཁུལ་རྒྱ་མིས་འཛིང་རགས་གསར་པ་བརྒྱབས་ནས་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེར་འདོན་གྱི་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས། ཟིང་འཁྲུག་ཆེན་པོ་ལང་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་རེད། གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་ང་ཚོ་བོད་གཞུང་གི་ཕྱོགས་ནས་ཞི་ཐབས་མཐུན་འགྲིགས་གང་ཐུབ་བྱས་ཏེ། སྣང་མེད་ལྟ་བུར་མ་བཞག་པར། རིམ་པས་ཞི་ལྷིང་འཇགས་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དོན་ལྷ་སའི་མི་མང་ཚོ་ལ་ཞི་འཇམ་ངང་སྡོད་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་གཅིག་ནས་གཅིག་བརྒྱུད་ཀྱིས་བཤད་དང་ཤོད་བཞིན་ཡོད་པ་བཅས་སྐབས་དེར་ངའི་སེམས་ལ་དེ་འདྲའི་ཉེན་ཁ་མི་བཟོད་པ་ཨེ་ཡོད་བསམ་གྱི་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ནས་ཉིན་མ་གཉིས་ཙམ་སོང་རྗེས། (༥༩།༣།༩) གསོ་སྦྱོང་གྲོལ་ནས་གང་འཚམས་ཤིག་ལ། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་ངའི་སར་ཕེབས་ནས། ད་ལྟ་ནོར་བུ་གླིང་གའི་ནང་ཡོད་པའི་རྩེ་དྲུང་ཁོང་ཚོས་ང་སང་ཉིན་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ལ་ལྟད་མོར་འགྲོ་རྒྱུ་དེ་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ནན་པོ་ཞིག་ཞུས་པའི་སྐོར་གསལ་པོ་གསུངས་བྱུང༌། དེ་ལའང་ངས་དེ་འདྲའི་ཉེན་ཁ་ཨེ་ཡོད། ད་སང་ཉིན་འགྲོ་རྒྱུ་ཐག་བཅད་ཚར་པ་རེད། འགྱུར་བ་མ་བཏང་ན་དགའ་གི་རེད་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན།

དེ་མཇུག་བསམ་བློ་གཏོང་བཞིན་གཏོང་བཞིན། བསམ་ཕོ་ཞབས་པད་ཀྱིས་ང་ལ་བསྐུར་བའི་བོད་ཡིག་ཚགས་པར་དེའི་ནང༌། ཁམས་ཁུལ་དྲག་པོའི་བཅོས་བསྒྱུར་གཏོང་སྟངས་གསལ་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱ་མིའི་གདུག་རྩུབ་དེ་ཚོ་དྲན་པ་དང༌། ང་རང་ཡང་སྔར་འགྲོ་མ་མྱོང་བ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ལའང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་འདི་ལ། ཁོང་ཚོས་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་མཐོང་བའི་གནས་ལུགས་ནན་པོ་ཞུས་པ་དེ་ནི། རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་དེ་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་བློས་མི་བཟོད་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་པས། རྩེ་དྲུང་ཁོང་ཚོར་ཁག་མེད་པ་དང༌། དངོས་དོན་ལའང་སང་ཉིན་ང་ཚོ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ནང་དུ་སླེབས་ཚར་ནས། ང་དང་བོད་མི་མང་གཏན་བྲལ་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་མི་ཡོང་བའི་གདེང་ཚོད་གང་ཡང་མེད་པ་བཅས་གཞི་ནས་ངས་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་ཐག་གཅོད་ཅིག་བྱས་མེད་དམ་བསམ་པ་སོགས་གང་ལྟར་སེམས་གཏིང་དུ་བློ་གཡེང་དང་ཐེ་ཚོམ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

དེའི་དགོང་མོ་གཉིད་ཡག་པོ་ཁུག་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང༌། འདི་སྐོར་ངའི་རང་རྣམ་ནང་ལའང་ཟུར་ཙམ་བཀོད་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་གནང་བྱུང་བ་བཞིན། རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་ནང་ཇི་འཁོད་ཟུར་འདོན་ཞུས་པ་གཤམ་གསལ།

དེའི་ཕྱི་ཉིན་ནི། ལྷ་སར་སྔར་མཐོང་མ་མྱོང་བའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཤར་རྒྱུ་སྟེ། ཕྱེད་ཡོལ་འཁོར་ལོའི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཐོག ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དུག་ཆུས་གང་བའི་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར། དེང་ཕན་བསྐྱོད་མ་མྱོང་བའི་བཙན་མཁར་དུ། དམ་བསྒྲགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འོག་ཁོ་བོ་ངོ་བསྐྱོད་བྱ་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་བ་རེད། དྲག་ཅིང་རྩུབ་ལ་ངན་དཔུང་ཆེ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང༌། སྙིང་སྟོབས་དང་རུས་ཞེན་གྱིས་གང་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་དབར་སྟངས་འཛིན་མི་ཐུབ་པའི་ཛ་དྲག་གས་ཆག་གི་གནས་ཚུལ་ཅི་ཡོང་ཆ་མི་འཚལ་བའི་བློ་གཡེང་གིས་གཉིད་ཀྱང་ཆེར་མ་བྱུང་བའི་ནུབ་མོ་འདས་པའི་ནངས་པར། དེ་རིང་ཉིན་མོ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡོང་སྙམ་པའི་ངང༌། སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ལྔ་པར་ལངས་ནས་རྣམ་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་ལམ་ལྟར་བྱས།” ཞེས་འཁོད་འདུག་པ་བཅས་ལས། གངས་ལྗོངས་བོད་ཡུལ་ཡོངས་རྫོགས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་འདོད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་ཐེབས་པའི་སྐོར་རྟོགས་ཐུབ་ངེས་ཡིན།

འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་གྱི།།

རྨད་བྱུང་སྐལ་བཟང་དུས་ཀྱི་སྟོན་མོའི་སར།།

གངས་ཅན་མགོན་པོའི་ཞབས་སེན་ཉེར་བཀོད་པས།།

དར་ཅིག་རྫོགས་ལྡན་གསར་པའི་དཔལ་ཡོན་བཞད།།

བསམ་སྦྱོར་གྱ་གྱུ་ལོག་པའི་ལམ་ཞུགས་པའི།།

དགྲ་སྡེའི་གདུག་རྩུབ་ཆར་སྤྲིན་བཞིན་དུ་དར།།

ཆོས་ལྡན་བོད་འབངས་སེམས་ཀྱི་ཡོལ་གོ་རུ།།

བདེན་སྲུང་སྙིང་སྟོབས་ཞུན་མར་ཉིན་བཞིན་འཕེལ།།

ཁྱད་པར་ཁ་བ་རི་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི།།

སྐྱེ་རྒུའི་ཕན་དང་བདེ་བའི་ཉེར་འཚོའི་གཞི།།

རྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་སྐུ་ལའང་ཐོ་འཚམ་པའི།།

མ་རུངས་བརླང་སྤྱོད་དངོས་སུ་བསྟར་བར་བརྩམས།།

གཅིག་ཏུ་གཞན་དོན་ལ་གཞོལ་སྙིང་རྗེའི་གཏེར།།

གནོད་ལན་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་ལྷུར་མཛད་པས།།

ལུས་ངག་རྣམ་རིག་ཏུ་ཡང་གནོད་འཚེའི་ལས།།

རིང་དུ་དོར་ཅེས་འབངས་ལ་འདོམས་པར་མཛད།།

12 རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་དབུས་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་དང༌། རྒྱ་དམར་བོད་ས་ཁུལ་ལས་དོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ།

13 བོད་ལྗོངས་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཁྲུའུ་ཀྲང་ལི་ཙོའོ་མིང༌།

14 བདུན་གཅིག་ཞིང་ར་ཟེར་ཞིང༌། དེ་ནི་ནོར་གླིང་གི་ལྷོ་སྨད་ནོར་ཐོད་གླིང་ག་ཞེས་པའི་གྲམ་ཐང་དུ་གཞིས་ཆགས་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ཞིག་རེད།

15 ཕུའུ་འདི་གོ་གནས་གཞོན་པའི་དོན་རེད།

16 བཀོད་བྱུས་འགན་འཁུར་བ།

17 དྲུང་ཆེ་ཐན་ཀོན་སན།

18 ལྷ་ས་ཁུལ་ངོ་ཡོད་གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ་ཉིན་ལྟར་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༩ པ་ནས་ ༡༠ བར་དེར། ྋགོང་ས་མཆོག་གར་བཞུགས་ཀྱི་ཚོམས་ཆེན་མདོ་སྦུག་ཏུ་དགོན་པར་གྲྭ་པ་ཚོགས་ཚུགས་པ་ཇི་བཞིན་ཚོགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཟེར།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

རྒྱ་ཆེ་མི་མང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་ཉེན་སྲུང་དང་འབྲེལ་བཙན་འཛུལ་རིང་ལུགས་པ་མཐར་སྐྲོད་ཀྱི་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ།

དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་གསུམ་བཅུ་བོད་ཀྱི་ཉིན་མོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་མོ་འདི་ནི། རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གིས་བོད་ཡུལ་གང་སར་བཙན་འཛུལ་ཐོག དྲག་ཤུགས་བཙན་ཤེད་ཀྱི་བྱ་ངན་སྣ་ཚོགས་ལུ་གུ་བརྒྱུད་དུ་ལག་ལེན་བསྟར་བའི་མཐར་ཐུག་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་མགོན་གཅིག སྙིང་དང་སྲོག་ལྟ་བུ་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་མཆོག་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གདན་ཞུའི་བྱ་ངན་སྔར་མེད་གསར་སྤྲོས་ཤིག་དངོས་སུ་བརྩམས་པས་མ་ཚད། བར་ལམ་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ཁབ་དུས་ཆེན་མཛད་སྒོ་སོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་དེ་སྐབས་ཀྱང་བོད་དམག་སྐུ་སྲུང་བ་ཇི་དགོས་རྟག་བཅར་ཞུས་པར་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དགག་ཆ་གང་ཡང་མེད་བཞིན་དུ། ད་རེས་དམག་སྒར་དུ་ཕེབས་སྐབས་སྐུ་སྲུང་བ་ལྷན་བཅར་མི་ཆོག་པ་དང༌། ཕེབས་ལམ་འཁེལ་སར་མི་མང་ནས་མཇལ་བཅར་ཞུ་བའི་རྒྱུན་སྲོལ་བཀག་འགོག་བྱེད་དགོས་ཟེར་བའི་བཙན་བཀའ་བཏང་ཡོད་པ་འདི་ཐད། རྒྱ་དམར་དབང་འཛིན་པས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ནོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཙན་འཁྲིད་བྱ་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་ཟིན་པའམ། ལྷ་སར་བཅའ་སྡོད་རྒྱའི་དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་བཤད་པའི་སྦྲང་མ་འཁོར་གཞིའི་ཤ་རུལ་དེ་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུའི་གཡོ་བྱུས་གྲ་སྒྲིག་ཨང་གསར་ཟིན་པའི་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་མངོན་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གཏན་སྡོད་དང༌། མདོ་སྟོད་མདོ་སྨད་ལ་སོགས་པའི་བོད་ཡུལ་ལུང་ཚན་གཞན་དག་ནས་ལྷ་སར་གསར་འབྱོར་འགྲུལ་པ་དང༌། ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་མཇལ་བར་ཆེད་བཅར་བཅས་པའི་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཁྲི་ཚོ་བརྒལ་བ་ཞིག་གློ་བུར་བསྡེབས་འཛོམས་རྡོག་རྩ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ཏེ། བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་གནད་གཅིག་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་སྙིང་ནོར་རྩ་ཆེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་པ་དེ་རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་ལག་ཏུ་ནམ་ཡང་མ་ཤོར་བའི་རྒྱལ་ཁ་རླབས་ཆེ་བླངས་པའི་ཐོག་ནས། བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་སླར་གསོའི་ལས་འགུལ་གྱི་བདེན་ཚིག་ “བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ཡིན།”“བོད་འདི་ང་ཚོ་བོད་མིའི་ཡིན།”“རྒྱ་མི་རྒྱ་ནག་ཏུ་ལོག་རྒྱུགས།”ཞེས་པའི་འབོད་སྒྲ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་གཟི་བརྗིད་ཅན་གྱི་ཉིན་མོ་དེ་ཡིན།

གསུམ་བཅུའི་ཉིན་མོ་འདིར། བོད་ཀྱི་ཆབ་འབངས་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོས་རང་རང་གི་སྙིང་སྟོབས་དང་བློ་གྲོས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བཏོན་ནས། རྒྱ་དམར་གྱི་བྱུས་ངན་བདེ་བླག་ཏུ་འགོག་ཐུབ་པ་དེ་ནི། འཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བོད་མི་རིགས་འབྱུང་འགྱུར་མི་རབས་དང་བཅས་པ་དེང་རབས་རང་དབང་མང་གཙོ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བར་ཅི་དགར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུའི་དུས་རབས་གསར་པ། བོད་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བ་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གྱུར་པ་འདིའི་གཞི་རྩ་ཐོག་མར་བཙུགས་པ་ཞིག་ཡིན།

ཉིན་འདིར། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སའི་མཁའ་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་དྭངས་ལ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཟི་འོད་དྲོ་སྐྱིད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་འཕྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ནི། སྐབས་དེ་ནས་བོད་ཡུལ་ཁྱོན་གྱི་བདག་པོ་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བའི་ཉིན་བྱེད་གུང་མཐོར་འཕར་བས། གངས་ལྗོངས་ཡོངས་རྫོགས་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་འཛུལ་བའི་དབང་འོག་ཚུད་པའི་མུན་ནག་གི་གནས་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་འོད་དཀར་རླབས་ཆེ་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོའི་གླིང་ཆེན་ཁག་ཏུའང་རིམ་པར་ཁྱབ་ནས། དེང་སྐབས་རྩ་བའི་བོད་དོན་བདེན་པའི་གཟི་བརྗིད་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་མུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཟང་པོ་འདིའི་སྔོན་རྟགས་གསལ་བར་མཚོན་པའམ། ༡༩༥༡ ལོ་ནས་རིམ་པས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་སྡེའི་ཁྱོན་ཀུན་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ལས། སླར་ཡང་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་གནས་སྟངས་སྔ་སོར་འཆུད་ཐབས་ཀྱི་ལས་འགོ་དངོས་སུ་ཚུགས་པ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། ཉིན་འདི་བཞིན་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཐབས་བྱ་གཞག་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་འབྱུང་རྒྱུར་རྟེན་འབྲེལ་ཧ་ཅང་བཟང་པོ་འགྲིགས་པའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་ཆོག་པ་ཡིན།

གསུམ་བཅུ་འདི་ཉིན་ནས་འགོ་ཚུགས་པའི་ཆོལ་གསུམ་བོད་མི་མང་གི་ལས་འགུལ་ལ་རྒྱ་དམག་གིས་དྲག་གནོན་བྱས་པ་དེ་ནི། དངོས་དོན་ཐོག་བོད་མིས་མཚོན་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་རྐྱེན་ངན་གྲོགས་སུ་ཤར་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་དབུ་འཁྲིད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གིས་སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་བའི་ཐབས་མཁས་སྲིད་བྱུས་ལ་བརྟེན་ནས། གསོ་བ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་བོད་ཀྱི་སྔ་རབས་རིག་གཞུང་བཟང་པོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་དང་བཅས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཚང་ལ་མ་ནོར་བ་ཞིག་ས་གཞི་ཧྲིལ་པོའི་ཡང་སྟེང་བོད་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཅེས་གྲགས་པའི་ཡུལ་གྲུ་དབེན་པ་དེ་ནས་འཛམ་བུའི་གླིང་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་དར་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པ་འདིས་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཡིད་ཅན་ཡོངས་ལ་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པ་ཞིག་དངོས་སུ་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགོངས་བཞེད་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་མཛད་བྱུས་བཟང་པོར་རྒྱ་མི་ཤེས་ལྡན་མང་པོ་དང་བཅས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མི་སྣ་གནད་ཡོད་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བསྟོད་བསྔགས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་འབྲེལ་ནོའོ་བེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་(Nobel Peace Prize)ཕུལ་བ། བོད་ནང་བོད་མིའི་རང་བཙན་ལས་འགུལ་ནུས་ཤུགས་ཉམས་མེད་དུ་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས། བོད་དང་བོད་མི་མ་ཤི་གསོན་པོར་ཡུན་གནས་ཐུབ་ངེས་ཀྱི་གནས་སྟངས་བརྟན་པོ་གྱུར།

འདི་ལྟ་བུའི་དུས་ཚེས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཞོགས་པ་ནམ་གསལ་བ་དང་དུས་མཉམ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཉེ་ཁུལ་གྲོང་གསེབ་དང༌། གདན་ས་སེ་ར་འབྲས་སྤུངས་ལ་སོགས་པའི་རི་ཁུལ་དགོན་ཁག་ཆེ་ཆུང་བཅས་ནས་ཀྱང་དང་བས་ཀུན་བླངས་ཀྱིས་ཡོང་བའི་མི་མང་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བ་ཞིག་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་གི་ཕྱོགས་སུ་རིམ་འདུས་ཀྱིས། ལྕགས་རི་ཕྱི་མའི་མཐའ་སྐོར་དུ་བསྡད། མང་ཆེ་བ་གཞུང་སྒོའི་མདུན་དུ་འཛོམས་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་སྐབས། གཞུང་སྒོས་མཚོན་པའི་ཕྱི་སྒོ་ཁག་གི་སྐུ་སྲུང་བ་སོ་སོས་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་དུ་མདའ་དཔོན་ལ་ཁ་པར་ཕུལ་ཏེ། ལྕགས་རིའི་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་མང་ཁྱོན་ཆེ་འདུ་འཛོམས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞུས་པར། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་གྱིས་གཞུང་སྒོ་དང༌། ལྕགས་རིའི་སྒོ་གཞན་དག་ཚང་མ་བརྒྱབ་བརྒྱབ་པར་བཞག་དགོས། མི་སུ་ཡིན་ཡང་རང་དགར་ནང་དུ་བཏང་མི་ཆོག་ཅེས་བཀའ་བཀོད་གནང་ཐོག སྐུ་མདའ་ཁོང་ཉིད་ལམ་སང་དམག་སྒར་ནས་གཞུང་སྒོའི་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་དུས། གཞུང་སྒོའི་ཕྱི་ནས་མི་དམངས་མང་པོས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ལ་གདན་འདྲེན་མ་ཞུ་རོགས་གནང་ཞུ་བ་སོགས་ཀྱི་སྐད་འབོད་དང༌། ཚིག་སྒྲ་གསལ་མིན་གྱི་སྐད་སྒྲ་སྒྲོག་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་གསན་ཐོས་བྱུང་འདུག

དེའི་གོང་ཙམ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་གྲུབ་སྟེ། ཆོས་རྭའི་ནང་འཆར་ཅན་ཞབས་འཆམ་ལ་ཕེབས་སྐབས། རྒྱང་རིང་ནས་མི་ཚོགས་ཀྱི་སྐད་འུར་ཆེན་པོ་སྒྲོག་བཞིན་ཡོད་པ་གསན་པས། ཁ་སང་ནས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་ཐུགས་དོགས་ཡོད་པ་དང་བཅས་ལམ་སང་སྐུ་སྲུང་བ་གཉིས་ཆེད་གཏོང་མཛད་དེ། དངོས་དོན་ཇི་ཡིན་རྟོག་ཞིབ་ཀྱིས་ྋསྙན་སེང་ཞུ་དགོས་བཀའ་མངགས་བསྐྱངས་འདུག འདི་སྐོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་ཞེས་པའི་ནང་སྐབས་དེ་གའི་ཐུགས་ཀྱི་ཚོར་བ་གསལ་པོར་མངོན་པ་ཞིག་འཁོད་འདུག་པ་གཤམ་གསལ།

“སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ལྔ་པར་ལངས་ནས་རྣམ་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་ལམ་ལྟར་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང༌། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྐུ་སྲུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན། མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དག་གིས་ལེགས་པར་གང་བའི་མཆོད་གཤོམ་མདུན། སྣང་གསལ་སྒྲོན་མེའི་མེ་ལྕེ་དམར་སེར་དུ་འབར་ཞིང༌། གསེར་དངུལ་གྱི་ཆུ་ཏིང་ནང་དྲི་བཟང་གིས་ཁ་བསྒྱུར་བའི་མཆོད་ཡོན་དག་དྭངས་ཤིང་བསིལ་བ། སྤོས་བཟང་པོའི་དྲི་ངད་མངར་སིང་ངེར་འཐུལ་བཞིན་པར་བསམ་གཏན་བདེ་བའི་གནས་བཀོད་ཞི་འཇམ་བག་ཕེབས་རྣམ་ཀུན་བཞིན་དུ་འདུག དེར་རྒྱུན་གྱི་དགེ་སྦྱོར་རིགས་བྱས་ཏེ་སྔ་དྲོ་ལྡུམ་རའི་ནང་རྐང་འཆམ་བྱེད་རྒྱུར་རྒྱུན་གོམས་ཡོད་པ་ལྟར། ཤོད་དུ་བབས་ནས་ལྡུམ་རའི་ནང་བསྐྱོད་པ་ཡིན།

སྐབས་དེར་ཐོག་མ་བློ་གཡེང་གི་བག་ཅུང་ཟད་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱི་རོལ་དུ་འཁོད་སྐབས་ནམ་མཁའ་སྔོ་སངས་མཐིང་ཞུན་ལྟར་དྭངས་ཤིང༌། ཤར་རིའི་ཕྲག་པར་མཚམས་སྤྲིན་དམར་སེར་ཅུང་ཟད་འཁྲིགས་པའི་དབྱིངས་ནས། རྟ་བདུན་བདག་པོའི་བཞིན་རས་གསལ་ལེར་འཚེར་བའི་འོད་སྣང་འབྲས་སྤུངས་ཀྱི་རྒྱབ་རི་དགེ་འཕེལ་རིར་སེར་ལྷག་གེར་ཐོག་མར་འཕྲོས་ཤིང༌། འོད་སྣང་དེ་དག་རིམ་བཞིན་རྒྱས་ཏེ་ནོར་གླིང་ལྷ་ཁང་དང༌། ཁང་བཟང་ཚོར་འཕྲོ་བཞིན་ཡོད་པ། སྐྱེད་ཚལ་གྱི་ཕྱོགས་ཀུན་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་རྒྱས་པས་ཉམས་དགའ་བའི་ངང་ཚུལ་ནི། ས་གཞི་ཐམས་ཅད་ནེ་ཙོའི་འདབ་གཤོག་བརྐྱངས་པ་འདྲ་བས་ཁེབས་ཤིང༌། སྦྱར་ལྕང་དང༌། འབྲས་ལྡན་ཤིང་སྣའི་ལོ་འདབ་རྣམས་གསར་དུ་ཁ་འབུས་པ། དྭངས་བའི་ཆུ་རྫིང་ནང་འཚེ་བྲལ་ཞི་བདེར་སྤྱོད་པའི་ཉ་ཆུང་དག་དང་ལྷན་ཅིག་རྩེན་པའི་པདྨ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་འདབ་ཉི་འོད་ལ་ཕྱོགས་ཤིང་འདབ་བརྒྱ་དགོད་པ། བག་ཕེབས་འདབ་ཆགས་སྣ་ཚོགས་སྐད་སྙན་གྱི་གྲེ་འགྱུར་སྒྲོག་པ་སོགས་དང༌། ངོས་ཤིང་ཕག་ལོ་ལ་སྐྱེས་ཤིང༌། སྤྱིར་བཏང་ཤིང་གི་མདོག་ལྗང་ཁུར་བརྟེན་ངོས་ཀྱི་ཁམས་མཐུན་ཁ་དོག་ལྗང་ཁུ་ཡིན་པར་སྐར་རྩིས་པ་ཚོས་བརྗོད་པ་ལྟར། ཕོ་བྲང་ཡང་ཐོག་གི་དར་ལྕོག་ལྗང་ཁུ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྔ་དྲོའི་རླུང་བསིལ་བུས་ལྷབ་ལྷུབ་ཏུ་གཡོ་ཞིང་ཡོད་པ་སོགས་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་སྔ་དྲོའི་མཛེས་སྡུག་མཐོང་བའི་ཚོར་བ་དེའི་ངང་དུ་སྐད་ཅིག་གིས་རང་ཞིར་སོང༌།

དེ་འདྲའི་ཉམས་དགའི་སྣང་བ་ཡུད་ཙམ་ནི་མཐའ་མ་དེ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ནས་མི་རིང་བར་ལྕགས་རིའི་ཕྱི་ངོས་སུ་གློ་བུར་དུ་གྲགས་པའི་མི་མང་གི་སྐད་སྒྲ་ཟང་ཟིང་གིས་ཞི་བསིལ་ཉམས་དགའི་སྣང་བ་དེ་དག་སྐད་ཅིག་ལ་བསྟོར། ངོས་ནས་ནན་གྱིས་ཉན་ཡང༌། བརྗོད་དོན་ཇི་ཡིན་ནི་ངེས་གསལ་གང་ཡང་གོ་ཐོས་མ་ཐུབ། མྱུར་དུ་ལས་བྱེད་རེ་ཟུང་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྟོག་ཞིབ་ཏུ་བཏང་བར། ཁོང་ཚོ་དེ་འཕྲལ་ཕྱིར་ལོག་གིས་བརྗོད་གསལ། མི་ཚོགས་མང་པོ་ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ནས་འུར་ལངས་ཀྱིས་ཡོང་སྟེ་ཕོ་བྲང་མཐའ་བསྐོར་བ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དང༌། སྐད་འབོད་དུ་ངོས་སྲུང་སྐྱོབ་དང༌། ངོས་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་འགྲོ་རྒྱུར་བཀག་འགོག་ཆེད་ཡོང་ཚུལ་བརྗོད་ལུགས་ཟེར་གྱི་འདུག” ཅེས་འཁོད་པ་དང༌།

ཡང༌། གོང་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར་བཀའ་གནང་གསལ། “དེའི་ཞོགས་པ། དང་པོ་མི་ཚོགས་ཀྱི་སྐད་འབོད་འུར་སྒྲ་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་གློ་བུར་དུ་གོ་དུས། དངངས་སྐྲག་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ལམ་སང་སྐུ་སྲུང་བ་གཉིས་བཏང་ནས། ག་རེ་འདུག་ལྟོས་ཤོག་ལབ་པ་ཡིན། སྐུ་སྲུང་བ་གཅིག་མགྱོགས་པོ་ཡར་ཡོང་ནས་གཞུང་སྒོ་བརྒྱབས་ཤག་ཟེར་གྱི་འདུག ཁོ་པས་མི་མང་པོའི་སྐད་འུར་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐོས་པ་ཙམ་ལས། ཚིག་དོན་གསལ་པོ་གོ་རྟོགས་བྱུང་མི་འདུག

སྐབས་དེར་མི་འབོར་ཆེན་པོ་ཞིག་ཛ་དྲག་གི་ཐོག་ནས་འདུ་འཛོམས་བྱས་ནས་སྐད་བརྒྱབས་པ་ཡིན་ཙང༌། ཕར་ཕྱོགས་དེར་རྒྱ་མི་ཁོ་ཚོ་མི་འདོད་པ་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཞིག་དང༌། འདི་འདྲའི་མུ་ལ། སྔ་ཕྱི་ལ་མ་ལྟོས་པར་དྲག་གནོན་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་བཟོ་ཆགས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

དེ་འདྲ་ཡིན་དུས། ཚུར་ཕྱོགས་དེར་མི་དམངས་ཀྱི་ངོར་མ་བསྟུན་ནའང་མི་འགྲིགས་མཁན། ཕར་ཕྱོགས་དེར་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་ལ་བསམ་བློ་མ་བཏང་ནའང་མི་འགྲིགས་མཁན། གནས་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཞིག་གི་སྒང་ལ་ཐུག་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲའི་སྟབས་ཀྱིས་སེམས་ཁྲལ་ཟེར་དགོས་རེད་དམ། གང་ལྟར་གནས་ཚུལ་འདི་གང་འདྲ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་དམ་བསམ་པའི་ཛ་དྲག་གི་བསམ་བློ་ཞིག་འཁོར་བྱུང༌།

ངས་རྒྱུན་གཏན་ནས་བོད་པ་དང་རྒྱ་མིའི་བར་གྱི་འགལ་ཟླ་དེ་ཞི་འཇམ་ངང་ནས་སེལ་ཐབས་འབའ་ཞིག་ལ་ཤུགས་སྐྱེད་བྱེད་བཞིན་པར། རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་རྐྱེན་བསླངས་པའི་དཀའ་ངལ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་དེ་ཉིན་གློ་བུར་རྐྱེན་ལངས་འདི་འདྲ་བྱུང་དུས། ངའི་སེམས་ཀྱི་ནང་ལ་བྱེད་དཀའ་ཆེན་པོ་ཤུགས་མ་ཐུབ་ཀྱིས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ནི་བརྗོད་མི་དགོས་པ་རེད།

ད་ཆ་མི་དམངས་ཀྱི་ངོས་ནས་རྒྱ་མི་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མི་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཞིག་འདོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་ན། རྒྱ་མི་དང་དགྲ་ཟླ་ཆགས་རྒྱུ་ཞིག་དང༌། མཐའ་མ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་མ་གཏོགས། གཞན་དག་ཡོང་རྒྱུ་ག་རེ་ཡོད་བསམ་པའི་སེམས་ཁྲལ་དང༌། དངངས་སྐྲག་ཆེན་པོ་བྱུང༌། དེའི་སྐབས་དེར། ངའི་སེམས་ལ་ནོར་བུ་གླིང་ག་ནས་གཞན་དག་ཅིག་ལ་འབྲོ་བསམ་པ་དང༌། བྲོས་ནས་ཐར་གྱི་རེད་བསམ་པ་ཞིག་དྲན་མ་བྱུང༌། སྐབས་དེ་དུས་འབྲོ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། གཞན་དག་བྱ་ཐབས་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཚོད་ཐིག་ཐུབ་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་ཙང༌། བློ་གཡེང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། (ཞེས་བཀའ་གནང་རྗེས། སྤྱན་རྒྱང་རིང་པོར་གཟིགས་བཞིན་ཡུད་ཙམ་དགོངས་པ་བཞེས་ཏེ་མུ་མཐུད་དུ།)

འོ་ད། ངས་རྒྱུན་གཏན་ནས་མི་མང་ཚང་མ་ལྷིང་འཇགས་པོ་བྱས་སྡོད་ཐབས་བྱེད་དགོས་པའི་སྐད་ཆ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། ལྷག་པར་སྨོན་ལམ་སྐབས་དེར་གསོལ་གཟིམ་ཚོ་དང༌། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཁོང་ཚོ་བརྒྱུད་ནས་ནན་ཏན་མངགས་པ་ཞིག་ལ། གྲྭ་པ་དང༌། སྤྱིར་བཏང་མི་དམངས་སུ་ཡིན་ཡང༌། རྒྱ་མི་ལ་རྣམ་འགྱུར་ངན་པ་ཙམ་ཡང་མ་བསྟན་པར་བཟོད་སྒོམ་བྱེད་དགོས་ཞེས་ལབ་པ་ཡིན། ཡིན་ནའང༌། མི་དམངས་ལ་ཁག་ཡོད་པ་མ་རེད། འུ་ཐུག་པ་རེད། དེ་འདྲ་ཡོང་རྒྱུའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚང་མ་རྒྱ་མི་རང་གིས་བཟོས་པ་རེད། དེ་ཡིན་པ་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་ར་སྤྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་བ་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་དེ་རང་རེད།

ངས་ང་ཚོ་བོད་པ་དང་རྒྱ་མི་ཞི་མཐུན་ངང་ནས་མཉམ་གཤིབས་ཐུབ་ན་བསམས་པས་མ་ཚད། དངོས་གནས་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱིས་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་དེ། རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་མི་རྒན། དྲག་སྤྱོད་ལ་བྱང་ཆུབ་པ་ཁོང་ཚོས་ང་ཉམས་མྱོང་མེད་པའི་ལོ་གཞོན་ཞིག་དང༌། བོད་མི་དམངས་ཉམ་ཆུང་ལ་མགོ་སྐོར་དང་ཐུབ་ཚོད་ཚོད་མེད་བཏང་ནས། མཐའ་མ་མི་དམངས་ཚོ་ནད་མ་ཐེག་པའི་གནས་ཚུལ་གློ་བུར་བ་དེ་བྱུང་བ་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང་བྱུང་བ་བཅས་སོ།།

བོད་དང་རྒྱ་གཉིས་རྣམ་ཀུན་ཐ་དད་ཅེས།།

བོད་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་ཀླུང་ནས་འབྲུག་བཞིན་ལྡིར།།

བོད་ཡུལ་རྒྱ་ཡིས་བཙན་གནོན་གདུག་རྩུབ་དེར།།

བོད་མིས་རྒོལ་ལངས་དཔའ་བོའི་རུ་མཚོན་བསྒྲེངས།།

སྐྱབས་གཅིག་ཟླ་མེད་གངས་ཅན་མགོན་པོ་དང༌།།

བསིལ་ལྗོངས་འགྲོ་བའི་རང་དབང་བདེ་སྐྱིད་སླད།།

གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་མཐའ་དག་ཡོངས་བཏང་སྟེ།།

རྒྱ་རྒོལ་འོས་ལངས་འཕྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་བསྐྲུན།།

ཞི་བའི་གནས་མཆོག་ནོར་གླིང་ཆོས་ཀྱི་གྲྭར།།

མི་བཟད་གཏུམ་སྤྱོད་དྲག་མཚོན་ཆར་ལྟར་ཕབ།།

མི་རྟ་བསད་པའི་ཤ་ཁྲག་གཅལ་དུ་བཀྲམས།།

འཇིགས་རུང་གཤིན་རྗེའི་ཚལ་ལ་འགྲན་པར་བྱས།།

རྣམ་ཀུན་བྱམས་བརྩེའི་རྫོང་ལ་གནས་བྱས་ཤིང༌།།

མ་ཎི་དབྱངས་རྟར་འདྲེན་པའི་བྲག་སྲིན་རིགས།།

མེ་སྒྱོགས་དྲག་མཚོན་ཐོགས་པའི་དམག་དཔུང་གིས།།

རྨེག་མེད་བཅོམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་གསུབ་ཏུ་མེད།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོནྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ལྷ་རམས་དམ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དང༌། སྐབས་དེའི་ཡས་མས་སུ་བོད་ཁམས་ཡོངས་ནས་བཙན་འཛུལ་རྒྱ་བསྐྱེད་རིང་ལུགས་པ་མཐར་སྐྲོད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་དང་ལས་འགུལ་རིམ་པར་བྱུང་བ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།

རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བདུན་པ།

བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཇི་ལྟར་བྱས་པའི་ཚུལ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ནོར་གླིང་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་ཕོ་བྲང་ནས་ལྷོ་ཁ་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཇི་ལྟར་བྱས་པའི་ཚུལ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གདན་ཞུའི་གནས་ཚུལ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཁྱབ་པས་མི་མང་སེར་སྐྱ་ཚང་མ་ཟས་བཅུད་ཉལ་གཉིད་བྲལ་ཏེ་ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ སྔ་དྲོར་ལྷ་སའི་མི་མང་སེར་སྐྱ་མང་པོ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་གཞུང་སྒོའི་འགག་ཏུ་འབྱོར་ནས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་སྐད་འབོད་བྱེད་པའི་སྙིང་དོན་ནི། ང་ཚོའི་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་རྒྱ་དམར་གྱི་དམག་སྒར་ནང་གཟིགས་མོར་གདན་ཞུ་བྱས་ཏེ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་དེ་ནི་སུས་ཀྱང་བློས་མི་བཟོད་པའི་བྱ་བ་ཡིན་པས། ཆིབས་བསྒྱུར་མི་གནང་བའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུ་བར་བཅར་བ་ཡིན་ན། ཆིབས་བཤོལ་ཅི་ནས་ཡོང་བ་ཞེས་པའི་སྐད་སྒྲ་སྒྲོག་པ་དང༌། མིག་ནས་མཆི་མ་ལྷུང་ལྷུང་དུ་འདོན་པ། སེམས་བློང་བློང་པོར་གྱུར་ནས་ཕྱག་འཚལ་ཞུ་བ་བཅས་བྱུང་སྟེ་ཟིང་ཟིང་ལོང་ལོང་དུ་གནས་ཤིང༌། མི་ཚོགས་ཆུ་ཚོད་རེར་མ་བསྡད་པའི་མང་དུ་ཕྱིན་ནས་ཆུ་ཚོད་༩ཙམ་ལ་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་བདུན་ཙམ་དང༌། ཉིན་གུང་མཚམས་མི་གྲངས་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བ་འཛོམས། མི་ཕལ་ཆེ་བ་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་མི་མང་ཡིན་ཞིང༌། ༡༩༥༦།༥༧ ལོའི་ནང་མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ས་ཁུལ་མང་པོར་རྒྱ་མིས་དྲག་གནོན་བྱས་སྟབས་རང་ཡུལ་དུ་ས་མ་ཆགས་པར་ལྷ་སར་གདོང་ཕྱོགས་ནས་ཡོང་བའི་མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་མི་ཡང་ཕོན་ཆེ་ཡོད།

འདི་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམས་ལྷན་དུ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཕེབས་འཆར་བཞིན་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཙམ་ལ་བཀའ་ཚབ་ཤན་ཁ་བ་དང༌། སྣེའུ་ཤག་གཉིས་རྒྱ་མིའི་སྣུམ་འཁོར་ནང་ནོར་གླིང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་ལ་འཇིབ་འཁོར་གཏོང་མཁན་རྒྱ་མི་ཡིན་པ་མཐོང་སྐབས་མི་མང་ཚོ་དངངས་སྐྲག་འུར་ཟིང་གིས་འཇིབ་འཁོར་འགྲམ་འདུས་པར། བཀའ་བློན་རྣམ་གཉིས་འཇིབ་འཁོར་ནས་ཐོན་ཏེ་མི་མང་ལ་གུས་ཞབས་དང་བཅས་ཕེབས་པས་མི་མང་ཅུང་ཟད་ཞི་འཇམ་དུ་གྱུར་རུང༌། མི་མང་གི་ཁྲོད་ནས་འགའ་ཞིག་གིས་”ང་ཚོའི་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ན་འགྲིག་མི་ཡོང༌། ཁྱེད་ཚོ་རྡཱ་ཡང་ལ་མགོ་མ་འཁོར་ཨ།” ཟེར་བ་སོགས་སྐད་ཅོར་ངན་སྨྲས་ཅི་རིགས་བརྗོད་པ་ལས་སྐྱོན་མ་བྱུང༌། དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་བསམ་ཕོ་རྒྱ་མིའི་མོ་ཊར་(རླངས་འཁོར)་ནང་ཕེབས་པར་ཁ་ལོ་པ་རྒྱ་མི་ཡིན་པ་མ་ཟད། བསམ་ཕོ་དམག་སྤྱིར་བརྟེན་སྐུ་སྲུང་རྒྱ་དམག་གཅིག་ཡོད་པ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མཐོང་འཕྲལ། ཁོང་ཁྲོ་ལངས་ཏེ་མི་འགའ་ཞིག་གིས་རྡོ་གཞུས་པས་སྟབས་མ་ལེགས་པར་བཀའ་བློན་བསམ་ཕོའི་དབུ་ལ་ཕོག་ནས་རྨས་སྐྱོན་བྱུང༌།

འོན་ཀྱང་དེ་གར་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་འགའ་ཤས་ཡོད་པར་ཁོང་ཚོས་བཀའ་བློན་བསམ་ཕོ་དེ་གའི་ཉེ་སྐོར་དུ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་བདེ་སྐྱིད་གླིང་ཁའི་སྨན་ཁང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་སྨན་བཅོས་ཆེད་བཞག ཡང་ཡུད་ཙམ་སོང་རྗེས་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་ཕེབས་སྐབས་བསམ་ཕོའི་གནས་ཚུལ་རོབ་ཙམ་གསན་པར་བརྟེན་རྒྱང་རིང་ནས་མོ་ཊར་ལས་བཤོལ་ཏེ་ན་བཟའ་མཛོད་གོས་བཞེས་བཞིན་ཞབས་ཐང་མར་མི་མང་ལ་གུས་བཀུར་འཛུམ་བསྟན་གནང་བཞིན་ཕེབས་ཐོག དེ་ཁུལ་གཞུང་ཞབས་འགའ་ཞིག་གིས་མཐའ་བསྐོར་ཕྱག་རོགས་ཞུས་ཏེ་མི་མང་ཁྲོད་ནས་ནོར་གླིང་ནང་བདེ་ཕེབས་ཐུབ་ཙམ་བྱུང༌། འོན་ཀྱང་མང་ཚོགས་ནས་ཁོང་ཁྲོའི་རྣམ་འགྱུར་ཆེན་པོའི་ངང༌། “ཁྱོད་ཚོས་ཏན་ཏན་བགྱིས། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་སར་གདན་འདྲེན་ཞུས་མི་ཆོག” ཟེར་བ་སོགས་སྐད་ཅོར་མང་པོ་རྒྱབ། བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ཀྱང་དེ་ཉིན་ནོར་གླིང་དུ་ཕེབས་འཆར་ཡིན་ཡང༌། ནོར་གླིང་གཞུང་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་མང་འདུས་འཛོམས་བྱས་པ་དང༌། བསམ་ཕོའི་གནས་ཚུལ་གསན་ཐོས་བྱུང་བ། ལྷག་པར་ང་ཕོད་ལའང་རྒྱ་མིའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡོད་སྟབས་ཉེན་ཁ་དང༌། དཀྲོག་རྐྱེན་ཡོང་དོགས་ཀྱིས་དེ་ཉིན་ནོར་གླིང་དུ་ཕེབས་མ་ཐུབ། ཆུ་ཚོད་ ༩ པར་རྣམ་ཀུན་དྲུང་ཇའི་མཛད་སྒོ་རྒྱུན་བཞིན་ཚོགས། འདི་ལོ་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་གསན་བཞེས་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་མཚན་བཞེས་མཛད་སྒོ་བསྐྱངས་པར་བརྟེན། སྔར་ལམ་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཁག་དང་སྡེ་དཔོན་མི་དྲག་ཁག་གིས་ལེགས་འབུལ་བསྟར་སྲོལ་བཞིན། འདི་ཉིན། འབྲི་གུང་ཆེ་ཚང་གི་ལེགས་འབུལ་མཇལ་ཁ་ཡིན་ཀྱང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་གཏན་འཁེལ་བའི་གནས་ཚུལ་དེས་ལྷ་སའི་མི་མང་གཞུང་སྒོའི་འགག་ཏུ་འདུས་འཛོམས་ཟང་ཟིང་ཆེ་བས་མི་ཚང་མའི་བློ་སེམས་རྣལ་དུ་མ་ཕེབས་པ་ལྟ་བུས། དྲུང་ཇར་ཡང་རྩེ་སྐོར་ཉུང་ཤས་ལས་མ་འཛོམས་ཤིང༌། འབྲི་གུང་ཆེ་ཚང་གི་ལེགས་འབུལ་མཇལ་ཁ་ཡང་གནང་སྟབས་མ་འགྲིགས་པར་རང་བཞིན་དུ་ལུས། དྲུང་ཇ་གྲོལ་རྗེས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་གསུམ་དང་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་མདུན་དུ་བཅར་ཏེ་ྋསྙན་སེང་ཞུས་དོན། ད་ལྟ་ནོར་གླིང་གཟིམ་སྒོའི་འགག་སོགས་ལ་མི་མང་མང་པོ་བསླེབས་ཏེ་སྐད་འབོད་ཞུ་དོན་དུ། “སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་ཕེབས་རྒྱུ་དེ་ནི་བློས་མི་བཟོད་པའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོར་བརྟེན། ཆིབས་བསྒྱུར་མ་གནང་རོགས”ཞེས་སྙན་སེང་ཡོང་བ་དང༌། གལ་སྲིད་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ན། ཕེབས་འཁོར་མདུན་མི་མང་འཁྲེད་ཉལ་གྱིས་རང་སྲོག་འདོར་ངེས་ཡིན་ལུགས་ཞུ་འདུག་པ་མ་ཟད། མི་མང་འཐུས་མི་འགོ་འཁྲིད་མི་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བདུན་ཅུ་འདེམས་བསྐོས་ཟིན་པས་རྒྱ་མིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་གདན་ཞུ་བྱེད་པར་ཡོང་ན་མི་མང་ནས་ཕོ་བྲང་མཐའ་བསྐོར་ལུས་སྲོག་བློས་བཏང་གིས་སྲུང་འགོག་ཞུ་རྒྱུ་སེམས་ཐག་གཙང་བཅད་ཡིན་ལུགས་ཞུ་འདུག་པས་དེ་རིང་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་ངང་འཐེན་མཛད་གལ་ཆེ་ལུགས་སོགས་གང་ཅིའི་གནས་སྟངས་སྙན་སེང་ཞིབ་པར་ཞུས།

དེ་གའི་མུར་གཞུང་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཆབ་མདོ་འཕགས་པ་ལྷའི་གཅེན་པོ་མཁན་ཆུང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་མི་མང་གིས་རྡོ་གཞུས་ཏེ་བསད་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང༌།

དེ་ཡང་ཁོ་རང་རྣམ་ཀུན་རྒྱ་མི་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་དེ་ཉིན་སྔ་དྲོར་ནོར་གླིང་དུ་དྲུང་ཇར་ཁོ་རང་གྲྭ་ཆས་གྱོན། སྦག་སྦག་བཞོན་ཏེ་སླེབས། དྲུང་ཇ་གྲོལ་ནས་ལྷ་སར་ཤག་ཏུ་ཕྱིར་ལོག་གིས་གྲྭ་ཆས་ཕུད་དེ་སྐྱ་ཆས་གྱོན། མིག་ཤེལ་ནག་པོ་ཞིག་བརྒྱབ། རྒྱ་མིས་བྱེད་སྲོལ་ལྟར་ཁ་རས་དཀར་པོ་རྒྱབ། མེ་མདའ་ལན་ཀྲུའུ་ཞིག་བཏགས། རྐང་འཁོར་ལ་བཞོན་ཏེ་སླར་ཡང་ནོར་གླིང་གཞུང་སྒོའི་འགག་ཏུ་སླེབས་པར་མི་མང་ནས་མི་དེ་སུ་རེད་ཅེས་ཞིབ་འཇུག་སྐབས་འཕགས་པ་ལྷའི་མཁན་ཆུང་ཡིན་པ་ངོ་ཤེས་སྟབས། ཁྱོད་ད་རང་གྲྭ་ཆས་གྱོན་ནས་དྲུང་ཇར་ཡོང་པ་ད་ཆ་གྱོན་ཆས་བརྗེས་ཏེ་ག་རེ་བྱེད་དུ་ཡོང་བ་ཡིན་ཞེས་དྲི་བ་བྱས་པར་མཁན་ཆུང་འཇིགས་སྣང་གིས་ལན་མ་བཏབ་པར་རྐང་འཁོར་བཞོན་ཏེ་གཞུང་སྒོའི་བྱང་ངོས་སུ་བྲོས་རྩིས་བྱས་པར་མི་མང་གིས་མཐའ་བསྐོར་སྟབས། ཁོ་རང་གིས་གནམ་ལ་མེ་མདའ་གཉིས་རྒྱབ་པར་མི་མང་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་ཏེ་རྡོ་རུབ་བརྒྱབས་ཏེ་དེ་མ་ཐག་བསད།

དེ་ལྟ་བུའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དང༌། སྤྱོད་ཚུལ་བཅོས་སུ་མེད་པའི་གནས་བབས་ཧ་ཅང་མངོན་གསལ་དུ་གྱུར་པར་བརྟེན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བཀའ་ཤག་དང་མཁན་ཚབ་ཐུན་མོང་ལ་བཀའ་སློབ་གནང་དོན། “མང་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་བབས་དབང་གིས་ད་རིང་ངོས་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་ལྟད་མོར་བསྐྱོད་ཐབས་མེད་པ་དང༌། རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་ཀྱང་ནོར་གླིང་དུ་མ་ཡོང་ན་ལེགས་པ་ལས། གློ་བུར་རྐྱེན་ངན་འབྱུང་ཉེན་གྱི་གནས་ཚུལ་སོགས་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ལ་བརྗོད་ལེགས། བོད་མི་འདུས་འཛོམས་རྣམས་ལ་ཡང་ཁྱོད་ཚོའི་འདོད་མོས་ལྟར་ངོས་ད་ཉིན་རྒྱ་མིའི་སར་འགྲོ་རྒྱུ་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཟིན་པས། ད་ཆ་ཚང་མ་རང་ཁྱིམ་སོ་སོར་ཕྱིར་ལོག་བྱས་ལེགས་སློབ་སྟོན་བྱ་དགོས། ཕྲན་ད་རིང་དུས་ཐོག་བསྐྱོད་མ་ཐུབ་པར་བློ་ཕམ་བྱུང་ཚུལ་གྱི་ལན་འཕྲིན་ཞིག་མགྲོན་ཆེ་ནས་རྒྱ་མིའི་སྐད་སྒྱུར་ལ་ཁ་པར་གཏོང་དགོས”ཞེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཕེབས་བྱུང་བ་ལྟར། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ནས་མི་དམངས་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་ཚོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ད་ཉིན་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་ཟིན་པས། ད་ཆ་མི་མང་རྣམས་རང་ཁྱིམ་སོ་སོར་ཕྱིར་ལོག་གིས་ཞི་ལྷིང་གང་ཆེ་བྱེད་གལ་སྐོར་གསུངས་པར། མང་ཚོགས་རང་ལ་བཀའ་གནང་དགོས་ཞུ་བ་བཞིན། ནོར་གླིང་གཞུང་སྒོའི་ཡང་སྟེང་ནས་རྒྱང་བསྒྲགས་ཁ་པར་ཐོག་མི་མང་གི་རེ་འདུན་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་ལྟར་དེ་རིང་རྒྱ་མིའི་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་མིན་པ་དང༌། དེའི་སྐོར་གསལ་བཤད་བྱེད་པར་ང་ཚོ་བཀའ་བློན་ཚོ་རྒྱ་མིའི་སར་འགྲོ་མཁན་ཡིན། ད་ཆ་མི་མང་རྣམས་རང་ཁྱིམ་སོ་སོར་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་དགོས་ཞེས་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་བར། ལྕགས་རིའི་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཡོད་པའི་མི་མང་རྣམས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་དེ་རིང་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་མཛད་པའི་ཞལ་བཞེས་ཐོབ་པ་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཡང༌། མ་འོངས་པ་ལ་ཡང་རྒྱ་མིའི་སྡོད་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ནམ་ཡང་མི་མཛད་པའི་ཞལ་བཞེས་དགོས་ལུགས་རེ་འབོད་ཞུས་པར། དེ་ཡང་ཞལ་བཞེས་གནང་བར་བརྟེན་འགོ་འཁྲིད་འགའ་ཤས་འདོད་པ་ཁེངས་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཐོན་ན་ཡང༌། མི་མང་ཕལ་ཆེ་བས་རྒྱ་མིས་གདན་ཞུར་ཡོང་ན་ཉེན་འགན་མི་བཟོད་པས་ང་ཚོ་ལོག་པས་ག་ལ་འགྲིགས་ཞེས་ཕོ་བྲང་ལྕགས་རིའི་ཕྱི་ནས་ལོག་འདོད་མ་བྱས་པར་བསྡད།

ཉིན་གུང་ཆུ་ཚོད་དང་པོ་ཙམ་ལ་བཀའ་བློན་གསུམ་རྒྱ་མིའི་སར་དེ་རིང་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་མ་ཐུབ་པའི་གནས་ལུགས་བརྗོད་པར་ཕེབས་རྩིས་ཀྱི་ནོར་གླིང་གཞུང་སྒོ་ནས་ཕེབས་དུས་གཞུང་སྒོའི་འགག་གི་མི་དམངས་འགོ་འཁྲིད་པ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གདན་ཞུ་བྱས་དོགས་ཀྱིས་བཀའ་བློན་ཚོའི་མོ་ཊར་(རླངས་འཁོར)ཞིབ་བཤེར་བྱས་ཤིང༌། རྒྱབ་ཕྱོགས་ནས་མི་འགའ་ཤས་ཀྱིས་”ཁྱོད་ཚོ་ད་བར་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་འཚོ་བ་ཡིན། ཏན་ཏན་བྱེད་དགོས། རྡཱ་ཡང་དང་ཚོང་མ་རྒྱག་ཨ”། ཟེར་བ་སོགས་སྐད་ཅོར་གང་འཚམས་བརྒྱབས་རྗེས་བཀའ་བློན་གསུམ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་ཕེབས་ཐུབ་ཙམ་བྱུང༌། མི་མང་ཚོ་ཁག་གཅིག་གིས་ཆབ་མདོ་མཁན་ཆུང་གི་རོ་ཐག་པས་དྲུད་བཞིན་དུ་ནོར་གླིང་གཞུང་སྒོའི་འགག་ནས། རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་སྡོད་ས་གཡུ་ཐོག་གི་སྒོ་འགྲམ་བརྒྱུད་ལྷ་སའི་ཁྲོམ་གཞུང་ལ་སྐོར་བསྐྱོད་ཐོག་”རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་དགོས། ང་ཚོ་རྒྱ་མིའི་བཙན་དབང་ཁུར་འདོད་མེད”་ཟེར་བ་དང༌། བོད་མི་མང་ཚོགས་སར། རྒྱ་མིས་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དམག་སྒར་དུ་གདན་ཞུས་འཛིན་བཟུང་བྱེད་རྩིས་བྱས་ལུགས། ད་ཆ་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་དགོས་པས་བོད་མི་ཚོ་ཚོགས་འདུར་ཡོང་དགོས། གལ་སྲིད་བོད་མི་རྒྱ་མིའི་ལས་དོན་སྒྲུབ་མཁན་ཡོད་ན། ང་ཚོས་འཕགས་པ་ལྷའི་མཁན་ཆུང་ལ་བྱུང་བའི་ཉེས་ཆད་འདི་གཏོང་གི་ཡིན་ཟེར་བ་སོགས་ཁོང་ཁྲོའི་གཞན་དབང་དུ་སོང་བའི་སྐད་འབོད་སྣ་ཚོགས་བྱས། མི་མང་ཁག་གཅིག་གིས་གོརྵ་དང༌། རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་སྡོད་ས་བདེ་སྐྱིད་གླིང་ཁ། འབྲུག་ལོ་ཕྱག་པའི་སྡོད་ས་བཅས་པར་ཕྱིན་ཏེ། རྒྱ་མིས་ང་ཚོའི་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དམག་སྒར་ནང་གདན་འདྲེན་ཞུ་བརྩིས་བྱེད་པ་འདིས་ང་ཚོ་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ནད་མ་ཐེག་པར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས། འདི་སྐོར་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་ལ་ཁྱེད་ཚོ་ནས་བར་དཔང་བྱེད་དགོས་ཞེས་སོགས་འཁོད་པའི་ཡི་གེ་རེ་སྤྲད་པ་སོགས་བྱས།

གནས་ཚུལ་འདི་དག་གི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་ལས། “ངས་བོད་མིའི་འགོ་འཁྲིད་ཡུད་ཙམ་བྱས་པའི་རིང་སྔ་དྲོ་དེའི་གནས་ཚུལ་ལྟ་བུ་བྱུང་མ་མྱོང༌། ཕྲན་ནི་འབར་ལ་ཁད་པའི་མེ་རི་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་གནས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཞིང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ན་རྒྱ་མིའི་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་སྒོ་ཀུན་ནས་བྱེད་པའི་མི་མང་གི་སྐད་སྒྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ཤོས་ན་མཚོན་ཆའི་དཔུང་སྟོབས་ཆེ་བའི་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔུང་རྣམས་ཡོད། གལ་སྲིད་དེ་གཉིས་རྩེ་ཐུག་ཏུ་གྱུར་ན་འབྲས་བུ་ཇི་བྱུང་ཚང་མས་ཤེས་ཚོད་ལྟར། བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་བསད་རྨས་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། དབུས་གཙང༌། དྭགས་ཀོང་རྒྱ་ཁྱབ་ཚང་མར་བཙན་གནོན་དང༌། མནར་གཅོད་བཟོད་ཐབས་དཀའ་བའི་དྲག་པོའི་དབང་བསྒྱུར་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་མཐོང་གི་རེད། དེ་འདྲའི་འཕྲལ་རྐྱེན་ནི་ངོས་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་འགྲོ་དགོས་མིན་དེ་ཡིན་ཅིང༌། དེའི་ནང་ཞི་བདེར་བསྒྱུར་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡང་ངོས་རང་གཅིག་པུའི་ཐོག་ཏུ་བབས་ཏེ། ངའི་མི་མང་གི་ཞེ་སྡང་ཇེ་ཆུང་གཏོང་བ་དང༌། རྒྱ་མི་ཁོང་ཁྲོ་ཆེ་རུ་མི་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་བྱེད་དགོས་པ་བྱུང༌།

ཁོ་བོའི་ཐོག་མའི་འཆར་སྒོར། ངོས་རྒྱ་མིའི་སྡོད་སྒར་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེས་ཁོང་ཚོའི་སྐད་འབོད་འཇགས་ཏེ། རང་གནས་སུ་ལོག་རྒྱུའི་རེ་སེམས་བྱུང་ཡང༌། དེས་ཕན་ནུས་ལྡེང་པ་མ་བྱུང༌། ངོས་དེ་ཉིན་མི་འགྲོ་བའི་ཁས་ལེན་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་པར་མ་འོངས་པར་ཡང་རྒྱ་མིའི་སྡོད་སྒར་དུ་གདན་ཞུའི་རིགས་ལ་ནམ་ཡང་མི་འགྲོ་བའི་ཁས་ལེན་མ་བྱས་ན་ཁོང་ཚོ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་རྒྱུ་མིན་ཚུལ་འགོ་འཁྲིད་ཚོས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག རྐྱེན་ངན་ཚབས་ཆེན་ཞིག་སེལ་ཐབས་སུ་རེ་འབོད་དེ་ཡང་ཁས་ལེན་བྱས་པ་ཡིན།”19 ཞེས་གསལ།

དེ་ནས་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང༌། བཤད་ཟུར། སྣེའུ་ཤག་བཅས་ཁོང་རྣམ་པ་གསུམ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་ཕེབས་པར། དམག་སྒར་གསོལ་མགྲོན་ཁང་དུ་ངང་སྒུག་རྗེས་དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་དང༌། དམག་དཔོན་གཞན་འགའ་ཤས། བཀའ་བློན་ང་ཕོད་བཅས་འབྱོར་འཛོམས་སར། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ནས་ཡར་བཞེངས་ཏེ་གུས་ཚུལ་དང་བཅས་གླེང་འགོ་བཙུགས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་དེ་རིང་དམག་སྒར་ཟློས་གར་གཟིགས་མོར་ཕེབས་རྒྱུ་དེ་ལྟར་ཡང༌། ད་ཉིན་སྔ་དྲོ་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་མི་མང་ཕོན་ཆེ་ནོར་གླིང་དུ་བཅར་ཏེ། གཟིགས་མོར་ཕེབས་ན་མི་འགྲིགས་པའི་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེས་ཕེབས་བཀག་ཞུས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕེབས་མ་ཐུབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཞུ་བར་ང་ཚོ་ཆེད་གཏོང་གནང་བ་ལྟར་བཅར་ཚུལ་གནས་ལུགས་གསལ་བཤད་གནང་བར་དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་རབ་ཏུ་ཁྲོས་ཏེ། རྐུབ་སྟེགས་ཐོག་སྡོད་མ་ཐུབ་པར་ཧར་ལངས་ཡར་མར་རྐང་འཆག་བྱེད་བཞིན་དུ་བཀའ་བློན་གསུམ་ལ་ཁྲོ་ཚུགས་སུ་བལྟས་ཏེ། སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོས་ཚིག་རྩུབ་གཤེ་སྨད་མང་དག་བརྗོད་པའི་སྙིང་པོར། ཁྱོད་ཚོས་ལྐོག་ཏུ་མི་མང་སྒྲིག་འཛུགས་བཟོས་ཏེ་ང་ཚོར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་བཅུག་པ་དང༌། ཁམས་པ་ངོ་ལོག་པར་ངན་བསྐུལ་དང་རོགས་རམ་བྱས་པ། ལྷ་སར་སླེབས་བསྡད་ཁམས་པའི་མཚོན་ཆ་བསྡུ་ལེན་མ་བྱས་པ། ཡར་ཐོན་པ་ཆབ་མདོ་མཁན་ཆུང་གསོད་མི་སུ་ཡིན་ང་ཚོར་རྩིས་སྤྲོད་དགོས་ལུགས། ཁྱོད་ཚོའི་ནག་ཉེས་ལ་ཀྲུང་དབྱང་ནས་ལྐོག་ཏུ་མ་ཡིན་པར། མང་ཚོགས་ལ་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་བཅས་ཏེ་ཁྲིམས་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་སོགས་སྐད་ལོག་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་རྒྱབ། དེ་རྗེས་དམག་དཔོན་གཅིག་ནས། “ལོག་སྤྱོད་པ་ཚང་མ་གཏོར་རྒྱུའི་དུས་ལ་བབས་ཡོད། ད་བར་ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་བཟོད་སྒོམ་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌། ད་རེས་བྱ་སྤྱོད་དངོས་བྱུང་འདི་ལ་བཟོད་སྒོམ་བྱ་ཐབས་མེད་པས་ཁྱེད་ཚོ་གྲ་སྒྲིག་གིས་སྒུག་སྡོད་ཨ།” ཟེར་ནས་དྲག་རྩུབ་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན།

སྐབས་དེར་བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་གིས་བརྗོད་ཚུལ་འཇམ་མཁས་ཀྱི་སྒོ་ནས། ད་ལམ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་མ་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གནས་ལུགས་འགྲེལ་བཤད་གང་འཚམས་བྱས། དེ་རྗེས་བཤད་ཟུར་ནས་གུས་ཞབས་དང་བཅས་ཀྲུང་དབྱང་ནས་”ང་ཚོ་བོད་ལ་རོགས་རམ་གནང་མུས་ལ་བོད་མི་མང་རྣམས་སློབ་སྦྱོང་ཇི་བཞིན་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་ལྐུག་པར་བརྟེན་བོད་མིས་བྱ་སྤྱོད་མི་བཟད་པ་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཡང༌། ཀྲུང་དབྱང་ནས་བཟོད་པ་བཞེས་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གྲྭ་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས་མཛད་སྒོ་ལེགས་གྲུབ་བསྐྱངས་ཐུབ་པའི་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ན། ད་དུང་ཡང་བོད་མི་མང་ནས་བྱ་སྤྱོད་མི་བཟད་པ་འདི་རིགས་ལ་ཀྲུང་དབྱང་ནས་བཟོད་པ་བཞེས་རོགས་གནང༌། ང་ཚོ་བཀའ་ཤག་ནས་ཀྲུང་དབྱང་དང༌། བོད་གཞུང་གཉིས་དབར་མཐུན་སྒྲིལ་རྡོག་རྩ་གཅིག་བསྒྲིལ་ཡོང་ཐབས་གཙོར་བཟུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ང་ཕོད་ཀྱིས་མཁྱེན་གསལ་ཡིན་པས་གསལ་བཤད་གནང་རོགས་”ཞེས་བརྗོད་དེ་ང་ཕོད་ནས་རྒྱ་དཔོན་ཚོར་གསེད་དཀྲོལ་ཞུ་སྐུལ་ཡོང་རེ་གནང་ཡོད་ཀྱང༌། དེའི་སྐོར་གང་ཡང་གསུངས་མེད་ལ། བཞུགས་གནས་ཀྱང་རྒྱ་དཔོན་ཚོའི་གྲལ་བསྟར་ནང་བཞུགས་ཏེ་འདོད་ཚུལ་ཐ་དད་ཡིན་པའི་མངོན་ཚུལ་ཡང་བྱུང་ཡོད།

ཡང༌། དམག་དཔོན་ཏིང་ཕུའུ་སི་ལིང་ཟེར་བས། “ཁྱེད་ཚོ་ལྷོ་ཁར་ཁམས་པ་གང་ཙམ་ཡོད་པར་རེ་བ་བྱས་ན་ནོར་འཁྲུལ་རེད། ཁམས་པ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་དང༌། ཁྲི་འགའ་ཤས་ལ། ང་ཚོས་འཇིགས་ཞུམ་བྱ་དོན་མེད། གོའོ་མིང་ཏང་གི་དམག་ཁྲི་བརྒྱད་བརྒྱ་ཡོད་པ་རྩ་གཏོར་བཏང་བ་རེད། ཁྱེད་ཚོ་བསམ་བློ་ཡག་པོ་ཐོངས་”ཟེར། དེ་སྔ་གུང་ཁྲན་གྱི་དམག་དཔོན་མིང་གྲགས་ཅན་ཕུའུ་ཚན་མུ་ཀྲང་ཟེར་བས། “ཁྱེད་ཚོ་བསམ་བློ་ཡག་པོ་ཐོངས། ལུང་པར་དམག་འཁྲུག་མེད་ན་དགའ་གི་རེད། དམག་འཁྲུག་བྱུང་ན་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ། དེ་ནི་ངའི་ཉམས་མྱོང་ཡིན་”ཞེས་བརྗོད།

དེ་མཚམས་དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་ཅུང་ཟད་ཞེ་སྡང་ཞི་བའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་བརྗོད་དོན། “བཀའ་བློན་བཤད་ཟུར། ང་ཚོ་ཀྲུང་དབྱང་ནས་བཟོད་པ་སྒོམ་པ་ཧ་གོ་ཡི་འདུག་གམ་”ཟེར་བར། བཤད་ཟུར་ནས་”བཟོད་པ་སྒོམ་ཙང་ད་ཕན་ལས་དོན་གྲ་འགྲིག་བྱུང་བ་རེད། དེ་མིན་གྲ་འགྲིགས་ཡོང་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། ད་ཕན་བཟོད་པ་སྒོམ་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ད་དུང་བཟོད་སྒོམ་གནང་རོགས་”བརྗོད་པར། “ཀྲུང་དབྱང་ནས་བཟོད་པ་སྒོམ་པ་ཤེས་ན་ཡག་པོ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་བཟོད་པ་ལ་ཚད་དང་མཚམས་ཤིག་ངེས་པར་དགོས་ཀྱི་རེད་”ཟེར་བར། བཤད་ཟུར་ནས། “བཟོད་པའི་ས་མཚམས་བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་ལ་བརྗོད་པ་རེད་”བཤད། སྐད་སྒྱུར་བས་བསྒྱུར་སྟངས་ཇི་བྱུང་མ་ཤེས་ཀྱང་དེར་ཡོད་རྒྱ་མི་ཚང་མ་བཞད་གད་ཤོར་ཏེ་ཐན་ཀོན་སན་ཁྲོ་གཏུམ་གྱི་རྣམ་འགྱུར་ཕྲན་བུའི་ལྷོད་དུ་སོང༌།

ཐན་ཀོན་སན་ནས་”དེ་རིང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕེབས་མ་ཐུབ་པར་ཐུགས་ཁག་བྱུང་མི་འདུག མི་ངན་འགའ་ཤས་ཀྱིས་མཛད་དཀའ་བཟོས་པ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཀྲུང་དབྱང་གི་དབུ་འཁྲིད་གྲས་ཡིན་པས། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཕྱྭའི་འགན་ཁྱོད་རང་བཀའ་བློན་ཚོས་ཁུར་དགོས་”ཟེར་བར། “ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཕྱྭའི་ཐད་ང་ཚོས་འགན་ལེན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ང་ཚོ་རང་གི་ལས་འགན་ཡིན་པས་དམ་དོན་ཞུ་རྒྱུར་ཁྱེད་རྣམ་པ་ཐུགས་གཡེང་གནང་མ་དགོས་”ཞེས་བརྗོད་དེ་གླེང་མོལ་མཚམས་ཆོད་བྱུང་འཕྲལ། བཀའ་བློན་གསུམ་ནོར་གླིང་དུ་ཕྱིར་ལོག་གིས་དེ་འཕྲལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྙན་ཞུར་བཅར་ཏེ་རྒྱ་མིར་འཕྲོས་མོལ་ཇི་བྱུང་གི་གནས་ལུགས་ཞིབ་ཕྲ་སྙན་སེང་ཞུས།

འདི་ཉིན་མཚན་ཞབས་རྒྱ་མཚོ་གླིང་ཐུབ་བསྟན་སྐལ་བཟང་བརྒྱུད་རྒྱ་དམར་དཔོན་རིགས་ཐན་ཀོན་སན་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཕུལ་འབྱོར་ནང༌།

ྋ གུས་ཤིང་བརྩེ་བའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ།

སྐུ་ཉིད་འདི་ག་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཡོད་པ་དེ་དོན་དག་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་ང་ཚོས་དགའ་སེམས་ཆེན་པོས་དགའ་བསུ་ཞུ་བཞིན་པ་ཡིན་ཡང༌། ལོག་སྤྱོད་ཤོག་ཁས་བསམ་ངན་གཡོ་སྒྱུས་དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུག་ཤིང་བྱས་པར་སྐུ་ཉིད་ལ་མཛད་ཁག་ཆེན་པོ་ཡོང་བ་གཞིར་བཅས་པས། དེ་རིང་ལམ་སང་ཆིབས་བསྒྱུར་མ་གནང་ཡང་འགྲིགས་འཐུས་དང༌། གུས་འདུད་ཞུ་བཞིན་ཐོག་སྐུ་ཁམས་ལ་ཐུགས་ཅག་ངེས་པར་ཡོད་པ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་ཐན་ཀོན་སན་ནས་ད་ལྟ་སྤྱི་ཚེས་ ༡༠ པར་ཕུལ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཕྱིར་ཕྱི་ཚེས་ ༡༡ ཉིན་སྩལ་བའི་བཀའ་ལན་དུ།

ྋ བརྩེ་བའི་བློ་མཐུན་ཐན་དྲིན་ཨུས་མཆོག་ལ།

ཁ་སང་ང་རང་ཅུན་ཆུས་ལ་ལྟད་མོར་བཅར་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བ་ཡིན་རུང༌། མི་ངན་ཁ་ཤས་ནས་ངན་སྐུལ་གྱིས་སེར་སྐྱ་མི་དམངས་བསམ་མེད་བྱིངས་ཆེས་དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱུགས་ཏེ་བཅར་ཐབས་མེད་པས་དངོས་སུ་བཀག་བསྐྱིལ་བྱུང་སྟེ་རང་ཡང་ངོ་ཚ་ཁ་སྐྱེངས་བློ་གཡེང་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་ཀྱི་ངང་དུ་གནས་མུར། སྐུ་ཉིད་ནས་ཐུགས་བརྩེས་མ་བཏང་བའི་ཕྱག་བྲིས་གནང་འབྱོར་མིག་སྔར་སོན་འཕྲལ་དགའ་སྤྲོ་ཚད་མེད་བྱུང་ཞིང༌། ལོག་སྤྱོད་མི་ངན་རྣམས་ནས་སྐུ་ཕྱྭ་ཁ་འཁྱེར་གྱིས་དོན་དུ་གནོད་སྐྱེལ་བྱེད་མུས་འདི་དག་ད་ལྟ་འཇགས་ཐབས་སློབ་སྟོན་བྱེད་མུས་ཡིན་པ་ཉིན་ཤས་ནས་ཟིང་ཆ་ལྷིང་འཇགས་མཚམས་སྐུ་ཉིད་གསེར་ཞལ་དངོས་མཇལ་ཆོག་པ་དང༌། འདི་གར་ནང་མའི་བཀའ་སློབ་གནང་འོས་འདི་པ་བརྒྱུད་ནང་ལྷུག་ཏུ་ཡོད་པ་དགོངས་འཇགས་ཞུ། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་(ལག་བསྟར་མ་)ད་ལྟ་ཕུལ། ཞེས་འཁོད་པ་གནང༌།

བཀའ་བློན་ཤན་ཁ་བ་ནོར་གླིང་དུ་བཞུགས་བྱ་ཡིན་མུས་ཐོག བཀའ་བློན་ཟུར་སྣེ་གཉིས་ཀྱང་ནོར་གླིང་བཀའ་བློན་བཞུགས་བྱའི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་ལྷན་བཞུགས་གནང༌། མི་མང་གི་སྤྱི་འཐུས་ཡིན་ཞེས་མི་གྲངས་སུམ་ཅུ་སྐོར་བཀའ་ཤག་དང༌། སྐུ་བཅར་མཁན་ཚབ་བཅས་ལྷན་ཚུགས་སར་བཅར་ཏེ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྒྱ་མིས་བཙན་འཁྲིད་བྱ་རྒྱུའི་ཉེན་སྲུང་ཆེད་ཕོ་བྲང་མཐའ་སྐོར་དུ་མི་དམངས་ཀྱི་སྲུང་དམག་འཇོག་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་ཡིན་ལུགས་ཞུ་བར། བཀའ་ཤག་ནས་ནོར་གླིང་དུ་མིང་རྒྱབ་འཁུར་གྱི་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་ཡོད་མུས་ལ་མི་མང་གིས་སྲུང་དམག་འཕར་འཛུགས་མ་བྱས་པ་འགབ་ཚུལ་སློབ་སྟོན་ནན་ཏན་གནང་ཡང་ཉན་ཤེས་མ་བྱས།

དེ་ཉིན་དགོང་དྲོ་ནོར་གླིང་ཞབས་བརྟན་ལྷ་ཁང་དུ་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་རྣམས་ཚོགས་འདུ་ཚུགས། རྣམ་ཀུན་གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འདི་རིགས་ལ་མི་མང་ཡོང་སྲོལ་མེད་ཀྱང༌། འདི་ཉིན་མི་མང་འཐུས་མི་སྨར་ཁམས་མ་ནང་ཨ་ཕོ་པདྨ་ཚེ་དབང་དང༌། ཞོལ་པ་རྟ་གཏོང་པ་འབྱོར་དཔལ། ཕ་ལྷ་ཕྱག་མཛོད་སྤེལ་གོང་ཕུར་བུ་དབང་རྒྱལ། ཀོ་དཔོན་གཉེར་པ་ཚེ་བརྟན་དབང་ཕྱུག མཚོ་སྒོ་དབང་ཕྱུག གར་དཔོན་པ་སངས་དོན་གྲུབ། སྨར་ལམ་མཛོད་པ་ཚེ་བརྟན། ས་འདུ་དྲུང་ཡིག དམག་མིའི་འགོ་བྱེད་འགའ་ཤས་བཅས་མི་གྲངས་བདུན་ཅུ་སྐོར་ཡང་ཚོགས་འདུར་ཡོང༌། དེའི་སར། གཞུང་ཞབས་འགའ་ཞིག་ནས། “ད་རིང་མི་མང་གིས་ཕྱག་འཚལ་གསོལ་འདེབས་ཇི་ཞུས་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མ་གནང་བ་དེས་ང་རང་ཚོའི་བསམ་དོན་འགྲུབ་པ་རེད། ད་ཆ་ང་རང་ཚོས་ལས་དོན་སྒྲུབ་སྟངས་སྐོར་ལ་ཚང་མས་བསམ་བློ་ཡག་པོ་བཏང་ནས་བསམ་འཆར་གོ་བསྡུར་བྱེད་དགོས། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཕྱྭའི་དོན་དུ་མི་མང་གིས་འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཁུར་བླངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྔགས་འོས་རེད།

འོན་ཀྱང་རྒྱ་མིར་དམག་ཤུགས་གང་འདྲ་ཡོད་པ་དང༌། རང་ཕྱོགས་ལ་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་འདུ་འགོད་དང༌། གྲ་སྒྲིག་གང་ཡང་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ལ་བསམ་བློ་མ་བཏང་བར་ཟིང་ཆ་བསླངས་ན་ཕམ་གྱོང་ཆེན་པོ་འཁེལ་རྒྱུར། བབས་བརླིང་བརྟན་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་དགོས་ལུགས་”བཤད་པར། མི་མང་གི་འཐུས་མི་ཚོས། “ཁྱེད་ཚོ་ད་བར་གཞུང་གི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་འཚོ་བ་རེད།

ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དགྲ་ལག་ཏུ་ཤོར་ཉེན་གྱི་དུས་ཚོད་འདི་འདྲར་བསླེབས་ཀྱང་ད་དུང་རང་ཟོན་གྱི་སྐད་ཆ་བཤད་ཕོད་ཀྱི་འདུག་གམ།” ཟེར་བ་དང༌། “སྔ་དུས་བོད་རང་བཙན་གཙང་མ་ཡིན། ༡༩༥༡ ལོར་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་ནི་རྒྱ་མིས་བརྡལ་བཤིག་བཏང་ཟིན་པས། ད་ཆ་བོད་རང་བཙན་གཙང་མ་སླར་གསོ་བྱེད་དགོས། ཉི་མ་དེ་རིང་ནས་བཟུང་འབྲས་ཟ་མཁན་དང༌། རྩམ་པ་ཟ་མཁན་དབྱེ་བ་འབྱེད་དགོས། ད་ཆ་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་དབང་འདི་འདྲ་ནམ་ཡང་འཁུར་མི་ཐུབ། རྒྱ་མི་ངེས་པར་ཕྱིར་འབུད་བྱ་དགོས་”ཟེར་བ། འགའ་ཞིག་གིས་”ད་ཕན་རྒྱ་མིའི་ཕོགས་ཟན་ཚོ་ཉི་མ་དེ་རིང་ནས་དགྲ་གཉེན་དབྱེ་བ་ཕྱེས་ནས་ང་ཚོ་མི་མང་གི་ཕྱོགས་སུ་ལངས་ན་འགྲིགས་པ་ཡིན། དེ་མིན་ཆབ་མདོ་མཁན་ཆུང་གི་ལམ་ལས་འགྲོ་ས་མེད། དམག་སྒར་ཁག་གི་འགོ་དམག་ཚོས་རྒྱ་མིའི་ཆས་གོས་གྱོན་མི་ཆོག་”ཟེར་བ་སོགས་སྐད་ཆ་མང་དག་བཤད་པར། གཞུང་ཞབས་འགའ་ཤས་ཀྱིས་”ད་ཕྱིན་ང་ཚོ་རྡོག་རྩ་གཅིག་བསྒྲིལ་ལས། རང་ཟོན་ལོགས་གྱེས་བྱེད་རྒྱུ་མིན་པས་དེ་སྐོར་མི་མང་ནས་བློ་གཡེང་དགོས་དོན་མེད་ཀྱང༌། སྐུ་ཕྱྭའི་སྲུང་བྱར་མི་མང་ཁྱོན་ཆེ་འདུས་འཛོམས་འདི་དག་སྒྲིག་འཛུགས་དང་ལྡན་པ་མེད་པར། གང་བྱུང་ཟང་ཟིང་དུ་བསྡད་ན་མི་འགྲིག་པས་དེ་ཚོར་བཀོད་སྒྲིག་སློབ་སྟོན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་ཀྱི་འདུག མཁན་ཆུང་རྟ་ར་བ་དང༌། རྩིས་དཔོན་ཤུད་ཁུད་པ་གཉིས་ནས་ཁུར་འགན་ལེན་དགོས་”བཤད་པར། མཁན་རྩིས་གཉིས་ནས་”གནས་དུས་འདི་འདྲའི་སྐབས་སུས་ཀྱང་ལས་འགན་འཁུར་གྱི་མིན་བརྗོད་ཐབས་བྲལ་ཡང༌། ལས་དོན་འདི་དག་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེར་བརྟེན་གུས་གཉིས་གཅིག་པུས་འགྲིགས་མིན་ལ་སང་ཉིན་གཞུང་ཞབས་ཆེ་བགྲེས་འགའ་ཤས་ངེས་པར་བསྐོ་འཛུགས་གནང་དགོས་”ཞེས་བཤད། དེ་ནུབ་མི་མང་ལ་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་ཁོང་གཉིས་ལ་གཏན་འཁེལ།

ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་གི་ལྕགས་རི་ཕྱི་མའི་གཞུང་སྒོར་རྒྱུན་དུ་སྐུ་སྲུང་དམག་ཉེར་ལྔ་དང༌། ལྷོ་བྱང་གཟིམ་སྒོ་གཞན་རྣམས་ལ་སྐུ་སྲུང་དམག་བཅུ་རེ་ཡོད་མུས་རང་འཇགས་ཐོག གཞུང་སྒོས་གཙོས་པའི་གཟིམ་སྒོ་རེར་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་བཅུ་ནས་བཅུ་གཉིས་བར་གལ་གནད་ལ་གཞིགས་པའི་བསྐོ་འཛུགས་གནང༌། མི་མང་གི་དང་དམག་སྤྱི་བྱིངས་རྣམས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་གི་ལྕགས་རིའི་ཕྱི་རོལ་ནས་ས་ཁད་གང་འཚམས་རྒྱང་ཆོད་ཀྱིས། བྱང་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོའི་ཡས་མས་ནས་བྱེ་རགས་ཀྱི་ནང་སྐོར། བར་མ་རིའི་བར་དང༌། ཤར་ཕྱོགས་སྦྱར་རག་གླིང་གའི་ནང༌། བདེ་སྐྱིད་གླིང་གའི་ཉེ་སྐོར། ལྷོ་ཕྱོགས། ལྕགས་པོ་རིའི་ལྷོ་ངོས་གླིང་གསེབ་ནས། ནོར་གླིང་གི་ལྷོ་ངོས་གྲམ་གླིང༌། སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་གྱི་ལྷོ་ངོས་བར་མི་གྲངས་བཅུ་ནས། ཉི་ཤུ་ཙམ་བར་ཚོ་ཁག་ཏུ་བགོས་ཏེ་མི་མང་རང་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་རེ་དང་བཅས་ས་བགོས་ཀྱིས་བཅའ་སྡོད་བྱ་རྒྱུ། ཚང་མས་རང་ས་སྲུང་འདོམས་ཡེངས་མེད་ཐོག དོགས་གཞིའི་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་ནོར་གླིང་དུ་དེ་འཕྲལ་སྙན་སེང་ཞུ་བ་ལས། ལམ་སང་མེ་མདའ་རྒྱག་ཐལ་འུར་དཀྲོག་རྐྱེན་སློང་དུ་འགྲོ་གཞིའི་རིགས་གཏན་ནས་མི་ཆོག་པ་འགོ་འཁྲིད་སོ་སོས་རང་ཁོངས་མི་མང་ཚང་མར་བཀོད་ཁྱབ་བརྡ་སྤྲོད་འཐུས་ཚང་བྱ་རྒྱུ་མ་ཟད། གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་ནང་དུ་ཡང་དེ་དོན་བརྡ་ཁྱབ་བྱ་རྒྱུ་བྱས།

ཚེས་ ༡༡ ཉིན། མི་མང་འཐུས་མི་ཚོ་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཁག་ཚོགས་འདུར་འཛོམས་པའི་སར་ནོར་གླིང་དུ་མི་མང་གི་དང་དམག་འདུས་འཛོམས་རྣམས་ལ་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་ཁ་སང་མཁན་རྩིས་གཉིས་འདེམས་བསྐོ་བྱས་པའི་ཐོག་ཁ་སྣོན་དུ་ཀུན་བདེ་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། དམག་སྤྱི་མཁན་ཆུང་བློ་གྲོས་སྐལ་བཟང༌། མཁན་ཆུང་སྐལ་བཟང་ངག་དབང༌། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ། རིམ་བཞི་ཞྭ་སྒབ་པ། བླ་ཕྱག་རིམ་བཞི་ལྷ་སྡིངས་སྲས་བཅས་བསྐོས།

མི་མང་དང་བླངས་དམག་མི་རྣམས་ལ་ས་བགོས་ལམ་རོབ་མདངས་ནུབ་ཟིན་ན་ཡང༌། ཁོང་ཚོར་སྒེར་གྱི་གོ་ལག་ཉུང་ཤས་ལས་མེད་པས། དངོས་སུ་དོན་རྐྱེན་བྱུང་ན་སྲུང་འགོག་ཐུབ་ངེས་ཀྱི་བློ་གདེང་གང་ཡང་མེད་སྟབས། མདའ་དཔོན་ཁག་གོ་བསྡུར་ཐོག ཁ་དང་དམག་སྒར་གྱིས་གྲ་བཞི་དང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང༌། དམག་སྤྱི་ཁང༌། གོ་མཛོད་ཡས་མས་ལྕགས་པོ་རི་བཅས་དང༌། ང་དང་རྒྱལ་རྩེ་དམག་སྒར་གྱིས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་བྱང་རྒྱུད། རྒྱ་མཚོ་སྟོད་སྨད། སྦྱར་རག་གླིང་ཁ་ཤར་ནུབ་བཅས། ཆ་དང་དམག་སྒར་གྱིས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང༌། ཀ་དང་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་གྱིས་ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་དང༌། སྤྱན་བསལ་ཕོ་བྲང་ལེ་ལག སྐྱིད་ཆུ་ཕར་ཁའི་བྱ་སྐྱག་རི་བཅས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུའི་ས་བགོས་འགན་དཀྲི་བྱས།

ནོར་གླིང་བཀའ་ཤག་གི་སྒོ་འགྲམ་དུ་མི་མང་ཁོངས་ནས་སྲུང་དམག་དྲུག་བཙུགས་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བཀའ་བློན་ཚོར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ཤོས་ནས་བཀའ་བློན་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཞིབ་འཇུག་དགོས་པའི་ལས་འགན་བསྐུར།

ཚོགས་འདུ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་རྒྱ་མིའི་ལས་ཁུངས་ཁག་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་བཞིན་པའི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ནོར་གླིང་དུ་སླེབས་འབྱོར་ཚོ་ནས། ད་ཕྱིན་བོད་གཞུང་དང༌། མི་མང་གི་ཕྱོགས་སུ་གཏན་གནས་བྱེད་པ་ལས། རྒྱ་མིའི་ལས་དོན་མི་སྒྲུབ་པའི་གན་རྒྱ་ཁག་ཐེག་དང་འབྲེལ་བ་རིམ་བཞིན་བླངས། ཁ་སང་བཀའ་བློན་བསམ་ཕོར་རྨས་སྐྱོན་བྱུང་བར་དགོངས་སེལ་ཞུ་ཆེད་འདི་ཉིན་སྔ་དྲོ་མི་མང་གི་འགོ་འཁྲིད་པ་འགའ་ཤས་བཀའ་ཤག་ཏུ་བཅར་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཕེབས་བཞིན་བཀའ་ཤག་ནས་ད་ཆ་ནོར་གླིང་ནང་མི་མང་གི་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་རྒྱུ་དང༌། ཕོ་བྲང་ལྕགས་རིའི་ཕྱི་ནང་ལ་མི་མང་བཅའ་སྡོད་བྱ་རྒྱུ་དགེ་མཚན་མེད་པས་མང་ཚོགས་ཕྱིར་ལོག་བྱ་ལེགས་སློབ་སྟོན་གནང་བར། འགོ་འཁྲིད་པ་ཚོས་མང་ཚོགས་ལ་གསལ་བཤད་གོ་བསྡུར་བྱ་འཐུས་བརྗོད།

འདི་ཉིན་རྒྱ་མིས་བཀའ་ཤག་ཏུ་ཡི་གེ་ཞིག་བཏང་འབྱོར་ནང༌། མི་མང་ངོ་ལོག་པ་ཚོས་ལྷ་སའི་བྱང་རྒྱུད་གཞུང་ལམ་ཉེ་འགྲམ་དུ་འཛིང་རགས་བཟོས་འདུག་པ་དེ་དག་མེད་པ་བཟོ་དགོས་བཀའ་ཤག་ནས་བཀོད་འདོམས་མ་བྱས་ན། ཛ་དྲག་གི་རྐྱེན་ངན་ཡོང་རྒྱུར་དེའི་འགན་ཁག་ཟུར་ཁང་དང༌། བཤད་ཟུར། སྣེའུ་ཤག མགྲོན་ཆེ་བཅས་ནས་འཁུར་དགོས་གསལ་བར་བརྟེན། བཀའ་ཤག་ནས་མི་མང་འགོ་འཁྲིད་པ་ཆེད་འབོད་ཀྱིས་གནས་ལུགས་བརྗོད་པར། མི་མང་འགོ་འཁྲིད་ཚོས། “རྒྱ་མིས་ལྷ་སར་འཛིང་རགས་ཁག་མང་དེ་འདྲ་བཟོས་པས་མ་ཚད། ང་ཕོད་སྡོད་ཤག་ལ་ཡང་འཛིང་ར་བཟོས་ཆོག་པ་ལ། ང་ཚོས་ཕོ་བྲང་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་ས་ཁུང་ཕྲན་བུ་ཞིག་བཟོས་མི་ཆོག་པ་གང་ཡིན་ནམ་”ཞེས་བཤད་དེ་ཉན་སེམས་མ་བྱས་པའི་ཁར། གནད་དོན་དེས་མི་མང་ཚོར་ཕོ་བྲང་སྲུང་སྐྱོབ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་མི་རུང་བའི་སྐུལ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར།

ལྷ་ས་ཁུལ་དང༌། ཞོལ་ཁུལ་དུ་བུད་མེད་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་ཀུན་བདེ་གླིང་གུར་སྟེང་ཀུན་བཟང་དང༌། དགའ་གླིང་ཤར་ཆོས་ལགས། རྒྱ་མཚོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཨ་མ་པདྨ་སྒྲོལ་དཀར། སྤེལ་གོང་ཕྱག་མཛོད་ཀྱི་བུ་མོ་སྤེན་སྒྲོན། ཞོད་ཤར་ལྕམ་སྐུ་ཞབས། གཞིས་གྲོ་སྒང་གི་ལྕམ། སླེའུ་ཤར་ཁང་གཉེན་ཚིགས་སྒྲོལ་མ། རམ་པའི་ཁང་གཉེན་ཚེ་བརྟན་རྟའུ་ཚང་སྒྲོལ་དཀར་(དམ་པ་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྐུ་ཟླ)སོགས་ནས་ཁུར་རྐང་ལེན་གྱིས་སང་ཉིན་ཞོལ་འབྲས་བུ་གླིང་ཐང་དུ་བུད་མེད་ཚང་མ་འཛོམས་དགོས་པའི་ལན་བརྡ་བཏང༌། ལྷ་ས་ཁུལ་གྱི་སྒེར་གཞུང་ཆོས་བཅས་ཀྱི་ཁང་བདག་ཚང་མ་ཞོལ་ནས་ཁང་སྟེང་དུ་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ཏེ། ད་ཆ་བོད་མི་མང་ནས་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་གོང་རིམ་གྱི་སློབ་སྟོན་གཞི་བཟུང་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་དང༌། ཧོལ་རྒྱུགས་ཟིང་ཆའི་རྐྱེན་སློང་རིགས་མི་ཆོག་པ་ཁང་བདག་སོ་སོས་རང་རང་གི་མོ་ཡན་ཚོར་མོལ་ཁྱབ་བྱེད་དགོས་གོ་བསྡུར་བྱས།

རྒྱ་མིས་ལྷ་སའི་ཉེ་སྐོར་འབྲོམ་སྟོད་དང༌། རྔ་ཆེན། སྟོད་ལུང་སོགས་དམག་སྒར་ཡོད་ས་ཁག་ནས་དམག་མི་དང༌། རྫས་མདེལ། མེ་སྒྱོགས་སོགས་གྲིབ་དམག་སྒར་དང༌། རྒྱང་བསྒྲགས་གླིང་ཁའི་ནང་གི་དམག་སྒར་ལ་མཚན་མོ་རླངས་འཁོར་མང་པོའི་ནང་འོར་འདྲེན་བྱེད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ནོར་གླིང་གི་བྱང་རྒྱུད་རྐྱང་ཐང་སྒང་དང༌། ལྷོ་རྒྱུད་གཙང་འགྲམ་ནས་རླངས་འཁོར་ནང་དམག་མི་བདུན་བརྒྱད་གློག་སྐུད་བཟོ་མཁན་ཡིན་ཁུལ་གྱི་ཕྱོགས་གང་སར་ཞིབ་འཇུག་ཚད་འབེབས་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་མཐོང་ཐོས་བྱུང༌།

ཕྱི་ཚེས་ ༡༢ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༨ ཙམ་ལ་ལྷ་ས་ནས་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པར་འགྲོ་མཁན་གྲྭ་པ་གཅིག་དང༌། རོགས་མི་གཅིག་ལ་རྐྱང་ཐང་སྒང་དུ་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་དམར་གྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་འབབ་ཚུགས་ཁང་ནས་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་བསད་ཅིང༌། དེས་རྐྱེན་པས་ཀུན་གླིང་གི་བྱང་ཕྱོགས་བར་མ་རིའི་ཉེ་སྐོར་དུ་བཅའ་སྡོད་ང་དང་དམག་སྒར་གྱི་དམག་མིས་རྒྱ་མིའི་འབབ་ཚུགས་ཁང་དེར་མེ་མདའ་འགའ་ཤས་བརྒྱབ། སྟབས་ལེགས་ཀྱིས་མེ་མདའ་རྒྱག་རེས་ཕྲན་བུ་བྱས་ཏེ་མཚམས་ཆོད། འདི་ཉིན་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་བུད་མེད་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་བཞི་ཙམ་ཕོ་བྲང་མདུན་འབྲས་གླིང་གཡུལ་ཁའི་སྟེང་དུ་འཛོམས་ནས་ཐོག་མར་ལྷ་གསོལ་བསང་མཆོད་བྱས་རྗེས་བུད་མེད་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་པ་གུར་སྟེང་ཀུན་བཟང་སོགས་ནས་ང་ཚོའི་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་བའི་དུས་ཚོད་ཛ་དྲག་འདི་འདྲའི་སྐབས་ང་ཚོ་བུད་མེད་ཚོས་ལྟད་མོ་བལྟས་ཏེ་བསྡད་པའི་ག་ལ་འགྲིགས། ང་ཚོ་སྐད་འབོད་བྱེད་པར་འགྲོ་དགོས་ཟེར་བ་སོགས་བཤད་དེ་བུད་མེད་མང་ཚོགས་སྣེ་འཁྲིད་ཀྱིས་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་སྡོད་ཁང་གཡུ་ཐོག་མདུན་བསྐྱོད་དེ་བོད་འདི་རང་བཙན་ཡིན། རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཕྱིར་ལོག་འགྲོ་དགོས་ཟེར་བ་སོགས་སྐད་འབོད་བྱས། དེ་ནས་ལྷ་སའི་བར་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་དེ་ཁྲོམ་སྐོར་སྐད་འབོད་བྱས།

གུར་སྟེང་ཀུན་བཟང་དང༌། དགའ་ལིང་ཤར་ཆོས་ལགས། རྒྱ་མཚོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མ་པདྨ་སྒྲོལ་དཀར། རི་ཟུར་ཨ་མ་དབྱངས་ཅན། ཧ་ཡང་ལན་པར། རྒྱལ་མཚན་གཏེ་པོའི་ཨ་མ། ཤ་ཁྲོམ་ཨ་མ་མི་མིས་བཅས་བདེ་སྐྱིད་གླིང་ཁར་རྒྱ་གར་སྐུ་ཚབ་དང༌། ལྷ་སར་བལ་པོ། འབྲུག་པ། ཁ་ཆེའི་དཔོན་པོ་བཅས་པའི་སར་ཆེད་བསྐྱོད་ཀྱིས་”རྒྱ་མིས་ང་ཚོའི་སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་དམག་སྒར་དུ་གདན་ཞུ་བྱེད་རྩིས་ལ་ང་ཚོས་བོད་མི་མང་ཚོགས་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གནད་དོན་འདི་དག་སྐོར་ལ་ཁྱེད་ཚོས་དཔང་པོ་བྱེད་དགོས་”ཞེས་བརྡ་སྤྲོད་བྱེད་པར་བསྐྱོད།

མི་མང་འགོ་འཁྲིད་ཚོར་ཁ་སང་བཀའ་ཤག་བརྒྱུད་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཕེབས་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པའི་མདོ་དོན། མི་མང་གི་ཚོགས་འདུ་སང་ཉིན་ནས་ནོར་གླིང་དུ་མ་ཚོགས་པར་ཞོལ་པར་ཁང་དུ་འཚོགས་རྒྱུ་དང༌། ཕོ་བྲང་སྲུང་སྐྱོབ་འཐེན་རྗེས་རྒྱ་མིས་གདན་ཞུ་བྱས་ན་ང་ཚོའི་རྩ་དོན་ཤོར་ཟིན་པས་སྲུང་སྐྱོབ་མུ་མཐུད་སྡོད་རྒྱུར་གྲོས་ཐག་བཅད།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་ཞུ་ཡིག་ཐེངས་གཉིས་པ་ཕུལ་འབྱོར་དུ།

ྋ ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ།

དེང་སྐབས་ལོག་སྤྱོད་པས་མངོན་སུམ་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་ཧམ་སྨྱོན་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་དམག་དོན་གྱི་འཁྲུག་རྐྱེན་མངོན་གསལ་ཆེན་པོས་བྱེད་བཞིན་པ་རེད། རྒྱལ་སྲུང་རླངས་འཁོར་གཞུང་ལམ་གྱི་གཡས་གཡོན་དུ་(ནོར་གླིང་བྱང་གི་རླངས་འཁོར་གཞུང་ལམ་)འཛིང་རགས་བཟོས་པ་མ་ཟད། མེ་མདའ་སྦག་སྦག་དང་དྲག་ཆས་སྤྲས་པའི་ལོག་སྤྱོད་པ་འབོར་ཆེན་སྒྲིག་བཀོད་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲུང་འགྲིམ་འགྲུལ་གྱི་བདེ་འཇགས་ལ་ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེའི་གཏོར་བཤིག་བཏང་བ་རེད།

ང་ཚོས་བཀའ་ཤག་ལ་དེ་སྔ་ནས་བཀའ་མོལ་ཐེངས་མང་ཞུས་པར་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་ལ་རྒྱལ་མཚམས་བརྟན་སྲུང་དང༌། རྒྱལ་སྲུང་འགྲིམ་འགྲུལ་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་འགན་ཁུར་ཡོད་གཤིས་ཚབས་ཆེའི་དམག་དོན་འཁྲུག་རྐྱེན་སློང་བའི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་རངབཞིན་བྱུང་རྒྱལ་དུ་འཇོག་ཐབས་དཀའ་བར་བརྟེན་བོད་དམག་ཁུལ་ཁང་ནས་ཟུར་ཁང་དང༌། སྣེའུ་ཤག ཤན་ཁ། ཕ་ལྷ་བཅས་ནས་ལོག་སྤྱོད་པར་འཕྲལ་དུ་འཛིང་རགས་ཡོངས་རྫོགས་བཤིག་དགོས་པ་མ་ཟད། རླངས་འཁོར་གཞུང་ལམ་ནས་ཕྱིར་འཐེན་དགོས་རྒྱུ་དོན་ཐོག་འཁེལ་བའི་བརྡ་ཐོ་གཏོང་གནང་དང༌། དེ་ལྟར་མ་བྱས་ཚེ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚབས་ཆེའི་འབྲས་བུ་ངན་པ་མཐའ་དག་གི་འགན་ཡོངས་རྫོགས་ཁྱེད་ཚོ་རང་ནས་འཁུར་དགོས་ཞེས་ཡིག་ཐོག་ནས་བརྡ་སྦྱོར་ཟིན་པས་ད་ལམ་དམིགས་བསལ་གྱི་སྙན་སེང་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། འདི་སྐོར་མཆོག་ཉིད་ནས་དགོངས་འཆར་གང་ཡོད་འཕྲལ་མྱུར་བཀའ་སློབ་ཡོད་པ་ཞུ་རྒྱུ། གུས་བཏུད་དང༌། སྐུ་གཟུགས་ཐུགས་ཅག་ཡོང་བ་ཞུ། ཐན་ཀོན་སན་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ལ་ཕུལ། ཞེས་གསལ་བར་བཀའ་ལན་དེ་ཉིན་རང་གནང་བ།

ྋ བརྩེ་བའི་བློ་མཐུན་ཐན་དྲིན་ཨུས་མཆོག་ལ།

ཁ་སང་ང་ཕོད་བརྒྱུད་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་ཕུལ་བ་ཕྱག་སོན་བྱུང་ཡོད་ཤག་དང༌། ད་ནངས་དེ་ནས་གནང་བའི་ཕྱག་བྲིས་འབྱོར་གསལ་ལོག་སྤྱོད་དཔུང་ཚོགས་ནས་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་སྐོར་ང་རང་ཡང་བློ་ཕམ་ཚད་མེད་བྱུང་ཞིང༌། ཁ་སང་བཀའ་ཤག་བརྒྱུད་མི་དམངས་ཀྱི་ངན་ཚོགས་འཕྲལ་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་དང༌། ནོར་གླིང་དུ་སྐུ་སྲུང་དུ་མིང་བཏགས་ཀྱིས་ལོག་སྤྱོད་པ་ཧམ་འཛུལ་བྱས་པ་རྣམས་འཕྲལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་དགོས་རྒྱུའི་བཀོད་ཁྱབ་བྱས་པ་བཅས་ཁ་སང་ཁ་ཉིན་གྱི་ཡོང་རྐྱེན་རྣམས་སྐུ་ཕྱྭར་ཁག་བཏགས་དོན་དུ་ཀྲུང་དབྱང་དང༌། ས་གནས་ཀྱི་བར་དུ་དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུག་ཤིང་ཚབས་ཆེ་བཟོས་པར་འདི་ནས་ཐབས་ཤེས་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་བྱས་དང་བྱེད་མུས་དང༌།

ད་ནངས་པེ་ཅིན་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་དགུའི་ཐོག་མཚོ་བོད་རླངས་འཁོར་འབབ་ཚུགས་ཀྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་བོད་དམག་འགའ་ཤས་ནས་གློ་བུར་དཀྲོག་རྐྱེན་མེ་མདའ་རྒྱག་རེས་ཕྲན་བུ་བྱུང་ཡང༌། ཐལ་ཟིང་རྒྱ་ཆེར་མ་གྱུར་ཙམ་བྱུང་འདུག་པར་ད་ལྟ་གཤམ་འོག་འགའ་ཤས་ལ་འདི་ནས་བསླབ་བྱ་བཀོད་མངགས་གང་ཡོང་བྱེད་རྩིས་ཡིན། སྐུ་ཉིད་ནས་བཀའ་སློབ་དགོངས་འཆར་གསུང་འོས་ནང་ལྷུག་ཏུ་ཡོད་པ་དགོངས་འཇགས་ཞུ། ཏཱ་ལས་ད་ལྟ་ཚེས་ ༡༢ ལ་ཕུལ། ཞེས་འཁོད་པ་སྩལ།

ཁ་སང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་མི་མང་འགོ་འཁྲིད་ཚོར་བཀའ་སློབ་ཇི་སྩལ་ལྟར། ནོར་གླིང་ཞབས་བརྟན་ལྷ་ཁང་གི་ཚོགས་འདུ་ཕྱི་ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ནས་བཟུང་ཞོལ་པར་ཁང་དུ་སྤོས་ཀྱང༌། ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ལྕགས་རིའི་ཕྱི་རོལ་མཐའ་སྐོར་དུ་བཅའ་སྡོད་མི་མང་དང་དམག་ཚོར་བཀོད་སྒྲིག་སློབ་སྟོན་བྱེད་མཁན་གཞུང་ཞབས་དང༌། མི་མང་གི་འགོ་འཁྲིད་པ་སོགས་མི་གྲངས་སུམ་ཅུ་སྐོར་མུ་མཐུད་ཞབས་ལྷའི་ནང་གནས་སྡོད་སར་མི་མང་གི་འགོ་འཁྲིད་ཚོས་བརྗོད་དོན། “རྒྱ་མིས་བཀའ་ཤག་ཏུ་བཏང་ཡིག་ནང༌། ནོར་གླིང་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་འཛིང་རགས་མེད་པ་མ་བཟོས་ན། ཛ་དྲག་གི་རྐྱེན་ངན་ཡོང་རྒྱུའི་འགན་བཀའ་ཤག་གིས་ཁུར་དགོས་ཟེར་བ་དེས་ཚུར་རྒོལ་བྱེད་རྩིས་ཡོད་པ་གསལ་པོར་བརྟེན། རང་ཕྱོགས་ནས་གདོང་ལེན་ཐུབ་ངེས་ཀྱི་གྲ་སྒྲིག་མི་བྱ་མཐུ་མེད་དང༌། མི་མང་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་ལ་ལག་ཆ་མེད་པས་གཞུང་ནས་གོ་ལག་ལྡང་ངེས་འཕྲལ་སྤྲོད་ཡོང་ཐབས་ཞུ་དགོས་”ཞེས་གྲོས་གླེང་མང་པོ་བྱུང་བའི་མཐའ་དོན་དུ་གཞུང་ནས་དྲག་ཟིང་མི་འབྱུང་བའི་ཐབས་བྱུས་ཁོ་ན་གནང་མུས་སྟབས་སྙན་སེང་ཞུ་ཐབས་བྲལ་ཞིང༌། རྩེ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་རྒྱལ་མཚན་ནས་རྩེ་ལྟག་སྒོ་རྒྱབ་ཀྱི་ཁང་ཁུངས་ཤིག་ནང་མེ་མདའ་གང་འཚམས་ཡོད་ལུགས་རྒྱུས་བབས་ཀྱིས་བཤད་པར་དེ་དག་མཚན་མོ་དོ་སྐྱེལ་རླངས་འཁོར་ནང་ནོར་གླིང་དུ་འདྲེན་རྒྱུར་གྲོས་འཆམས་བྱུང་དོན་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་ནས་དོ་སྐྱེལ་རླངས་འཁོར་གཡར་རྒྱུ་དང༌། དེ་དག་ནང་འགྲོ་མཁན་མི་འགྲོ་སོགས་གོ་སྒྲིག་གིས་འདི་ནུབ་ནས་བཟུང་དགོང་མོ་འགའ་ཤས་རིང་རྩེ་ལྟག་རྒྱབ་ནས་དབྱིན་མདའ་ཁ་རིང་རྙིང་གྲས་དང༌། ཁ་ཐུང་གང་འཚམས་ནོར་གླིང་དུ་དྲངས།

འདི་ཉིན་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ལྡེ་འཆང་བ་གཅིག་བཅས་ཐུན་མོང་གིས། “ང་ཚོ་ཀུན་གླིང་བླ་བྲང་འདི་བཞིན་ད་ལྟའི་བར་གཞུང་གི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་འཚོ་བ་ཡིན་ཞིང༌། ད་ཆ་གཞུང་ལ་སྐུ་ངལ་ཛ་དྲག་འདི་འདྲའི་སྐབས་བླ་བྲང་ནས་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུ་འོས་བབས་ཡིན་པས། བླ་བྲང་གི་ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཡོངས་རྫོགས་གཞུང་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། བླ་བྲང་གི་ལྡེ་མིག་འདི་རྣམས་བཀའ་བཀོད་ཁང་ནས་རྩིས་བཞེས་ཀྱིས་འཕྲལ་སེལ་དམག་ཕོགས་རྩམ་འབྲུ་ཇ་མར་སོགས་གང་དགོས་འདོན་སྤྲོད་བེད་སྤྱོད་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བ་”ཞེས་ལྡེ་མིག་མང་པོ་ཞིག་ཕུལ་བ་དེ་སྐོར་ཇི་འགབ་གྲོས་བསྡུར་གྱིས་རེ་ཞིག་ལྡེ་མིག་རྣམས་བླ་བྲང་རང་ནས་སྔར་མུས་བདག་སྤྲོད་བྱས་ལེགས་དང༌། རྩམ་འབྲུ་སོགས་དགོས་མཁོ་ཇི་བྱུང་ནོར་གླིང་བཀའ་བཀོད་ཁང་ནས་ངོས་སྦྱོར་གཏོང་རྒྱུར། བླ་བྲང་ནས་ངོས་སྦྱོར་གཞི་བཟུང་ཁུངས་སྤྲོད་བྱ་དགོས་ཞིབ་མངགས་བྱས།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། བཀའ་ཤག་ནས་སློབ་སྟོན་རིམ་གནང་ལྟར་བོད་མིའི་ཕྱོགས་ནས་རྐྱེན་སློང་དྲག་རྒོལ་བྱ་རྒྱུར་དགེ་མཚན་མེད་པའི་གནད་དོན་གསལ་རྟོགས་བྱུང་བར་བརྟེན། སྐབས་འདིར་མི་མང་གི་འགོ་འཁྲིད་པ་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང༌། རྒྱ་མིས་དཔུང་ཤེད་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུར་ཡོང་ཚེ་ལུས་སྲོག་འབེན་བཙུགས་ཀྱིས་རྒོལ་འཛིང་བྱ་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་གཏན་ནས་མེད་ཀྱང༌། དེ་མིན་ཞོལ་པར་ཁང་དུ་སྤོས་པའི་ཚོགས་འདུའི་མིང་ལ་ཡང༌། རྒྱ་བོད་ཞི་གྲོས་མཛད་རྒྱུའི་གྲོས་ཚོགས་ཞེས་བཏགས་ཤིང༌། རྒྱུན་ལས་ཚོགས་མི་རྣམས་ཀྱང་མི་མང་ནས་དམིགས་བསལ་འདེམས་སྒྲུག་མིང་ཐོ་བཏོན་པ་ལྟར། གཞུང་ཞབས་རྩེ་ཤོད་ཁོངས་ནས་མི་གྲངས་བཞི་བཅུ་དང༌། གདན་ས་གསུམ་དང་རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད་བཅས་འཐུས་མི་སུམ་ཅུ་མི་མང་གི་འཐུས་མི་སུམ་ཅུ་བཅས་ལ་གཏན་འབེབས་བྱས།

ཕྱི་ཚེས་ ༡༤ ཉིན། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་བརྡ་གནང་དོན་ལྟར། མི་མང་གི་འགོ་འཁྲིད་བདུན་ཅུ་སྐོར་དང༌། བཀའ་ཤག དྲུང་རྩིས་བཅས་ྋརྒྱལ་བའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཅར་འཛོམས་སར། ད་ལམ་རྒྱ་མིའི་གདན་ཞུ་དེ་བཙན་དབང་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར། སྔོན་ནས་བཀའ་བསྡུར་ཞུས་པ་དང༌། དེ་ལ་ཞལ་བཞེས་གནང་ལུགས། མི་མང་གི་ལྷག་བསམ་དཀར་ཡང༌། རྒྱ་མིའི་སྟོབས་ཤུགས་དང༌། བྱ་བའི་ཁེ་གྱོང་ལ་བསམ་གཞིགས་མ་བྱས་པར། བྱ་སྤྱོད་བཟོ་མིན་གྱིས་རྐྱེན་ངན་ཚབས་ཆེན་དུ་འགྱུར་གཞིའི་ཆ་རྐྱེན་བཟོ་མི་རུང་བའི་སྐོར། ཕོ་བྲང་མཐའ་སྐོར་དུ་མི་མང་བཅའ་སྡོད་མ་དགོས་པར་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ན་ལེགས་གནས་སོགས་བཀའ་སློབ་ཞིབ་རྒྱས་སུ་སྩལ།

ནོར་གླིང་བཀའ་བཀོད་ཁང་གི་འགོ་འཛིན་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་སོགས་མི་འགའ་ཤས་ཞོལ་པར་ཁང་གི་ཚོགས་འདུའི་འཐུས་མིར་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པར་བརྟེན་འདི་ཉིན་ནོར་གླིང་བཀའ་བཀོད་ཁང་དུ། བཀའ་ཟུར་ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་དང༌། མཁན་ཆུང་ཐོན་པ་བྱམས་པ་མཁས་གྲུབ། ཕོགས་དཔོན་ཕ་ལྷ་རྡོ་རྗེ་དབང་འདུས། རིམ་བཞི་ཤག་བྱང་ཟུར་པ་ངག་དབང་རྒྱལ་མཚན་བཅས་ཞོལ་པར་ཁང་ཚོགས་འདུ་ནས་བསྐོ་འཛུགས་བྱས་ཀྱང་ནོར་གླིང་དུ་ཡོད་པའི་མི་མང་གི་འགོ་བྱེད་ཚོས་ལྷ་ཀླུར་ཡིད་ཆེས་མ་བྱས་སྟབས། དགོང་དྲོ་ལྷ་ཀླུ་སོགས་གོང་གསལ་མི་བཞི་ཕྱིར་ལོག་གིས་ནོར་གླིང་གི་ལས་དོན་ཁག་འགོ་འཛིན་སྔོན་ཡོད་རྣམས་ནས་རྒྱུན་བཞིན་སྒྲུབ།

ཞོལ་པར་ཁང་དུ་ཚོགས་འདུའི་སར་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་པའི་རྩ་དོན་སྙིང་པོ་ནི། སྔ་དུས་བོད་རང་བཙན་ཡིན་ལུགས་དང༌། ༡༩༥༡ ལོར་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་ནི་རྒྱ་མིས་བདལ་བཤིག་ལན་མང་བཏང་ཟིན་པས། ད་ཆ་བོད་སྔར་བཞིན་རང་བཙན་དུ་གནས་རྒྱུ་དང༌། རྒྱ་མི་རྣམས་བོད་ནས་ཕྱིར་ལོག་འགྲོ་དགོས་པའི་སྐོར་རྒྱ་མིར་འཕྲོས་མོལ་བྱེད་དགོས་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང༌། གྲོས་ཚོགས་ནང་གི་གནས་ཚུལ་རྣམས་བཀའ་ཤག་བརྒྱུད། ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་སྙན་སེང་ཞུ་འབུལ་བྱེད་མི། ཚོགས་འདུ་ནས་རྒྱ་མི་དང་ངོ་འཕྲད་ཀྱི་འཕྲོས་མོལ་བྱེད་མཁན་དུ་ཛ་སག་སྨོན་སྐྱིད་གླིང་པ་དང༌། མཁན་ཆེ་ལྷ་སྡིངས་ངག་དབང་གྲགས་པ་སོགས་མི་ལྔ་འདེམས་སྒྲུག་གཏན་འཁེལ་བྱས།

ནོར་གླིང་བཀའ་བཀོད་ཁང་ནས། རྒྱ་མིའི་ལས་ཁུངས་སུ་ལས་བགོས་བྱས་པའི་གཞུང་ཞབས་མི་རེ་ངོ་རེའི་ས་ནས་སྤང་བླང་བྱེད་སྒོའི་གན་རྒྱ་ཁག་འབྲེལ་ལེན་པ་དང༌། རྩེ་ལྟག་རྒྱབ་ནས་བླངས་པའི་མེ་མདའ་ཁག་མི་མང་ཚོར་ཆ་བགོས་རྩིས་སྤྲོད་ཐོ་འགོད། མི་མང་དང་དམག་ཚོར་ནོར་གླིང་ལྕགས་རིའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ས་བགོས་ལམ་རོབ་སྔོན་ཟིན་ལ་སྐྱར་ཞིབ་གཏན་འབེབས་དང༌། ཉིན་མཚན་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་སློབ་སྟོན་སོགས་བྱེད་བཞིན་གནས།

ཕྱི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཐན་ཀོན་སན་ནས་ཞུ་ཡིག་ཐེངས་གསུམ་པ་ཕུལ་བར།

ྋ གུས་ཤིང་བརྩེ་བའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ།

སྐུ་ཉིད་ནས་ཕྱི་ཚེས་ ༡༡ དང༌། ཚེས་ ༡༢ སོ་སོར་གནང་བའི་ཕྱག་བྲིས་ཁག་གཉིས་འདི་གར་ལག་སོན་བྱུང་བ་གུས་སྤྲོའི་ངང་ནས་ཀློག་པ་ཡིན། བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་ལོག་སྤྱོད་པ་ཁག་གཅིག་ནས་མེས་རྒྱལ་ལ་ངོ་ལོག་པའི་ངན་སྤྱོད་དེ་དག་བཟོད་སྲན་སྒོམ་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སུ་སླེབས་ཟིན་པ་རེད། མི་ངན་དེ་དག་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་དང་ངན་འབྲེལ་གྱིས་མེས་རྒྱལ་ལ་ངོ་ལོག་པའི་ལོག་སྤྱོད་ལས་འགུལ་བྱས་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ཕྱིན་པ་རེད།

ད་ཕན་ཀྲུང་དབྱང་ནས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཁོག་ཡངས་རྒྱ་ཆེས་བོད་ཀྱི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ལ་དེ་སྐོར་གཟབ་ནན་ཐག་གཅོད་དགོས་རྒྱུའི་འགན་བཀོད་སྔ་ཕྱིར་བྱས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ནས་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་མངོན་ལྐོག་གཡོ་ཟོལ་བྱེད་སྟངས་ཀྱིས་དོན་དུ་ལོག་སྤྱོད་པ་ཚོའི་ལོག་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་ལ་རྒྱབ་གཉེར་རོགས་རམ་བྱས་རྐྱེན་ལོག་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་དེ་དག་དེང་སྐབས་ཚབས་ཆེན་པོའི་གནས་ལུགས་འདི་འདྲ་ཞིག་ཆགས་སུ་བཅུག་པ་རེད།

ད་ཆ་བོད་ཀྱི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ནས་དེ་སྔའི་བྱེད་སྟངས་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་བ་དེ་དག་བསྐྱུར་ཏེ་འཕྲལ་དུ་རང་འགན་གཙང་ལེན་གྱིས་ཟིང་འཁྲུག་ཞོད་འཇགས་ཐོག་མེས་རྒྱལ་ལ་ངོ་ལོག་པ་ཚར་གཅོད་བྱས་ན་སྙམ་སྟེ་ཀྲུང་དབྱང་ནས་ད་དུང་ཡང་རེ་བ་བྱེད་མུས་དང༌། དེ་མིན་ཀྲུང་དབྱང་རང་ནས་མེས་རྒྱལ་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་དང་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་ཉག་གཅིག་ཡིན། སྐུ་ཉིད་ནས་གནང་བའི་ཕྱག་བྲིས་ནང་གསལ་སྐུ་ཕྱྭར་ཁག་བཏགས་དོན་དུ་ཀྲུང་དབྱང་དང་ས་གནས་བར་དུ་དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུག་ཤིང་ཚབས་ཆེན་བཟོས་པར་འདི་ནས་ཐབས་ཤེས་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་དོན་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་མཛད་ཕྱོགས་དགོངས་བཞེད་ཡང་དག་པ་དེ་ལ་ང་ཚོས་ཧ་ཅང་གི་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

སྐུ་ཉིད་དེང་དུས་བཞུགས་གནས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བབ་དང་སྐུ་གཟུགས་བདེ་འཇགས་ཐད་ལ་ང་ཚོར་སེམས་ཁུར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས་གལ་སྲིད་མེས་རྒྱལ་ལ་ངོ་ལོག་པ་རྣམས་ནས་སྐུ་ཉིད་བཙན་དབང་གིས་གདན་ཞུ་བྱེད་པ་དང༌། བཞུགས་རུང་དབང་ཆ་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་ད་ལྟ་བཞུགས་གནས་ཉེན་ཁ་ཅན་དེ་ནས་བྲལ་དགོས་པའི་དགོངས་གཞི་དང༌། བྲལ་ཐབས་ཡོད་ཚེ་སྐུ་ཉིད་སྐུ་འཁོར་ཚང་མ་འདི་ག་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཞིག་འདི་རང་དུ་བཞུགས་གདན་འཇགས་རྒྱུར་ང་ཚོས་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ནས་དགའ་བསུ་ཞུ་ངེས་ཡིན་པ་མ་ཟད། སྐུ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་བདེ་འཇགས་སྐོར་ང་ཚོས་འགན་ཁུར་ཆ་ཚང་ལེན་འདོད་ཡོད་པས་དེའི་སྐོར་དོན་དུ་བྱེད་ཐབས་གང་དགའ་ཇི་ལེགས་སྐུ་ཉིད་ནས་ཐུགས་གཏན་གང་འཁེལ་ཉན་འཇོག་ཞུ་རྒྱུ། གུས་བཏུད་དང་སྦྲགས་སྐུ་ཁམས་ཐུགས་ཅག་ཡོད་པ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ཐན་ཀོན་སན་ནས། ༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ལ་ཕུལ། ཞེས་གསལ་ཞིང༌། དེའི་བཀའ་ལན་དུ།

ྋ བརྩེ་བའི་བློ་མཐུན་ཐན་དྲིན་ཨུས་མཆོག་ལ།

ཉིད་ནས་ཚེས་ ༡༥ལ་གནང་གནས་པེ་ཅིན་ཆུ་ཚོད་གསུམ་པ་ལ་འབྱོར་གསལ། ཕྲན་གྱི་བདེ་འཇགས་སྐོར་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང་བར་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱུང་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཁ་ཉིན་བོད་ཚེས་ ༥ ལ་གཞུང་ཞབས་སོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་བདུན་ཅུ་སྐོར་ལ་གང་ཅིའི་བབ་གསེད་དང་འབྲེལ་ཚང་མས་འཕྲལ་ཡུན་ཁེ་གྱོང་བསམ་ཞིབ་ནན་ཏན་གྱིས་ལྷིང་ཆ་གང་ཆེ་དགོས་རྒྱུ་དང༌། དེ་མིན་ཕྲན་རང་གི་སྲོག་མགོ་ཐོན་མིན་གྱི་ཉེན་འགན་བྱུང་ངེས་སོགས་བཀོད་ཁྱབ་ཚ་ནན་གང་ཡོང་བྱས་པར་ཕྲན་བུའི་དོན་ཕན་བྱུང་འདུག་ཅིང༌། ད་ལྟ་འདི་གར་ཕྱི་ནང་གང་ཐད་ནས་བྱ་དཀའ་བྱེད་གཏད་ཆེན་པོ་འདུག་རུང༌། ཐབས་མཁས་ཀྱིས་ཡར་ཐོན་བསམ་བློ་ཡོད་པ་དང༌། གསར་བརྗེར་རྒོལ་བའི་དཔོན་རིགས་གཉིས་ནང་དོན་དབྱེ་མཚམས་བྱེད་མུས་ཀྱི་ཉིན་ཤས་ནས་བློ་འཁེལ་གང་འཚམས་ཆིག་བསྒྲིལ་བྱུང་ན་གསང་ཐབས་ཀྱིས་དེ་ག་དམག་ཁུལ་ཁང་ཙམ་ལ་བསྐྱོད་ཆོག་སྐབས་འཕྲལ་ཕྱག་བྲིས་འབུལ་རྒྱུར་དེ་ནས་དམ་དོན་ཡོད་པ་དང༌། ད་དུང་འདི་གར་དགོངས་འཆར་ཕྱག་བྲིས་གནང་འོས་ཡང་ཡང་ཡོད་པ་བཅས་དགོངས་འཇགས་ཞུ། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ཚེས་ ༡༦ ལ་ཕུལ། ཞེས་འཁོད་པ་ཚེས་ ༡༦ ཉིན་སྩལ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རྒྱའི་དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་ལ་གནས་ལན་ཕྱག་བྲིས་སྔ་རྗེས་གསུམ་སྩལ་བའི་ནང༌། རྒྱ་མིའི་འདོད་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་བརྗོད་དོན་འཁོད་པ་དགོངས་བཞེས་ཇི་འདྲ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པ་འགའ་ཞིག་ལ་བློ་དོགས་འབྱུང་སྲིད་པར་བརྟེན། ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་ནང་གནད་དོན་འདི་དག་དང་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་འདིར་དྲངས་ན། “དམག་དཔོན་དེའི་ཡི་གེ་དེ་དག་མཛའ་གྲོགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དུ་བྲིས་འདུག་ཅིང༌། བཀའ་བློན་ཚོས་ཁོང་གི་རྣམ་འགྱུར་ངོ་མའི་གནས་ལུགས་བརྗོད་མེད་ན་ཡི་གེ་དེར་ངས་ཡིད་ཆེས་ཆེ་ཙམ་བྱེད་སྲིད། ཁོང་ནས་ཕྲན་གྱི་བདེ་འཇགས་སྐོར་བློ་གཡེང་ཆེ་བས་ཉེན་སྐྱོབ་ཆེད་ཁོང་ཚོའི་སྡོད་སྒར་དུ་ཡོང་དགོས་ཞེས་བརྗོད་འདུག

དུས་ཚེས་ནར་འགྱངས་ཤིག་ཐུབ་ན། དེས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་ཁོང་ཁྲོ་རིམ་ཞིར་འགྲོ་ཐབས་དང༌། ལྷ་སའི་མི་མང་ཞི་འཇམ་དུ་གནས་པ་ཞིག་ཡོང་རེས་ཁོང་གི་ཡི་གེ་ཚང་མར་ཡིག་ལན་བཏང་བ་ཡིན། ཁོང་གིས་བརྗོད་དོན་ལྟར། རང་གི་མི་མང་ས་ནས་རྒྱ་མིའི་སར་ཉེན་གཡོལ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ནི་བྱ་བའི་མཐའ་མ་ཞིག་ཡིན་པར་བསམ་བྱུང་ཞིང༌། འོན་ཀྱང་དེ་སྐོར་དམག་དཔོན་དེར་རྩུབ་མོའི་གླེང་རྩོད་བྱེད་རྒྱུར་སྙིང་པོ་མེད་ཅིང༌། དེ་ལྟར་མིན་པར་ཁོང་ཁྲོ་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་གྱིས་ཡིག་ལན་འཇམ་པོ་གཏོང་རྩིས་བྱས་པ་ཡིན།

བྱེད་ཐབས་དེ་ནི་ཁོང་གི་ཤ་ཞེན་དང་སློབ་སྟོན་གྱི་ཕྱི་ཚུལ་དེ་ལ་དགའ་བསུ་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ན་མ་གཏོགས་ཡོང་ཐབས་མེད་པར་བརྟེན། ངའི་ཡིག་ལན་དང་པོའི་ནང༌། མི་མང་གིས་ལྟད་མོར་འགྲོ་རྒྱུར་བཀག་འགོག་བྱས་པ་དེར་ངོ་ཚ་ཁ་སྐྱེངས་ཇི་བྱུང་སྐོར་བརྗོད་པ་དང༌། གཉིས་པའི་ནང༌། ནོར་གླིང་མཐར་སྐོར་གྱིས་གནས་སྡོད་མི་རྣམས་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པའི་བཀོད་ཁྱབ་བྱས་ལུགས་དང༌། མི་མང་ནས་ཕྲན་གྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཁ་འཁྱེར་གྱིས་རྒྱ་ནག་དང༌། ང་ཚོའི་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་གཏོར་བཤིགས་བྱས་ལུགས་ཁོང་གི་མཐོང་ཚུལ་ལྟར་ལ་མོས་མཐུན་བྱས་པ་ཡིན། ཡི་གེ་གསུམ་པའི་ནང༌། ཡར་ཐོན་བསམ་བློ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མི་གཉིས་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་ཏེ་དེ་གར་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་པ་ཡིན།

གལ་ཏེ་སྐབས་དེར། ཡི་གེ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་ཁོ་བོ་རང་ལ་རྒོལ་གླེང་བྱེད་ཀྱི་རེད་སྙམ་པའི་བསམ་བློ་འཁོར་ཡོད་ན་ཡང༌། ཡི་གེ་དེ་ག་རང་མ་བྲིས་ཐབས་མེད་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན། གང་ཡིན་ཟེར་ན། མཚོན་ཆ་མེད་པའི་ངའི་མི་མང་དང༌། རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་གདོང་ཐུག་འབྱུང་ཉེན་སེལ་དགོས་པའི་ལས་འགན་ཛ་དྲག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད།

ཟིང་འཁྲུག་གི་བྱ་བ་ངའི་འདོད་པར་མེད་སྟབས་མི་མང་ནས་ཟིང་འཁྲུག་གི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་པ་ཕྲན་གྱི་འདོད་པར་མ་བབས། མི་མང་ནས་ངོས་ལ་བོད་ཀྱི་སྲོག་སྙིང་ལྟ་བུར་ངོས་བཟུང་བརྩེ་ཞེན་འདི་ཙམ་བྱེད་པ་ལ་ངོ་མཚར་སྐྱེས། དེ་ཉིན་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་རང་ཡིན་ཚོད། ངོས་བརྟན་སྲུང་གི་ཆེད་དུ་ཁོང་ཚོས་འདི་ཙམ་འགན་ཁུར་བྱས་པ་ལ་ངོས་ནས་བརྙས་འདོགས་བྱེད་རྒྱུ་དཀའ་ཞིང༌། ཁོང་ཚོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་འཚོ་བ་ཕལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཐུག་གི་ཡོད་པ་རེད།

འོན་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོའི་བསམ་པ་དཀར་ཡང༌། བྱེད་ཐབས་རྩུབ་པོའི་སྤྱོད་པ་མུ་མཐུད་ཀྱི་ལག་ལེན་བྱས་ན་རྐྱེན་ངན་སྡུག་པོ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུར་ཕྲན་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ཅིང༌། ངོས་གཞུང་གི་འགོ་འཛིན་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ཁོང་ཚོའི་བསམ་སྤྱོད་བསྒྱུར་རྒྱུ་དང༌། རྒྱ་མིའི་དྲག་དཔུང་འོག་ཁོང་ཚོ་གཏོར་བཅོམ་ཐབས་རྡུགས་སུ་འགྲོ་རྒྱུ་འགོག་ཐབས་གང་ཡོང་བྱེད་འོས་ཤིང་དགོས་ལ།

རྒྱུ་མཚན་འདི་འདྲར་བརྟེན་ངས་ཁོང་ཚོར་ཞི་འཇམ་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་བྱས་པ་དང༌། དམག་དཔོན་དེར་ཡི་གེའི་ལན་དུ་ངེད་རང་གི་བསམ་ཚུལ་གནད་དོན་ངོ་མ་མ་བརྗོད་པ་དེར་འཐུས་འགྲིགས་བྱུང་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།”20 ཅེས་གསལ་འཁོད་ལྟར། སྐབས་དེའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་དངོས་དང་བསྟུན་ནས་རྒྱ་དམར་གྱི་འདོད་བློར་བབས་ངེས་ཀྱི་བཀའ་ལན་དེ་ལྟ་བུ་གནང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མཛད་བྱུས་ཡིན་ཞིང༌། མཛད་བྱུས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་དམར་མགོ་བོ་གདུགས་ལྟར་འཁོར་ཏེ་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུ་ཉིན་ཤས་ཕྱིས་འགྱངས་སུ་སོང་བ་དང༌། དེའི་རིང་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཕྱྭར་འགལ་རྐྱེན་མེད་པར་གསང་ཕེབས་གནང་ཐུབ་པའི་དགེ་མཚན་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པས་བཀའ་དྲིན་དྲན་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།།

ད་དུང་དེའི་སྐོར་བཀའ་ཤག་ནས་མི་མང་གི་འགོ་ཁྲིད་དེ་དག་མཉམ་ཚོགས་འདུ་ཞིག་སྐོང་ཐོག ཁོང་ཚོས་མི་མང་རྣམས་ནས་ངོ་རྒོལ་དང་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོ་དང་རྒྱ་མིའི་བར་དངོས་སུ་གདོང་ཐུག་གི་འཁྲུག་འཛིང་ཤོར་རྒྱུའི་ཉེན་ཚབས་བཟོ་དོགས་འདུག་པས་ཕོ་བྲང་ཕྱི་ནང་གི་ལས་འགུལ་དེ་དག་འཚམས་འཇོག་བྱ་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་གནང་འདུག་ཀྱང༌། དང་ཐོག་བོད་མི་མང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་རེ་སྐུལ་ལ་ཉན་རྒྱུའི་རྣམ་པ་བསྟན།

འོན་ཀྱང་དེ་རྗེས་དམག་སྤྱི་ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་ཡང་བསྐྱར་ཡི་གེ་གཉིས་པ་དེ་བཏང་ཞིང༌། དེའི་ནང་ལྷ་སའི་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་ཏུ་འགྲོ་སའི་ལམ་ཆེན་ཁར་མི་མང་ནས་འཛིང་རགས་བཟོས་འདུག་པ་དེ་དག་མེད་པ་བཟོ་དགོས་བཀའ་ཤག་ནས་བཀོད་ཁྱབ་དགོས་ཚུལ་དང༌། གལ་སྲིད་དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་ཛ་དྲག་གི་རྐྱེན་ངན་ཡོང་རྒྱུར་དེའི་འགན་ཟུར་ཁང་དང༌། བཤད་ཟུར། སྣེའུ་ཤག མགྲོན་ཆེ་བཅས་ནས་འཁུར་དགོས་ལུགས་བརྗོད་འདུག བཀའ་ཤག་ནས་མི་མང་འགོ་ཁྲིད་འགུགས་འབོད་ཀྱིས་ལམ་ཁའི་འཛིང་རགས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ན་ལེགས་པ་དང༌། དེ་ལྟར་བྱས་ན་རྒྱ་མིས་བཙན་གནོན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྙེད་དཀའ་ཡོད་ལུགས་སློབ་སྟོན་བྱས་ཀྱང༌། སློབ་སྟོན་དེའི་ནུས་པ་གོ་ལྡོག་ཏུ་གྱུར། མི་མང་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་དེ་ལ་དང་ལེན་མ་བྱས་པར་བརྗོད་གསལ། “དེ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ནང་རྒྱ་མིའི་དཔུང་སྣོན་ཡོང་རྒྱུ་མཚམས་གཅོད་ཀྱི་ནོར་གླིང་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་ཡིན་ཞིང༌། གལ་སྲིད་རྒྱ་མིས་དེ་དག་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས་བརྗོད་བབ་ནི་ཕོ་བྲང་དུ་དཔུང་འཇུག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འཛིན་བཟུང་བྱེད་རྩིས་ཡོད་ངེས་དང༌། ད་དུང་ཁོང་ཚོས་བརྗོད་གསལ་རྒྱ་མིས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མདུན་ཐད་དུ་འཛིང་རགས་བཟོས་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ང་ཕོད་སོགས་བོད་མི་ཁག་སྡོད་གནས་སུ་ཡང་དེ་བཞིན་བྱས་ཡོད་ལུགས། རྒྱ་མིས་ང་ཕོད་སོགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་དེ་ལྟར་བྱས་ཆོག་ན། ལྷ་སའི་མི་མང་གིས་ཕོ་བྲང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་དགག་ཆ་ཡོང་དོན་ཇི་ཡིན་”ཞེས་དྲི་བ་བཏོན་པ་མ་གཏོགས། འགོ་ཁྲིད་ཚོས་བཀའ་ཤག་གི་སློབ་སྟོན་ཉན་སེམས་གང་ཡང་བྱས་པ་མ་བྱུང༌། གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དེ་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཀྱང་ཐུགས་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག

རྒྱའི་དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་གྱིས་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཕུལ་བའི་ཞུ་ཡིག་དེ་དང་མཉམ་དུ་བཀའ་བློན་ང་ཕོད་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བའི་ནང༌། “མི་མང་གི་འགོ་འཁྲིད་ཚོར་འབྲེལ་ཐག་གཅོད་གནང་དགོས་པ་དང༌། མི་མང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནོར་གླིང་ནས་གདན་ཞུ་བྱེད་འཆར་ཡོད་ཚོད་བདེན་ཚེ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལུགས། ྋགོང་ས་མཆོག་གཞན་ཕེབས་འགོག་སྲུང་ཆེད་རྒྱ་མིས་གྲ་སྒྲིག་སྲ་བརྟན་བྱས་ཟིན་ལུགས། གལ་ཏེ་མི་མང་གིས་བཀའ་དོན་བརྩི་འཁུར་མ་ཞུས་ན་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་སྲུང་ཐུགས་བློས་འཁེལ་བ་འགའ་ཤས་བཅས་ལྕགས་རི་ནང་མའི་ནང་བཞུགས་ཏེ་བཞུགས་ཡུལ་ས་གནས་གང་ཡིན་ངེས་གསལ་དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་ལ་གསུངས་ན། དེ་ལ་སྐྱོན་འགྱུར་མི་ཡོང་བ་ཁོང་ཚོས་བྱེད་རྩིས་ཡོད་ལུགས་”ཞེས་འཁོད་པ་དང༌། ང་ཕོད་ཀྱིས་བཀའ་ཤག་ལ་གནང་བའི་ཕྱག་བྲིས་སུ་ཡང༌། “ལྷ་རབ་མི་མང་རྣམས་ཕྱིར་སློག་ཐུབ་ཐབས་དང༌། དེ་མིན་ནོར་གླིང་ལྕགས་རིའི་ཕྱི་ལོགས་སུ་འབུད་ཐབས་བྱ་དགོས། གལ་སྲིད་མི་མང་ཕྱིར་སློག་མ་ཐུབ་ཚེ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་བརྟན་སྲུང་ཆེད་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གདན་ཞུ་བྱེད་དགོས། ད་ལྟའི་ཆར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕོ་བྲང་གི་ཕྱོགས་གང་དུ་བཞུགས་མིན་གྱི་ས་ཁྲ་ཞིག་གཏོང་དགོས་”ཞེས་གསལ།

དེ་ལྟར་རྒྱ་མིའི་བརྗོད་བབ་དང༌། དམག་མིའི་རླངས་འཁོར་མང་པོས་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་སྟངས། ང་ཕོད་ཀྱི་སྙན་ཞུའི་ནང་དོན་བཅས་གང་ལ་གཞིགས་ཀྱང༌། ཉིན་གཅིག་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ལམ་གཏན་འཁེལ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཟིན་པས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ནོར་གླིང་དུ་ད་མུས་བཞིན་བཞུགས་རྒྱུ་བློས་བཟོད་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བར་བརྟེན། སྔ་འཕྲོས་འབྲས་སྤུངས་སམ། ཡང་ན་ལྷོ་ཁ་ཁུལ། དེ་མིན་འབྲུག་དང༌། རྒྱ་གར་ལྟ་བུར་ཉེན་གཡོལ་དུ་མ་ཕེབས་ཐབས་མེད་ལྟ་བུའི་གནས་ལུགས་བཀའ་ཤག་དང༌། སྤྱི་མཁན། མགྲོན་ཆེ་སོགས་གོ་བསྡུར་ལན་མང་བྱུང་དོན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཡང་བསམ་འཆར་སྙན་སེང་ཞུས་ཡོད་ཀྱང༌། བཀའ་བཞེས་མ་ཐོབ་པར་གནས་ཤིང༌། གང་ལྟར་ཉིན་གཅིག་གློ་བུར་ཛ་དྲག་དུས་གཏུགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་རྒྱུ་དངོས་མཐོང་ལ་བརྟེན། ཕྱི་ཚེས་ ༡༦ ཉིན་མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱིས་མཁན་ཆུང་ཆང་ཁྱིམ་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་དཔལ་གསང་ཐབས་ཀྱི་རྒྱ་གར་སྐུ་ཚབ་སྡོད་ཡུལ་བདེ་སྐྱིད་གླིང་ཁར་ཆེད་བཏང་ཐོག རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲར་གྱུར་མིན་སྐུ་ཞབས་མེ་ཇར་ཅིབ་ཕར་(Major Chibber)ནས་གཟིགས་གསལ་ལྟར། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་རྒྱ་བོད་ཞི་མཐུན་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད་མུས་ཡིན་རུང༌། རྒྱ་དམར་བཙན་ཤུགས་ཆེ་བས་གློ་བུར་དྲག་གནོན་འདྲ་བྱུང་ན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཉེན་གཡོལ་དུ་ཕྱོགས་ཕེབས་གནང་དགོས་མི་ཡོང་བའི་ངེས་པ་མེད་ཅིང༌། གལ་སྲིད་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་དགོས་འདྲ་བྱུང་ཚེ་སྐབས་དེར་ཤར་ཕེབས་ཆོག་པའི་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་སྔོན་ཚུད་སྙན་ཏར་ཞིག་འབུལ་གནང་ཡོང་བ་ཞེས་བརྗོད་པར། རྒྱ་གར་སྐུ་ཚབ་ཅིབ་ཕར་ནས་དེ་དོན་སྙན་སེང་གསང་ཏར་འཕྲལ་འབུལ་ཞུས་འཐུས་བརྗོད། དེ་བཞིན་དུ་གློ་བུར་དགོས་གལ་བྱུང་ན་སྙམ་སྟེ། སྟག་བྲག་ཛ་སག་བསྟན་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས་ཤུན་གདོང་དཀར་སྙེ་ཐང་ཕྱོགས་དང༌། ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་ནས་ར་མ་སྒང་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་རྟ་སོགས་འོག་གྲབས་དགོས་པའི་ནང་མོལ་བྱས།

ཚ་ཟེར་འོད་རླབས་སྤྲོ་བའི་ཉི་མའི་འཛུམ།།

མ་རུངས་སྒྲ་གཅན་མགྲིན་པ་གླལ་བའི་ཁར།།

ལྷུང་བར་ཉེ་བ་ཡིད་ཀྱིས་མ་བཟོད་ནས།།

གསུམ་བཅུའི་སྒེར་ལངས་ཞེས་པའི་རྡོ་རིང་བསླངས།།

བོད་ཀྱི་བདག་པོ་རྩམ་གཟན་བོད་མི་ཡིན།།

རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་བོད་ནས་ཕར་རྒྱུགས་ཞེས།།

ལ་རྒྱ་ཅན་གྱི་བོད་མི་ཁྲི་འབུམ་གྱིས།།

མི་འཇིགས་གདོང་ལྔའི་གད་རྒྱངས་མཐོན་པོར་བསྒྲགས།།

དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་བསམ་འཕེལ་ནོར་བུ་འདི།།

འདྲེ་སྲིན་རྩེད་རར་འཚུད་ན་མི་རུང་ཞེས།།

ཉིན་མཚན་མེད་པར་ནོར་གླིང་ལྕགས་རིའི་མཐར།།

རིགས་ཞེན་དཔའ་མཛངས་ལས་ཀྱིས་བསྲུངས་པར་མཛད།།

19 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་གྲངས་ ༢༠༥ ཕྲེང་ ༢༢ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

20 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་གྲངས་ ༢༡༢ ཐིག་ཕྲེང་ ༡༠ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

ས་བཅད་གཉིས་པ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ནོར་གླིང་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་ཕོ་བྲང་ནས་ལྷོ་ཁ་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་པ།

བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༨ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ ཕྱེད་ཡོལ་ཆུ་ཚོད་ ༤ ཙམ་ལ་རྒྱང་གྲགས་དམག་སྒར་རམ། རླངས་འཁོར་འབབ་ཚུགས་གང་ནས་བརྒྱབ་པ་གསལ་ཤེས་མེད་པས་དོན་དུ་མེ་སྒྱོགས་མདེའུ་གཉིས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་བྱང་སྒོའི་འགྲམ་ཆུ་འདམ་ནང་ཟགས་ཏེ་འབར་གས་མ་ཐུབ་པའི་གནས་ཚུལ་མཐོང་བར་བརྟེན། ད་ཆ་རྒྱ་མིས་དྲག་གནོན་འགོ་འཛུགས་བྱས་པར་ངོས་འཛིན་གྱིས་མི་ཚང་མ་བློ་འཚབ་ཇེ་ཆེར་གྱུར། བཀའ་ཤག་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་བཅས་ཤིན་ཏུ་ཛ་དྲག་གི་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་གྱིས་ད་ཆ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ནས་གསང་བ་དམ་ཟབ་ཀྱི་རེ་ཞིག་ལྷོ་ཁ་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་རྒྱུ་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་གདན་ཞུ་དགོས་མིན་ལྷ་སའི་གནས་ཚུལ་འགྱུར་བ་ཇི་ཆགས་ལ་གཟིགས་ཏེ་དགོངས་པས་དཔྱད་རྒྱུ་དང༌། ཕེབས་ཕྱོགས་ཐད་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་གི་ལྷོ་འགྲམ་སྐྱིད་ཆུ་བརྒལ་བའི་ར་མ་སྒང་གི་གྲུ་ཁ་བརྒྱུད་ཕེབས་སམ། ཡང་ན་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་བྱང་བརྒྱུད་གཞུང་ལམ་ནས་ཤུན་གདོང་དཀར་དང༌། ཆུ་ཤུར་བརྒྱུད་ནས་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུ་ཇི་འགབ་གྲོས་མོལ་གནང་མཐར་ར་མ་སྒང་བརྒྱུད་ཕེབས་རྒྱུར་ཐུགས་མོས་གཅིག་གྱུར་བྱུང༌། དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དབྱིན་ཡིག་རང་རྣམ་ལས།

“ད་ཆ་དངོས་གནས་གནས་ཚུལ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡོང་མིན་གསལ་པོ་ཆགས་སྐབས་ཧ་ཅང་འཇིགས་དངངས་ཆེ་བའི་ཚོར་སྣང་གིས་ཁྱབ་ཅིང༌། ངོས་རང་གི་སྲོག་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། མི་དམངས་སྟོང་ཕྲག་དང་ཁྲི་ཕྲག་གི་ཚེ་སྲོག་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོང་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་སྟབས། མི་མང་ཚོས་ང་ཚོའི་ཁ་ཏ་བསླབ་བྱ་ལ་ཉན་ནས་རང་རང་སོ་སོའི་ནང་དུ་ལོག་རོགས་བྱས་ན་བསམ་པ་བྱུང༌།

འོན་ཀྱང་དེ་ནི་རེ་སྟོང་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། མི་མང་རྣམས་ནི་མ་བོས་པའི་མགྲོན་པོ་དེ་དག་གི་ཆེས་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཐོག་ཁོང་ཁྲོའི་མེ་ལྕེ་དགུང་དུ་མཆེད་དེ་སུས་ཀྱང་ཁོང་ཚོའི་བསམ་བློ་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐབས་བྲལ། ཁོང་ཚོའི་སེམས་ནང་མཐའ་མའི་བར་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་དེ་མུར་བསྡད་དེ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུའི་སྲུང་སྐྱོབ་ཞུ་བཞིན་འཆི་རྒྱུའི་སེམས་ཐག་བཅད་ཡོད། ངོས་ནས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ང་ཕོད་དང་དམག་སྤྱི་ཐན་ཀོན་སན་གཉིས་ལ་ཡིག་ལན་རེ་བྲིས་ཤིང༌། དེའི་ནང་‘ལྷ་སའི་མི་མང་ཁྲོད་ལོག་སྤྱོད་པའི་མི་སྣ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་གང་བྱུང་རྙོག་གླེང་བཟོས་པར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་ཡོད། ངོས་(ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར)ཁྱེད་ཅག་བཞུགས་སའི་དམག་སྒར་དུ་ཉེན་སྐྱོབ་ཆེད་ཡོང་འདོད་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ལྟ་ལམ་སང་དེ་ལྟར་བྱ་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་འདུག ཁྱེད་རྣམས་ནས་མི་འགའ་རེས་ཟང་ཟིང་བཟོས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཁོག་ཡངས་བཟོད་སྲན་མུ་མཐུད་གནང་དགོས་’ཞེས་བརྗོད་ཡོད། སྐབས་དེར་དེ་ལྟར་དུས་ཚོད་ནར་འགྱངས་གཏོང་ཐབས་སུ་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་འཚོལ་དགོས་ཆགས། མི་མང་ཚོ་ཡང་རྦད་དེ་དེ་མུར་སྡོད་ཐབས་དཀའ་བས་གང་འཚམས་ནས་རང་སར་ལོག་སྲིད་ཅིང༌། དེ་བར་རྒྱ་མི་ཚོས་ནོར་གླིང་དུ་ངོས་གང་དུ་ཡོད་ཏག་ཏག་མ་ཤེས་ན་གནས་ཚུལ་ལམ་སང་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུར་ནར་འགྱངས་གཏོང་སྲིད་སྟབས་ངོས་ནས་ངོས་གང་དུ་བསྡད་ཡོད་མེད་ཆེད་མངགས་མ་བརྗོད་པར་བཞག འོན་ཀྱང་ཡིག་ལན་དེ་བཏང་ཟིན་རྗེས་དེ་ནས་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཅི་བྱ་དགོས་མིན་མ་ཤེས་པར་གནས། དེའི་སང་ཉིན་དེར་ངོས་ནས་སླར་ཡང་གནས་ཆུང་ལ་‘ད་མུར་བོད་དུ་སྡོད་པ་ལེགས་སམ། ཡང་ན། ལྷ་ས་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕྱིན་ན་ལེགས། དེ་མིན་གཞན་ཅི་ཞིག་བྱེད་ལེགས་’ཞེས་ཞུས་པར། ངོས་རང་གློ་བུར་དུ་ཧང་སང་དགོས་པ་ནི། གནས་ཆུང་ནས་གསུང་སྐད་མཐོན་པོས། ‘ཕེབས། ཕེབས། དོ་ནུབ་རང་ཕེབས་དགོས་’ཞེས་གསུངས་པ་དང་སྦྲགས་དབུ་གུག་གུག་གནང་སྟེ་ཕྱག་ཤོག་ཅིག་དང་སྨྱུ་གུ་ཞིག་བཞེས་ནས་ནོར་བུ་གླིང་ཁ་ནས་མཐའ་མཇུག་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་སུ་ཁེལ་བའི་བོད་ཀྱི་གྲོང་མཐའ་མ་དེའི་བར་འགྲོ་ཡུལ་ས་ཚུགས་ཀྱི་རིམ་པ་རྣམས་བྲིས་གནང་སྟེ་དེ་དང་བསྟུན་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་གསུངས་བྱུང༌། དེའི་སྔོན་དུ་ངོས་ནས་ཛ་དྲག་ཐོག་དོན་ཚན་དེ་དག་སྐོར་ཐེངས་ཁ་ཤས་ཞུས་པས། གནས་ཆུང་ནས་ད་མུས་བཞིན་སྡོད་དགོས་པ་དང༌། རྒྱ་མི་མཉམ་ད་ཡོད་འབྲེལ་མོལ་སྒོ་དབྱེ་མཇུག་མཐུད་དགོས་པ་རང་གསུངས་བྱུང༌།

ཡིན་ནའང་དང་ཐོག་ཆོས་སྐྱོང་གི་གསུངས་པ་དེ་ཐབས་ལམ་བཟང་ཤོས་ཨེ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་བྱུང༌། དེ་སྔོན་ཀ་བློན་སྦུག་ཏུ་(༡༩༥༦ལོར)ཀླུ་ཁང་པས་‘མི་འུ་ཐུག་དུས་ལྷ་ལ་ཞུས། ལྷ་འུ་ཐུག་དུས་རྫུན་བཤད་’གསུངས་པ་དེ་དྲན་གསོས་པ་ཞིག་བྱུང༌། དེ་སྐབས་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོ་ཤེས་མཁན་ཁོངས་ནས་ཁག་གཅིག་གི་གནས་ཆུང་གི་ཁོག་པར་རྒྱ་འདྲེ་ཞུགས་པ་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་བསམ་ཚུལ་སྐྱེ་མཁན་བྱུང་འདུག གནས་ཆུང་གིས་ལུང་བསྐྱོན་པའི་རྗེས་སུ་ད་དུང་བརྟག་དཔྱད་ནན་བྱེད་ཆེད་དུ་གནས་ཆུང་ལ་ཞུས་པའི་དོན་ཚན་དེ་དག་ཐོག་མོ་ཡང་བསྐྱར་ཡང་བསྐྱར་བརྒྱབ་པ་ལུང་དང་མོ་བརྟག་གཉིས་ཀ་རྩེ་མཐུན་དུ་བབས་བྱུང༌།” ཞེས་གསུངས་ཤིང༌།

དེ་ནི་གནས་ཆུང་ནས་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་དགོས་པ་དེ་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། སྔ་ས་ནས་གསུང་ན་ནོར་གླིང་ནང་སྡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་སོ་མྱུལ་བས་རྟོགས་ཏེ་ཕེབས་འགོག་གི་བར་ཆད་ཡོང་བ་མཁྱེན་ནས་སྐབས་མཚམས་བར་མ་གསུང་བ་དེ་ནི་གནས་ཆུང་གི་མཛད་པ་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཡིན། སྐབས་དེར་སྤང་ལུང་རྒྱ་ཆེན་གྱི་བཀའ་ལུང་དུ། “ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་དགོས་པ་དང༌། གནང་ཡུལ་ར་མ་སྒང་ནས་འོས་ངེས་”ཞུས་འདུག་རུང༌། ཕེབས་རྒྱུའི་ཚེས་ཆའི་ཐད་ལྷ་སའི་ནང་ཟིང་འཁྲུག་ལངས་པའི་ཉིན་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་ཁེལ་བ་དང༌།

བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་མདུན་དུ་ྋསྙན་ཞུར་བཅར་ནས་ང་ཕོད་ཀྱིས་བཀའ་ཤག་ལ་གནང་བའི་ཕྱག་བྲིས་རྡོ་དོན་དང༌། ད་ལྟ་རྒྱ་མིའི་མེ་སྒྱོགས་ཚོད་ལྟ་ལྟ་བུ་དེར་གཞིགས་ན་སང་གནངས་མ་འགྱངས་པ་རྒྱ་མིས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་དྲག་གནོན་མེ་སྒྱོགས་ཀྱི་ཆར་པ་འབེབས་རྒྱུ་གསལ་པོར་མཐོང་བར་བརྟེན་ད་ཆ་ྋགོང་ས་མཆོག་རེ་ཞིག་ཉེན་གཡོལ་དུ་ལྷོ་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་གནང་མཐུ་མེད་ྋསྙན་སེང་ཞུས་པའི་མཐའ་དོན། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་ཐག་གཅོད་བསྐྱངས་པའི་སྐོར། མཛད་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་ནང༌།

“མེ་སྒྱོགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་སྐད་ལ་བརྟེན་ནས་མི་མང་གི་ཁོང་ཁྲོ་དང༌། འཇིགས་དངངས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་རྩེ་མོར་སོན། དེ་ལྟར་འཕེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་བརྗོད་ཤེས་མ་བྱུང་མོད། འོན་ཏེ་སྒྲ་སྐད་གོ་ཐོས་བྱུང་མཁན་ཚོས་ཚུར་རྒོལ་འགོ་འཛུགས་དང༌། ཕོ་བྲང་འབེན་དུ་བཞག་པ་རེད་སྙམ་པ་མ་གཏོགས་གང་ཡང་བསམ་གྱི་མི་འདུག ཕོ་བྲང་ནང་གི་མི་ཚོ་ཡང་ཉེན་ཁའི་མཐར་གཏུགས་པའི་ངེས་རྙེད་བྱུང་སྟེ་ད་ཆ་དུས་སྐབས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཆུད་ཟོས་མིན་པར་ཛ་དྲག་གི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་དགོས་པར་བསམ་ན་ཡང༌། ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་པ་ནི་སུས་ཀྱང་ཐག་གཅོད་མ་ཐུབ།

དེའི་ལན་འདེབས་དང༌། ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་ལས་འགན་ཁོ་བོ་གཅིག་པུར་ཡོད་ན་ཡང༌། སྲིད་ལུགས་འཕོ་འགྱུར་ཆགས་འཇིག་དང༌། འཇིག་རྟེན་བྱ་བཞག་འདི་རིགས་ལ་ཉམས་མྱོང་གང་ཡང་མེད་སྟབས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། རྒྱ་མིའི་ཚུར་རྒོལ་འོག་ཚུད་པ་དང༌། རང་ཉིད་འཆི་བ་ལ་འཇིགས་སྣང་དེ་ཙམ་མ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ནི་སྐྱེས་པའི་མཐའ་མར་འཆི་རྒྱུ་དང༌། དེ་ཡང་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འཆི་བ་ལ་མི་འདོད་པ་སྐྱེ་དོན་མེད་ཅིང༌། ཁོ་བོ་ཅག་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་འདིར་སྐྱེ་ཤི་གྲངས་མེད་པ་བྱས་ཡོད་དེ། འདི་འདྲའི་དོན་ཆེན་སླད་ཤི་བ་དཀོན་ཞིང༌། བླུན་རྨོངས་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པའི་བྱིས་པ་འགས་ཀྱང་རང་གི་ལུང་པའི་དོན་དུ་ལུས་སྲོག་འདོར་བར་བྱེད་ན་འདི་ཕྱི་ཁས་ལེན་ཅིང༌། ལས་འབྲས་བསླུ་མེད་ཤེས་པར་རློམ་པའི་མི་དག་ཆོས་མེད་རྐྱང་པ་མིན་པར་ལུགས་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བསྟན་འགྲོའི་སླད་དུ་འཆི་བར་ཅིས་ནོངས་སྙམ་པ་བྱུང༌།

འོན་ཏེ་ངའི་བསམ་ཚུལ་དེ་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་དང༌། མི་མང་གི་འདོད་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་ཤེས་ཐུབ། ཁོང་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་སྲོག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩ་ཆེར་འཛིན་པ་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་བོད་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་སམ། བོད་མིའི་སྲོག་ཤིང་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་གྱིས་དེ་ལས་གཅེས་སྲུང་ཆེ་བ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་མེད་པ་ལྟ་བུ་བྱེད། ཁོང་ཚོའི་བསམ་པར། གལ་སྲིད་ངའི་ལུས་སྲོག་རྒྱ་མིའི་མཚོན་འོག་ཏུ་ཆུད་ཟོས་ཕྱིན་ན་བོད་ཀྱི་སྲོག་ཀྱང་ཆད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པ་རེད།

དེར་བརྟེན་འཆི་བའི་ཐ་ཚིག་ལྟ་བུའི་རྒྱ་མིའི་མེ་མདའི་སྒྲ་སྐད་དེ་དག་ཐོས་འཕྲལ་ཕོ་བྲང་ནང་འཁོར་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་པ་དང༌། ཉེ་སྐོར་མི་མང་ཚང་མའི་བསམ་བློའི་ཐོག་མར། ངོས་ཀྱི་སྲོག་སྐྱོབ་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཕོ་བྲང་ནས་བྲོས་ཏེ་ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་འཇོག་དགོས་པར་བསམས། དེ་ལྟ་ན་ཡང༌། དེ་འདྲའི་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་ནི་དོན་གནད་ཆུང་ངུ་མིན་ཅིང་མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ལ་ཐུག་ཡོད་སྟབས་དོན་གནད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན།

ལར་ནས་ང་ཕོད་ཀྱིས་བྲོས་བྱོལ་མི་ཐུབ་ཚུལ་བརྗོད་པ་ལྟར་བྲོས་བྱོལ་ཐུབ་མིན་ཡང་ངེས་པ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ལྷ་ས་ནས་བྲོས་བྱོལ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་འགྲོ་ཡུལ་གང་དུ་ཡོད། བོད་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་ས་གནས་ཤིག་བརྟན་སྲུང་ཐུབ་བམ། ཡང་ན་ཕྱི་རྒྱལ་ཞིག་ཏུ་སྐྱབས་བཅོལ་གང་ནས་འཐོབ། གལ་སྲིད་ངོས་ཕྱིན་ན་རྒྱ་མིས་རྩ་ཆེའི་གྲོང་ཁྱེར་དེ་གཏོར་བཅོམ་དང༌། མི་མང་དམར་གསོད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན། ངོས་ཕྱིན་པ་ཐོས་ན་མི་མང་རྣམས་ཁ་འཐོར་དུ་ཕྱིན་ཏེ་གང་འཚམས་ཤིག་ལ་སྲོག་སྐྱོབ་ཐུབ་ཀྱི་ཨེ་ཡོད།

དེ་ལྟ་བུའི་ལན་འདེབས་ཐག་གཅོད་དཀའ་བའི་དྲི་དོན་མང་པོས་ཀླད་པར་ལྗིད་ནོན་ཆེན་པོ་བྱུང༌། མི་ཚང་མར་རྒྱ་མིས་མི་གསོད་གཏོར་བཅོམ་འགོ་འཛུགས་མ་བྱས་གོང་ངོས་ཀྱི་སྲོག་སྐྱོབ་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་པའི་དངངས་འཚབ་ཙམ་ལས། དེ་མིན་བྱ་བྱེད་ཀྱི་བློ་གདེང་ངེས་གཏན་གང་ཡང་མེད་པའི་གནས་སུ་སླེབས། གལ་སྲིད་ངོས་བསྡད་པ་ཡིན་ན་མི་མང་དང༌། ཉེ་བའི་མཛའ་གྲོགས་ཚོའི་བློ་གཡེང་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུར་བརྟེན་དོན་དམ་གྱི་འཇིགས་པ་སྐྱོབ་ཐབས་གཞན་གང་ཡང་མེད་པས་མི་བསླུ་བའི་ྋསྐྱབས་ནི་དཀོན་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གསུམ་འདི་གཅིག་པུ་ལས་མེད་པ་ལྟར་བདེན་པ་ལས་འབྲས་ལ་བདར་ནས་དཀོན་མཆོག་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ་འགྲོ་རྒྱུར་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན། ལམ་སྟོན་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་ཇི་བཏབ་བརྗོད་དགོས་པ་མེད་ཀྱང༌། མིག་འཕྲུལ་ལམ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་ཐུབ་པ་བྱུང༌།”21 ཞེས་བཀའ་གནང་བ་ལྟར། བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༨ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ དགོང་དྲོ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་གནང༌།

དེ་འཕྲལ་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གདན་ཞུ་གནང་སྟངས་སྐོར་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང༌། མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་བཅས་ནས་དོ་ནུབ་ཕེབས་ཕྱོགས་འདི་ཐད་ཧ་ཅང་གསང་བ་དམ་པོའི་སྒོ་ནས་ནོར་གླིང་ཕྱི་ནང་གི་མི་སུས་ཀྱང་ཤེས་རྟོགས་མི་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་གོ་བསྡུར་ཞིབ་ཏུ་གནང་ཞིང༌། གཙོ་བོའི་ཁུར་འགན་མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་ནས་བཞེས་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ། ཕེབས་རིམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ་ཐོན་དང་པོར་ཆིབས་ར་ནས་ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ། སྐུའི་གཅུང་པོ་མངའ་རིས་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ན་བཟའ་དཀྱུས་ཆས་བཞེས་ཏེ་ར་མ་སྒང་གྲུ་ཁ་བར་སྔོན་དུ་ཕེབས་རྒྱུ།

ཐོན་རིམ་གཉིས་པར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ། དེ་ཡང་སྐུ་བཅར་མཁན་ཚབ་དང༌། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་བཅས་ཉིན་སྔོན་མ་འགའ་ཤས་ནས་དགོང་དྲོ་ནོར་གླིང་ལྕགས་རི་ཕྱི་མར་སྐོར་གཡེང་དུ་ཕེབས་མུས་ལྟར་ཕེབས་རྒྱུ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་སྐུ་སྲུང་པའི་ཁོངས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དམག་དཀྱུས་ཀྱི་ཆས་གོས་བཞེས། མེ་མདའ་བསྣམས་ཏེ་སྐུ་སྲུང་བའི་ཚུལ་དུ་ཕེབས་རྒྱུ།

ཐོན་རིམ་གསུམ་པར། ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། གཟིམ་གཡོག མཆོད་གཡོག གཟིམ་འགག་བཅས་ཕོ་བྲང་དབུ་གཡབ་ཀྱི་གཟིམ་སྒོའི་འགག་ནས་རླངས་འཁོར་ཆེ་བའི་ནང་བཞུགས། ནོར་གླིང་གཞུང་སྒོ་ཐོན་ཏེ་ཆབ་མགོ་ཟམ་པ་བར་ཕེབས་རྒྱུ།

དེ་ཡང་ཉིན་སྔོན་མ་ནས་རླངས་འཁོར་ཆེ་བ་རྣམས་རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་དགོང་མོ་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་མུས་འཆར་ཅན་ལྟར་བསྐྱོད་རྒྱུ་དང༌། ཆབ་མགོ་ཟམ་པའི་འཁྲིས། བདེ་སྐྱིད་གླིང་ཁའི་ནུབ་ངོས་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཤག་ཏུ་ཆིབས་རྟ་འགའ་ཤས་གྲ་སྒྲིག་གིས་ར་སྒང་གྲུ་ཁར་ཕེབས་རྒྱུ། ར་སྒང་གྲུ་ཁའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྐུ་འཁོར་ཚོའི་ཆིབས་རྟ་དང༌། འཕྲལ་སེལ་གྱི་མཁོ་ཆས་སོགས་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་གིས་ཚ་གུར་གཞིས་ཀ་ནས་གོ་སྒྲིག་ཡོད་པ་ལྟར་གྲུ་ཁར་ཕེབས་སྒུག་ཨང་གསར་ཞུ་རྒྱུ་བྱས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་མ་གནང་གོང་ར་མ་སྒང་གྲུ་ཁའི་ཉེ་སྐོར་རི་རྒྱུད་ཁུལ་ཉེན་སྲུང་འགྲེམས་འཛུགས་བྱ་དགོས་པར་བརྟེན་ཁ་དང་གྲ་བཞིའི་མདའ་དཔོན་བཀྲས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་གྱིས་གྲ་བཞི་དམག་སྒར་ཁོངས་ནས་དྲག་འདེམས་ཀྱི་དམག་མི་ཉིས་བརྒྱ་འཁྲིད་དེ་གྲུ་ཁ་ཕན་ཚུན་དང་ཉེ་སྐོར་རི་རྒྱུད་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་སྔ་རྗེས་བཅས་པར་ཆ་བགོས་ཀྱིས་བཙུགས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྲུབ་རྗེས་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་ཉེན་སྲུང་ཞུ་སྒོ་མདའ་དཔོན་མདོ་མཁར་སྲས་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་དང༌། སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་བསོད་ནམས་བཀྲ་ཤིས་གཉིས་ནས་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ཁྲིད་ནས་ཕེབས་མཇུག་ཉེན་སྲུང་དུ་བཅར་དགོས་སྐོར། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷས་མངགས་ཆ་བྱས།

དགོང་མོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཡོལ་ཙམ་ལ་སྐྱིད་ཆུའི་ཕར་ཁ་ནས་མེ་མདའ་འགའ་ཤས་ཀྱི་སྒྲ་ཐོས་སྐབས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ཕྱི་ནང་དུ་གནས་པའི་སེར་སྐྱ་ཚང་མ་དངངས་འཚབ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷས་མེ་མདའི་སྒྲ་སྐད་གྲགས་ཡུལ་ཕྱོགས་སུ་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་མི་ཆེད་བཏང་བྱས་པ་མ་ཟད། དེ་འཕྲལ་ཆུའི་ཕ་རི་ནས་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ནོར་གླིང་དུ་བང་མི་ཆེད་བཏང་མདུན་མེ་མདའི་སྒྲ་སྐད་དེ་ནི། དགྲ་བོའི་གནས་ཚུལ་གང་ཡང་མིན་པའི་འཕྲིན་ལན་འབྱོར་པས་ཚང་མ་བློ་བདེར་གྱུར།

དེ་ཉིན་དགོང་མོ་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཁའི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན་སྩལ་ཕེབས་སུ། “རྒྱ་གར་ནས་ཡ་པ་ཚེ་བརྟན་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བསྐུར་བའི་མེ་ཏོག་གི་སོན་གང་འཚམས་ཤིག་དེ་ཉིན་འབྱོར་བྱུང༌། སོན་སྐུར་མཁན་ཚེ་བརྟན་བཀྲ་ཤིས་ཡིན་པས། ཚེ་བརྟན་པ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་པའི་དོན། སོན་བཏབ་པས་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་བཟང་པོ་སྨིན་རྒྱུ་ཡིན་པས་ང་ཚོས་བྱ་བ་བཟང་པོའི་ས་བོན་འདེབས་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་ངས་མདའ་དཔོན་ལ་བཤད་པ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག

དེ་ཉིན་དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་༨ཙམ་ལ་མགོན་པོའི་སྐུ་མདུན་དུ་ཕྱིན་ནས་གསོལ་བ་བཏབ། སེམས་འཁྲེང་བཞིན་དུ་སྙན་ཤལ་ཕུལ། དེ་རྗེས་གྲུ་འཛིན་ཕོ་བྲང་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྐུ་མདུན་དུ་ཕྱིན་ནས་གསོལ་འདེབས་བྱས། གྲུ་འཛིན་ཕོ་བྲང་ནང་ཡོན་ཆབ་ཀྱི་སྣོད་ཆུ་ར་མ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཡང་འཁྲུ་བཞིན་ཡོད་པས་ཁ་སང་སྟོང་པ་ཡིན་ཀྱང༌། དེ་ནུབ་ཆུ་ར་མ་ཡོངས་སུ་ཁེངས་འདུག་པས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་སྙམ་པ་བྱུང༌། ལྷ་ཁང་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང་དང༌། མགྲོན་ཆེ། མདའ་དཔོན་བཅས་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བར་ང་ཚོ་ཚང་མས་ཆུ་ཚོད་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་ང་ཚོ་སྔ་རྟིང་མ་ཤོར་བར་འཛོམ་རྒྱུའི་མངགས་ཆ་བྱས།

དེ་ནས་རྟག་བརྟན་ཕོ་བྲང་གི་གཟིམ་ཆུང་རྒྱུན་སྡོད་བྱེད་སར་ལོག་སྟེ་ཇ་བཏུང༌། བག་ལེབ་ཟས་ཏེ་ངང་ཙམ་སྡོད་རིང་རྒྱུན་གྱི་ཉམས་ལེན་འདྲ་བྱས། འོས་མཚམས་ནས་ཅུང་ཟད་སྐྱོ་སྣང་ངང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནང་བའི་གྲྭ་ཆས་ཕུད་དེ། དམག་དཀྱུས་ཀྱི་ཆས་གོས་གྱོན་ནས་ཚོམས་ཆེན་དུ་བསྐྱོད་པར། ཚོམས་ཆེན་ནང་ཉེ་དུས་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་གཅིག་གི་དབང་ཆེན་བྱེད་སྐབས་བཀྲམས་པའི་འཇིགས་བྱེད་བཅུ་གསུམ་མ་དང༌། དཔའ་གཅིག་གི་སྐུ་ཐང་གཉིས་དང༌། མཆོད་རྫས་རྒྱན་འགྲེམས་བྱས་པ་རྣམས་བསྡུ་ལོང་མ་བྱུང་བར་རང་འཇགས་བསྡད་འདུག་ཅིང༌། དབང་བྱེད་སའི་བཞུགས་སྒྲོམ་གདན་ཁྲིའི་སྟེང་བསྡད་དེ། ཤེར་ཕྱིན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་པའི་དཔེ་ཆའི་དབུ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་སྤོབས་པར་བྱོས་ཤིག ཅེས་པའི་བར་ཀློག་སྟེ་དེར་མཚམས་བཞག

དེ་རྗེས་སྒོ་འཕྱོར་སྟེང་གི་གཟིམ་ཆུང་གི་རྟེན་གཙོ་དགེ་བཤེས་དགོན་པ་བའི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན། རྩེ་ཚོམས་ཆེན་ཤར་གྱི་ལྕགས་ཁྲའི་ནང་ནས་གདན་དྲངས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་དྲུང་དུ་ཕྱིན་ནས་སྨོན་ལམ་བཏབ། དེ་རྗེས་སྐས་འཛེག་ནས་བབས་ཏེ་སྒོ་འཕྱོར་མདུན་རྡོ་སྐས་པད་སྤུངས་མར་བབས་ཏེ་ད་ལམ་ཕྱོགས་བསྐྱོད་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབས་པ་དང༌། ཡར་འཛེགས་ཏེ་འདོད་དོན་འགྲུབ་ནས་ཕྱིར་འཁོར་བའི་དམིགས་པ་བྱས་པ་ཡིན།” ཞེས་བཀའ་ཕེབས་པ་ལྟར་དང༌།

དེ་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་གྱི་ཐུགས་དམ་རྟེན་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་བྱིན་རླབས་ཅན་དེ་བསྣམས་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་གི་ཕེབས་སྐས་བབས་ནས་ཕེབས། ཕོ་བྲང་གཟིམ་སྒོ་ནང་མ་དང༌། བར་པར་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་གཉིས་དང་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་བཅས་ཕེབས་སྒུག་ཞུས་བསྡད་པ་ཁོང་ཚོའི་ས་ནས་མེ་མདའ་གཅིག་བཞེས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བསྣམས། མདའ་དཔོན་སྔོན་བསྐྱོད་རྗེས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་སྲུང་དམག་མི་གཉིས་མཉམ་དུ་མདའ་དཔོན་གྱི་རྗེས་རྒྱབ་ཏུ་ཕེབས། མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་དབུ་གཡབ་འོག་དང༌། དབུ་གཡབ་གསང་སྒོའི་ནང་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་དང་སྦྲགས་ཕེབས་སྒུག་ཞུས་ཏེ་བཞུགས་པ་དང་མཇལ་འཛོམས་རྗེས། མཁན་ཚབ། མགྲོན་ཆེ། མདའ་དཔོན་བཅས་མདུན་ཕྱོགས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་དང་སྐུ་སྲུང་དམག་དཀྱུས་རྣམས་སྐུ་སྲུང་བའི་ཚུལ་དུ་རྒྱབ་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས། ནོར་གླིང་ལྕགས་རི་ཕྱི་མའི་ལྷོ་སྒོའི་ནང་ཕེབས་པ་དང༌། མགྲོན་ཆེས་སྒོ་ར་བ་རྣམས་ལ་སྐོར་གཡེང་དུ་ཕེབས་རྒྱུར་གཟིམ་སྒོ་ཕྱེ་དགོས་གསུངས་པར། སྒོ་ར་བ་སེར་སྐྱ་དང༌། མི་མང་གི་སྲུང་དམག སྐུ་སྲུང་དམག་མི་བཅས་ནས་གུས་འདུད་བཅས་གཟིམ་སྒོ་ཕྱེ་བསྟུན་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ནོར་གླིང་ལྕགས་རི་ཕྱི་མའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཕེབས་ཐོན་མཛད།

སྐབས་དེར་ལྷོ་སྒོའི་སྒོ་སྲུང་དུ་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་བཅུ་དང་གཞུང་ཞབས་འགའ་ཤས་བཅས་ཡོད་ཀྱང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་སྤྱན་ཤེལ་ཡང་ཕུད་ནས་དམག་དཀྱུས་གཞན་དང་མཉམ་དུ་སྐུ་སྲུང་པའི་གྲས་སུ་ཕེབས་པར་བརྟེན། སྒོ་སྲུང་བ་མི་སུ་ལའང་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། དེ་ནས་རགས་ཀྱི་འོག་ནས་མར་ཙམ་ཕེབས་པ་དང་ཆུ་ལྷག་ཞིག་ཡོད་པར་ཟམ་པ་སོགས་མེད་པར་ཆུ་ནང་རྡོའི་རྐང་སྟེགས་འཕྲལ་སེལ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དེར་ཕེབས་དུས་སྤྱན་ཤེལ་མ་བཞེས་པས་གསལ་པོ་མ་གཟིགས་པ་མ་ཟད། རྡོ་སྟེགས་དེ་ཚོ་གཏན་པོ་མེད་པས་གྱ་རི་གྱུ་རི་བྱེད་པ། ཕྱག་དཔུང་གི་མེ་མདའ་ལྗིད་ཆེ་བ། ཕེབས་ལམ་བྱེ་མ་དང༌། གྲམ་ཧྲུག སྒང་གཤོང་སྣ་ཚོགས་ཕེབས་བགྲོད་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག མགྲོན་ཆེས་ས་སྲུང་འགོ་འཁྲིད་ཚོར་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུན་རིང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་སྒུག་སྟེ་བཞུགས།

རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ཆུ་ཚོད་ ༩ པ་ཡོལ་ཙམ་ལ་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་གྱི་ལྷོ་སྒོ་ཐོན་ཏེ་ར་མ་སྒང་ཕྱོགས་ཕེབས་ཐོན་གྲུབ་པ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་སོགས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྲུབ་བསྟུན་ནོར་གླིང་གཟིམ་འགག་གི་ནུབ་དབུ་གཡབ་གསང་སྒོའི་འགྲམ་ནས་རླངས་འཁོར་ཆེན་པོ་ཐོག་རས་བཀབ་པའི་ནང་བཞུགས་ནས་ནོར་གླིང་གཞུང་སྒོ་ནས་ཤར་ཕེབས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་གླིང་གའི་ནུབ་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་གི་ཤག་བར་དང༌། དེ་ནས་ཆིབས་པ་དང༌། ཆིབས་པ་མ་ལྡང་པ་རྣམས་ཞབས་ཐང་གིས་གྲུ་ཁར་ཕེབས།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཙང་པོའི་ཆུ་ཁར་ཕེབས་དུས་ཀོ་གྲུ་ཨང་གསར་ཡོད་པའི་ཐོག མཉན་པ་རྣམས་ཕེབས་སྒུག་ཞུས་ཏེ་ཡོད་པས་ཕེབས་ཀོའི་ནང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་མཁན་ཚབ། མགྲོན་ཆེ། མདའ་དཔོན་བཅས་ལྷན་ཕེབས་ཀྱིས་ཆུ་ཕ་རིར་ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་སྐུ་འཁོར་སྔོན་ཕེབས་ཀྱིས་དེར་བཞུགས་ཡོད་པ་མཇལ། སྐབས་དེར་ཆུ་ཁར་བསྟན་སྲུང་དང་བླང་དམག་གི་དམག་སྤྱི་ལི་ཐང་ཀུན་དགའ་བསམ་གཏན་དང༌། ཏྲེ་ཧོར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། སྡེ་དགེ་ཆུ་རྡོ་ཚང་གཞོན་ནུ་དབང་ཕྱུག་ཚེ་རིང་གཙོས་དང་དམག་སུམ་ཅུ་ཙམ་ཡོད་པ་མ་ཟད་བསྟན་སྲུང་དང་དམག་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་རྩེ་དྲུང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེ་རུ་ཡོད་པར་འགོ་འཁྲིད་ཚོས་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་དགྱེས་བཞེས་མཛད། ཀུན་གླིང་ཛ་སག་གིས་ཚ་གུར་གཞིས་ཀ་ནས་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ཆིབས་པ་སོགས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་ཡོད་པ་ལྟར་ཕལ་ཆེ་བས་ཆིབས་རྟ་ཆིབས་ཏེ་ཕེབས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆིབས་པ་དེ་ནི་ཆང་ཁྱིམ་གྱི་ཡིན་པས། གོམ་བགྲོད་བདེ་པོ། ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད་འདུག

ཆིབས་པ་དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གསུངས་གསལ། “ཆིབས་རའི་རྟ་གཡུ་འབྲུག་ལགས་ཟེར་བ་སོགས་མིང་ཆེན་པོ་དེ་ཚོ་ཚིགས་བུབ་རྒྱག་མཁན་ཤ་སྟག་ཡིན། དེ་དུས་ཀྱི་རྟ་དེ་ནི་ཚིགས་བུབ་གཏན་ནས་མེད་པ། རླུང་རྟ་དར་པོ། ཡག་པོ་ཞིག་འདུག སྙིང་རྗེ་རྟ་དེ་རྗེས་སུ་འབུམ་སྡེ་ལར་བཞག་པ་རེད། རི་ལིའི་ནང་ཁག་པོ་རེད་མ་གཏོགས་དྷ་སར་བླངས་ཏེ་རྒས་གསོ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡོད།” ཅེས་ཕེབས་པ་ལྟར་ཆིབས་པ་དེར་ཐུགས་མཉེས་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

དེའི་སྐོར་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་༢༥ཉིན་ཨ་སམ་གསར་ཤོག་ནང་ཐོན་གསལ་ལྟར་ན། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཆིབས་རྟ་གཉིས་པོ་དེ། འབུམ་སྡེ་ལ་དང༌། རྟ་དབང་མངའ་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་ཊར་སིང་ལ་ཕེབས་བསུའི་གྲ་སྒྲིག་ལེགས་པར་གནང་བར་བརྟེན། མཛའ་བརྩེའི་ཐུགས་རྗེ་ལེགས་འབུལ་ཆེད་གསོལ་རས་གནང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ནས་མོན་རྟ་དབང་དང༌། འབུམ་སྡེ་ལ་བར་རྟ་དེ་གཉིས་སྟེང་ཆིབས་ནས་ཕེབས་པ་ཞིག་རེད། ར་མ་སྒང་གྲུ་བརྒལ་ནས་ཐོག་མར་རྒྱང་གྲགས་ཁ་ཤས་རིང་ཉེན་ཁ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཡིན། གཙང་པོའི་ཉེ་འགྲམ་རིའི་འདབས་ནས་རྡོ་ཧྲུག་གི་གང་བའི་བགྲོད་ལམ་ཕྲ་མོ་ཞིག་ལས་མེད། གཙང་ཆུའི་བྱང་ཕྱོགས་ཐག་ཉེར་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དང༌། སྨན་ཁང༌། བདུན་གཅིག་ཞིང་ར་སོགས་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་པའི་གློག་བཞུ་རྣམས་ཁྲ་ལམ་མེར་མཐོང་བ་དང༌། གཙང་པོའི་ཁ་འགྲམ་རགས་ཁར་རྒྱ་དམག་ཉེན་སྲུང་རེ་གཉིས་རྒྱུན་འཇོག་བྱེད་མུས་ལྟར་མུན་ནག་ནང་ཁོང་ཚོའི་དམག་མི་སོགས་ཇི་ཡོད་ཚོད་དཔག་མི་ཐུབ་ན་ཡང༌། ཁོང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། ད་དུང་དེ་ལས་ཉེན་ཁ་ཆེ་བ་གླིང་ལྷག་ཆུང་ངུ་ཞིག་གི་འགྲམ་ཟུར་ནས་ཕེབས་དགོས་པས་གླིང་ལྷག་དེར་རྣམ་ཀུན་རྒྱ་མིས་མཚན་མོ་ཡང་རླངས་འཁོར་ཆེ་གྲས་བཏང་སྟེ་རྡོ་ཧྲུག་དབོར་འདྲེན་བྱེད་ས་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། གལ་ཏེ་རླངས་འཁོར་དེ་འདྲ་ཡོང་སྐབས་འཁེལ་ན་དེའི་གློག་བཞུའི་འོད་སྣང་གིས་ལམ་སང་མཐོང་ངེས། སྐབས་ཤིག་རྟ་ལམ་ནོར་ནས་ཡང་བསྐྱར་ཕྱིར་ལོག་གནང་དགོས་པ་ཡང་བྱུང༌། རྟའི་རྨིག་ལྕགས་རྡོ་ཧྲུག་ལ་འཁེལ་སྐབས་སྒྲ་སྐད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་རྒྱ་དམག་ནས་ཚོར་ཉེན་བྱུང་ཡང༌། སྟབས་ལེགས་ཤིག་ལ་གཙང་པོའི་ཆུ་སྐད་དེ་ཡང་གྲམ་ཆུ་ཁ་ཞེང་ཆེ་སར་སྒྲ་སྐད་ཇེ་ཆེར་གྱུར་འདུག ཆིབས་རགས་མྱུར་མགྱོགས་ཀྱིས་ཕེབས་པས་རྒྱ་དམག་ནས་ཤེས་ཚོར་གང་ཡང་བྱུང་ཚོད་མི་འདུག

དེའི་གཤམ་ཆར་གཙང་ཆུ་གཏིང་ཟབ་མེད་པའི་ཐོག དཔྱིད་དུས་ལ་སོང་བས་ཆུ་ཆུང་བའི་སྐབས་དང༌། ལྷག་པར་ཁ་ཞེང་ཆེ་སར་རླངས་འཁོར་བརྒལ་བགྲོད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོད་འདུག གལ་ཏེ་རྒྱ་དམག་གི་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་ན། ཕར་ཕྱོགས་ནས་རླངས་འཁོར་བཏང་སྟེ་བཀག་འགོག་དང༌། རྗེས་འདེད་བྱེད་ས་ཡོད་པར་བརྟེན་ཁུལ་དེར་ལས་བྱེད་པ་གཅིག་དང༌། དམག་མི་གང་འཚམས་སྐུའི་རྒྱབ་སྲུང་དུ་བསྡད།

ཆིབས་རགས་རྣམས་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་དེ་ཕྱོགས་ཤར་ཕེབས་གནང༌། དེ་ནས་གང་འཚམས་ཤིག་རིང་སེམས་ཅན་གྱི་སྐད་སྒྲ་དང༌། གྲོང་ཁྱིམ་གང་ཡང་མེད་ཅིང༌། ལམ་འཕྲང་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་བརྒྱུད་ནག་ཁུང་ནང་ནུབ་ངོས་སུ་ཕེབས་པར་ཉ་གསེབ་ལ་ཞེས་བྱེ་ལ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པས་དེའི་རི་སྣ་གཙང་ཆུའི་ཁ་བར་ཡོད་པའི་སྣེར་སྔར་བོད་སིལ་མའི་སྐབས་སྣེའུ་དཔོན་མོ་ཨ་རྫོང་བུ་འཁྲིད་ཀྱི་རྫོང་ཁང་གི་ཁང་ཤུལ་ད་ལྟ་ཡང་ཡོད།

བྱེ་ལ་ཆུང་ཆུང་དེའི་གཤམ་དུ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཞོལ་པར་ཁང་གི་ཚོགས་འདུ་དང༌། ནོར་གླིང་བཀའ་བཀོད་ཁང་སོ་སོར་སྩལ་རྒྱུའི་བཀའ་ཡིག་ཁག་གཉིས་བཀའ་དགོངས་ལྟར་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རྩེ་དྲུང་བསྟན་པ་བཟོད་པར་རྩིས་སྤྲོད་ཐོག་བཀའ་ཡིག་འདི་གཉིས་ནོར་གླིང་བཀའ་བཀོད་ཁང་དུ་འབུལ་བར་ཕྱིར་ལོག་བསྐྱོད་དགོས་མངགས་ཆ་གནང་བ་བཞིན། རྩེ་དྲུང་བསྟན་པ་བཟོད་པ་སྣེའུ་ནས་ཕྱིར་ལོག་གིས་ཕྱི་ཚེས་ ༡༨ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་བཀའ་ཡིག་གཉིས་ནོར་གླིང་བཀའ་བཀོད་ཁང་དུ་རྩིས་འབུལ་ཞུས། བཀའ་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་དོན་སྙིང་པོར། ྋགོང་ས་མཆོག་རེ་ཞིག་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་ཉེན་གཡོལ་དུ་མ་ཕེབས་མཐུ་མེད་བྱུང་སྐོར་དང༌། ལྷ་སར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གཙོ་འགན་སྲིད་ཚབ་ཟུར་པ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་དང༌། མཁན་ཆེ་སྨིན་སྦུག་ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་པོ་ཅན་ཐུན་མོང་ནས་བླངས་ཏེ་རྒྱ་ཕྱོགས་ལ་ཕར་རྒོལ་དྲག་ཟིང་མ་ཡིན་པར། བོད་རྒྱའི་འགལ་རྐྱེན་ཞི་མོལ་གྱི་ཐོག་ནས་སེལ་ཐབས་དགོས་པ། ྋགོང་ས་མཆོག་རེ་ཞིག་ལྷོ་ཁའི་ས་གནས་འོས་འགབ་ཏུ་བཅའ་བཞུགས་གནང་རྩིས་ལ་ཕན་ཚུན་གནས་འབྲེལ་རིམ་བཞིན་བགྱིས་འཐུས་ཞེས་སོགས་འཁོད་ཡོད་པ་ལྟར། བཀའ་ཡིག་དེ་ཉིན་དེ་གའི་དགོང་དྲོ་ནོར་གླིང་དང༌། བཀའ་བཀོད་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པར་ཕུལ་འབྱོར་བྱུང་དོན། སང་བོད་ཚེས་ ༩ ཉིན་ཞོལ་དཔར་ཁང་གི་ཚོགས་འཐུས་རྣམས་དང༌། ནོར་གླིང་ཁུལ་གྱི་མཛད་གཙོ་རྣམ་པ་བཅས་ལྷན་འཛོམས་ཐོག་བཀའ་ཡིག་བརྒྱུད་བསྒྲགས་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་གནང་བར། ད་ལྟ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གྲུབ་ཙམ་ལ་བརྟེན་རྒྱ་མིས་ལམ་སང་ཤེས་ཚོར་བྱུང་ན་སྐུ་ཕྱྭའི་ཉེན་འགན་བཟོད་མིན་གྱིས་ཉིན་གསུམ་ཕྱི་འགྱངས་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཞིང༌། ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་གསང་རྒྱའི་ཆེད། སང་གནངས་ཡན་ཀོང་དང༌། ཞག་དུས་ངན་པ་སོགས་ཚེས་ཆ་མི་ལེགས་པས་ཉིན་གསུམ་རྗེས་སླར་ཡང་བཀའ་བཀོད་ཁང་དུ་ཚོགས་འདུ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ལས། ཆིབས་སྒྱུར་སྐོར་གང་ཡང་གསུངས་མེད། བོད་ཚེས་ ༡༠ ཞོགས་པ་རྒྱ་མིས་ཚུར་རྒོལ་གྱི་མེ་སྒྱོགས་དང་པོ་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ཕྱོགས་སུ་བརྒྱབས་ཡོད།

ཐོ་རེངས་ཆུ་ཚོད་ ༣ ཙམ་ལ་གནམ་གཤིས་ཧ་ཅང་གྲང་བ་དང༌། ཕེབས་ལམ་རྡོ་ཟེགས་དང༌། བྱེ་མའི་ནང་མཚན་འགྲུལ་གནང་དགོས་བྱུང་བས་དེ་ཁུལ་གང་འགབ་ཞིག་ལ་སྐུ་ངལ་ཕྲན་བུ་གསོ་བ་གནང་རྒྱུ་བྱུང་ན་ཞེས་བཀའ་ཕེབས་ལྟར། མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷས་བཞུགས་ཡུལ་འོས་པ་ཞིག་འཚོལ་བར་སྔོན་ཕེབས་སྐབས་ཚེ་སྨོན་གླིང་གི་འཛིན་ཁོངས་ཡིན་པའི་རྣམ་རྒྱལ་སྒང་གཞིས་ཟེར་བར་སྟག་བྲག་ཛ་སག་དང༌། མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ་གཉིས་ནས་དོ་ནུབ་འདིར་སྐུ་མགྲོན་གལ་ཆེ་ཞིག་ཕེབས་རྒྱུར་བཞུགས་སྒྲིག་ཞུ་དགོས་སྔོན་མངགས་འདུག་པ་ལྟར། གསོལ་ཚ་ལྟ་བུ་གོ་སྒྲིག་ཞུས་འདུག་པར་བརྟེན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དེར་གདན་ཞུས་ཐོག གསོལ་ཇ་བཞེས། ཆུ་ཚོད་གཅིག་ལྷག་ཙམ་རིང་གཟིམ་མནལ་སྐུ་ངལ་གསོ་བཞུགས་མཛད།

དེ་ནི་ནོར་གླིང་ནས་ཕེབས་ཐོན་རྗེས་སྐུ་ངལ་གནང་སའི་གྲོང་ཁྱིམ་དང་པོ་དེ་ཡིན། བསྟན་སྲུང་དམག་ཁོངས་ནས་དབང་ཕྱུག་ཚེ་རིང་རང་འོག་རྟ་དམག་མཉམ་འཁྲིད་གཙང་པོའི་བྱང་ཕྱོགས་སྙེ་ཐང་བརྒྱུད་དགྲ་ཟླ་འགོག་སྲུང་དུ་བསྐྱོད་ཅིང༌། དང་དམག་ཚོ་ཁག་གཅིག་གིས་ཕེབས་ལམ་སྲུང་འགན་ཁུར།

རྣམ་རྒྱལ་སྒང་གཞིས་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་སྙེ་མདར་ཕེབས་དུས་ནམ་ལངས་པ་དང་དུས་མཉམ་ཞིང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཞབས་ཐང་ལ་ཕེབས་པས་སྐབས་དེར་གྲོང་གསེབ་པ་ཁལ་བོང་འདེད་མཁན་འགའ་ཤས་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་འདུག་པ་དང་མཉམ་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཁོང་ཚོར་བཀའ་འདྲི་གནང་དོན། “ཁྱོད་ཚོ་གང་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་”གསུངས་པར། བོང་འདེད་ཚོས་”ང་ཚོ་ལྷ་སར་འབྲུ་དོས་དབོར་འདྲེན་དུ་ཁལ་མ་འཕྲལ་དུ་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་རྒྱ་ཕེབས་ཏེ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཡང༌། ལྷ་སར་ཟང་ཟིང་བྱུང་བ་རེད།” ཅེས་ར་མ་སྒང་གྲུ་ཁ་ནས་གཏོང་གི་མི་འདུག བྱས་ཙང་ང་ཚོ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་ཡིན་ཞུས། དེའི་ནང་ན་གཞོན་ལོ་ ༡༨ ཡིན་ཟེར་བ་ཞིག་འདུག་པ་དེའི་ཕྲག་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕྱག་བཞག་གནང་སྟེ་རྒྱུན་རིང་ཞབས་ཐང་དུ་ཕེབས་ཏེ་བཀའ་འདྲི་མང་པོ་གནང༌། གྲོང་གསེབ་པ་བོང་འདེད་དེ་ཚོའི་སྣང་བར་འགྲུལ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། ྋགོང་ས་མཆོག་ཡིན་པ་སུ་ལའང་དོགས་པ་ཙམ་བྱུང་མི་འདུག

སྙེ་མདའི་ལུང་པ་དེའི་ཕུར་ཤུག་གསེབ་ཅེས་ཨ་ནེའི་དགོན་པ་གཅིག་ཡོད། མདར་འུ་ཞང་རྡོ་དཔེ་མེད་ལྷ་ཁང་ཞེས་པ་སྔར་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་དུས་གསར་བཞེངས་གནང་བའི་བཀོད་ལེགས་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད་འདུག་ཀྱང༌། བོད་སིལ་བུར་གྱུར་རྗེས་རིམ་ཉམས་ཀྱི་དེང་དུས་ཆགས་ཤུལ་ལྷ་ཁང་ཆུང་ངུ་ཙམ་ལས་མེད། འོན་ཀྱང་ས་གནས་དེར་བྱེ་མ་བསྔོགས་དུས་རྡོ་བརྐོས་བརྒྱབ་པ་དང༌། རྡོ་རིང་ཆག་རྡོ་བཅས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད།

བོད་ཚེས་༩ཕྱི་ཚེས་༡༨སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་༨ཙམ་ལ་བྱེ་ལའི་རི་གཤམ་དུ་ཕེབས་སྐབས་སྟག་བྲག་ཛ་སག་བསྟན་པ་མཐར་ཕྱིན་གྱིས་ཆིབས་དྲེལ་གཅིག་ཐོག་གཟིམ་འཇོ་དང༌། གསོལ་ཞིབ་ལྗགས་སྨིན། གསོལ་དཀྲུམ་སྐམ་པོ་བཅས་ཕུལ། དེ་དུས་སྔ་དྲོ་ཞོགས་ཇ་བཞེས་རྒྱུར་བརྟེན་ཚང་མས་བྲེལ་འཚབ་ཀྱི་མེ་ཤིང་བཙལ་ཏེ་གསོལ་ཇ་བཀོལ་བས་འཁོལ་བ་དང་རི་རྩེར་ཉི་མ་ཤར་ཙམ་རེད་འདུག་ཀྱང༌། ད་དུང་གྲང་ངར་ཆེ་བའི་ཐོག་ལ་ལྷགས་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱབས་པས་ཞལ་དཀར་ནང་གི་གསོལ་ཞིབ་ཕྱེད་ཙམ་ལྷགས་པས་འཁྱེར་བ་དང༌། གསོལ་ཇ་གྲང་མོར་འགྲོ་བ་སོགས་ཧ་ཅང་སྐུ་བསིལ་པོ་ཞིག་བྱུང༌།

ས་གནས་དེར་ཤེལ་གྲོང་ཁུལ་སྡོད་པ་མིང་བཀྲ་ཤིས་ནོར་བུ་ཟེར་བས་ྋགོང་ས་མཆོག་འདི་གར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་གི་ཡོད་སྐད་ཐོས་པ་དང༌། རང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་གཅེས་གསོ་བྱས་པའི་རྟ་ཕོ་གྲོ་དཀར་སྒ་ཆས་དང་བཅས་པ་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཤིང༌། ཁོ་པར་མཇལ་ཁ་ཡང་གནང༌། བཀྲ་ཤིས་ནོར་བུ་ནི་དེ་སྔ་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་ནོར་གླིང་ཆིབས་རར་ཆིབས་གཡོག་ཞབས་ཞུ་ལོ་མང་ཞུ་མྱོང་བའི་མི་རྒན་ཞིག་ཡིན་འདུག སྐུ་འཁོར་རྣམ་པས་”ཆིབས་རྟ་གྲོ་དཀར་ཕུལ་བ་དང༌། མིང་བཀྲ་ཤིས་ནོར་བུ་ཡིན་པར་མ་འགྲིགས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྟགས་རྟེན་རེད་”ཅེས་ཕན་ཚུན་གླེང་མོལ་གནང༌།

དེ་ནས་ཕེབས་རྩིས་གནང་སྐབས། ཆིབས་པ་འབུལ་མཁན་མི་རྒན་བཀྲ་ཤིས་ནོར་བུས་བྱེ་ལ་ཕེབས་ལམ་བདེ་ཡང༌། དེར་ཕེབས་རྒྱུ་མེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་བྱེ་ལར་ལོ་ལྟར་ཟླ་ ༢ ནང་ཚོགས་མཆོད་གྲོལ་རྗེས་བསམ་ཡས་ཀྱི་གླུད་འགོང་ལ་དེ་ནས་འགྲོ་གི་ཡོད་ཙང་དེར་ཕེབས་རྒྱུ་མི་འདུག ལུམ་པ་ལ་ཕེབས་ལམ་རྩུབ་པ་དང༌། ལམ་ཐག་ཕྲན་བུ་རིང་ཀྱང་དེར་ཕེབས་ན་ལེགས་ཞུས་པར་བརྟེན་མི་རྒན་གྱི་ལམ་སྟོན་ལྟར་ལུམ་པ་ལར་ཕེབས།

ལ་གཤམ་དུ་ཕེབས་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཆིབས་འཁྲིད་བརྒྱ་དཔོན་སྐལ་བཟང་དགྲ་འདུལ་མདུན་དུ་ཡོད་པའི་ནག་རྡོག་རྡོག་དེ་གང་རེད་ཅེས་བཀའ་ཕེབས་པར། སྐལ་དགྲ་རྟ་ལས་བབས་ཏེ་བལྟ་དུས་རྩ་རམ་པ་ཡིན་འདུག་པས་རྩ་རམ་པ་རེད་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”ཚེའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་རེད་”ཅེས་བཀའ་གནང༌།

དེ་མུར་ལ་འཛེགས་ཕེབས་པས་ལ་དེར་བྱེ་མ་དང༌། རྡོ་ཟེགས་འདྲེས་པའི་ཕེབས་ལམ་རྩུབ་པས་ཕེབས་བགྲོད་ཧ་ཅང་དཀའ་བའི་ཐོག རྟ་དྲེལ་རྣམས་འགྲུལ་ལམ་རིང་པོ་འར་བསྐྱོད་བྱ་དགོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དལ་བགྲོད་མ་གཏོགས་ཐུབ་མིན་བྱུང་ཙང༌། ཚང་མ་ཆིབས་པ་བཤོལ་ཏེ་ཞབས་ཐང་མར་ཕེབས་ཏེ་རྟ་དྲེལ་ལ་བཟོ་ཁྱད་མཛད། ལ་རྩེར་ཕེབས་པ་དང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་ཆིབས་ཞབས་ཚང་མས་ལྷ་ལྡན་ཕྱོགས་སུ་ཞལ་ཕྱོགས་ནས་ཐུགས་སྨོན་གནང༌། ལ་རྩེ་དེ་ནས་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཟིགས་དུས། སྐྱིད་ཆུ་དང༌། གཙང་ཆུ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འགྲིལ་ནས་ནུབ་ངོས་ནས། ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱུགས་འགྲོ་བའི་ཡར་ལུང་གཙང་པོ་དེ་གསལ་པོར་གཟིགས་པས་ཡུལ་གྱི་མཛེས་རྒྱན་འདྲ་བར་སྣང༌།

སྤྱིར་ལ་ལམ་གང་ཅིར་གྱེན་བགྲོད་དཀའ་ལ་ཐུར་བསྐྱོད་བདེ་བ་ཡོད་ཀྱང༌། ལ་དེར་བྱེ་མ་རྡོ་ཟེགས་འདྲེས་པའི་ཐོག སྐབས་རེ་བྱེ་མ་ཧ་ཅང་མཐུག་པོ་ཡོད་པར་གོམ་བགྲོད་གནང་རྒྱུར་སྐུ་ངལ་ཆེ་ཙམ་བྱུང༌། ལུམ་པ་ལར་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་བཞི་ཙམ་ཕེབས་འགོར་བྱུང་འདུག

ལ་གཤམ་ནས་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་ཕེབས་ན་བན་རྩ་གྲུ་ཁར་འབྱོར། དེའི་བར་ཕེབས་ལམ་ཐང་གཤོང་དུ་ཕེབས་དུས་གློ་བུར་ཐལ་རླུང་ཆེན་པོ་བརྒྱབས་སྟེ་ཕན་ཚུན་ཉེ་སར་མི་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་བྱུང་ནས་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། དེ་ཕྱོགས་གཙང་ཆུ་བརྒལ་ཡུལ་བདེ་བ་དེ་རང་ལས་མེད་པས། གལ་སྲིད་རྒྱ་མི་ཕར་ཕྱོགས་སུ་སླེབས་འབྱོར་བྱུང་ན་ཡང་ཉེན་ཁ་དེར་འཛེམས་ཟོན་བྱེད་ཐབས་བྲལ་བ་ཡིན།

འོན་ཀྱང་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྩེད་ཐང་སྒང་ཕུག་མ་གཏོགས་རྒྱ་མི་མེད་པས་ཉེན་དོགས་གང་ཡང་མེད། རིམ་གྱིས་གནམ་གཤིས་ཇེ་ལེགས་སུ་གྱུར། དྭངས་ཤིང་སྔོ་བའི་ཆུ་ཆེན་དེའི་ཕ་རིར་ཕེབས་བསུ་ཞུ་མཁན་མི་མང་པོ་ཞིག་ཕེབས་སྒུག་ཞུ་བཞིན་གནས། སྐུ་འཁོར་རྣམས་གྲུ་ཤན་ལ་བཞུགས་ཏེ་ཐག་ཉེ་སར་ཕེབས་དུས་མི་ཚོགས་དེའི་ནང་ཁམས་དམག་དང༌། གྲོང་གསེབ་པ་གྱོན་གོས་ལྭ་བ་དཀར་པོ་དང༌། རྒྱ་ཚོས་གྱོན་པ་དཔུང་རྟགས་སེར་པོ་བརྒྱབ་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ནི་རང་འགུལ་དྭང་བླངས་དམག་ཁོངས་ཞུགས་པའི་གྲས་ཡིན་འདུག གྲུ་ནང་ནས་ས་ཐོག་ཏུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་མི་མང་དེ་ཚོས་ཧ་ཅང་བློ་སེམས་སྐྱོ་བའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་ཅིང༌། ལ་ལས་མཆི་མ་འདོན་བཞིན་མཆིས། ལྷོ་ཁུལ་གྱི་གྲོང་གསེབ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པ་དང༌། གྲོང་གསེབ་དེར་དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་ཞི་བ་དང༌། མཛའ་མཐུན་དུ་ཅི་བདེར་འཚོ་བ་དེ་དག་ད་ཆ་འཇིགས་སྐྲག་དང་ཉེན་ཁའི་ནང་ཚུད་བཞིན་ཡོད་ན་ཡང༌། དེར་ཡོད་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཚང་མ་བློ་སྤོབས་དང༌། རང་སྲོག་བློས་བཏང་གིས་བསྟན་སྲིད་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོར་ཐོན་འདུག

དེ་ནུབ་བཞུགས་ཡུལ་སྐྱིད་གཤོངས་ར་སྨད་དགོན་དུ་གནང་རྒྱུ་ལྟར་དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ལྔ་དང་ཕྱེད་ཙམ་ལ་ར་སྨད་དགོན་དུ་ཕེབས། བཞུགས་ཞག་དང་པོ་དེ་ར་སྨད་དགོན་དུ་གནང༌། ཆིབས་ཞབས་རྗེས་མ་རྣམས་ཀྱང་དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་དགུ་པ་ཙམ་ལ་འབྱོར་འཛོམས་བྱུང༌།

ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་ལས། “ངོས་ཀྱིས་རྭ་སྨད་དགོན་ནས་བྲེལ་ཟིང་ངང་ལམ་སང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་ཕུལ་བའི་ནང་དོན། ངོས་རང་རྒྱ་གར་དུ་བྲོས་བྱོལ་ལ་བསྐྱོད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། སྐུ་ཉིད་ཀྱང་གལ་སྲིད་རྒྱ་གར་དུ་བྲོས་བྱོལ་ལ་ཕེབས་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་ཞལ་མཇལ་མཉམ་འཛོམས་ཡོང་ངེས་རེད། ངོས་ལ་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་དགུན་དཀྱིལ་ལོ་གསར་མ་རན་གོང་དུ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་འཚམས་འདྲི་དང་མཉམ་ཟུར་དུ་གསང་བའི་ཡིག་ཆུང་ཞིག་འབྱོར་བ་ནས་བཟུང་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། ཟུར་བསྲིངས་གསང་བའི་ཡིག་ཆུང་ནང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་དོན། ད་ཆ་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་ནང་གནས་སྟངས་ཇེ་སྡུག་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག འདི་འདྲ་སོང་བར་བརྟེན་ང་ཚོས་མ་འོངས་པའི་ཆེད་ཐབས་ལམ་སྲིད་བྱུས་གསར་པ་ཞིག་བསྐྲུན་དགོས་ངེས་ཅན་རེད། ནང་དོན་འདི་ནི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱ་མིའི་བྲན་གཡོག་འོག་ཡུན་རིང་བཞུགས་འདོད་མེད་པའི་མངོན་བརྡ་དང་པོ་ཞིག་བསྟན་གནང་མཛད་ཅིང༌། གང་ལྟར་བློ་ཕམ་འོས་པ་ཞིག་ལ། ངོས་ཀྱི་ཡི་གེ་དེ་ཕྱག་ཏུ་མ་སོན་པར་མཐའ་མ་ཁོངས་བོད་དུ་ལུས་པ་རེད།”22 ཅེས་འཁོད།

དེ་ནས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་གསུམ་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ། ཛ་སག་ཀུན་གླིང༌། མཁན་མགྲོན་ཕ་ལྷ། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་བཅས་ལྷན་ཚོགས་གནང་སྟེ་སྐུ་སྲུང་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་བསྐྱར་དུ་གྲོས་བསྡུར་སྙིང་པོར་སྐུ་སྲུང་ནང་མ་དེ་ཀ་དང་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ནས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། བར་མ་དེ་ཁ་དང་གྲ་བཞི་དམག་མི་ནས་ཞུ་རྒྱུ། ཕྱི་མ་དེ་བསྟན་སྲུང་དང་བླང་དམག་མིས་ཞུ་དགོས་པའི་བཀོད་སྒྲིག་བྱས།

སང་ཉིན་ནས་ཕེབས་ཕྱོགས་གོ་བསྡུར་གནང་སྐབས་ཕེབས་ཡུལ་རྒྱ་འབྲུག་ས་ཆར་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ན་ས་མཚམས་ནས་ཇི་བརྗོད་མ་ངེས་པའི་སྐོར་བཀའ་མོལ་བྱུང་བར་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷས་དེ་སྐོར་སྔོན་དུ་ལྷ་སར་བདེ་སྐྱིད་གླིང་ཁར་རྒྱ་གར་ཚོང་དོན་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་བཀའ་མོལ་ཞུས་ཏེ་ས་གནས་གཏན་འཁེལ་བྱུང་མཚམས་བཀའ་ལན་འབུལ་རྒྱུ་ཟིན་ལུགས་གསུངས་པར་ཚང་མ་ཐུགས་བདེ་བྱུང༌།

དེ་ཡང༌། ནོར་གླིང་ནས་ང་ཚོ་ཕེབས་ཐོན་མ་གནང་གོང་བདེ་སྐྱིད་གླིང་གར་རྒྱ་གར་སྐུ་ཚབ་ཅི་པར་(Chibber)སར་ངས་བཀྲས་ཁང་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་དཔལ་བཏང་སྟེ། ད་ལྟ་ལྷ་སའི་ནང་རྒྱ་བོད་དབར་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་གང་འདྲ་ཐུག་ཡོད་པ་ཅི་པར་(Chibber)ཁྱེད་རང་གིས་མཁྱེན་གསལ་རེད། གནས་ཚུལ་དེ་འདྲའི་བབས་ཀྱིས་གཅིག་བྱས་ན། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་དགོས་ཡོང་སྲིད། དེའི་བར་ལ་ང་ཚོས་རྒྱ་མིར་བཀའ་མོལ་གནང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། གལ་ཏེ་མ་འགྲིག་ན་ང་ཚོ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཡུལ་རྒྱ་གར་མ་གཏོགས་མེད། ཁྱེད་རང་གིས་དེ་དོན་ལྟར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ནན་ཏན་ཞུ་རོགས་གནང་ཞེས་ཞུ་མངགས་གནང་འདུག23

བཀའ་ཤག་ནས་བཀའ་བློན་ང་ཕོད་དང༌། བསམ་ཕོར་ངེད་ཅག་རྣམས་རང་དབང་གི་དོན་དུ་བསམ་ཕྱོགས་གཅིག་མཐུན་ཡིན་སྟབས་རྣམ་པ་གཉིས་ནས་རང་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་བདེ་དོན་དུ་གྲོགས་ཕན་གང་ཐུབ་གནང་དགོས་ཞེས་པའི་ཕྱག་བྲིས་རེ་དང༌། དེ་མཚུངས་དིང་རི་ཅ་དང་དམག་སྒར་འཕྲལ་དུ་རྒྱལ་རྩེར་ས་སྲུང་དང༌། གཞིས་རྩེ་ག་དང་དམག་སྒར་དང༌། རྒྱལ་རྩེ་ང་དང་དམག་སྒར་འཕྲལ་དུ་ྋརྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བཅར་དགོས་པ། བྱང་སྤྱི་སྦྲེལ་པོར་ས་གནས་ཡས་མས་ལ་སྲུང་འདོམས་ཞུ་སྒོའི་བཀའ་རྒྱ་རེ་བཅས་བང་མི་ཆེད་བརྫོང་གདོང་གཏོང་གནང་མཛད། སྐབས་དེར་བཀའ་ཤག་ནས་ལྷོ་ནུབ་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་འདོམས་དམག་སྤྱི་ཛ་སག་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་ལ་ཕྱག་འཁྱེར་དང་སྦྲགས་བསྐོ་གཞག་གནང༌།

སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་དང༌། མདའ་དཔོན་མདོ་མཁར་སྲས་གཉིས་ནས་སྐུའི་རྒྱབ་སྲུང་ཞུ་དགོས་པ་ལྟར། སྐབས་དེར་ཉེན་འགན་ཡོད་པའི་ས་གནས་རྡོ་རྗེ་བྲག་གྲུ་ཁར་རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་དང༌། དམག་མི་སུམ་ཅུ་ཙམ་དང༌། གྲ་ནང་མདའ་མོན་གྲུ་ཁའི་སྲུང་ཆར་མདོ་མཁར་སྲས་དང་དམག་མི་སུམ་ཅུ་སྐོར་བཅས་འཕྲལ་བརྫོང་གནང༌།

ར་སྨད་དགོན་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཕྱོགས་ཐད་ཚོ་ཆུང་ཁག་བགོས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ན་བཟའ་ཕྱུ་ཆེན་དཀྱུས་ཆས་བཞེས་མུས་ལྟར་སྟོན་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ཀྱིས་ཕེབས་རྒྱུ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་སྐུ་འཁོར་བཅས་ཚོ་ཁག་སོ་སོ་བྱས་ཏེ་ཕེབས་རྒྱུ། ཀ་དང་སྐུ་སྲུང་དམག་དང༌། ཁ་དང་གྲ་བཞི་དམག་བསྡོམས་དམག་མི་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར། དང་བླང་དམག་མི་བརྒྱ་སྐོར་བཅས་ནས་གོང་གི་འཆར་དོན་ལྟར་བསྐྱོད་རྒྱུ་བྱས།

ཕྱི་ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ར་སྨད་དགོན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིན་དགུང་ཙམ་ལ་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས་པར། ཞལ་མཇལ་ཞུ་མི་དང༌། སེར་ཕྲེང་ཞུ་མི་སོགས་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོ་ཆུང་གང་གི་ནང་ཕེབས་མིན་མ་ཤེས་པའི་མུར་ལྕེ་བདེ་ཞོལ་གྲོང་ཚོའི་ནུབ་ངོས་རྡོ་ཕུད་ཆོས་འཁོར་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྟེ་བཞུགས་ཞག་གཉིས་པ་དེར་མཛད། ལྕེ་བདེ་ཞོལ་གྲོང་ཚོ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ལག་རྩལ་སྣམ་བུའི་ཐོན་ཁུངས་ཆེ་ཤོས་དང༌། སྤུས་དག་ཤོས་ཡིན་པ་མ་ཟད། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མནབ་རྒྱུ་སྤུ་ཕྲུག་དང༌། ཐེར་མ་སོགས་ཡུལ་ཚོ་འདི་ནས་འཐག་འབུལ་དགོས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་སྣམ་བུ་ཐིག་རིས་ཚོན་མདོག་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས། སྣམ་སྤུ་ཕྲུག་དང༌། པང་གདན་སྤུས་དག་སོགས་སྣམ་བུའི་ཐོན་ཁུངས་ཆེ་ཤོས་ཡོད་པའི་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་ལྷོ་ཁུལ་གྲོང་ཚོ་ཞིག་ཡིན།

ལྕེ་བདེ་ཞོལ་རྡོ་ཕུད་ཆོས་འཁོར་དགོན་ནས་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་དང༌། ཆུ་སྒང་འགོ་དམངས་སོ་སོར་ྋསྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་རེ་སྩལ་བ་འདི་ལྟར།

“ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་མཚོན་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་འགོ་གཙོ་ཐུན་མོང་ལ། ཆེད་དོན། ད་ལམ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་འགོ་དམངས་ཐུན་མོང་ལ་གནས་ཚུལ་ཞིབ་སོང་ལྟར། ཁྱེད་རང་རྣམས་ནས་ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས་ྋརྒྱལ་བསྟན་རིན་པོ་ཆེ་གཅེས་འཛིན་གྱི་ལྷག་བསམ་ངལ་བ་ལྷུར་ལེན་བགྱིས་མུས་ཡིད་སྤྲོ་ཆེ་བས་ད་དུང་ཞིབ་ཆ་རྗེས་འཕྲོད་ཡོང་རྒྱུར། དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ་བསམ་པ་གྲུ་ནང་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་བོད་དང་བོད་ཆེན་པོའི་ལྗོངས་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་དང༌། བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་བྱེའི་བདེ་དོན་སླད་ལྷག་བསམ་འཁུར་བརྩོན་སྔར་བཞིན་གཡོ་མེད་དགོས་རྒྱུ་དང༌། འདི་ནས་ཀྱང་བོད་ལྗོངས་སྤྱི་དོན་དགེ་མཚན་རླབས་སུ་ཆེ་བའི་བློ་རྩལ་ཐབས་བྱུས་སྙིང་བཅངས་བགྱི་འཐུས་བཅས་དེ་དོན་ཡིད་འདོམས་ཀྱིས། ས་ཕག་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༠ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༩ བཟང་པོར་བྲིས།” ཞེས་དང༌།

“ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་དམག་དཔུང་འགོ་འདོམས་དང༌། དམག་བྱིངས་བཅས་ཐུན་མོང་ལ། ཆེད་དོན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོ་བོད་འདི་རྒྱ་ནག་གི་འོག་ཏུ་དབང་མེད་སྡོད་དགོས་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་ད་བར་ངོས་དང༌། བོད་མི་དམངས་ཡོངས་ནས་མཐུན་ལམ་གང་ཡོང་བྱས་རུང༌། བོད་འབྱོར་རྒྱ་ནག་གི་ཞི་དྲག་དཔོན་དམག་ནས་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེ་བཞིན་བཙན་གནོན་ཇེ་ཆེ་དང༌། ལྷག་པར་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་དགྲར་བཟུང་སྟེ་མདོར་ན་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལའང་ལོག་རྟོག་སྐུར་འདེབས་ངན་སྨྲས་ཚོད་མེད་ཀྱི་ཚགས་པར་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་རྐྱེན་བོད་མིས་མཚོན་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཆོས་བྱེད་དྲག་ཞན་ཚང་མ་ཞེན་པ་གཏིང་ནས་མི་ལོག་དབང་མེད་ཀྱིས་གནས་བཞིན་མུར། ཉེ་ཆར་ཟླ་༢ ཚེས་ ༡ ཉིན་ངོས་རྒྱའི་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་ལྟད་མོར་འགྲོ་རྒྱུར་བོད་ལྗོངས་སེར་སྐྱ་མི་དམངས་བློ་དོགས་ཆེ་ཆགས་ཀྱིས་དེ་ཉིན་ནས་དམ་ཚིག་ཆིག་སྒྲིལ་ཐོག་ནས་དངོས་སུ་སྒེར་ལངས་འཐབ་འཛིང་གནས་ཚུལ་འུར་ཟིང་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་ངོས་ནས་ལྷིང་ཆ་གང་ཆེ་ཡོང་ཐབས་ཚོགས་འཐུས་མི་དམངས་ལ་ངོ་ཐུག་གིས་ལེགས་སློབ་གང་ཡོང་བགྱིས་རུང༌། བོད་མིའི་སྲོག་ལས་གཅེས་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེར་ངོ་རྒོལ་དངོས་སུ་བྱུང་བར་བརྟེན་སེར་སྐྱ་ཚང་མའི་སྙིང་ནད་སེལ་ཐབས་མེད་པས་ཉན་འཇོག་བྱེད་མིན་ལ་བརྟེན་ད་ཆ་རྒྱ་བོད་མཐུན་བསྒྲིལ་ཡ་བྲལ་ཆེ་གྱུར་ཆུས་འཁྱེར་རྐྱལ་རློམས་སུ་སྡོད་རྒྱུ་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་ལ་ཕན་ཐོགས་ལྟ་ཅི། རང་གི་སྲོག་འགོ་ཡང་ཐོན་མིན་ལ་བརྟེན་གནས་སྐབས་ཉེན་གཡོལ་དང༌། ྋརྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་རྩ་བརླག་མི་འབྱུང་ཆེད་ངོས་རང་དང༌། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཁུར་འཛིན་ཞབས་འབྲིང་རེ་ཟུང་དང་བཅས་པ་བྱོལ་བསྐྱོད་མི་བྱ་མཐུ་མེད་བྱུང་སྟེ་ལྷོ་ཁ་དོལ་རྡོ་ཕུད་ཆོས་འཁོར་དགོན་དུ་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་འབྱོར་ཟིན་ན། ཁྱེད་ཚོ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་འགོ་དམངས་ནས་ཀྱང་བོད་སྤྱིའི་བསྟན་དོན་ལ་རྒྱར་ངལ་བ་དང་ལེན་གྱིས་ལྷག་བསམ་འཁུར་བརྩོན་སྔར་བཞིན་གཡོ་མེད་ཐོག སྡེ་ཤོག་མི་འདྲ་བའི་འགོ་དམངས་ཁག་ནང་ཁུལ་དང༌། དབུས་གཙང་ཁམས་དབར་བཅས་འཐེན་འཁྱེར་མེད་པར་གདུང་ཤུགས་ཆིག་སྒྲིལ་དགོས་རྒྱུར། འདི་ནས་ཀྱང་བོད་དང༌། བོད་ཆེན་པོའི་ལྗོངས་ཀྱི་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་དང༌། སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱི་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་དོན་ལ་གཅེས་འཛིན་ལྷག་བསམ་ལྷོད་མེད་ཀྱིས་ཐབས་བྱུས་རྩལ་སྤྲུག་སྙིང་བཅངས་བགྱིད་འཐུས་བཅས་དེ་དོན་ཡིད་འདོམས་གྱིས། ས་ཕག་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༠ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༩ བཟང་པོར་བྲིས།”

ཕྱི་ཚེས་ ༢༠ བོད་ཚེས་ ༡༡ ཉིན། སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་པ་ཙམ་ལ་ལྕེ་བདེ་ཞོལ་རྡོ་ཕུད་ཆོས་འཁོར་དགོན་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱི་གྲ་ནང་ས་མཚམས་ལྷ་རྩེ་ཆུ་བོ་འགའ་རྩ་བརྒྱུད་ཉང་ཁའི་རི་ཟུར་ནས་གྲ་ནང་ལུང་པའི་གཞུང་བརྒྱུད་ཕེབས། དེར་ས་སྐྱའི་དགོན་ལག་གྲ་ཐང་དགོན་པར་བཞུགས་ཞག་གནང་འཆར་ཡང༌། ས་གནས་སུ་ཕེབས་དུས་ཁུལ་དེར་རྒྱ་མིའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་གསན་ཐོས་བྱུང་བ་མ་ཟད། རྩེད་ཐང་སྒང་སྦུག་ཟེར་བ་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་ཡང་ཐག་ཉེར་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མང་དག་གསན་པར་བརྟེན་གསོལ་ཚ་དང༌། གནས་གཟིགས་མཛད་དེ་བཞུགས་ཞག་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་བློས་མ་བཟོད་པ་བྱུང༌། གྲ་ཐང་དགོན་པ་དེ་ནི་ཕྱིའི་ལྕགས་རི་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་བའི་ནང་དགོན་པ་དང༌། གྲ་ནང་གཞིས་སྡོད་ཀྱི་ཁང་པ་ལས་དེ་མིན་གྲོང་ཁྱིམ་མེད་པའི་ཐོག ལྕགས་རིའི་རྒྱལ་སྒོ་ནས་མ་གཏོགས་འགྲོ་ས་མེད་པར། སྒོ་འགག་ཏུ་མི་མང་ཞལ་མཇལ་ཞུ་མཁན་ཧ་ཅང་འདུ་འཛོམས་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་གནས་གཟིགས་གྲུབ་ནས་གཞུང་སྒོ་ནས་མ་ཕེབས་པར་ལྕགས་རི་ཞིག་རལ་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་ཞིག་ནས་གསང་ཕེབས་ཀྱིས་ཆིབས་གཡོག་པ་འཕྲིན་ལས་བསྟན་འཛིན་ནས་སྔོན་ཚུད་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆིབས་པ་ལྕགས་རིའི་འགྲམ་འཁྲིད་ཉར་ཞུས་ཏེ་ཕེབས་སྒུག་ཞུས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྩེ་མགྲོན་ངག་དབང་རིག་གྲོལ་ནས་ཞབས་ཞུས་ལྕགས་རི་ནས་གསང་ཕེབས་གྲ་ནང་ཕུར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌།

ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཕ་ལྷ། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སོགས་ལྕགས་རིའི་གཞུང་སྒོ་ནས་འདྲ་ཆགས་ཀྱིས་ཕེབས།

དེ་ལྟར་གནང་དགོས་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གྲ་ནང་གི་ཞིང་པ་ཕྱུག་པོའི་ཕ་བུ་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་མིས་རྩེད་ཐང་དུ་རྒྱ་མིའི་ལས་ཁུངས་བཙུགས་པའི་ནང་ལས་བྱེད་ཀྱི་གོ་མིང་མཐོ་པོ་སྤྲད་པ་དང༌། གླ་ཕོགས་ཆེན་པོ་འདོད་ཁེངས་སྤྲད། དུས་རྟག་ཏུ་འཇམ་མཁས་ཀྱི་སློབ་གསོ་རིམ་པ་བཏང་བ་མ་ཟད། གྲ་ནང་མི་སེར་ལའང་དངུལ་དངོས་ཀྱིས་བསླུ་འཁྲིད་བྱེད་པའི་རྒྱ་མིའི་གསང་ལས་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་གསལ་མཁྱེན་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕེབས་ཕྱོགས་དེ་འདྲ་གནང་དགོས་བྱུང༌། ཕྱི་ཚུལ་གྱི་མཛེས་ལམ་ལྟ་བུས་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་དང༌། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སོགས་ལྕགས་རིའི་གཞུང་སྒོ་ནས་ཕེབས་པ་ཙམ་ལས། དོན་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕེབས་མཇུག་ཏུ་མྱུར་མགྱོགས་ཀྱི་ཕེབས་ཏེ་ཆིབས་རགས་རྣམས་ཤར་བརྒྱུད་ལྕི་བ་སྒང་དང༌། ལྕི་བ་སྨད། རྒྱལ་གླིང༌། ཨར་དགེ་སོགས་བརྒྱུད་ལུང་པའི་ཕུར་དགའ་ལྡན་པའི་མཆོད་གཞིས་གྱང་སྒོ་རྒྱལ་བཟང་གཞིས་ཀྱི་མི་སེར་གྲོང་ཚོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནང་གེ་སར་སྟེང་པ་ཟེར་བའི་ཁྱིམ་ཚང་སྙོམ་ཆུང་ཁང་པ་ཉིས་ཐོག་ཚོན་རྩི་སོགས་མེད་པར་བ་དཀར་གྱི་ཞལ་བ་འདྲ་བྱུགས་པ་ཞིག་ནང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཡུལ་དང༌། དེའི་ཀ་ཕིབས་སྦྲ་ཡོལ་བཏང་བའི་འོག་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་གྱིས་མཚོན་སྐུ་འཁོར་རྣམས་བཞུགས་ཞག་གསུམ་པ་དེར་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་དོལ་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྲུབ་རྗེས། སྐུ་སྲུང་རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་དང་རང་འོག་དམག་སུམ་ཅུ་སྐོར་རྒྱལ་རྩེ་དང༌། སྣང་དཀར་རྩེ་ཁུལ་ནས་རྒྱ་དམག་ལྷགས་ཉེན་འགོག་སྲུང་ཆེད་མངགས་བརྫོང་གནང་དོན། བསོད་བཀྲས་འགོ་དམག་དོ་རྫོང་དུ་འབྱོར་རྗེས་རྒྱ་དམག་སླེབས་པར། སྙིང་སྟོབས་དང༌། འཐབ་རྩལ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་ཉིན་མཚན་བཅུ་དྲུག་རིང་དྲག་རྒོལ་རྒྱ་དམག་ཀླད་འགེམས་ཐུབ་པའི་རྒོལ་འཛིངས་བསྔགས་འོས་སུ་གྱུར་པ་ཞུས་ཤིང༌། ཞིབ་ཆ་དོ་བདག་བསོད་བཀྲས་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་བྲིས་དེབ་ཏུ་གསལ།

ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་སྨིན་གྲོལ་གླིང་དགོན་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་གྲ་ཐང་གཞིས་སུ་བཞུགས་ཞག་གནང༌། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་མོ་མཆོག་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ལྕེ་བདེ་ཞོལ་ཕུ་ནས་ལ་བསྐྱོན་ཏེ་སྒོས་གཞིས་བྱ་ཡུལ་དུ་སྔོན་ཕེབས་གནང༌། སྐུའི་གཅུང་པོ་མངའ་རིས་རིན་པོ་ཆེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷན་ཕེབས་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་སུ་བཞུགས།

ཕྱི་ཚེས་ ༢༡ བོད་ཚེས་ ༡༢ ཉིན། སྔ་དྲོ་ནམ་མ་ལངས་གོང་གྱང་སྒོ་རྒྱལ་བཟང་གཞིས་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དགེ་རྒྱས་དང༌། ཟར་བུ་ཤར་ལུང་རྒྱུད་ལ་འོག་མང་མཁར་དུ་གསོལ་ཚ་སྟབས་བདེ་ཞིག་གནང༌། ཟར་བུ་ལ་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་ཧ་ཅང་གཟར་བས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཆིབས་སྣ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལྟར་ཆིབས་ནས། ལ་རྩེར་ཉི་མ་ཤར་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་ཕེབས། ལ་རྩེ་ནས་ཕྱོགས་མཚམས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་སྐབས་བརྗིད་ཆགས་ཀེ་ལ་ཤ་ཡི་ར་བས་མུ་ཁྱུད་དུ་བསྐོར་བའི་མཛེས་སྡུག་གི་ཡུལ་ལྗོངས་ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ངེད་ཅག་གི་ཕ་ཡུལ་འདི་ལ་གངས་ཅན་ཞིང་ཞེས་འབོད་པ་དེ་མིང་དང་དོན་མཚུངས་པར་སྣང༌། ཟར་བུ་ལའི་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་ཕིཊི་(Feet)༡༧༠༠ ཙམ་ཡོད།

དེ་ནས་ལ་ཐུར་དུ་རིམ་བཞིན་ཕེབས་པས་སྒྱེ་ཁུ་ནང་ཆུ་ཤར་དང༌། བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར། ལོ་ཁང༌། ནང་རགས་སོགས་རིམ་བརྒྱུད་སྤྱན་གཡས་དགོན་དུ་ཕེབས། དགོན་པ་དེའི་ཆགས་ཡུལ་སྐྱེ་ཤིང་ནགས་ཚལ་དེ་ཙམ་མེད་པའི་ས་གནས་སྐམ་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། ཐོག་མར་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ་མཁན་གཏེར་སྟོན་གྲགས་པ་མངོན་ཤེས་ཡིན་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཤ་རིའི་བུའི་སྤྱན་གཡས་ཀྱི་རང་བྱོན་ཡོད་ཅེས་བཻ་སེར་ནང་གསལ་བ་དང༌། ཡར་ལུང་རྟེན་གསུམ་གནས་གསུམ་གྱི་གྲལ་དུ་འང་ཤོད་སྲོལ་འདུག

བཞུགས་ཞག་བཞི་པ་སྤྱན་གཡས་དགོན་དུ་མཛད། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་ནས་གསར་འགྱུར་ཉན་བྱེད་སྒྲ་སྡུད་རླུང་འཕྲིན་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བསྣམས་ཡོད་པས་དགོང་དྲོ་ཞག་སར་འབྱོར་མ་ཐག་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་ཨ་རི་དང༌། སྦི་སྦི་སིའི་རྒྱ་སྐད་ཉན་མུས་ལ་དེ་ནུབ་ཨ་རིའི་རྒྱ་སྐད་རླུང་འཕྲིན་ནང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་བོད་མི་ཁྲི་ཕྲག་ནས་རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་ལ་བཙན་རྒོལ་གྱི་ཟིང་འཁྲུག་ཆེན་པོ་བྱུང་ལུགས་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གར་ཕེབས་ཤེས་རྟོགས་མེད་ལུགས་བཤད་ཐོས་ཚང་མས་རང་ཅག་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་རང་དབང་ལས་འགུལ་དེ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའི་དགའ་སྣང་དང༌། འོན་ཀྱང་ལྷ་སར་ཟིང་འཁྲུག་ནང་གནས་ཚུལ་ཇི་འདྲ་བྱུང་ཡོད་མེད་ལ་ཐུགས་གཡེང་བྱུང་བ་མ་ཟད། སྔོན་མའི་དགོངས་བཞེས་ལ་སྤྱན་གཡས་སུ་བཅའ་ཞག་གཅིག་བཞུགས་རྩིས་ཡིན་ཀྱང༌། སྤྱན་གཡས་དང་རྩེད་ཐང་ཐག་ཉེ་ཡིན་པའི་ཁར། རྩེད་ཐང་སྒང་ཕུག་ལ་རྒྱ་དམག་ཁག་ཅིག་ཡོད་པས་འཕྱོངས་རྒྱས་རི་བོ་བདེ་ཆེན་ས་ཁུལ་ཆེ་བས་དེ་བར་ཕེབས་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ།

ཕྱི་ཚེས་ ༢༢ བོད་ཚེས་ ༡༣ སྔ་དྲོ་སྤྱན་གཡས་དགོན་གྱི་རྟེན་གཙོའི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་དང༌། དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་གནང་སྟེ་གནས་གཟིགས་ཞིབ་ལྷོད་དང་འབྲེལ་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་རྒྱས་གནང༌།

ཆུ་ཚོད་ ༨ ཙམ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཕེབས་ལམ་ཕྱེད་ཙམ་ཕེབས་སྐབས་ཐག་རིང་ནས་རྟ་པ་འགའ་ཤས་ཡོང་འདུག་པས་ཉེ་སར་སླེབས་དུས་སྔ་ལོ་བཀའ་ཤག་ནས་ཁམས་རིགས་ལ་སློབ་སྟོན་བྱེད་པར་བསྐོ་གཞག་གིས་གཏོང་གནང་མཛད་པ་རྩིས་དཔོན་རྣམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་དང༌། ལྷོ་སྤྱི་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་མཆོག་གྲུབ། ལས་སྦྲེལ་ཤོད་དྲུང་ལས་ཚན་འབྱོར་རྒྱས་པ་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕེབས་བསུའི་འཚམས་ཞུར་མཇལ་བཅར་གྱིས་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་གནང༌།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་འཕྱོངས་རྒྱས་རི་བོ་བདེ་ཆེན་དགོན་དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་དགོན་གཤམ་དུ་དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་ལག་ཏུ་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་ནས་སེར་ཕྲེང་དང༌། མཁན་ལས་ཀྱི་སྤོས་སྣེ། མི་མང་ནས་བསང་དུད་ཀྱིས་ཁེངས་པའི་དབུས་ནས་དགོན་གྱི་འདུ་ཁང་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། བཞུགས་ཞག་ལྔ་པ་རི་བོ་བདེ་ཆེན་དགོན་དུ་མཛད། དགོན་པ་དེ་ནི་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་གི་ཉེ་འགྲམ་ནུབ་ཕྱོགས་རི་བོའི་སྒང་དུ་ཆགས་པ་གནས་ཧ་ཅང་དབེན་པོ་བཞུགས་བག་འཕེལ་བ་ཞིག་བྱུང་འདུག དགོན་པ་དེ་མཁན་ཆེན་ཉི་ཁྲི་འཛིན་པ་བློ་བཟང་དཔལ་བཟང་དང༌། ས་སྐྱོང་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་གྱིས་ཕྱག་བཏབ་ཅེས་བཻ་སེར་24ནང་གསལ། འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་ནི་དགོན་པའི་རི་འདབས་སུ་ཡོད། དེའི་ལྷོ་རྒྱུད་ཡར་ལྷ་ཤམ་པོའི་ཆུ་བོའི་ནུབ་དང༌། ཡར་ལུང་གཙང་པོའི་ལྷོ་ངོས་སུ་གནས། རྫོང་གི་ལྷོ་རྒྱུད་ཉེ་སར་སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་དབུས་པའི་བཙན་པོ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་བང་སོ་སོགས་ཡོད་པ་མ་ཟད། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་གི་སྔོན་དུ་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་དེ་ལ་ཕོ་བྲང་ཕྱིང་དབར་སྟག་རྩེ་ཞེས་སུ་གྲགས་ཤིང༌། ཆོས་རྒྱལ་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་སོགས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་བོད་ྋརྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟེ་གནས་དང༌། ས་གནས་དེར་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་འཁྲུངས་གཞིས་ཀྱང་ཡོད། སྐབས་དེར་རྩིས་དཔོན་རྣམ་སྲས་གླིང་པ་སོགས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་མཇལ་ཁར་ཆེད་བཅར་གྱིས་ཉེ་ཆར་ལྷ་ས་ཁུལ་རྒྱ་མིས་སྔོན་ནས་བོད་མི་རྣམས་ལ་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་ལྟར། ཕྱི་ཚེས་༢༠ཉིན་གདུག་རྩུབ་ཆེན་པོས་དྲག་གནོན་མི་བཟད་པ་བྱས་ཟིན་ལུགས་གང་ཐོས་སྙན་སེང་ཞུས་པ་དང༌། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་དྲུང་ཡིག་མཁན་ཆུང་རྟ་ར་བ་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན་གྱིས་སྐྱིད་གཤོངས་ནས་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་འབྱོར་པའི་ནང༌། གོང་ཚེས་ ༢༠ ཉིན་རྒྱ་མིས་ལྷ་སར་མེ་སྒྱོགས་ཀྱི་དྲག་ཆར་ཕབ་པ་དང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང༌། ལྕགས་པོ་རི། ནོར་གླིང་ལྕགས་རི་ཕྱི་ནང་བཅས་པར་གཏོར་བཤིག་བྱུང་ལུགས། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་རྩེ་ཕྱག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མདུན་ངོས་དང༌། བར་ཞིའི་ཁང་པ་བཅས་པར་མེ་སྐྱོན་བྱུང་ཚུལ། ནོར་གླིང་ཕྱི་ནང་དང༌། སྐྱིད་ཆུའི་ཉེ་སྐོར་དུ་མི་མང་ཧ་ཅང་ཁྱོན་ཆེ་བསད་རྨས་བྱུང་ཚུལ་སོགས་འཁོད་པས་ལྷ་སའི་གནས་ཚུལ་ངེས་གསལ་དགོངས་རྟོགས་བྱུང༌།

ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་བཅས་གྲ་ནང་ནས་ཆིབས་རགས་ཞལ་གྱེས་གནང་དགོས་བྱུང་བས་ཕེབས་མཇུག་ཏུ་ལུས་པས་དེ་འཕྲལ་བང་མི་ཆེད་གཏོང་མཛད་དེ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དོ་ནུབ་རང་འཕྱོངས་རྒྱས་རི་བོ་བདེ་ཆེན་དགོན་དུ་ཕེབས་འབྱོར་དགོས་པའི་བཀའ་ཡིག་སྩལ་བ་ལྟར་ཕེབས་འབྱོར་ལ་དེའི་དགོང་མོ་ྋརྒྱལ་བློན་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་ད་ཆ་ལྷ་སར་རྒྱ་མིས་དྲག་གནོན་དབང་བསྒྱུར་ཟིན་པའི་སྐོར་དང༌། ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཡུལ་སོགས་གང་ཅིའི་བཀའ་བསྡུར་སྐབས། མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ་ནས་འབྲུག་བརྒྱུད་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ན་ཞེས་སྔོན་དུ་བཀའ་མོལ་བྱུང་ཡང༌། ད་ཆ་ཕེབས་ཡུལ་འབྲུག་དང༌། མཚོ་སྣ་བརྒྱུད་གང་དགེའི་ཐུགས་དམ་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས་པར་ལམ་སང་ཕྱག་ཤོ་བཞེས་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་བཅས་ཕྱག་མོ་གནང་བར་མཚོ་སྣ་བརྒྱུད་བཟང་ཕེབས་བྱུང༌། དེ་མིན་གྱི་མཛད་ཕྱོགས་བཀའ་གྲོས་ཞིབ་བསྡུར་མཛད་མཐར། སྔ་འཕྲོས་རྫོང་ཆེ་བ་ལྷུན་རྩེ་བར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ།

རི་བོ་བདེ་ཆེན་ནས། རྒྱ་གར་དུ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དང༌། འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་བླ་མ། འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་ཨ་པ་ རྦི་པཎ་ཌི་(Apa B.pant)བཅས་སོ་སོར་ྋསྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་རེ་འབུལ་བསྲིངས་གནང་ཞིང༌། རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་གྱི་ཕྱག་བྲིས་ནང༌། ཉེ་དུས་ལྷ་སར་རྐྱེན་ངན་བྱུང་ལུགས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རེ་ཞིག་ལྷོ་ཁ་ཕྱོགས་མ་ཕེབས་མཐུ་མེད་བྱུང་བ། གལ་སྲིད་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ན་བཀའ་འཁྲོལ་ཡོང་བ་ཞེས་འཁོད་པའི་བཀའ་ཡིག་རེ་འབུལ་བསྲིངས་གནང༌།

སྐབས་དེར་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་སྡོད་ཤོད་དྲུང་སྡིང་ཡོན་པས་ཁོང་པ་སྒེར་གྱི་རྟ་དྲེལ་གང་ཡོད་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་རྩ་འབུལ་ཞུས་པ་ཡིན་ཞེས་ཕུལ་བ་ཐུགས་ཕན་གསོས་ངེས་བྱུང་བ་ནི་གཞུང་གི་བཀའ་དྲིན་བསམ་ཤེས་དམ་པའི་རང་རྟགས་མངོན་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། མཚམས་འདིར། རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་ནང༌།

“རྒྱ་མིས་མེ་སྒྱོགས་ཀྱི་འགོ་འཛུགས་ནི་ངོས་ཡོང་རྗེས་ཆུ་ཚོད་བཞི་བཅུ་ཞེ་བརྒྱད་རྗེས་ཕྱི་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་ཉི་ཤུ་སྔ་དྲོ་ལྷ་སའི་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཐོག་བརྒྱབ་ཅིང༌། སྐབས་དེར་ངོས་ཕྱི་བསྐྱོད་བྱས་པ་ཤེས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེའི་ཉིན་ཧྲིལ་པོར་ནོར་གླིང་དང༌། ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར། པོ་ཏ་ལ། ཉེ་སྐོར་དགོན་ཁག་བཅས་པར་མེ་སྒྱོགས་གྲངས་མེད་དྲག་ཆར་བཞིན་འཕངས་འདུག ལྷ་སའི་མི་མང་ཇི་ཙམ་བསད་རྨས་བྱུང་བ་སུས་ཀྱང་བརྗོད་པར་དཀའ་ཡང༌། ནོར་གླིང་ཕྱི་ནང་དུ་མི་རོ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་འདུག ནོར་གླིང་ནང་ཁང་པ་གཙོ་བོ་འགའ་ཤས་གཏོར་ཞིང༌། ནོར་གླིང་བསྐལ་བཟང་ཕོ་བྲང་གི་མགོན་པོ་ཁང་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་དེ་བྱིངས་ཚང་མར་གཏོར་བཤིགས་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཁང་པ་གཏོར་བཤིག་དང༌། མེར་སྲེག་མང་པོ་བྱས། གཙུག་ལག་ཁང་ཡས་མས་ཀྱི་རྒྱ་ཕིབས་ལ་བུག་རྡོལ་བཏང་ཞིང༌། ཉེ་སྐོར་ལྷ་ཁང་མང་པོ་རྩ་མེད་ཆུད་ཟོས་སུ་གྱུར། པོ་ཏཱ་ལའི་ནུབ་རྒྱུད་སྐྱོན་ཆགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང༌། ཁོ་བོ་རྒྱུན་སྡོད་བྱེད་པའི་ཁང་པའི་ཕྱོགས་འགའ་ཤས་གཏོར། གཞུང་གི་སློབ་གྲྭ་དང༌། གཞུང་སྒོ། དམག་སྤྱི་ལས་ཁུངས། ཞོལ་ནང་ཁང་པ་གཞན་དག་བཅས་པར་གཏོར་བཤིགས་ཆེན་པོ་བྱས་འདུག སྒྱོགས་མདེལ་གཅིག་རྗེ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་གསེར་སྡོང་ཡོད་པའི་ལྷ་ཁང་དེར་ཕོག བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་སློབ་གྲྭ་ལྕགས་པོ་རི་ནི་འགྱེལ་བཤིགས་ཆེན་པོ་བཟོས། དེ་བཞིན་ར་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་དང༌། སེ་ར་དགོན་པའི་ནང་དུ་ཡང་དོན་མེད་གཏོར་བཅོམ་དེ་ལྟར་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

ཉིན་དང་པོའི་དགོང་མོ་ནོར་གླིང་ཞི་བསིལ་ཆོས་ཀྱི་གྲྭར་མི་རྟའི་རོ་དང༌། ཤ་ཆེན་གྱི་ཚལ་བུ། བསད་ཁྲག མཚོན་ཕྱེ་འདྲེས་པའི་རྡུལ་གྱི་ཁེངས་པའི་གྱང་གོག་ལྟ་བུ་དེའི་ནང་སྙིང་རྗེ་དང༌། རང་དབང་བྲལ་བའི་རྒྱ་མི་རྣམས་འཛུལ་ཞིབ་བྱས། ང་ཕོད་ལྟ་བུ་རྒྱ་མིའི་སྡོད་སྒར་ནང་སྡོད་མཁན་བོད་མི་ཉུང་ཤས་དེ་རྣམས་ནས་ངའི་དོན་དུ་བློ་གཡེང་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད་འདུག དེའི་ནུབ་མོ་རྒྱ་མི་ཚོས་མི་རོ་རྣམས་ལ་བརྟག་ཞིབ་དང༌། ལྷག་པར་བན་དེའི་མགོ་ཅན་ཚོར་རྟོགས་ཞིབ་བྱས་པ་མཐོང་འདུག་ཅིང༌། དེ་ནུབ་ངོས་མ་བསྡད་པའི་གནས་ལུགས་རྒྱ་མིའི་སྡོད་སྒར་དུ་བཏང་ཡོད་ཤག

རྒྱ་མིས་བྱ་སྤྱོད་དེ་ལྟ་བུ་གང་གི་དོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནམ། ངོས་ནོར་གླིང་དུ་བསྡད་ཡོད་པའི་ཚོད་རྩིས་ཀྱིས་སྟོར་བཤིག་དེ་ལྟར་བྱས་ཤིང༌། ངོས་བསད་རྨས་ཇི་བྱུང་ལ་དོ་གལ་མེད་པ་གསལ་པོར་བསྟན་ཚོད་དང༌། ཁོང་ཚོས་ངོས་ཕྱོགས་ཐོན་བྱས་པ་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་ད་དུང་མུ་མཐུད་གྲོང་ཁྱེར་དང༌། དགོན་ཁག་ལ་མེ་སྒྱོགས་འཕངས་ཏེ་ང་ཚོའི་མི་མང་ལག་ན་རྡོ་དབྱུག་དང༌། གྲི་མཚོན་ཆུང་ངུ་ཙམ་ལས་མེད་ཅིང༌། རང་ཉིད་སྐྱོབ་སྲུང་དང༌། རྒྱ་མིར་རྒོལ་གནོན་གང་ཡང་མི་ཐུབ་པའི་བོད་མི་ཉམ་ཆུང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཡང་ཆེད་དུ་དམར་གསོད་བྱས་པ་རེད།

འཇིགས་དངངས་ཅན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་པོ་དེ་དག་གོ་ཐོས་བྱུང་འཕྲལ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ནི། བཙན་འཛུལ་བྱུང་སྟེ་ལོ་བརྒྱད་སོང་བའི་རིང་བོད་མི་འབྱོར་ལྡན་དང༌། དབང་འཛིན་མཁན་ཚོ་ཙམ་མ་ཡིན་པའི་བོད་མི་དམངས་དཀྱུས་མ་ཚོས་རང་འདོད་ལྟར་གྱི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བཙན་དབང་འཁུར་འདོད་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོར་བསྟན་པར་བརྟེན་ད་ཆ་རྒྱ་མི་ཚོས་འཇིགས་སྐྲག་བསྐུལ་ཞིང༌། སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་དམར་གསོད་བཏང་སྟེ་བོད་མི་ཚོའི་འདོད་པར་མེད་བཞིན་དུ་རྒྱ་མིའི་དབང་བསྒྱུར་དང་ལེན་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་བྱས་པ་དེ་ཡིན།

གནས་ཚུལ་དེར་བསམ་ཞིབ་སྐབས་དུས་སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་ཁོ་བོ་རང་གནས་ནས་མི་འགྲོ་ཐབས་མེད་ཡིན་པ་གསལ་པོར་མཐོང་ཞིང༌། ངེད་རང་བསྡད་ཀྱང་མི་མང་ལ་དེ་སྔོན་ལས་ལྷག་པའི་བྱ་ཐབས་མེད་པའི་ཁར། མཐར་རྒྱ་མིས་ངེད་འཛིན་བཟུང་བྱེད་པར་ངེས། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ད་དུང་ཚུར་རྒོལ་རིམ་བྱས་རང་སྲུང་མ་ཐུབ་ན་དེ་མཚམས་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིན་ཏེ་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་གྱིས་ཁོ་བོའི་མི་མང་གི་རེ་དོན་རྣམས་མ་བརླག་པར་འཛིན་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་ཀྱང༌། བསམ་ཚུལ་དེ་ལ་ལམ་སང་དགའ་བསུ་བྱེད་མཁན་མེད་སྟབས་སེམས་ཐག་གཅོད་རྒྱུའང་དཀའ། ལྷུན་རྩེ་རྫོང་དུ་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབུས་གཞུང་ཞིག་བཙུགས་ཏེ་རྒྱ་ཁྱབ་ཚང་མར་འབྲེལ་བསྐུལ་བྱེད་རྒྱུའི་རེ་འདུན་བྱས་པ་དེ་ཡང་རིམ་བཞིན་ཉམས་བརླག་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེད།”ཅེས་གསུངས།

བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༤ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རི་བོ་བདེ་ཆེན་དགོན་ནས་ཆིབས་ཐོན་མ་གནང་གོང་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་དུ་གནས་པའི་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་གི་འགོ་འཛིན་ལི་ཐང་ཨ་ལོ་ཟླ་བ་ཅན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁར་བཅར་འབྱོར་བྱུང་སྐབས་བཀའ་ཤག་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་ཆིབས་ཞབས་གནད་ཡོད་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་མི་རྣམས་དང་ལྷན་འཛོམས་ཐོག་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་རྣམས་སྲུང་སྐྱོབ་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་དང༌། སླད་རྒྱ་དམག་བཙན་འཛུལ་པར་རྒོལ་འཐབ་བྱ་ཕྱོགས་སྐོར། ལྷག་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕེབས་རྗེས་སུ་ཉེན་སྲུང་གི་གོ་སྒྲིག་ཞུ་སྟངས་བཅས་ཀྱི་སྐོར་གོ་བསྡུར་མཛད། བོད་སྤྱིའི་ྋརྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་དང༌། བོད་མི་མང་རྣམས་ཀྱི་རང་དབང་བདེ་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་རང་སྲོག་བློས་བཏང་གི་སེམས་ཤུགས་ཆེ་བསྐྱེད་བྱས་པ་དེར་བཀའ་ཤག་ནས་བསྔགས་བརྗོད་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཀྱང་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོས་ཁོང་ཚོར་མཇལ་ཁ་གནང་རྗེས་བཀའ་སློབ་ཏུ་ཁྱེད་ཚོས་རྒྱལ་བསྟན། ཆབ་སྲིད། སྐྱེ་འགྲོའི་རང་དབང་གི་དོན་དུ་རང་སྲོག་འདོར་ནུས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་ཡོད། ཁྱེད་ཚོས་རང་ཉིད་གནས་ཡུལ་རི་ཁུལ་སྲུང་སྐྱོབ་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་མ་གཏོགས། དེ་མིན་ཕར་རྒོལ་དམག་ཟིང་མ་བྱས་ན་ལེགས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ། ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཙམ་ལ་རི་བོ་བདེ་ཆེན་དགོན་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་གི་ཤར་ལྷོའི་སྐྲོམ་དགོན་གྱི་རི་ཟུར་ནས་སྤེལ་ནང༌། ཚེ་རིང་རྗོང༌། སྤེལ་བཞི་བཅས་བརྒྱུད་སྤེལ་ཕུད་དུ་གསོལ་ཚ་སྟབས་བདེ་ཞིག་གནང༌། དེ་ནས་གདོང་དཀར་གླང་ལར་འཛེགས་ཏེ་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་ལ་ལ་རྩེར་ཕེབས་སྐབས་གངས་འཁྱག་གིས་འཁྱགས་རོམ་དུ་མི་རྟ་གཉིས་ཀ་འདྲེད་བརྡབ་ཤོར་བ་དང༌། ལ་ལ་གངས་དཀྱིལ་རྐང་པ་ཚུད་ནས་འགྲོ་བསྐྱོད་དཀའ་བ་མ་ཟད། གྲང་ངར་ཧ་ཅང་ཆེ་བས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དབུས་ཆིབས་ཞབས་ཚང་མ་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡང༌། མི་རྟ་ཚང་མ་ཉེས་སྐྱོན་གང་ཡང་མ་བྱུང་བའི་ངང་ཡར་སྟོད་ཐོས་བསམ་དར་རྒྱས་གླིང་དགོན་དུ་ཕེབས།

དེར་བཞུགས་ཞག་དྲུག་པ་གནང༌། དགོན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་གཞིས་དགོན་ཡིན་པར་བརྟེན་སྔོན་ཙམ་དུ་ཕྱག་བྲིས་གནང་བས། ཕེབས་སྒྲིག་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཞུས་གནང་འདུག་པས་དེའི་དགོང་མོ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དབུས་ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་ཚང་མ་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་སྐུ་ངལ་གང་ལེགས་གསོ་རྒྱུ་བྱུང་འདུག ཟང་ཟིང་གི་དུས་སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭའི་ཐོག་ཕྱི་ཕྱོགས་མི་མང་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཁྲལ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དཔེར་ན། དབྱིན་ཡུལ་གྱི་གསར་ཤོག་ཊ་ཡེམ་སི་(The Times)ནང་ཐོན་གསལ། ཚེས་༢༣ཉིན་ལྡི་ལིར་དབུས་གྲོས་ཚོགས་(Parliament)ནང་”སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་དོན། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་སྲོག་ལ་ཉེན་སྐྱོན་མེད་པར་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་ཡོད་དམ་མེད། ཅེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པའི་ལན་དུ་ནེ་ཧ་རུས། ངོས་རང་ཡང་སེམས་འཚབ་ཆེན་པོ་འདུག ད་ལྟ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གང་དུ་བཞུགས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ངོས་ནས་ཀྱང་ཤོད་ཡ་མེད། ཡིན་ནའང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཉེན་སྐྱོན་མེད་པར་སྐུ་ཁམས་འཚོ་བཞུགས་ཡིན་པའི་རེ་བ་ཡོད།”25 ཅེས་སོགས་འཁོད།

བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༥ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༤ ཉིན། སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ལྔ་པ་ཙམ་ལ་ཆིབས་ཐོན་གནང་སྟེ་ཡར་ལུང་ཁུལ་གྱི་གྲགས་ཅན་ཡར་སྟོད་བྲག་ལ་ཞེས་པའི་ལ་ཧ་ཅང་མཐོན་པོ་དེ་བརྒལ་སྐབས་རྟ་དྲེལ་འགའ་ཤས་ཆད་ལ་ཉེ་བས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཆིབས་ཞབས་ཚང་མ་ཆིབས་བཤོལ་ཏེ་སྟོང་འདེད་ཀྱིས་ཞབས་ཐང་མར་ཕེབས་པས་གངས་ལྷགས་བུ་ཡུག་འཚུབ་པའི་གྲང་ངར་གྱིས་རྐང་ལག་འཁྱགས་ཧྲེང་མི་འབྱུང་བའི་ཕན་ཁྱད་ཀྱང་བྱུང༌། ལ་རྩེ་དེ་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བའི་ཐོག ལྷོ་ངོས་སུ་གངས་རི་མཐོན་པོ་དང༌། གཤོངས་སུ་མཚོ་ཆུང་འཁྱག་པ་སྲབ་མོ་ཡོད་པ། དེའི་ཁོར་ཡུག་སྤང་གཤོངས་སུ། རྩྭ་ཁ་ཡང་སྐྱེས་བཟང་བ་བཅས་འབྲོག་ས་ཡུལ་ལྗོངས་མཛེས་སྡུག་ཅན་ཞིག་ཏུ་ཕེབས་དུས་རང་བཞིན་གྱི་སྤྲོ་སྣང་འཕེལ་བ་བྱུང་འདུག

དེ་ཉིན་ཆུ་ཚོད་ ༡༡ རིང་ལམ་བགྲོད་གནང་སྟེ་དེ་ནུབ་བཞུགས་ཡུལ་ཨེ་ཆུ་མདོ་རྒྱང་ཟེར་བའི་ལུང་པ་གནས་བབས་ཧ་ཅང་སྐྱོ་བའི་ས་གནས་ཞིག་ཏུ་བཞུགས་ཞག་བདུན་པ་གནང༌། ཨེ་ཆུ་མདོ་རྒྱང་ཟེར་བའི་ལུང་པ་དེ་ནི་ཆགས་ཡུལ་མདོ་གསུམ། རྩྭ་ཤིང་མཐོང་ཡུལ་དཀོན་པ། ས་ཆ་སྐམ་ཐེར། གྲོང་པ་མང་པོ་མེད་པ་མ་ཟད། ཡོད་པ་དེ་ཡང་གད་པའི་ཁར་ཡོད་པ། ལྷགས་པ་ཧ་ཅང་གི་ཚ་པོ་ཡོད་འདུག ྋགོང་ས་མཆོག་ཁང་ཁྱིམ་དྲག་ཤོས་སྤྱི་ཁང་ཟེར་བའི་ནང་བཞུགས། ཆིབས་ཞབས་བྱིངས་ཁང་པ་འགའ་ཤས་ལས། མང་ཆེ་བ་སྒོ་རའི་ནང་བྱ་གཡབ་ཕུབ་སྟེ་བཞུགས་དགོས་བྱུང༌།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཁང་དེར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་དང༌། མཆོད་གཡོག་གཉིས་ནས་འཆར་ཅན་འཕྲིན་བཅོལ་ཞུས། ངང་ཙམ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་དང༌། མཆོད་དཔོན། མཆོད་གཡོག་གཟིམ་གཡོག་བཅས་ནས་གསུང་ཞབས་ཞུས་ཏེ་ཁང་པའི་ཐོག་སྟེང་དུ་ལྷ་བསང་རྣམ་དག་ཆོས་སྐུ་ཞིག་གནང༌། ས་ཆ་དེ་ནི་སྐྱོ་པོའི་གཏམ་དཔེ་ཡོད་པ་ཞིག་སྟེ། “ཨེ་ཆུ་མདོ་རྒྱང་གི་མིར་སྐྱེས་པ་ལས། རྩ་ཆུ་འཛོམས་པའི་གནག་ཕྱུགས་ཡིན་ན་དགའ་”ཞེས་བརྗོད་སྲོལ་ལྟར། ལུང་སྟོང་བྱེ་ཐལ་སྔོ་ཤས་ཅན་སྐམ་ཐག་གེར་རླུང་འཚུབ་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་སྦྲེལ་ཏེ་སྡོད་པའི་ས་གནས་དེར་མི་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་འདུག ས་བབས་ཞན་པས་ས་ཞིང་འདེབས་བཀོལ་དཀའ་ཞིང༌། རྩྭ་ཤིང་སྐྱེ་ཤུགས་ཞན་པ། མི་མང་ཕལ་ཆེར་ཧ་ཅང་འཁོས་ཞན་ཡིན་ཀྱང༌། མི་དེ་ཚོས་གནས་ལུགས་དེར་བཟོད་འཁུར་དང༌། ཆོག་ཤེས་བསྟེན་ཐུབ་པས་བློ་སེམས་སྐྱིད་དལ་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་མངོན། ཁོང་ཚོས་འཁོས་དཔག་གིས་སྐུ་འཁོར་ལ་ཕེབས་སྒྲིག་ཀྱང་གང་ཡོང་ཞུས། ཨ་མདོ་བྱང་ཆུབ་སྦྱིན་པ་དང༌། འབའ་པ་ལེགས་བཤད་གཉིས་ནས་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་ལ་གནམ་ཐོག་ནས་འབྱོར་པའི་གོ་ལག་འགའ་ཤས་སྤྱན་ཞུ་བསྟར།

བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༦ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༥ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ལྔ་པའི་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ལ་མཐོན་པོ་ཤོ་པོ་ལྟག་ལ་བརྒལ་གནང་ལ་དེ་ཉིན་ཡང་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ཆུ་ཚོད་བཅུའི་རིང་བགྲོད་ལམ་འཁྱགས་འདྲེད་ཅན་དང༌། རྡོ་ཧྲུག་མང་པོའི་ཁྲོད་དུ་ཕེབས་ནས་ཤོ་པོ་ནུབ་ཏུ་མཁར་སྟེང་དགོན་པ་ཟེར་བ་དེར་བཞུགས་ཞག་བརྒྱད་པ་གནང༌། མཁར་སྟེང་དགོན་པ་ནི་རོང་པོ་རྡོ་རྒྱལ་ནས་ཕྱག་འདེབས་མཛད་པ་བཻ་སེར་ནང་གསལ། བཞུགས་ཡུལ་དེ་སྔ་ནུབ་ལས་ཕྲན་བུ་དྲག་པ་བྱུང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས་པ་ཕྱི་ཚེས་༢༥ ཉིན་མ་གཏོགས་ཤེས་མི་འདུག

བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༧ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༦ སྔ་དྲོ་ཤོ་པོ་ནུབ་མཁར་སྟེང་དགོན་ནས་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ཆིབས་ཐོན་གྱི་བཀྲ་ཤིས་སྒང་ཟེར་བའི་ས་གནས་སུ་ཕེབས་སྐབས་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་སྡོད་རྩེ་དྲུང་ངག་དབང་ཆོས་བཟང་དང༌། ཤོད་དྲུང་ལྕོག་སྤེ་ཚེ་བརྟན་འབྱོར་རྒྱས། གཉལ་དྲེའུ་ལྷས་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་ཁུལ་དེའི་གཙོ་དྲག་རྣམས་ཕེབས་བསུའི་འཚམས་ཞུར་བཅར་ཏེ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་མགྲོན་ཆེས་རང་སློག་གནང༌། ལྷུན་པོ་རྩེའི་རྫོང་དེ་ཆགས་ཡུལ་བྲག་རི་ཆུང་ཆུང་སྟེང་རྫོང་ཁང་རྒྱ་ཆེ་པོ་ཏཱ་ལ་ཆུང་བ་ལྟ་བུ་སྔ་དུས་ཀྱི་ཁང་རྙིང་ཞིག་མཆིས། ས་གནས་དེའི་དཔོན་རིགས་དང༌། མི་དམངས་རྣམས་ནས་ཕེབས་སྒྲིག་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཐོག ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་རྡོ་བསྟར་དང༌། ས་དཀར་སེར་གྱི་ཐིག ཕེབས་བསངས་ལྷ་ལམ་འགེངས་པ་འབུལ་བ། དགོན་སྡེ་ཁག་གི་དགེ་འདུན་ནས་ལག་ཏུ་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་པའི་སེར་ཕྲེང་དང༌། དུང་རྒྱ། རོལ་མོ་འབུད་བཀྲོལ། མི་སྡེ་རྣམས་ནས་རང་རང་གཟབ་མཆོར་གང་ཡོད་སྤྲས་ཏེ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སླད་དུ་བྲོ་པ་དང༌། གཞས་མ་སོགས་ནས་གླུ་གར་གྱི་དབྱངས་འབུལ་བ། མི་མང་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བས་ལག་ཏུ་བདུག་སྤོས་དང༌། མཇལ་དར་འཁྱེར་ཏེ་དད་གུས་ཀྱི་བསྟར་སྒྲིག་བཅས་ཀྱི་དབུས་སུ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དགྱེས་འཛུམ་འཕྲོ་བའི་ངང་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སྟེ་སྡེ་སྲིད་སྣེ་གདོང་བའི་རྒྱལ་ཕྲན་དུ་གཏོགས་པ་བྱ་ཡུལ་གོང་མ་བསྟན་འཛིན་ནོར་བུ་དང༌། མི་དབང་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེའི་ཕོ་བྲང་གཡུལ་རྒྱལ་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་གི་ཡང་སྟེང་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་ཀུན་དགའ་འོད་སྣང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་རྣམ་དང་བཅས་པར་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་ངང་ཙམ་སྐུ་ངལ་གསོ་བཞུགས་མཛད།

ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་ནང༌། “རྒྱ་མིས་ང་ཚོའི་གཞུང་མེད་པ་བཟོས་ལུགས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེར་ང་ཚོས་ཐབས་ཤེས་ཤིག་བྱེད་དགོས་པ་བྱུང༌། རྒྱ་མིར་ང་ཚོའི་གཞུང་མེད་པ་བཟོས་ཆོག་པའི་དབང་ཆ་ཁྲིམས་ལུགས་སོགས་ཕྱོགས་གང་ནས་ཀྱང་ཡོད་པ་མིན། དངོས་འབྲེལ་བརྗོད་ན། ཁོང་ཚོས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེས་ད་བར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ནང་ཁོ་བོའི་གནས་སྟངས་སོགས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་མི་བྱེད་ཅེས་པའི་མིང་ཙམ་གྱི་དོན་ཚན་དེ་ཡང་རྩ་མེད་བཟོས་པ་རེད། རྒྱ་མིས་བོད་གཞུང་མེད་པའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེས་ཐག་རིང་ས་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་ཚོའི་བསམ་པར་ངའི་འདོད་མོས་ལྟར་བྱས་པ་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་བློ་དྭོགས་འབྱུང་ཉེན་ཡོད་སྟབས་ང་ཚོ་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་དུ་འབྱོར་འཕྲལ་བོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་གཞུང་ཞིག་གསར་འཛུགས་བྱས་ན་ལེགས་གནས་སྙམ་བྱུང༌།” ཞེས་འཁོད་པ་ལྟར།

རྫོང་གི་བར་ཐོག་ཚོམས་ཆེན་བདུད་འདུལ་རབ་བརྟན་ནང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཞུགས་ཁྲི་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པའི་བཞུགས་གདན། དཀར་སྤྲོ་སྤོམ་སྒྲིག་བཅས་ཞུས་པའི་ཐོག བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་གཞུང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་མཛད་སྒོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་རྒྱུར། སྤྱན་རྒྱ། སྤོས་འཛིན། སྤོས་སྣེ་སོགས་ཀྱིས་བསྔུན་བསུས་ཏེ་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་ཀུན་དགའ་འོད་སྣང་ནས་ཚོམས་ཆེན་བདུད་འདུལ་རབ་བརྟན་ནང་གདན་ཞུས་ཀྱི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད།

ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་གསུམ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ། མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་གྱིས་མཚོན་ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་རྣམ་པ། ཀ་དང་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་དང༌། ཁ་དང་གྲ་བཞི་དམག་སྒར་གྱི་མདའ་དཔོན་དང༌། རུ་བརྒྱ། ལྷོ་སྤྱི་མཁན་ཆུང་དང༌། ཤོད་དྲུང་ལས་ཚན་འབྱོར་རྒྱས་པ། ལྷུན་རྫོང་སེར་སྐྱ་གཉིས། མངའ་ཁུལ་དགོན་ཁག་ཉེར་གསུམ་གྱི་བླ་མ་ལས་སྣེ། ལྷུན་རྩེ་འདུ་ཁོངས་ཀྱི་གཙོ་དྲག་དང༌། ལས་དྲུང༌། རྒན་འཐུས། བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་གི་འགོ་འཁྲིད་བཅས་གྲལ་ལ་འཁོད། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷས་སྣེ་འཁྲིད་གསོལ་ཇ་དང༌། བཞེས་འབྲས་རིམ་བཞིན་ཕེབས། དེ་ནས་སེར་སྐྱ་མི་དམངས་དང༌། ཆིབས་ཞབས་སྤྱི་མགྲིན་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བརྟན་པའི་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་ཞུས་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་གླིང་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ནས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་དང༌། སྐབས་དོན་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ྋསྙན་སྒྲོན་ཟབ་ཅིང་རྒྱས་པར་གནང་བས་དེར་འདུས་སྐྱ་སེར་ཚང་མ་དགའ་སྐྱོའི་ཀུན་རྟོག་ཅི་ཡང་གཡོས་པས་རང་དབང་མེད་པར་མིག་ནས་མཆི་མ་ལྷུང་དགོས་པ་བྱུང༌། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ནས་འབུལ་འགོའི་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ཕུལ་རྗེས་འབུལ་དངོས་རྣམས་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར། བཞེས་སྤྲོ་བཏེགས་འབུལ་ཞུས་རྗེས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ།

གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་ཕེབས། ཀ་ཁྲི་བསྒྲོགས་ཏེ་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ། སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན་དང་བཅས་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུ་ཞུས། ཚོམས་ཆེན་གྱི་མཛད་སྒོའི་རིང་རྫོང་གི་ཡང་སྟེང་དུ་དཀར་ཕྱོགས་ལྷ་སྲུང་ཁག་ལ་གཟབ་གསོལ་གྱི་སླད་དུ་བསངས་མཆོད་དང་སྦྲགས་གཟིམ་པ་གཡས་རུ་གཡོན་རུ་གཉིས་ནས་སྔར་སྲོལ་སྦད་རྒྱང་བཤད་བྱས། རྫོང་གི་རྡོ་གཅལ་ནང་མང་ཚོགས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་ཆེད་བྲོ་གཞས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་སྤེལ།

རྒྱ་ཁྱབ་ཁག་ལ་སྩལ་རྒྱུའི་སྦུག་དམ་རྩ་ཚིག་དང༌། བཀའ་རྒྱ་ཁག་ལ་དམ་ཞུ་བསྐྱངས་ཟིན་བསྟུན། དེ་ནས་རྡོ་གཅལ་མཐིལ་དུ་ལྷོ་སྤྱི་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་མཆོག་གྲུབ་དང༌། ཤོད་དྲུང་ལས་ཚན་འབྱོར་རྒྱས་པ། ལྷུན་རྩེ་རྫོང་སྡོད་རྩེ་དྲུང་སྒོ་མང་ངག་དབང་ཆོས་བཟང༌། ཤོད་དྲུང་ལྕོག་སྤེ་ཚེ་བརྟན་འབྱོར་རྒྱས། ལས་དྲུང་ཚེ་རིང་ཆོས་འཕེལ། དགོན་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་གྱི་མཁན་ལས། མངའ་འདུའི་ལྡིང་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་གཙོ་དྲག་དང༌། རྒན་འཐུས། སེར་སྐྱ་མི་དམངས་བཅས་འདུ་འཛོམས་ཐོག རྫོང་གི་སུམ་སྐས་འགོར་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་གསུམ་ལྷན་འཛོམས་གནང་སྟེ་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་ཀྱིས་ཉེ་ཆར་རྒྱ་དམར་གྱིས་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་སྔར་མ་གྲགས་ཀྱི་བཙན་གནོན་ཇི་བྱས་སྐོར་དང༌། དེ་རིང་ལྷོ་ཁུལ་གཡུལ་རྒྱལ་ལྷུན་པོ་རྩེའི་ཕོ་བྲང་དུ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བོད་གཞུང་གནས་སྤོས་གསར་འཛུགས་གནང་བའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་དང༌། བྱེད་སྒོའི་རྩ་ཚིག་སྒྲོག་སྦྱངས་གནང་ཞིང༌། རྒྱ་ཁྱབ་རྫོང་གཞིས་སོ་སོར་རྩ་ཚིག་ཞལ་བཤུས་རེ་དང༌། རྒྱབ་སྣོན་བཀོད་རྒྱ་རེ་བཅས་བཏང༌། རྫོང་མདུན་དུ་བསྟན་སྲུང་དམག་ནས་རང་གཞུང་གསར་འཛུགས་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་དུ་མེ་སྒྱོགས་གསུམ་བརྒྱབ་པ་དང་དུས་མཚུངས་ནམ་མཁའ་སྔོ་བསངས་ཀྱི་དབྱིངས་ནས་དབྱར་དུས་ཀྱི་འབྲུག་སྐད་དང་པོ་ཐེངས་གཉིས་བསྒྲགས། རྡོ་གཅལ་ནང་མི་དམངས་ཀྱི་བྲོ་གཞས་གླུ་གར་འབུལ་བཞིན་པ་སོགས་མ་བསྒྲིག་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་རྟགས་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ངང་མཛད་སྒོ་རྣམས་ལེགས་པར་གྲུབ། སྐབས་དེར་མཛད་སྒོ་དེ་དག་ལ་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གསུམ་ཙམ་ཐུགས་འགོར་བྱུང་འདུག

ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་བའི་རྩ་ཚིག་ནང༌། “སྔ་དུས་བོད་རང་བཙན་རྩོད་མེད་ཡོངས་གྲགས་ཀྱང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་དམར་གྱི་དྲག་དཔུང་བཙན་འཛུལ་འོག་གྲོས་མཐུན་མི་འཇོག་དབང་མེད་བྱུང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་རྒྱ་དམར་ནས་གྲོས་མཐུན་བརྡལ་བཤིག་གིས་ཆོས་སྲིད་གང་ཅིར་བཙན་གནོན་བྱས་ལུགས་དང༌། ས་ཕག་བོད་ཟླ་༢ ཚེས་ ༡ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་མིའི་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་གཟིགས་མོར་གདན་ཞུས་ལ་རྒྱ་ཆེའི་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ནས་ནོར་གླིང་གཟིམ་སྒོའི་འགག་ཏུ་ངུ་འབོད་ཕྱག་འཚལ་གྱིས་ཕེབས་བཀག་ཞུས་སྐོར། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དྲག་གནོན་བྱེད་འཆར་དངོས་ཤུགས་ནས་གསལ་པས་རེ་ཞིག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུའི་ཉེན་གཡོལ་ཆེད་ལྷོ་ཁར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ། གཡུལ་རྒྱལ་ལྷུན་རྩེར་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་རྒྱལ་ས་གསར་འཛུགས་དང༌། སྲིད་ཚབ་བློ་བདེ་གཉིས་ལ་སྲིད་བློན་ངོ་མ་བསྐོ་གནང་ཟིན་པས་ད་ཕྱིན་གཞུང་སྒེར་གྱི་ལས་དོན་ྋསྙན་སེང་ཞུ་འོས་ཅི་མཆིས་གཡུལ་རྒྱལ་ལྷུན་རྩེར་ཞུས་ཏེ་བོད་ལྗོངས་བསྟན་པ་སྤྱི་དོན་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་བདེ་དོན་གལ་ཆེར་ཚང་མས་བསམ་ཤེས་འཛོལ་མེད་དགོས་རྒྱུ་”ཞེས་སོགས་གསལ།

རྒྱ་གར་དུ་སྲིད་ཚབ་ཟུར་པ་བདེ་མཁར་བར། ཉེ་དུས་ལྷ་སར་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉེན་གཡོལ་ཆེད་གཡུལ་རྒྱལ་ལྷུན་རྩེར་ཞབས་སོར་འཁོད་པའི་གནས་ལུགས་དང༌། ད་ཆ་གང་ཉིད་ལ་སྲིད་བློན་ངོ་མ་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བ་བཞིན། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་མཚོན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བདེན་འབོད་དང་འབྲེལ། དྲག་གནོན་དམར་གསོད་ཀྱི་བྱ་ངན་འཕྲལ་ལ་ཞི་འཇགས་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་ཡོད་རྒུ་རྩལ་སྤྲུགས་དགོས་པའི་བཀའ་ཡིག་ཅིག་གནང༌།

ལི་ཐང་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལ་དམག་སྤྱི་ཛ་སག་གི་གོ་མིང་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བའི་བཀའ་ཡིག་དང༌། ཆུ་སྒང་འགོ་དམངས་སྤྱི་བྱིངས་དང༌། ཨ་འབྲུག་མགོན་བཀྲས་ལ་དམག་སྤྱི་ཛ་སག་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བ་བཞིན། ཚང་མས་སྔར་མུས་དམག་སྤྱིའི་ངག་བཀོད་དང་ལེན་དགོས་པའི་བཀའ་ཡིག་བཅས་སྩལ།

མངོན་གསལ་ཆེ་བའི་རྫོང་ཁང་དུ་བཞུགས་རྒྱུ་མ་འགབ་པའི་ཁར། གཉལ་དྲེའུ་ལྷས་དགོན་པ་ནས་གདན་ཞུ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་ལྟར། དེ་ཉིན་དགོང་དྲོ་ལྷུན་རྫོང་ནས་ཕེབས་ཐོན་གནང་སྟེ་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱི་སར་དྲེའུ་ལྷས་དགོན་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བཞུགས་ཞག་དགུ་པ་གནང༌། དེར་རྒྱལ་བློན་བཀའ་གྲོས་གནང་དོན། ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ནང་ས་གནས་གང་དུ་བཞུགས་ཀྱང༌། རྒྱ་དམར་གྱིས་ཕེབས་མཇུག་ཏུ་རྗེས་འདེད་ཡོང་རྒྱུ་སྨོས་མེད་དང༌། དམག་འཐབ་ཛ་དྲག་བྱུང་ན་ཕན་ཚུན་མི་མང་སྲོག་རྐྱེན་འགྲོ་ཉེན་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་ཆེད་རྒྱ་གར་དུ་མ་ཕེབས་མཐུ་མེད་དང༌། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བཀའ་འཁྲོལ་མ་བྱུང་ན་ཕེབས་སྟབས་མ་བདེ་བས་སྔོན་དུ་ལྷ་སར་རྒྱ་གར་ཚོང་དོན་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་གནས་ལུགས་ཟུར་ཙམ་ཞུས་པའི་ཕྱིར་ལན་དུ་ས་གནས་གང་ནས་ཕེབས་མིན་བཀའ་ལན་སྐབས་མཚམས་གནང་དགོས་བརྗོད་པ་ལྟར། ད་རེས་གནས་ལུགས་ཞིབ་ཕྲ་ཞུ་བར་ལས་བྱེད་པ་ཆེད་གཏོང་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཏེ་རིམ་བཞི་ཕ་ལྷ་སྲས་བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག་དང༌། ཤོད་སྐོར་ཆང་ཁྱིམ་སྐལ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་གཉིས་ས་མཚམས་རྒྱ་གར་ས་སྲུང་འགོ་འཁྲིད་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་གནས་ལུགས་ཞུ་བར་དེའི་དགོང་མོ་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ ཐོག་མངགས་བརྫོང་མཛད།

སྐབས་དེ་དུས་ཉིན་ཤས་སྔོན་ནས་ཁུལ་དེར་གངས་ཞོད་ཆེ་བས་ཕེབས་ལམ་དུ་ཧ་ཅང་སྐུ་ངལ་ཡོང་རྒྱུ་ཡང༌། མ་ཕེབས་མཐུ་མེད་ལ་བརྟེན། ལ་ཁག་གསུམ་ཡོད་པ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བླ་རྒོད་ལ་ནས་ཕེབས་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ།

བོད་ཚེས་ ༡༨ ཕྱི་ཚེས་ ༢༧ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ལྔ་ཙམ་ལ་ཆིབས་ཐོན་གྱི་བླ་རྒོད་ལར་རིམ་འཛེགས་གནང༌། རི་ཀླུང་གང་སར་ཁ་བབས་ཆེ་བས་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གཉིས་སོང་མཚམས་གངས་དང༌། བུ་ཡུག་བསྡེབས་ཏེ་ཕན་ཚུན་ཉེ་སར་ཡང་མི་མཐོང་བས་གང་འཚམས་ཕེབས་དུས་ལམ་ནོར་གྱུར་ནས་སླར་ཡང་ཕྱིར་ལོག་གནང་སྟེ་ལམ་རྙེད་པ་ནས་ཡང་བསྐྱར་ཕེབས་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐུ་ངལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་བས་མ་ཚད། ཆིབས་ཞབས་ཚང་མར་གངས་ཤེལ་མེད་པས་མིག་ལ་གངས་ཕྱིད་འབྱུང་ཉེན་ཡོད་པར་བརྟེན་སྐྲ་རིང་པོ་ཡོད་མཁན་ཚོས་རང་སྐྲས་མིག་བཀབ་པ་དང༌། སྐྲ་མེད་མཁན་ནས་རས་ནག་པོས་མིག་ཤེལ་ཚབ་བྱེད་པ་སོགས་སྔ་རབས་འགྲུལ་པའི་ཉམས་མྱོང་ལྟར་གངས་ཕྱིད་མི་རྒྱག་པའི་ཐབས་ཤེས་བྱ་དགོས་པ་བྱུང༌། བླ་རྒོད་ལ་རྩེར་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་སྨུག་པ་དང༌། བུ་ཡུག་འདྲེས་ཤིང༌། ལྷག་རླུང་ཆེ་བས་གྲང་ཟུག་མི་བཟོད་པའི་ཡན་ལག་རེངས་འཁུམས་སེལ་ཐབས་སུ་ཚང་མས་ཞབས་གོམ་སྤོས་ཏེ་ཕེབས། འགའ་ཞིག་གི་གདོང་པའི་སྨ་ར་དང༌། རྫི་མ་རྣམས་འཁྱགས་པ་ཆགས་ཏེ་གདོང་འབག་གྱོན་པ་དང་འདྲ་བར་གྱུར།

སྐབས་དེ་དུས་སྐུའི་གཅུང་པོ་མངའ་རིས་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་སྡུག་བསྲན་ཆེན་པོས་གངས་དཀྱིལ་གོམ་བགྲོད་རྒྱུན་བསྲིངས་བསྐྱོན་གནང་མཛད། ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་སོང་རྗེས་ཕྲན་བུ་ནམ་མཁའ་དྭངས་པས་ལ་སྐེད་ཁུག་སྐྱོག་ཅིག་ཏུ་སྐུ་ངལ་ཅུང་ཟད་གསོ་གནང་མཛད། བཞེས་བག་དང༌། གསོལ་དམ་ནང་ཆབ་འཁོལ་འཁྱེར་ཡོད་པར་ཆབ་འཁོལ་ནང་འོ་ཀྲིང་ཅུང་ཟད་བསྲེས་པ་འབུལ་བཞེས་གནང་བར་ཧ་ཅང་སྤྲོ་མཉེས་ཀྱི་བཞེས་ཏེ་གསོལ་ཚ་སྟབས་བདེ་ཞིག་མཛད།

དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ལ་ཐུར་ཕེབས་ཏེ་སྦྱོར་ར་དགོན་པ་རྩེར་དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༥ ཙམ་ལ་ཕེབས། དགོན་པ་དེའི་བླ་མ་ལས་སྣེ་དང༌། དགེ་འདུན་རྣམས་དང༌། མངའ་ཁུལ་ཡུལ་མི་རྣམས་ནས་ལག་ཏུ་སྤོས་དང༌། མཇལ་དར་འཁྱེར་ཏེ་བསྟར་སྒྲིག་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། བཞུགས་ཞག་བཅུ་པ་སྦྱོར་ར་དགོན་པ་རྩེར་མཛད།

སྐབས་དེར་ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་མོ་ལྷ་སྐུ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་རྣམ་གཉིས་གཉལ་སྒོས་གཞིས་བྱ་ཡུལ་ནས་ཕེབས་ཏེ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་འཛོམས་བྱུང་བས་ཚང་མ་མཉེས་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་སོགས་ལ་གཞན་ཞིག་ནས་ཕེབས་པས་ལམ་ཐག་རིང་བ་ལས། གངས་ཕྲན་བུའི་ཉུང་བས་སྐུ་ངལ་ཆུང་བ་བྱུང་འདུག དེ་ནུབ་སྐུ་འཁོར་ཚང་མར་སྐྱོན་མེད་ལྷན་འཛོམས་བྱུང་བས་ཐུགས་བློ་བདེ་པོ་བྱུང༌། ལྷུན་རྩེ་རྫོང་རྩེ་དྲུང་ངག་དབང་ཆོས་བཟང་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཆིབས་དྲེལ་རྒྱ་སེ་གཅིག་དད་འབུལ་ཞུས་པ་འབུལ་མི་གཡོག་བསྟན་པར་མཇལ་ཁ་སྩལ། ཆིབས་དྲེའུ་དེ་ཡང་ཐུགས་ཕན་གསོས་པོ་བྱུང༌།

བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༩ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༨ སྦྱོར་ར་དགོན་པ་རྩེ་ནས་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་བཞི་པའི་ཐོག་ཆིབས་ཐོན་མཛད། དེ་ཉིན་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་སུ་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་དང༌། དང་དམག་སོགས་ཆིབས་རགས་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད། ཡུད་ཙམ་རོང་གཏིང་བརྒྱུད་དཀར་པོ་ལར་རིམ་བཞིན་འཛེགས། གནམ་གཤིས་དྭངས་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། རི་ཀླུང་ཚང་མ་ཁ་བས་བཀབ་ཡོད་པའི་ཐོག་ཞོགས་པའི་ལྷག་སིལ་གྱི་བུ་ཡུག་རྒྱབ་སྟེ་གྲང་ངར་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ཡོད་པ་དང༌། ཉི་མ་གངས་ལ་ཕོགས་པས་གངས་ཕྱིད་རྒྱག་ཉེན་སོགས་ཀྱི་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡང༌། ཁ་སང་གི་ཉམས་མྱོང་ལྟར་སྐྲ་དང༌། རས་མིག་ལ་བཀབ་ནས་ལ་རྩེར་ཕེབས་པའི་སྐབས་དེར་བསམ་ཡུལ་དུ་མེད་པའི་བློ་འཚབ་སྐྱེ་བའི་སྒྲ་སྐད་ཐོས་པ་དང༌། ཆབས་ཅིག མཁའ་དབྱིངས་སུ་གནམ་གྲུ་རླུང་འཁོར་གཉིས་ལྡན་གཅིག་སླེབས་པས། ཚང་མས་རྟ་ལས་བབས་ནས་བྲག་གསེབ་དང༌། ན་ག་སྤོ་རྡོག་ཡོད་ས་སོགས་ལ་གབ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ལྷན་དུ་སྐུའི་གཅུང་པོ་མངའ་རིས་རིན་པོ་ཆེ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ། མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང༌། སྟག་ལྷ་མདའ་དཔོན་བཅས་གངས་བཞུར་ཟིན་པའི་ས་ཀོང་ཞིག་ཏུ་ཡུད་ཙམ་བཞུགས།

ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་ཚང་མས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཕྱྭར་འགལ་རྐྱེན་མི་ཡོང་བ་ཤོག་ཅེས་བསླུ་མེད་དཀོན་མཆོག་ལ་གསོལ་འདེབས་ཞུ་བ་ལས། གཞན་བྱ་ཐབས་དབེན། སྐུ་སྲུང་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་བསྟན་སྲུང་དམག་ཁམས་རིགས་འགའ་ཤས་ནས་མེ་མདའ་གནམ་གྲུར་རྒྱག་རྩིས་བྱེད་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་བརྒྱུད་མེ་མདའ་གང་བྱུང་རྒྱག་ཐལ་མ་བྱེད་ཅེས་བཀའ་ཁྱབ་གནང༌། གནམ་གྲུ་དེས་ལྡིང་སྐོར་ཙམ་མ་བརྒྱབ་པར་ཤར་རྒྱག་བྱང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་བབས་ལ་གཞིགས་ན་འགྲུལ་པ་ཚོ་མ་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་བྱུང་འདུག གནམ་གྲུ་དེར་རྟགས་ཇི་ཡོད་སུས་ཀྱང་མཐོང་མི་འདུག་པས། གནམ་གྲུ་སུའི་ཡིན་བརྗོད་མི་ཐུབ་ཀྱང༌། ཕལ་ཆེར་རྒྱ་མིས་བལྟ་ཞིབ་བྱེད་པར་ཡོང་བར་ངོས་འཛིན་གྱིས་དེ་ནས་འགྲུལ་མི་ཚང་མ་བསྡེབས་བསྐྱོད་མ་ཡིན་པར་ཚོ་ཁག་ཆུང་ངུ་འགའ་ཤས་བཟོས་ཏེ་ཕེབས་བསྐྱོད་མཛད།

དེ་ནས་གོ་པོ་ལ་བརྒྱུད་ཕེབས་ཏེ་ཉིན་དགུང་མཚམས་ས་ཁུག་ཞིག་ཏུ་སྐུ་ངལ་ཅུང་ཟད་གསོས་ཏེ་གསོལ་ཚ་སྟབས་བདེ་ལྟ་བུ་གནང་ཡང༌། ལྷགས་རླུང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་རྒྱབ་པར་བརྟེན་ཐུགས་བསུན་ཆེ་བ་ལས། ཐུགས་བག་ཕེབས་པའི་སྐུ་ངལ་གསོས་མ་ཐུབ། དེ་ནས་ཕེབས་པར་མཚོ་སྣ་དང༌། སྦྱོར་ར་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་མཚོ་སྣ་རྫོང་སྡོད་དང༌། ལས་དྲུང༌། མངའ་ཁུལ་གཙོ་དྲག་བཅས་ནས་འཚམས་ཞུ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་མགྲོན་ཆེས་རང་སློག་གནང༌། ཕེབས་ལམ་ཁ་བབས་ཆེ་སར་གངས་བཤངས་ཞུ་མི་བརྒྱ་སྐོར་བཅས་ནས་བསྟར་སྒྲིག་ལག་ཏུ་མཇལ་དར་ཐོགས། སྐུ་བསང་སྦྱངས་ཏེ་ཕེབས་བསུ་ཞུས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཞལ་དཀྱིལ་དངོས་སུ་མཇལ་སྐབས་དད་གུས་དགའ་སྐྱོའི་ཡིད་འགུལ་གྱི་མཆི་མ་ལྷུང་ལྷུང་དུ་འདོན་བཞིན་གནས། ད་དུང་ཁ་བའི་ནང་གང་འཚམས་རིམ་ཕེབས་ཀྱིས་མཚོ་སྣ་དགོན་པ་རྩེར་ཕེབས་སྒྲིག་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་འདུག་པར་ཞབས་སོར་འཁོད། དེར་བཞུགས་ཞག་བཅུ་གཅིག་པ་གནང༌།

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཚོ་སྣ་དགོན་པ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་དེ་སྐུ་ལྷོད་བཞུགས་མཛད། ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་སྐུ་འཁོར། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་གྱིས་མཚོན་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་ལ་དགོན་པའི་རྩེ་ཤོད་ཁང་ཁུངས་གཞན་དག་ནང་བཞུགས་ཡུལ་གོ་སྒྲིག་ཡོད་པ་ལྟར་སོ་སོར་ལྷོད་བཞུགས་གནང༌།

འདི་ཉིན་དགོང་དྲོ་ཉེ་དུས་ལྷ་སར་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་ཉིན་དེའི་དགོང་མོ་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུ་བརྒལ་ནས་བྲོས་ཐར་མཁན་ཆུང་རྟ་ར་བ་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན་དང༌། ལམ་བར་དུ་མཉམ་འཕྲད་བྱུང་བ་ཛ་སག་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན། མདའ་དཔོན་མདོ་མཁར་སྲས་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཏེ་མཁན་ཆུང་རྟ་ར་བ་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན་ནས་ལྷ་སར་དྲག་གནོན་མེ་སྒྱོགས་ཀྱི་དྲག་ཆར་ཕབ་སྟེ་སེར་སྐྱ་མི་མང་བསད་རྨས་བྱས་ལུགས་དང༌། ཕོ་བྲང་ཡས་མས་ཀྱིས་དབུས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་གཏོར་བཤིག་ཚབས་ཆེན་བྱུང་ལུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར་དང༌། ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། མདའ་དཔོན་མདོ་མཁར་སྲས་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་ནས་ཕེབས་མཇུག་རྒྱ་དམག་འགོག་ཐབས་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་ཞུ་སྟངས་སྐོར་ྋསྙན་སེང་ཞུས།

དེ་རྗེས་བྲག་གཡབ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་དང༌། བློ་གླིང་མཁན་པོ་པདྨ་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ལྷ་ས་ནས་བྲོས་འབྱོར་ཁག་གཅིག་མཇལ་ཁར་བཅར། དགོན་པའི་ཉི་འོད་ནང་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས་དང༌། བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ། ཤན་ཁ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན། མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང༌། ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། མཁན་ཆུང་རྟ་ར་བ་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། ཁ་དང་གྲ་བཞི་མདའ་དཔོན་བཀྲས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན། ང་མདའ་མདོ་མཁར་སྲས་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་སོགས་གཞུང་ཞབས་ཉི་ཤུ་སྐོར་ནས་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ཏེ་མཚོ་སྣ་ནས་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་ཕེབས་ལམ་ཁག་ལྔ་ཙམ་ཡོད་སྐད་ལ་གང་དུ་གདན་ཞུ་ཇི་འགབ། སླད་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་སྟངས། ལྷག་པར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཕེབས་རྗེས་མཚོ་སྣས་གཙོས་གནད་ཡོད་ས་གནས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་ཐོག ས་གནས་མཚོ་སྣ་རྫོང་གཉིས་དང༌། ལས་དྲུང་དབང་འདུད་རྒྱལ་མཚན་ཐུན་མོང་ལ་ད་ཆ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་ས་མཚམས་བར་ཕེབས་ལམ་གང་ནས་གདན་ཞུ་ཞུས་ལེགས་ཁྱེད་རང་རྫོང་ངོ་མ་དང༌། ལས་དྲུང་བཅས་ནས་རྒྱུས་བབས་བསམ་འཆར་ཞུ་དགོས་གསུངས་པར། རྫོང་སྡོད་གཉིས་ནས་གུས་གཉིས་དགའ་ལྡན་དགོན་གྱི་རྫོང་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་གཞག་གནང་སྟེ་ས་གནས་སུ་འབྱོར་ནས་ཟླ་བ་གཉིས་གསུམ་ལས་མ་ཕྱིན་པས་ས་གནས་ལམ་རྒྱུས་གང་ཡང་མེད། རྫོང་གི་ལས་དྲུང་མཚོ་སྣ་བཤད་སྒྲ་འོག་མའི་མི་བརྒྱུད་ནས་གཏན་འཇགས་ཞུ་མུས་ཡིན་པས་ལས་དྲུང་ལ་བཀའ་འདྲི་ཡོང་བ་ཞུས། བཀའ་བློན་ལྷན་རྒྱས་ནས་རྫོང་གཉིས་ལ་རྟ་ཁལ་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་སྒོའི་སྐོར་བཀའ་མངགས་གནང༌།

ལས་དྲུང་ཚོགས་འདུར་བསྡད་ནས་རྒྱུས་བབས་ཀྱི་བསམ་འཆར་ཞུ་དགོས་གསུངས་ཏེ་གོ་བསྡུར་གནང་བའི་སར་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་ནས་ས་བཀྲ་གཟིགས་ཏེ་ཤར་ལམ་ཐག་ཉེ་བ་ཡོད་འདུག་གསུངས་པར། ལས་དྲུང་དབང་རྒྱལ་ནས་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་ཕེབས་ལམ་ཆེ་བ་ཁག་གསུམ་ཡོད། ཤར་དུ་རྨ་ཀོ་ལ་ཡོད་པ་སྦྱོར་ར་ནས་མཁར་ལྟག་བརྒྱུད་ཕེབས་དགོས། ས་རོང་རྩུབ་ལ་རི་མཐོ་བས་ཁ་བབས་ཆེ་བས་ཕེབས་ལམ་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད།

མཚོ་སྣ་ནས་ཐད་ཀར་འབོམ་ལ་བརྒྱུད་ཕེབས་ན་རྟ་དབང་དུ་ཉིན་གསུམ་ནས་མ་འགྱངས་པ་ཕེབས་ཐུབ་པས་ལམ་ཐག་ཉེ་ན་ཡང༌། སྤྱིར་དགུན་དུས་གངས་བབས་ཀྱི་འགྲོ་མཁན་མེད་ཁར། ལྷག་པར་ཕེབས་ལམ་རྫ་རི་གཉིས་ཀྱི་དབར་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་མཚོ་ཁ་བརྒྱུད་ཕེབས་དགོས་པས་དེང་སང་གངས་བབས་ཧ་ཅང་ཆེ་བས་མཚོ་དང་ལམ་དབྱེ་མི་ཐུབ་པའི་ལུང་པ་ཁ་བས་གང་ཡོད་པར་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཐོག རྒྱ་དམར་གྱི་གནམ་གྲུ་འདྲ་ཡོང་ན་གབ་ཡུལ་ཤིང་ནགས་སོགས་རྩ་བ་ནས་མེད། དགུན་དཔྱིད་རྨ་ཀོ་ལ་དང༌། འབོམ་ལར་རྣམ་ཀུན་འགྲོ་སྲོལ་མེད་ལ་འགྲོ་བསྐྱོད་ཀྱང་མི་ཐུབ་ངེས་ཅན་ཡིན། ནུབ་ལམ་མང་མང་བརྒྱུད་ཕེབས་ན་ལྷོ་གདོང་མཁར་བརྒྱུད་གསང་ལམ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར། རྒྱ་དམག་འགོག་སྲུང་དམག་མི་གང་འཚམས་འཇོག་གནང་མཛད་ན། དེ་སྒྲོལ་མཚམས། དམག་མི་བཅུ་ཤོག་གཅིག་གིས་སྟོང་དམག་བཀག་ཐུབ་པའི་ས་འཕྲང་བཙན་པོ་ཡོད་ལུགས། གནམ་ཐོག་ནས་རྒྱ་དམར་གྱི་གནམ་གྲུ་ཡོང་ནའང་ཤིང་ནགས་མང་བས་གབ་ཡུལ་ཡག་པོ་ཡོད་པས་ནུབ་ལམ་རང་ལ་ཕེབས་ན་ལེགས་གནས་ཞུས་དོན། མཚོ་རྫོང་ལས་དྲུང་གིས་རྒྱུས་བབས་ཐོག་ནས་ཞུ་དོན་བཞིན། ནུབ་ལམ་ལྷོ་གདོང་མཁར་བརྒྱུད་སྲང་ལམ་ཡོད་སར་ཉེན་སྲུང་འགོ་དམག་གང་འཚམས་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་འཁོར་ནུབ་ལམ་རང་དུ་ཕེབས་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ། ལས་དྲུང་དབང་རྒྱལ་མང་མང་དུ་ཕེབས་སྒྲིག་དང༌། ཕེབས་ལམ་ཞན་སར་ལམ་བཅོས་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་མངགས་གནང་སྟེ་འཕྲལ་གཏོང་མཛད།

ཀུན་གླིང་ཛ་སག་དང༌། མདའ་དཔོན་མདོ་མཁར་སྲས། མཁན་ཆུང་རྟ་ར་བ་བཅས་ཉིན་ཤས་མཚོ་སྣར་བསྡད་དེ་སྐུའི་རྒྱབ་སྲུང་ཞུ་སྒོ་འཕྱུགས་མེད་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་གནང༌། ལས་དྲུང་དབང་རྒྱལ་བཀའ་དགོངས་བཞིན་དེ་འཕྲལ་ཐོན་ཏེ་ལེགས་པོ་ཚོ་བཞི་ཁུལ་ནས་མོན་པ་མི་གྲངས་གསུམ་བརྒྱ་ཙམ་ལ་བརྡ་བཏང་གིས་མི་མང་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་ནས་ཕེབས་ལམ་སྡུག་སར་ལམ་བཅོས་ཞུས། མི་མང་བརྒྱ་ཙམ་གྱིས་མང་མང་དུ་བཞུགས་སྒྲིག་ཞུ་ཡུལ་ཁང་ཁུངས་སུ་གད་བདར་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཡུལ་དབུ་གུར་སྒྲོན་སར་ཤིང་ནགས་གཅོད་འབྲེག་བྱས་ཏེ་དབུ་གུར་སྒྲོན་རྒྱག་སོགས་དེ་ནུབ་དང༌། སང་ཉིན་ཞོགས་པའི་རིང་ཞུས།

བོད་ཟླ་༢ ཚེས་ ༡༩ ཕྱི་ཟླ་༣ ཚེས་ ༢༩ སྔ་དྲོ་མཚོ་སྣ་དགོན་པ་རྩེ་ནས་ནམ་ལངས་མ་ཐག་པར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་འཁོར་ཚང་མ་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་མཚོ་སྣ་ཡ་མ་རོང་གྲོང་ཁུལ་དུ་མི་མང་ལ་ཞལ་མཇལ་གནང་སྟེ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བས་དེ་ཉིན་ནམ་མཁའ་དྭངས་ལ་སྔོ་སངས་སུ་བསྡད་ཡོད་པས་ཚང་མ་གནམ་གྲུ་སླེབས་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་བློ་གཡེང་ཆེན་པོའི་ངང་ཕེབས་པར་ཕེབས་ལམ་ས་རོང་རྩུབ་པ་དང༌། གངས་མ་བཞུ་བར་གང་འཚམས་ཡོད་ན་ཡང༌། མི་མང་ནས་ཕེབས་ལམ་སྡུག་སར་ལམ་བཅོས་ཞུ་བཞིན་པར་བརྟེན་སྐུ་ངལ་དེ་ཙམ་མ་བྱུང༌། དེ་ནས་སྤོས་ལ་བབས་རྗེས་རོང་སར་བརྟེན་གཞའ་རློན་ཆེ་བ་དང༌། ཚ་བ་ཆེ་ཙམ་ཡོད་པ་མ་ཟད། གདོང་མཁར་ཕྱོགས་ཀྱི་གསང་ལམ་གྱི་ཉེན་ཁ་ཡང་གྲོལ་བས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཞབས་ཐང་དུ་གང་འཚམས་ཕེབས་པར་སྐབས་རེ་ཞལ་སྐྱེམས་སྐབས་སྤང་སྡིང་སྤྲོ་སར་ཁྱུག་ཙམ་རེ་སྐུ་ངལ་གནང་སྟེ་འོ་ཀྲིན་རློན་པར་ཆབ་བསྲེས་ནས་ཐེངས་འགའ་ཤས་མཆོད་བཞེས་མཛད། དེ་ནས་ཁ་བས་གཡོགས་པའི་རི་ཀླུང་རིམ་བཞིན་བརྒལ་ཏེ་ལྗོན་ཤིང་དང༌། ནེའུ་གསིང་མར་གད་མདོག་ཅན་གྱི་མཛེས་ལྗོངས་སུ་ཕེབས། ཆུ་ཚོད་གསུམ་ཙམ་མུ་མཐུད་ཕེབས་པས་མཚོ་སྣ་རྫོང་འོག་ལེགས་པོ་ཚོ་བཞིའི་ཁོངས་མང་མང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། ཕེབས་སྒྲིག་གང་རྒྱས་ཞུས་ཡོད་པའི་དབུ་གུར་དུ་བཞུགས་ཞག་བཅུ་གཉིས་པ་གནང༌། དེ་ཁུལ་གནས་པའི་མི་མང་ཕལ་ཆེར་མོན་པ་ཡིན་ཞིང༌། མོན་པ་ཞེས་པ་ནི་ལུང་ཚན་གྱི་ཐ་སྙད་འབོད་པ་ཞིག་ལས། མི་རིགས་དེ་ནི་སྐད་དང་ཡི་གེ་གང་གི་ཆ་ནས་བོད་མི་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པ་ལས། མི་རིགས་ཐ་དད་པ་གང་ཡང་མིན།

མང་མང་དུ་ལྷུན་རྩེ་ནས་རྒྱ་གར་ས་མཚམས་བར་ཆེད་གཏོང་གནང་བའི་རིམ་བཞི་ཕ་ལྷ་སྲས་དབང་ཕྱུག་དང༌། ཆང་ཁྱིམ་སྐལ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་གཉིས་དེ་གར་ཕེབས་སྒུག་ཞུས་བསྡད་ཀྱིས་ཞུ་དོན། “ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། སྐུ་འཁོར་རྣམས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་འཐུས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་བཀའ་འཁྲོལ་བཟང་ཐོན་བྱུང་ལུགས་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ས་སྲུང་ལས་བྱེད་ཚོས་ས་གནས་ཆུ་དྭངས་མོར་དགའ་བསུའི་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་གི་འདུག་”ཅེས་ྋསྙན་སེང་ཞུས།

གནས་ཚུལ་བཟང་པོ་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་སྐུ་འཁོར་ཚང་མས་གསན་པས་ཧ་ཅང་གི་ཐུགས་ལ་སྤྲོ་སྣང་དང༌། དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཚང་མ་ཐུགས་བདེ་བག་ཕེབས་སུ་གྱུར། མང་མང་ས་ཁུལ་དེ་ནི་གྲོག་རོང་ཞིག་ཏུ་ཆགས་པ་དང༌། རོང་སར་བརྟེན་ས་ཆ་བརླན་གཤེར་ཆེ་བའི་ཐོག སྐབས་དེར་ཆར་པ་ཉིན་མཚན་སྦྲེལ་ནས་བབས་པ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཡུལ་དབུ་གུར་ལ་བརྟེན་སྐུ་བསིལ་བོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེ་ཉིན་ཕེབས་ལམ་དུ་ས་གནས་བརླན་གཤེར་སྤང་ལྗོངས་ཐོག་སྐུ་ངལ་ཐེངས་རེ་ཟུང་གནང་བ་དང༌། འོ་ཀྲིང་རློན་པ་ཆབ་དང་བསྲེས་ནས་མཆོད་བཞེས་གནང་བ། ལྷག་པར་དུ་དེའི་དགོང་མོ་ཆར་བབས་ཆེ་བས་དབུ་གུར་ནང་ཆུ་ཐིགས་བརྒྱབས་ནས་མནལ་ཇི་བཞིན་མ་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་སང་ཉིན་སྔ་དྲོ་སྐུ་ཁམས་ཕྲན་བུ་བདེ་མིན་ཐོག ཉིན་ཕྱེད་མཚམས་གསོལ་གྲོད་བཤལ་བའི་བསྙུན་གཞི་བཞེས་ནས་སྐུ་ངལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང༌། སྔ་ལོ་གདན་ས་དགའ་ལྡན་དུ་གྲྭ་སྐོར་མཚན་བཞེས་སྐབས་སུ་ཡང་སྙུན་གཞི་དེ་འདྲ་བྱུང་མྱོང༌། ད་རེས་ལྷ་ས་ནས་ཛ་དྲག་གིས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བས་བླ་སྨན་པ་གཅིག་ཀྱང་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་སུ་འཁྲིད་བཅར་མ་ཐུབ་པར་ཚང་མས་འགྱོད་སེམས་ཚད་མེད་བྱུང་ཡང༌། རེ་ཞིག་གཞན་གྱི་བྱ་ཐབས་གང་ཡང་མེད་པར་ལུས།

སླར་ཡང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཞུགས་ཡུལ་མོན་པའི་ཤིང་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ལ་སྤོ་བཞུགས་གནང་ཡང༌། ཁང་པ་དེ་ནི་ངོས་མི་གཙང་བ་སྨོས་ཅི། སྟེང་དུ་ཁྱིམ་བྱ་དང༌། འོག་ཏུ་བ་ཕྱུགས་ཀྱི་སྐད་དང༌། དྲི་ངན་ཡོད་པ་སོགས་བཞུགས་ཡུལ་ཐུགས་བག་ཕེབས་པ་མ་བྱུང་བས་ཐུགས་བསུན་སྣོན་མ་ལྟ་བུར་གྱུར།

ལུང་ཁུག་མཐུན་རྐྱེན་ཧ་ཅང་ཞན་ཁར་སྨན་པ་སོགས་ཡེ་ནས་མེད་པས་ཚང་མ་བློ་གཡེངས་ཅི་ཆེར་གནས་དགོས་པ་བྱུང་ཡང༌། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྨན་ཀྲི་ར་མི་སིན་(Terramycin)རིལ་བུ་གཅིག་རང་ཡོད་འདུག་པ་སྔ་ལོ་དགའ་ལྡན་དུ་སྙུན་བཞེས་སྐབས་གསོལ་སྨན་དེ་འདྲ་ཕུལ་བས་ཐུགས་ཕན་གསོས་པར་བརྟེན། དེའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པས་གསོལ་སྨན་རིལ་བུ་གཅིག་རང་ཡོད་པ་དེ་མཆོད་བཞེས་གནང་ན་ཐུགས་ཕན་གསོས་རེ་ཞུས་པ་ལྟར་མཆོད་བཞེས་གནང་བས་ཕྲན་བུའི་ཐུགས་ཕན་གསོས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང༌།

བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༡ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་མང་མང་དུ་བཞུགས་ཞག་གཅིག་འཕར་མ་གནང་སྟེ་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཅར་བའི་ཁ་དང་གྲ་བཞི་མདའ་དཔོན་བཀྲས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང༌། རུ་དཔོན་དབང་ལྡན། བརྒྱ་དཔོན་སྐལ་བཟང་དགྲ་འདུལ། ཀ་དང་སྐུ་སྲུང་བརྒྱ་དཔོན་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས། དམག་མི་ལྔ་བཅུ་སྐོར། བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་ཁོངས་ནས་སྐུ་སྲུང་ལྷན་བཅར་འབའ་པ་ཕྱག་མཛོད་བཀྲ་ཤིས་དང༌། སྨར་ཁམས་བསྟན་འཕེལ་བཅས་མཚོ་སྣ་དང༌། ལྷུན་རྩེ་ཁུལ་ས་སྲུང་དུ་ཕྱིར་སློག་གཏང་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་སྔོན་འཁེལ་ལྟར་ཁོང་ཚོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཞིང༌། ཁྱོད་ཚོར་ད་དུང་དགྲ་འཐབ་ཀྱིས་རང་ས་སྲུང་སྐྱོབ་ཞུ་རྒྱུ་དང་དུ་བླངས་ཏེ་རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་སེམས་སྟོབས་ཡོད་པ་བསྔགས་འོས་ཀྱང༌། རང་ས་སྲུང་སྐྱོང་ལས། དོན་མེད་མི་མང་པོའི་ལུས་སྲོག་ཆུད་ཟོས་གཏང་རྒྱུར་དགེ་མཚན་མེད་ལུགས་བཀའ་སློབ་སྩལ། ཁོང་ཚོ་མཚོ་སྣར་ཕྱིར་ལོག་བྱས།

བོད་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ཉིན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་ཁམས་མི་བདེ་བའི་སྙུན་བཞེས་ཁར། ལམ་རོང་རྩུབ་པས་ཆིབས་ཐོག་ཕེབས་རྒྱུ་སྐུ་ངལ་ཆེ་བར་བརྟེན་ས་བབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་སྣ་ལོ་ཆིབས་མཛོ་གཅིག་ལ་ཆིབས་སྒ་སྒྲོན་ཡོད་པར་བཅིབས་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། ཆིབས་སྣ་འཁྲིད་མཁན་དང༌། ཆིབས་མཛོ་འཁྲིད་རྒྱུའི་རོགས་ཟླར་མཚོ་སྣ་རྫོང་གི་ལས་དྲུང་དབང་རྒྱལ་བཅས་ནས་རེས་མོས་ཞུས། སྐུའི་གཡས་གཡོན་ནས་ཕེབས་ལམ་ཞན་སར་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་ངག་དབང་རིག་གྲོལ་ནས་ཕེབས་སྐྱོར་ཞུས་ཏེ་ཕེབས།

དེ་ནས་གང་འཚམས་ཕེབས་སྐབས་ལུང་ཤུར་ཤིང་ནགས་ཧ་ཅང་མཐུག་ཅིང༌། བྲག་རི་མཐོ་པོ་ཡོད་པ། ཆུ་དྲག་ཏུ་བབས་པ་དེའི་མདོར་ཕེབས་དུས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཕྱག་ཐལ་སྦྱོར་མཛད་དེ་”ལུང་པ་འདིའི་ཕུར་གནས་རྩ་ཆེ་ཞིག་ཡོད་འདུག་པས་ལས་དྲུང་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང་བར། ལས་དྲུང་ནས་གུས་པར་རྒྱུས་མེད་ཀྱང༌། ངའི་ཕ་མ་དང༌། མོན་པ་རྒན་རབས་ཚོས་འདིའི་ཕུར་བདེ་མཆོག་གི་བླ་རི་བྱིན་རླབས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་གོ་མྱོང་ཞུས་པས་གནས་རྩ་ཆེ་ཞིག་ཡོད་པ་འདྲ་གསུངས། གནས་དེ་ནི་མོན་པ་རྒན་རབས་ལ་མ་གཏོགས་རྒྱུས་མངའ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག

ད་དུང་རོང་ནང་རིམ་བཞིན་ཕེབས་པས་གང་འཚམས་ཤིག་ན་ས་ཆ་ཕྲན་བུའི་ཁད་ཡངས་ཤིང༌། སྤང་སྡིངས་རྒྱ་གང་འཚམས་ཡོད་པ་དེར་མོན་པ་ཚོས་ཕེབས་སྒྲིག་མཚོན་བྱེད་ཧ་ཡང་ནང་ཆབ་བསྐོལ་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་འདུག་པ་དང༌། ཕར་ཙམ་ཞིག་ལ་ཉི་ཁུག་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། དར་ཅིག་གནམ་དྭངས་ནས་ཉི་མ་ཡང་དྲོ་པོ་ཞིག་འདུག་པར། ཅུང་ཟད་སྐུ་ངལ་མཛད་བཞེད་ལྟར་ཆིབས་མཛོའི་སྟེང་གི་ཆིབས་སྟན་སོགས་སྒྲོན་ཏེ་ཉི་ཁུག་དེར་ཁྱུག་ཙམ་རིང་སྐུ་གཟིམ་གནང་བར་མནལ་ཅུང་ཟད་ཕེབས།

དེའི་རིང་མོན་པའི་ཆབ་བསྐོལ་ནང་འོ་ཀྲིང་རློན་པ་བསྲེས་ཏེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་སོགས་རིམ་ཕེབས་གནང་བར་ཞལ་སྐྱེམས་ལྟ་བུར་འོ་ཇ་ཕུལ་བས་ཚང་མས་མཉེས་བཞེས་ཀྱིས་དེ་ནི་ངལ་གསོ་དང་བདེ་ཉམས་བྱུང་གསུངས་འདུག ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མནལ་ལས་བཞེངས་ཏེ་བསྙུན་བབས་ཕྲན་བུའི་དྭངས་སྐྱེས་བྱུང་ལུགས་ཕེབས་པས། ཆིབས་ཞབས་ཚང་མ་ཧ་ཅང་གི་དགའ་བ་ཐོབ།

དེ་ནས་མུ་མཐུད་ཕེབས་པས་རྒྱུགས་ཆུ་དེར་ཟམ་པ་ཞིག་འདུག་པ་དེ་ནི་བོད་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་ཡིན། ཟམ་པའི་ཕ་རོལ་རྒྱ་གར་ས་སྲུང་སྡོད་ས་ཀན་ཙ་མ་ཎི་ཞེས་པར་ཕེབས་སྐབས་མོན་རྟ་དབང་དུ་སྡོད་པ་རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་གཙོ་བོ་སྐུ་ཞབས་ཊི་ ཨིསི་ མུར་ཏི་(D.S.Murti)འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་གྱི་ལས་རོགས་དང༌། ལས་བྱེད་པ་བྷ་བུ་བླ་མ། ཆུ་དྭངས་མོར་གཏན་སྡོད་རྒྱ་གར་ས་སྲུང་གསང་བའི་འགོ་འཛིན་བོད་རིགས་རྭ་སྒྲེང་བློ་བཟང་ཟླ་བ། ས་སྲུང་དམག་མི་སུམ་ཅུ་ལྷག་ཙམ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་འཚམས་ཞུ་དང༌། གུས་འདུད་ཞུས་ཏེ་མཇལ་དར་འབུལ་ལམ་ཞུས་པར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དགྱེས་བཞེས་གནང༌། སྐུ་ཞབས་མུར་ཏི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཕེབས་རྒྱུར་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བསུ་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་མགྲོན་ལྟར་གུས་བཀུར་ཞུ་གི་ཡོད་ཅེས་ྋསྙན་སེང་ཞུས་པར། སྐུ་འཁོར་ཚང་མ་ཧ་ཅང་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་ནང་གདན་ཞུས་ཀྱིས་གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས་དང་སྦྲགས་སྐུ་ངལ་ཕྲན་བུ་གསོ་བ་གནང༌། དེའི་ཉེ་འགྲམ་ཆུ་དྭངས་མོར་ས་གནས་སུ་བཞུགས་ཞག་གི་དབུ་གུར་ཕེབས་སྒྲིག་ལེགས་པོ་སྔོན་ཞུས་སར་ཞབས་སོར་འཁོད་ནས་བཞུགས་ཞག་བཅུ་གསུམ་པ་མཛད། དེ་ཉིན་ནས་བཟུང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བསྙུན་གཞི་ཡང་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་དང་བཅས་རིམ་པས་དྭངས་བསྐྱེད་བྱུང་བས་ཆིབས་ཞབས་སྐུ་འཁོར་ཚང་མ་བློ་བདེ་བག་ཕེབས་སུ་གྱུར།

འདི་དག་གི་སྐོར་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་ནང༌། “ད་དུང་ལམ་འཕྲང་དཀའ་ངལ་ཅན་ལ་རྟ་ཐོག་རིམ་བགྲོད་ཀྱིས་བོད་མི་སྡོད་ཡུལ་ས་གནས་མང་མང་ཟེར་བར་འབྱོར། དེར་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ལས་བྱེད་པ་གཅིག་ང་ཚོ་སྒུག་སྡོད་བྱས་འདུག་པ་དེ་ནས་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་བསྐྱོད་འཐུས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་བཀའ་འཁྲོལ་བྱུང་བའི་གསར་འགྱུར་བཟང་པོ་གོ་ཞིང༌། རྒྱ་གར་གྱི་དཔོན་རིགས་ཡོད་པའི་ས་སྣེ་དང་པོ་ཆུ་དྭངས་མོར་ང་ཚོའི་དོན་དུ་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པ་ཡང་ཁོང་ནས་མཐོང་ཐོས་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ནུབ་མོ་ང་ཚོ་སེམས་ལྷོད་པོ་བྱུང༌། དེ་ཕན་ང་ཚོས་དགོང་ལྟར་ཕྱི་གོས་ཙམ་མ་གཏོགས་གྱོན་ཆས་མ་ཕུད་པར་ཉལ་བ་ཡིན། མང་མང་ནི་བོད་ཀྱི་ས་སྣེ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་བགྲོད་ལམ་གཅིག་ལས་མེད་པ་དེར་ཁམས་པ་དང་དམག་མི་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ནས་སྲུང་འགོག་གི་གྲ་སྒྲིག་གང་ཐུབ་ཡོད་པར་བརྟེན། ང་ཚོར་རྒྱ་མིས་གནམ་ཐོག་ནས་འབར་མདེལ་མ་འཕངས་ན། གློ་བུར་དུ་ང་ཚོ་འཛིན་བཟུང་དང༌། བགྲོད་ལམ་འགོག་ཐབས་མེད། ས་གནས་དེར་གནམ་གཤིས་སྡུག་ཤོས་ཤིག་བྱུང༌། འགྲུལ་བསྐྱོད་འདི་རས་ཀྱི་གུར་ནང་ཉལ་བ་ཡང་དང་པོ་ཡིན། ཆར་ཞོད་ཆེ་བས་ངའི་གུར་ནང་ཐིགས་པ་རྒྱག་གི་འདུག སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་༣པར་གཉིད་སད་བྱུང་བར་ཡར་ལངས་ནས་ཉལ་ཁྲི་དེ་དག་གུར་ཟུར་ཕྲན་བུ་རྐམ་ས་ཞིག་ཏུ་སྤོ་རྩིས་བྱས་ཀྱང༌། འོས་པོ་ཞིག་མི་འདུག་པས་དེ་གར་ཙོག་བུར་སྡོད་དགོས་པ་བྱུང་ཞིང༌། གུར་གཞན་ན་སྡོད་མཁན་ཚོར་ཡང་དཀའ་ངལ་དེ་བཞིན་བྱུང་འདུག སྔ་དྲོ་ཚ་རྟིང་མཚམས་ཕྲན་འབྱུང་ལུས་མི་བདེ་བ་ཞིག་བྱུང་སྟེ་ཉིན་ཕྱེད་མཚམས་ནས་བཤལ་ནད་ཚབས་ཆེན་གྱི་ནད་བབས་ཇེ་ཐུར་སོང༌།

འདི་ནུབ་ངོས་སྡོད་ཡུལ་ཁང་པ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ནང་གནས་སྤོས་བྱས་ཀྱང༌། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དངོས་མི་གཙང་བ། ནང་དུ་ཛ་ཛོར་མང་ཞིང༌། ཁང་པའི་འོག་ནས་སྒོ་ཕྱུགས་ཀྱི་སྐད་དང༌། མགོ་ཐོད་བྱ་གདངས་སྟེང་ཁྱིམ་བྱའི་སྐད་ཅོར་ཆེ་ལ་སྐབས་རེ་ཁོ་བོ་ཉལ་སའི་འཁྲིས་སུ་ཡང་ཁྱིམ་བྱ་འགའ་ཤས་རྒྱུགས་ཡོང་གི་འདུག་པ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ངལ་བསུན་སྣོན་མར་གྱུར་ཏེ་དེ་ནུབ་གཉིད་སིམ་པ་ཡེ་ནས་མ་བྱུང༌། སང་ཉིན་སྔ་དྲོ་ཡང་གཟུགས་བབས་འགུལ་བསྐྱོད་མི་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་འདུག ངོས་ལུས་སེམས་གཉིས་ངལ་གྱི་གནས་སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་ནས་རླུང་འཕྲིན་ཐོག་ངོས་རྟ་ལས་ལྷུངས་ཏེ་བརྡབས་མནར་སྡུག་པོ་བྱུང་ཚུལ་ཞིག་བཤད་ཐོས་བྱུང་བ། དེས་ཁོ་བོ་དང་མཉམ་དུ་མེད་པའི་མི་ཚོར་སེམས་འཚབ་དངངས་སྐྲག་ཡོང་རྒྱུ་ཡང༌། ང་ཚོར་གནས་ཚུལ་དེ་ལྟར་བྱུང་མེད། འོན་ཏེ་ནད་མནར་དང་དུས་མཚུངས་བྱུང་བས་དགོད་ཤོར་པོ་བྱུང༌།

གལ་ཏེ་ངའི་ནད་བབས་དྲག་བསྐྱེད་བྱུང་ན་ཡང་མང་མང་དུ་ཉིན་གཅིག་བཅའ་སྡོད་ཀྱིས་ང་ཚོ་མཉམ་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་མཁན་དང༌། ཕྱིར་ལོག་བྱེད་མཁན་རྣམས་གོ་བསྡུར་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། སྤྱིར་བཏང་བརྗོད་ན་སེར་སྐྱ་ལས་བྱེད་རྣམས་མཉམ་དུ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། དམག་མིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཚོ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་རྒྱུ་བྱས། སྔ་མ་རྣམས་ལྷ་ས་ནས་ཐོན་སྐབས་ནས་ངོས་གང་དུ་འགྲོ་ཡུལ་དེར་ཡོང་རྒྱུ་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དང༌། རྗེས་མ་ཚོ་ངོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་ཡོང་བ་ཡིན་ཙང༌། ཁོང་ཚོ་ཕལ་ཆེར་རང་རང་གི་འདོད་པར་ཡང་རྒྱ་མི་གར་ཡོད་སར་ཕྱིར་ལོག་གི་དགྲ་འཐབ་མུ་མཐུད་དུ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པ་རེད།

ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་ཡང་ངོས་ནད་མནར་རྟ་བཞོན་མི་ཐུབ་ཀྱང༌། རྒྱབ་སྲུང་ཁམས་པ་དང༌། དམག་མི་ཚོའི་འགན་ཁུར་ཡང་དུ་གཏོང་དགོས་པར་བསམ་ནས་ཐོན་རྒྱུ་བྱས། ཐོག་མར་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་མཁན་ཚོར་མཇལ་ཁ་དང༌། སྲུང་དངོས་སྤྲད་དེ་ཁོང་ཚོས་བསྟན་སྲིད་མི་མང་གི་བདེ་དོན་དུ་བསམ་པའི་སྙིང་སྟོབས་ལ་ཡི་རངས་ཤིང༌། དགྲ་ཕྱོགས་སུ་རང་སྲོག་ཁ་ཙམ་མིན་པར་བློས་བཏང་གིས་བསྐྱོད་རྒྱུར་ཡིད་སྐྱོ་བ་དང༌། དེ་ཉིན་རང་བོད་ས་བརྒལ་ནས་གཞན་ཡུལ་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་བློ་ཤིན་ཏུ་འཕྲེང་བ་ཞིག་གི་ངང་དུ་སྡོད་ཞག་ནས་ཐོན་བསྐྱོད་བྱས། ངའི་རྗེས་འབྲང་བ་ཚོས་ཁོ་བོའི་ལུས་ཁམས་དང་བསྟུན་ཏེ་མཛོ་ཞིག་ཐོག་བསྐྱོན་བྱུང་བ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་དལ་པོ་དང༌། གོམ་བགྲོད་བྱེད་སྟངས་བཟོ་པོ་ཞིག་འདུག ང་ཚོའི་སྔར་གྱི་འགྲུལ་ལུགས་ལྟར་མཛོ་སྟེང་བཞོན་ཏེ་རང་ཡུལ་ནས་ཐོན་པ་ཡིན།

ས་མཚམས་དེར་བགྲོད་སྐབས་དམིགས་བསལ་གྱི་གནས་ཚུལ་གཞན་དག་གང་ཡང་མི་འདུག་ཅིང༌། ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀའི་ཡུལ་རོང་གི་གནས་ཚུལ་འདྲ་པོ་འདུག སྐབས་དེར་ལུས་མི་བདེ་བ་དང༌། སེམས་མི་སྐྱིད་པ་བཅས་ཀྱི་ཁམས་ཉོག་པོ་ཞིག་བྱུང༌།” ཞེས་བཀའ་གནང་བ་བཞིན་ནོ།།

སྐྱབས་གཅིག་པད་དཀར་འཆང་བ་གངས་ཅན་རྗེ།།

ལྷ་ལྡན་དག་པའི་ཞིང་བཟང་རྒྱལ་ས་ནས།།

བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཆེན་ཐུགས་ལ་བརྣག་བཞིན་དུ།།

རེ་ཞིག་ཆིབས་ཀྱི་ཁ་ལོ་རྟབ་པོར་བསྒྱུར།།

རྒྱལ་ཁམས་ཕན་བདེས་རིང་དུ་སྐྱོང་བའི་སླད།།

རྒྱལ་ཁབ་བྱེས་སུ་སྤོ་བའི་རྟེན་འབྱུང་བསྒྲུབས།།

རྒྱལ་བའི་གསང་གསུམ་ཉིན་བྱེད་དབང་པོ་གང༌།།

རྒྱལ་དཀའི་འགལ་རྐྱེན་སྤྲིན་ལས་རིམ་གྱིས་གྲོལ།།

གདུག་རྩུབ་གོ་མཚོན་ཐོགས་པའི་དམར་དཔུང་གིས།།

འཇིགས་སྐུལ་ཕུ་དཀྲུགས་བཟོས་པའི་ཧྲག་བར་ནས།།

ལྷོ་ཁ་ཞེས་བྱའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་མཐའ་དེར།།

སྟོན་འཁོར་ལྟོས་བཅས་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད།།

རང་ས་ལྷུན་རྩེའི་རྫོང་དུ་བོད་བྱེས་ཀྱི།།

སྲིད་གཞུང་དབུ་བརྙེས་ཆོ་ག་སྒྲུབ་དང་ལྷན།།

བརྩེ་མེད་འཇོམས་པའི་དྲག་གནོན་མངོན་སྤྱོད་རིགས།།

འགོག་སླད་ཞི་གྲོས་རེ་འདུན་ཐུགས་ལ་བཏེགས།།

རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་དོན་ཆེན་བཅུ་བདུན་གྱི།།

གྲོས་མཐུན་ཆོད་ཡིག་མངོན་སུམ་འཛེམ་མེད་དུ།།

རྡོག་རོལ་བཏང་བའི་བྱ་སྤྱོད་མཐོང་བའི་མོད།།

ཐུགས་རེའི་མེ་དྲོད་མཐའ་དག་དྲུངས་ནས་ཡལ།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གསུམ་བཅུའི་སྒེར་ལངས་ཇི་ལྟར་བྱས་པའི་ཚུལ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ནོར་གླིང་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་ཕོ་བྲང་ནས་ལྷོ་ཁ་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།

21 ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌།’ ཤོག་གྲངས་ ༢༢༤ ཐིག་ཕྲེང་ ༡༥ རྡོར་གླིང༌། ༡༩༦༣

22 རང་རྣམ་’བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’ཞེས་པའི་དབྱིན་དེབ། ཤོག་༡༤༡ ཕྲེང་ ༡ (༡༩༩༠)

23 ‘མགྲོན་གཉེར་ཆེ་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་’དེབ་ཕྲེང་༢ ཤོག་གྲངས་ ༧༧ ཕྲེང་ ༢༡ ན་གསལ། རྡ་ས་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༦

24 ‘དགའ་ལྡན་ཆོས་འབྱུང་བཻ་ཌཱུརྱ་སེར་པོ’ཤོག་གྲངས་༢༢༡ ཐིག་ཕྲེང་༡༧ དེབ་གཟུགས།

25 དབྱིན་ཡུལ་ནས་གསར་ཤོག་ཊ་ཡེམ་སི་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༤

རླབས་འཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་བཙན་བྱོལ་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་དང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་དང་ལྷན་མཇལ་ཐོག་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་མཛད་ཕྱོགས་ཐད་བཀའ་གྲོས་དང༌། དེ་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

བོད་རྒྱའི་མཐའ་མཚམས་ཆུ་དྭངས་མོ་དང༌། མོན་རྟ་དབང་དགོན་པར་ྋཞབས་སོར་བདེ་འཁོད་བྱུང་བ།

༡༽ ཆུ་དྭངས་མོར་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན།

སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་(Nehru)རྒྱ་གར་གྱི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མར་གཞུང་འབྲེལ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་དོན།

“དེ་རིང་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་ལུགས་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་ངེས་གཏན་འཁེལ་བའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་སྐབས་ཀོང་རི་སི་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཐུས་མི་སོགས་ཚང་མས་དགའ་བསུའི་འབོད་སྒྲ་བསྒྲགས་ཤིང༌། ད་དུང་བསྐྱར་དུ་སྲིད་བློན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་རྒྱ་གར་བྱང་ཤར་མཐའ་ཁུལ་རྟ་དབང་སྡེ་ཚན་གྱི་དམག་སྤྱི་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་མོན་རྟ་དབང་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༥ རེས་གཟའ་ཉི་མའི་ཉིན་མོན་རྟ་དབང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཐུགས་རེ་འདོན་གནང་མཛད་པ་བཞིན། ཁོང་ལ་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་ཇི་དགོས་འབུལ་གཏན་འཁེལ་ཡོད་ཅིང༌། སྐུ་འཁོར་བསྡོམས་གྲངས་བརྒྱད་ཅུ་ཐམ་པ་རྒྱ་གར་ནང་ཕེབས་ཀྱིན་ཡོད་ལུགས་གསལ་བསྒྲགས་གནང༌།”26

༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ཉིན། མང་མང་ནས་བོད་རྒྱའི་ས་མཚམས་ཆུ་དྭངས་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། དེར་འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་གྱི་ལས་རོགས་སྐུ་ཞབས་ཊི་ཨེ་སེ་ མུར་ཏི་(Mr.D.S.Murti)དང༌། ས་གནས་ཀྱི་འགོ་དཔོན་བྷ་བུ་ཟླ་བ་ཚེ་རིང༌། རྟ་དབང་ལས་བྱེད་བྷ་བུ་བླ་མ་ཅན་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་གུས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ལྷན་དུ་སྐུ་སྲུང་བ་ཉི་ཤུ་ཡོད་ཅིང༌། ས་གནས་དེ་ནས་བོད་ཀྱི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་རྣམས་ཀྱི་མེ་མདའ་ཆ་ཚང་ཡར་བསྡུས་ཏེ། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཆེད་བཙུགས་སྐུ་སྲུང་འགོ་དམངས་རྣམས་ནས་གུས་བསུའི་རུ་སྒྲིག་གུས་འདུད་ཞུས། དབུ་གུར་གསར་པས་མཚོན་གང་ཅིའི་ཕེབས་སྒྲིག་གཟབ་ལེགས་ཞུས་ཡོད་པ་དེར་གདན་དྲངས། སྐུ་འཁོར་རྣམས་གུར་ཁག་སོ་སོར་སྣེ་ལེན་ཞུས།

འདི་ཉིན་ཚང་མ་འཇིགས་ཉེན་གྱི་ས་ཁུལ་ནས་ཐར་གྲུབ་པ་ཙམ་མ་ཟད། དབུ་གུར་གྱི་རྒྱབ་མདུན་སོགས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་བཙུགས་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིན་རེ་གཉིས་སྔོན་ནས་སྐུ་ཁམས་བདེ་མིན་བྱུང་བ་དྭངས་བསྐྱེད་བཅས་ཚང་མ་ཧ་ཅང་ཐུགས་བདེའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་བྱུང་འདུག

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༣ རེས་གཟའ་པ་སངས་ཉིན་གྱི་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་གྲོས་ཚོགས་འོག་མར་གཏམ་བཤད་གནང་དོན། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཐག་གཅོད་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་ཇི་དགོས་ཕུལ་ཡོད་སྐོར་དང༌། དེ་རིང་ཉིན་རྒྱབ་རྗེས་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་ཨེ་སི་དྷ་ཏ་(Mr.S.Dutt)ནས་རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་ཚབ་སྐུ་ཞབས་པེན་ རྫུ་ལི་(Mr.Pan Tzu-li)རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་སྐད་འབོད་ཀྱིས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་གཏམ་བཤད་གནང་བའི་ངོ་བཤུས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་སྐུ་ཁམས་བདེ་བར་ཞབས་སོར་འཁོད་གནང་མཛད་པ་གཞུང་འབྲེལ་བརྒྱུད་འབྲེལ་ལམ་བྱས་ཤིང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་གཏམ་བཤད་གནང་བའི་སྐབས་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི་ཡོངས་ཀྱིས་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་ནས་དགའ་བསུའི་འཚམས་འདྲི་ཐལ་མོ་ཡུན་རིང་བརྡབས། ད་དུང་ནེ་ཧ་རུས་ཉིན་ཤས་སྔོན་དུའང་གྲོས་ཚོགས་འོག་མར་གསལ་བཤད་གནང་དོན། ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་སྐུ་འཁོར་མི་གྲངས་བརྒྱད་ཅུ་ཐམ་པ་བཅས་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་ཞབས་སོར་འཁོད་ཀྱི་ཡོད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཟིན་པ་རེད།27 ཅེས་དང༌།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༣ ཉིན་འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་(Harmander Singh)གིས། པ་ཀི་སི་ཐན་གྱི་རླུང་འཕྲིན་ནང་ནས་གསར་འགྱུར་གོ་ཐོས་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ས་མཚམས་ནང་ཞབས་སོར་འཁོད་གནང་མཛད་པའི་གསར་འགྱུར་འདི། པེ་ཅིན་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ནས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཞིག་རེད་འདུག28

ཕྱི་ཉིན་རྟ་དབང་དང་འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་གྱི་ལས་རོགས་ཀྱིས་སྣེ་ཤན་ཞུས་ཐོག རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྲུང་དམག་དང་བཅས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་ཆུ་དྭངས་མོ་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་སྒོ་ཟམ་མཆོད་རྟེན་དང༌། ཤར་སྡེ། ལུམ་ལ། མཐོང་ལེགས་བཅས་སུ་བཞུགས་ཞག་རེ་གནང༌། ལུམ་ལར་འབུམ་སྡེ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཧར་མན་དར་སིང་(Harmandar Singh)ཞུ་བ་ཁོང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འཚམས་ཞུར་བཅར་གནང་ལ་ལྷོད་མཇལ་བསྐྱངས་སྐབས་ཁོང་ནས་སྙན་སེང་ཐོག་མར་ཞུ་སྙིང༌། “ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་སྐུ་ཁམས་བདེ་བར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་ཤིན་ཏུ་ནས་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ད་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཡོད་པར་སོང༌། སྐུའི་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་འགན་ཁུར་ཆ་ཚང་ང་ཚོར་ཡོད་པ་རེད།

འདི་ཉིན་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༣ སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༡༡ ཙམ་ལ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ཐོག སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་ྋགོང་ས་མཆོག་ས་མཚམས་ཆུ་དྭངས་མོ་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་ཞབས་སོར་འཁོད་ལུགས་གསལ་བསྒྲགས་གནང་སོང༌།”29 ཞེས་སོགས་ཞུས།

དེ་ཉིན་འབྲུག་བཀྲ་ཤིས་སྒང་གི་རྫོང་དཔོན་ལེགས་མཐོང་འཚམས་ཞུ་མཇལ་ཁར་བཅར། བཞུགས་ཞག་འཁེལ་ཡུལ་སོ་སོའི་ཡུལ་མི་འཛོམས་འདུས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ཆོས་འབྲེལ་ཡང་གནང༌། ཡུལ་མི་ཚོས་ཕེབས་ལམ་གང་སར་གད་བདར་ཐོག་དཀར་ཐིག་དང༌། མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཐའ་རྒྱན་སྤེལ་བ། བསངས་དུད་འཕྱུར་ཞིང༌། རང་རང་གི་ཁང་ཐོག་དར་ལྕོག་གསར་པ་འཛུགས་པ་སོགས་སྙིང་ནས་དད་གུས་ལྡན་པའི་ཆེ་བསྟོད་ཕེབས་བསུ་ཞུས།

༢༽ རྟ་དབང་དུ་ཡུལ་མི་སེར་སྐྱ་དཔོན་དམངས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་ཆོས་འབྲེལ་ཞུས་པ།

ཧར་མན་དར་སིང་གིས་གསུངས་དོན་”ངོས་རང་གི་སེམས་ནང་ཧ་ཅང་གི་དངངས་སྐྲག་ཆེན་པོ་དེ་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཐང་ཆད་བསྡད་ཡོད་ནའང༌། ང་ཚོས་ས་མཚམས་ནས་གང་མྱུར་གདན་འདྲེན་ཞུས་མ་ཐུབ་པར་ཉིན་ཤས་ལུས་པ་ཡིན་ན། སྐུ་ཕྱྭར་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅིང༌། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཕྲལ་དུ་རྟ་དབང་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད་གནང་ཡོང་བ་ཞུས་པ་ཡིན། དེས་མ་ཚད་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་ནས་བཀའ་མངགས་གཟབ་ནན་གནང་དོན། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭའི་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་རྟ་དབང་དགོན་དུ་ཡུན་རིང་བཞུགས་ན་འགྲིག་མིན་གྱི་གནས་འཕྲིན་ལག་སོན་བྱུང༌།30 ཞེས་གསུངས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༥ ཉིན། མཐོང་ལེགས་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱི་ཕེབས་ལམ་དུ་རྟ་དབང་དགོན་དང༌། ཡུལ་སྤྱིའི་གཙོ་འཐུས་རྣམས་འཚམས་ཞུར་བཅར་ཏེ་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་སྩལ། སྐྱིད་གདོང་ལ་རྩེར་རྟ་དབང་དགོན་པས་གསོལ་ཚ་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་པར་ངང་ཙམ་སྐུ་བཞུགས་བསྐྱངས། དེ་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་རྟ་དབང་དགོན་པར་ཕེབས་ཉེར་དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་སེར་ཕྲེང་དང༌། སྤོས་སྣེ། དུང་རྒྱ། དགོན་གྲོང་གང་ས་ནས་དྲི་བཟང་བསང་གི་དུ་བ་སྐྱ་འཕྱུར་འཕྱུར་དགུང་དུ་འཕྱོ་བས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སུ་ཆུ་འཛིན་དཀར་པོ་ལང་ལོང་དུ་གཡོ་བར་འགྲན་བཞིན་པ་དང༌། མི་མང་སེར་སྐྱ་བསྡོམས་ལྔ་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཙམ་གྱིས་ལྷ་གོས་ཐོགས་ཤིང༌། དད་གུས་ཀྱི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བའི་གུས་འདུད་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དེ་མུར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཕེབས་སྒྲིག་མགྲོན་ཁང་དུ་ཆིབས་ྋཞབས་འཁོད་སྐབས། སྐུ་སྲུང་རྒྱ་གར་དམག་མིས་རུ་སྒྲིག་གིས་གུས་འདུད་ཞུས། དེ་འཕྲལ་འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་ནས་སྣེ་ཤན་ཞུས་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་དྲངས། སྐུ་འཁོར་རྣམས་རང་རང་བཞུགས་སྒྲིག་མགྲོན་ཁང་ཁག་ཏུ་འཁོད་དེ་ཚང་མ་ལྷོད་བདེར་སྐུ་ངལ་གསོ་བཞིན་བཞུགས།

འདི་ཉིན་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༥ ཉིན་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕྱག་བྲིས་ཞིག་ཕུལ་བའི་ནང་དོན། འབུམ་སྡེ་ལ་ནས་བཟུང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕེབས་བསུར་བཅར་མཁན་དེ་སྔོན་ལྷ་སར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་བྱས་པ། ད་ཆ་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་གཞོན་པ་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་(P.N.Menon)ནས་གདན་འདྲེན་ཞུ་གི་རེད། ཅེས་བཀོད་ཡོད་པ་རེད།31

རྟ་དབང་དུ་ཉིན་གཉིས་སྐུ་བཞུགས་ཀྱི་ཉིན་དང་པོར། རྟ་དབང་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱིས་གཙོས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ནས་ཞུ་མོས་བཞིན། ཁོང་ཚོའི་ནང་མི་དང་བཅས་པ་མི་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་གི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

ཉིན་གཉིས་པར། རྟ་དབང་བླ་སྤྱི་ནས་གསོལ་འདེབས་གདན་ཞུས་ལྟར་རྟ་དབང་དགོན་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དགོན་པའི་སྒོ་མཆོར་མདུན་དུ་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། མཚོ་སྣ་དགོན་པ་རྩེ་རིན་པོ་ཆེས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ་བ་དགྱེས་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན་རྟ་དབང་དགོན་གྱི་བླ་གྲྭ་ཡོངས་དང༌། ཡུལ་མི་མི་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་སྐོར་བཅས་ལ་དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ་དང༌། ཡོན་ཏན་གཞི་གྱུར་མ། མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

དེ་ནས་དགོན་པར་གནས་གཟིགས་ཞིབ་པར་མཛད། རྟེན་མཆོག་ལ་མཆོད་སྤྲིན་དང༌། དགེ་འདུན་ལ་བསྙེན་འགྱེད་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་གནང་གིས་ཕེབས་སྒྲིག་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། དེར་མཚོ་སྣ་དགོན་པ་རྩེ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྟ་དབང་དགོན་པའི་མཁན་པོ་ངག་དབང་བསོད་ནམས། རྡོ་ལེབ་སྤྲུལ་སྐུ། རྟ་དབང་ཁུལ་གྱི་མི་དྲག་འགའ་ཤས་བཅས་ལ་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་ཁ་གནང༌། ལྷ་ས་ནས་རྗེས་འབྱོར་དགའ་གདོང་སྐུ་བསྟེན་མཁན་ཆུང་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་དང༌། འབྲས་བློ་གླིང་མཁན་པོ་པདྨ་རྒྱལ་མཚན་མཇལ་བཅར་ལ་ཉེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་འདྲི་མཛད།

འདིའི་དགོང་མོ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གསུང་སྒྲོས་སུ། “དེ་རིང་ངས་རྟ་དབང་དགོན་དུ་ཆོས་བཤད་བྱེད་སྐབས་གྲྭ་ཆས་གྱོན་རྒྱུ་མ་བྱུང་སྟབས། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ་འཚེར་པོ་འདྲ་ཞིག་བྱུང༌། ལྷག་པར་དུ་མཚོ་སྣ་དགོན་པ་རྩེའི་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་བླ་མ་དོན་གྱི་ཚད་ལྡན། དབང་ལུང་མན་ངག་གང་ཅི་ནས་གསན་རྒྱ་ཆེན་པོ། ཕྱག་དཔེ་མང་པོ་གཟིགས་མཁན་ཞིག་ཆོས་འབྲེལ་ཞུ་མཁན་གྱི་གཙོ་བོར་འདུག་པས་བསམ་བློ་བཏང་ནས་འཚེར་པོ་ཞིག་བྱུང༌།” ཞེས་དང༌། “མོན་པ་ཚོ་ནི་དོན་གྱི་ཆོས་དད་ཡོད་མཁན། མི་སྤྱོད་ཀྱང་རང་བཞིན་ལྷད་མེད་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་རང་འདུག” ཅེས་བཀའ་གནང་འདུག

“༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༦ ཉིན་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་༩པར་ངོས་རང་(སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང༌།) ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་རུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། ཞབས་པད་རྣམས་མཇལ་འཕྲད་ཁང་དུ་བཞུགས་འདུག མཇལ་འཕྲད་སྐབས་བཀའ་མོལ་གནང་དོན། བོད་ནས་བྲོས་བྱོལ་སྐབས་ཀྱི་རྐྱེན་ངན་བྱུང་སྟངས་དང༌། མ་འོངས་བོད་ཀྱི་མདུན་ལམ་དགོངས་གཞི་བསྟར་ཕྱོགས་ཐད་གསུང་འཕྲོས་གནང་བྱུང༌།

མཚམས་འདིར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་དོན། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་འཚམས་འདྲིའི་གསུང་འཕྲིན་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་ཆོག་པ་ཞིག་ཞུས་པ་ཡིན། དེ་འགྲིག་གི་རེད། ཞབས་པད་རྣམས་ཀྱང་བཀའ་འགུགས་གནང་སོང༌། ནེ་ཧ་རུའི་གསུང་འཕྲིན་ནང་དོན། “ང་དང་ངའི་ལས་རོགས་ཚོས་ཁྱེད་ལ་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། རྒྱ་གར་དུ་ཐར་ཕེབས་ཐུབ་པར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། ཁྱེད་དང༌། ཁྱེད་ཀྱི་སྐུ་འཁོར་ཚོ་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་ཇི་དགོས་ང་ཚོས་དགའ་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། རྒྱ་གར་མི་མང་ནས་ཁྱེད་ལ་སྔར་བཞིན་གུས་བཀུར་ཞུ་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད། འཚམས་འདྲི་ཡོད་” ཅེས་འཁོད་འདུག མཚོ་སྣ་དགོན་པ་རྩེ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྟ་དབང་དགོན་པའི་མཁན་པོ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཤིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རྟ་དབང་དགོན་དུ་དམིགས་བསལ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དང༌། ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་བཀའ་དྲིན་སྩལ།”32

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༨ ཞོགས་པ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ལས་བྱེད་རྣམས་དང༌། སྐུ་སྲུང་དམག་མིས་རུ་སྒྲིག་གིས་གུས་འདུད་ཞུ་བ་དང༌། མི་མང་སེར་སྐྱ་མང་པོས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་གུས་བཀུར་ཆེན་པོས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ་བ། ཡུལ་མི་དེ་དག་གི་དགའ་དད་སྐྱོ་བའི་རྣམ་འགྱུར་བཅོས་མ་མིན་པ་དག་ྋརྒྱལ་བའི་སྤྱན་སྣང་དུ་འཆར་བ་བཅས་ཀྱི་ངང་ནས། རྟ་དབང་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱིས་སྣེ་ཤན་ཞུས་ཏེ་རྟ་དབང་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་ལྗང་(Jang)དང༌། དེ་ནས་ཤར་ཟེ་ལ་བརྒྱུད་དེ་སེང་གེ་རྫོང༌། སྡེ་རང༌། ར་ཧུང་(Rahung)བཅས་སུ་བཞུགས་ཞག་རེ་གནང༌། ས་གནས་སོ་སོའི་ཡུལ་མིས་ཕེབས་བསུ་དང༌། བཞུགས་སྒྲིག་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། སྐབས་སོ་སོར་ཞུ་མོས་མཇལ་ཁ་སྩལ། སེང་གེ་རྫོང་དང༌། སྙུག་མ་གདོང་དུ་ལྷ་ཁང་ཡོད་པར་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས།

ཡང་འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་ངོར་གསུངས་དོན། “ངོས་རང་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་བསུར་བཅར་སྐབས། དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཆེན་པོ་ཞིག་དོ་སྣང་བྱུང་བ་ནི། རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དགྲ་ལག་ཏུ་ཤོར། མི་མང་རྣམས་བོད་དུ་ལུས། ད་ཆ་མཁར་དབང་ཆ་ཚང་བོར་བརླག་བྱུང་བ་རེད་དེ་ད་དུང་ག་རེ་ཡིན་ནའང་རེ་བ་རྒྱག་རྒྱུ་ཡོད་པ་གཟིགས་ཤིང༌། དུས་རྒྱུན་དུ་ཐུགས་སེམས་སྤྲོ་པོ། ཞལ་འཛུམས་མདངས་ལྡན་པའི་ངང་བཞུགས་པ་ལས། ཐུགས་སེམས་མི་སྤྲོ་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་ཀྱང་མཇལ་དུ་མེད་པ་དེ་ཕེབས་བསུར་བཅར་མཁན་དང༌། ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་མཇལ་འཕྲད་འཁེལ་བའི་ཡུལ་མི་ཚང་མས་མཐོང་ཚུལ་གཅིག་གྱུར་རང་བྱུང་འདུག

ལྷ་ས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དབྱིན་ཡིག་གསན་བཞེས་གནང་གི་ཡོད་འདུག ངོས་རང་ལྷན་དུ་བཅར་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བཀག་པར་མཛད་ནས་འདི་དབྱིན་ཡིག་མིང་ཚིག དཔེར་ན། འདི་ཕི་ལཱ་ཝར་(Flower)རེད་དམ། ཅེས་བཀའ་འདྲི་གནང་གི་འདུག འགྲིག་པ་རྣམས་ལ་རེད་རེད། ཅེས་ཞུས་དུས་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་ཏེ་ཐུགས་སྣང་སྤྲོ་བའི་ཞལ་མོ་བཞད་པ་བཅས་ཕེབས་ལམ་ནམ་འཁེལ་ལ་བཀའ་མོལ་འདི་འདྲའི་རིགས་འཕྲོས་པ་བྱུང་སོང༌།”33 ཞེས་གསུང༌།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༢ ཞོགས་པ་ར་ཧུང་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་འབུམ་སྡེ་ལའི་བྱང་ངོས་ལ་སྟེང་དུ་ཕེབས་སྐབས། ལྡི་ལི་ནས་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕེབས་བསུ་དང་སྣེ་ཤན་དུ་ཆེད་གཉེར་གནང་བ་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་གཞོན་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསུང་སྒྱུར་འབྲས་ལྗོངས་པ་ཀ་ཛི་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། སྐུ་སྲུང་བྷ་བུ་ཨ་ཕྲུག་ཚེ་རིང་ཅན་ངོ་ལས་བཅས་ངོ་བཅར་ཞུས་ནས། གུས་བསུ་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རྟེན་འབྲེལ་སླད་དུ་ཁུངས་སོ་སོར་སྩལ། སྐབས་དེར་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་ནས་ཀྱང་གོང་མཚུངས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་གསུང་འཕྲིན་ལྕགས་ཏར་ཞིག་ཕུལ་འདུག

དེ་སྐོར་རང་རྣམ་དབྱིན་དེབ་(བོད་སྒྱུར)ལས། “ང་ཚོ་ལྷ་ས་ནས་ཐོན་ཏེ་བདུན་ཕྲག་གསུམ་སོང་བ་དེ་བསྐལ་བ་གཅིག་དང་འདྲ་བའི་སེམས་སྣང་བྱུང་རུང་མཐའ་མ་འབྱོར་སྐབས། སྔོན་དུས་ངའི་སྣེ་ཤན་ལས་བྱེད་མེ་ནོན་དང༌། སྐད་སྒྱུར་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་ཀ་ཛི་མཇལ་དུས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་ལྕགས་ཏར་ཞིག་གནང་བྱུང༌། དེའི་ནང༌། ‘ང་དང་ངའི་ལས་རོགས་ཚོས་ཁྱེད་ལ་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། རྒྱ་གར་དུ་ཐར་ཕེབས་ཐུབ་པར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། ཁྱེད་དང་ཁྱེད་ཀྱི་སྐུ་འཁོར་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་བཞུགས་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་ཇི་དགོས་ང་ཚོས་དགའ་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། རྒྱ་གར་མི་མང་ནས་ཁྱེད་ལ་སྔར་བཞིན་གུས་བཀུར་ཞུ་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད། འཚམས་འདྲི་ཡོད། ནེ་རུས་’ཞེས་འཁོད་འདུག” ཅེས་གསལ།

དེ་ནས་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་གྱིས་སྣེ་ཤན་ཞུས་ཏེ་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་འབུམ་སྡེ་ལའི་གྲོང་དུ་ཕེབས། ཕེབས་བསུའི་སྒོ་ཆེན་རྒྱན་སྤྲོས་ཅན་གསར་བཟོས་ཀྱི་འགྲམ་དུ་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་ྋགོང་ས་མཆོག་ྋཞབས་འཁོད་ལ་ས་སྲུང་དང༌། སྐུ་སྲུང་དམག་མིས་རུ་སྒྲིག་གིས་གུས་འདུད་ཞུས། རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕུལ་བའི་ཕྱག་བྲིས་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་བཞུགས་རྒྱུན་རིང་རྒྱ་གར་ནང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱག་ལས་མི་གནང་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་བཏོན་པ་བྱུང་མེད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་གྱི་ཆབ་སྲིད་པ་ཁག་གཅིག་ནས་སྐབས་དེར་ཆ་རྐྱེན་དེ་འདྲའི་ཐོག་མོས་མཐུན་བྱུང་གནས་ཤོད་པ་ནི་བདེན་དོན་ལས་ཡོངས་སུ་ལྡོག་པ་ཡིན།

དེ་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཕེབས་སྒྲིག་མགྲོན་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཕེབས་ལམ་རི་ཁུལ་དེའི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཆེ་ཕྲ་དང༌། ཡུལ་མིའི་གཙོ་འཐུས་ཁག་གིས་ཕེབས་བསུ་གུས་འདུད་ཀྱི་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་རང་སློག་སྩལ། མི་དམངས་མང་པོས་ལག་ཏུ་མཇལ་དར་དང༌། མེ་ཏོག མཆོད་རྫས་ཀྱི་རི་མོས་བརྒྱན་པའི་རས་དར་དང༌། བཀྲ་ཤིས་པའི་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་བཞིན་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་གུས་བསུ་ཞལ་མཇལ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་སྐུ་ངལ་གསོས་ཏེ་བཞུགས།

ཡང་འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧར་མན་དར་སིང་ནས་”༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༦ པར་ར་ཧུང་ནས་འབུམ་སྡེ་ལར་ཆིབས་སྒྱུར་གནང༌། འབུམ་སྡེ་ལར་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༩།༤༥ ལ་ཞབས་སོར་འཁོད་གནང་མཛད་པ་དང༌། རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་སྐུ་ཞབས་པི་ཨེན་མེ་ནོན་(P.N.Menon)ནས་འཚམས་འདྲིའི་སྣེ་ལེན་ཞུས་པ་དང༌། ཆབས་ཅིག་ཏུ་དམག་མིས་གུས་བཏུད་ཀྱི་རུ་སྒྲིག་མཉམ་རོལ་དབྱངས་དང་བཅས་ཏེ། ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཤིང༌། དེ་ནས་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་གྱིས་རྒྱ་གར་ལས་བྱེད་རྣམས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས། དེ་དུས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་སེར་སྐྱ་མི་མང་རྣམས་བསྟར་བསྒྲིགས་ཏེ། ལག་ཏུ་མཇལ་དར། སྤོས་སྣེ་སོགས་ཁྱེར་ནས་གདན་འདྲེན་ཞུས། ངོས་ཀྱི་ཁང་པར་ཞབས་སོར་གནང་སྐབས་ངོས་ཀྱི་སྐྱེ་དམན་ནཱ་རན་དར་ ཀོལ་(Mrs.Narander Koal) ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་པ་རེད། ྋགོང་ས་མཆོག་ངོས་ཀྱི་མགྲོན་ཁང་ནང་བཞུགས་གདན་འཇགས། སྐུ་འཁོར་ཞབས་པད་རྣམས་ལ་གསོལ་ཇ་དང་འབྲས་སིལ་ཕུལ་བ་ཡིན། དེ་ཉིན་ལམ་སང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷན་དུ་སྔ་དྲོ་གཅིག་དང་དགོང་དྲོ་གཅིག་བཅས་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་ཚོགས་པ་ཡིན།”34 ཞེས་གསུངས།

ངང་ཙམ་ནས་འབུམ་སྡེ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་གིས་ཆོས་སྲིད་གང་ཅིའི་རྟེན་འབྲེལ་སླད། བཞུགས་ཁྲི་གསར་པ་ཞིག་བཟོ་སྐྲུན་གནང་སྟེ་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁང་གི་ཚོམས་ཆེན་ནང་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས་པ་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་བཞུགས་སུ་གསོལ། སྐུ་འཁོར་རྣམས་དང༌། རྒྱ་གར་ལས་བྱེད། ས་གནས་ཀྱི་མི་སྣ་བཅས་པ་ཚོམས་ཆེན་དེར་གྲལ་འཁོད་ཐོག འབུམ་སྡེ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཁོང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རྟེན་འབྲེལ་མཇལ་དར་སྲིད་ན་རིང་བ་ཞིག་ཕུལ།

དེ་ནས་གསོལ་ཇ་དང༌། ཞལ་ཏོག་སྤྲོ་ཞིང་རྒྱས་པ་འབུལ་གནང་བཅས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་བའི་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ནས་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་དང༌། གསུང་སྒྱུར་ཀ་ཛི་ཡ་པ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་ཆེད་བཅར་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུའི་སྟོན་འཁོར་བཅས་པ་རྒྱ་གར་ནང་བཞུགས་རིང་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་མགྲོན་དུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ཆེ་མཐོང་བཀུར་བཟོས་ཀྱང་༡༩༥༦ ལོ་རྒྱ་གར་ནང་ཕེབས་པའི་སྐབས་ལྟར་ཞུ་རྒྱུ། སྐུ་སྲུང་ཞུ་བྱའང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འགན་ལེན་གཙང་མ་གནང་རྒྱུའི་སྐོར་སོགས་ྋསྙན་སེང་ཞུ་གནང་ལ་གང་ཅིའི་གསུང་མོལ་ལྷོད་ཙམ་གནང༌།

“ང་ཚོས་(བཀའ་ཟུར་སྣེའུ་ཤག་སོགས་ནས)མེ་ནོན་ལ་སྐུ་མགྲོན་ཟླ་བ་འགའ་ཤས་རེད་དམ། གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲི་བ་བྱས་ལན་དུ། ཁྱེད་ཚོ་ཇི་ཙམ་བཞུགས་ནའང་དེའི་བར་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་མགྲོན་རང་ཡིན་མ་གཏོགས་དེ་ལ་ཚད་བཀག་ཡང་མེད། སྐུ་ཕྱྭའི་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱང་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འགན་ལེན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་གྱི་འདུག”35

(༡༩༩༦) དེ་མཇུག་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཐུབ་པར་དགའ་སྤྲོའི་འཚམས་ཞུ་ཏར་འཕྲིན་ཁག་འབྱོར་བ་ྋསྙན་གསོལ་ཞུས་པར། ཐུགས་དགྱེས་པའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཏེ། “ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་གནས་ལན་འབུལ་དགོས། རང་དབང་ཟེར་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་རྩ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་ཐག་ཆོད་རེད།”ཅེས་བཀའ་གནང་འདུག་པ་དང༌། འདི་ཉིན་དགོང་དྲོར་གསུང་འཕྲོས་ཤིག་ལ། “དེ་རིང་ ༡༩༥༦ ལོར་ངོ་ཤེས་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་དང༌། ཡ་པ་སྟོབས་རྒྱལ། ཨ་ཕྲུག་བྷ་བུ་ཁོང་ཚོ་དང་པོ་ཐུག་མ་ཐག་པར། རྒྱ་གར་རང་དབང་ཡུལ་གྱི་བདེ་སྐྱིད་དྲན་པའི་དགའ་ཚོར་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་གློ་བུར་དུ་བྱུང་ནས། བར་དེར་བོད་ནས་ཚུར་ཡོང་དུས་ཀྱི་དངངས་སྐྲག་དང༌། བློ་གཡེང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དེ་ཡོངས་སུ་བསལ་བའི་སེམས་པ་བདེ་ཤིག་ཤིག་ཅིག་བྱུང༌།” ཞེས་དང༌། “རང་དབང་ཟེར་བ་དེ་ནི། དོན་གྱི་བདེ་བ་ཞིག་རེད། ད་ཆ་ང་ཚོ་རང་དབང་གི་ལུང་པ་ཞིག་ལ་སླེབས་ཐུབ་པ་འདིས་སེམས་ལ་བདེ་བ་གང་འདྲ་འདུག དགའ་སྣང་དང༌། སྐྱིད་སྣང་གང་འདྲ་འདུག” ཅེས་གསུངས་མཇུག་ཡུད་ཙམ་དགོངས་པ་བཞེས་ཏེ། “ཡང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་དུས། ང་ཚོའི་གནས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་ཛ་དྲག ཧ་ཅང་ཐབས་རྡུགས་ཀྱི་འོག་ནས་རང་གི་ལུང་པ་དང་ཁ་བྲལ། བོད་ནང་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་དྲག་གནོན་མནར་གཅོད་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་མྱོང་བཞིན་པ་འདི་ཐད་ལ་སེམས་པ་གཏིང་ནས་སྐྱོ་བ་དང༌། སེམས་འཚབ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཞིག་མི་འདུག་གམ།” ཞེས་དང༌། “ད་ཆ་ང་ཚོ་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་སླེབ་ཐུབ་པས་ཡིད་ཞུམ་པ་མེད་པའི་བློ་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྐྱེད་དེ། བོད་རང་དབང་གི་དོན་དུ་ཐབས་ཤེས་བྱ་རྒྱུ་གང་ཡོད་བྱེད་དགོས།”ཞེས་བཀའ་གནང་འདུག་པ་དེས་དེར་བཞུགས་སྐུ་འཁོར་ཚང་མར་ཐུགས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་ཐེབས་འདུག

རང་དབང་ཞི་བདེའི་སྣང་བ་དཀར་པོའི་ཟེར།།

རིང་དུ་འཕྲོ་བ་རྒྱ་གར་ཆོས་ཀྱི་ཞིང༌།།

ནང་གི་མཛའ་བ་མ་བཏང་རྗེ་འབངས་ཀྱིས།།

གུས་བཅས་བཀུར་བསྟིའི་སྦྱོར་བ་བརྩོན་པར་གྱུར།།

ཁ་བ་བུ་ཡུག་སྤྲིན་པ་བཞིན་དུ་ལྡང༌།།

སོག་ལེ་ལྟ་བུར་གཡང་གཟར་ལ་ཐུར་མང༌།།

བཤུལ་རིང་ཀྱག་ཀྱོག་ཆེ་བའི་གངས་གསེབ་སོགས།།

བགྲོད་དཀའི་བཞུད་ལམ་མཐའ་དག་བརྒལ་བར་བྱས།།

སྟོན་འཁོར་ལྟོས་བཅས་ཞབས་སོར་འཁོར་ལོའི་འགྲོས།།

བོད་རྒྱའི་མཐའ་མཚམས་ཆུ་ཡི་དྭངས་མོ་དེར།།

ཉེ་བར་ལྷགས་ཚེ་འཕགས་ཡུལ་གཞུང་དམངས་ནས།།

དགའ་དད་སྤྲོ་བས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་མཛད།།

གཞན་ཡུལ་འཕྲོག་པའི་གདུག་ལྡན་ཧམ་སེམས་ཅན།།

རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་བཙན་འཛུལ་དྲག་གནོན་ལས།།

ཡོངས་སུ་ཐར་བའི་རང་དབང་དགའ་བདེའི་རོ།།

རེ་ཞིག་མྱོང་བའི་ཏིང་འཛིན་མཆོག་ཏུ་བསྟེན།།

འོན་ཏེ་ད་དུང་དུག་སྦྲུལ་ཚང་གི་སྒོར།།

གཞིས་ལུས་འབངས་མི་གནས་པའི་ངང་ཚུལ་རིས།།

བྱམས་བརྩེའི་ཐུགས་ཀྱི་འོ་མཚོར་འཕོས་པའི་མོད།།

སྤྲོ་དགས་བཏང་བའི་མྱ་ངན་ཉམས་སུ་བསྟར།།

ད་ཆ་ང་ཚོས་རང་དབང་ཡུལ་ལུང་ནས།།

གངས་ལྗོངས་བོད་མིའི་བདེ་སྐྱིད་རང་དབང་སླད།།

རྩལ་སྤྲུགས་ནུས་རྒུ་ཅི་ཡོད་འདོན་དགོས་ཞེས།།

འཁོར་ཚོགས་སྙིང་ལ་ངར་ཁའི་སྤོབས་པ་བསྐྱེད།།

གནོད་འཚེ་འདུ་བྱེད་སེམས་ཀྱི་དྭངས་མར་འཛིན།།

ལྐོག་གཡོ་ངན་ཇུས་འཕྲུལ་ལ་མངོན་པར་དགའ།།

ཁ་འཇམ་གཏིང་ནག་རྒྱ་དམར་དཔོན་ཆེན་གྱི།།

ཉ་འཛིན་དྲ་བའི་རྒྱ་ལས་ཡོངས་སུ་འགོངས།།

26 མ་ཊ་ར་སི་ཧིན་རྡུའི་གསར་ཤོག ༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༣ ཉིན།

27 རྒྱ་གར་གསར་ཤོག་ཧིན་རྡུ་སི་ཐན་ཊ་ཡེམ་སི། ཟླ་༤ ཚེས་༤ ཉིན། The Hindustan Times

28 པདྨ་རིག་འཛིན་གྱིས་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་འཁོད།

29 འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧར་མན་དར་སིང་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་འཁོད།

30 འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་འཁོད།

31 འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས།

32 འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་འཁོད།

33 འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས།

34 འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས།

35 ‘མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས།’ ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང་ ༢ ཤོག་གྲངས་ ༩༠ ཕྲེང་ ༣ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

འབུམ་སྡེ་ལར་བོད་དོན་ཐད་བཀའ་གྲོས་དང་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་རེ་སྐུལ། ཏེ་ཛི་པུར་དུ་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས། རིམ་པས་མ་སུ་རིར་ྋཞབས་སོར་བདེ་འཁོད་བྱུང་བ།

༡༽ འབུམ་སྡེ་ལར་བོད་དོན་ཐད་བཀའ་གྲོས་དང་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༣ སྔ་དྲོར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས། བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཤན་ཁ་བ་(བཤད་ཟུར་)བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན། རྩེ་མཁན་དྲུང་ཆེ་བ་ཏཱ་བླ་མ་རོང་རྣམ་སྲས་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང༌། གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ་བསམ་མཁར་ཐུབ་བསྟན་དོན་ཡོད། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། རྒྱུད་སྨད་མཁན་ཟུར་སྒོ་མང་ངག་དབང་ལེགས་ལྡན། སེར་སྨད་མཁན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ། དགའ་ལྡན་གདན་འཐུས་འཇམ་དབྱངས་ཟླ་བ་བཅས་ལྷན་ཚོགས་གནང་སྟེ། ད་རེས་རྒྱ་དམར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ལྷ་སར་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་སྲིད་བྱུས་ལག་ལེན་དངོས་བསྟར་སྐོར། རྩ་བའི་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་འཕྲལ་ཕུགས་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་གནས་ལུགས་གསུང་ཕྱོགས། འཛམ་གླིང་ཐོག་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱང་ཕྱོགས་སྐོར་སོགས་བཀའ་གྲོས་ཞིབ་ནན་མཛད་ཅིང༌། འདི་དག་སྐོར་སྔོན་ལ་རྒྱ་གར་ནང་སྔོན་འབྱོར་སྲིད་བློན་བདེ་མཁར་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་དང༌། གཅེན་མཁན་རྩིས་གསུམ་ལ་གང་ཅིའི་བཀའ་བསྡུར་ཐོག་ནས་གཏན་འཁེལ་མཛད་ལེགས་དགོངས་ཚུལ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། ཁོང་རྣམ་པ་འབུམ་སྡེ་ལར་ཕེབས་འབྱོར་མ་ཐུབ་སྟབས། ལྷན་ཚོགས་དེར་དགོངས་མཐུན་ཇི་བྱུང་དེ་རང་ལ་ཐག་གཅོད་མཛད།

དེ་འཕྲལ་ཡུད་ཙམ་ཚོགས་སང་གནང་རྗེས་སྣེ་ཤན་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་དང༌། གསུང་སྒྱུར་ཀ་ཅི་སྟོབས་རྒྱལ་ལགས་ལྷན་ཚོགས་དེར་ཕེབས་གནང་གསུངས་པ་ལྟར་ཁོང་གཉིས་ཀྱང་ཚོགས་ཞུགས་གནང༌། དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ནས་བཟུང་བའི་བར་ལམ་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་སྤྱི་དང༌། ཡང་སྒོས་ད་རེས་ལྷ་སར་རྐྱེན་ངན་ཚབས་ཆེ་བྱུང་བའི་གནས་ལུགས་ཞིབ་གསལ་གསུངས་ཐོག ད་ཆ་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་རྩ་བའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་དང༌། ལྷག་པར་ད་ལྟ་བོད་ནང་རྒྱ་དམག་གིས་དྲག་གནོན་བྱེད་མུས་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་ཐུབ་ཐབས་སུ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་ལས། དེ་མིན་ཐབས་གཞན་མི་འདུག་པས། དེ་དོན་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་ནས་སྲིད་བློན་མཆོག་ལ་འཕྲལ་མར་སྙན་སེང་གནང་རོགས་ཞེས་བཀའ་མངགས་སྩལ། སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གང་གསུངས་པ་རྣམས་ཞིབ་གསན་ཐོ་འགོད་ཐོག དོགས་གཅོད་ཀྱང་ཞུས་ཏེ་དེ་གའི་དགོང་དྲོ་རང་ལ་ལྡི་ལིར་གློག་འཕྲིན་ཐོག་སྙན་སེང་ཞུས་འདུག

༡༩༥༩ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་ཨེ་སེ་དྷ་ཏ་(Mr.S.Dutt)ནས་གསལ་བསྒྲགས་གནང་དོན། “ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་མ་སུ་རིར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་རྒྱུ་རེད།

ྋགོང་ས་མཆོག་དང་སྐུ་འཁོར་གྱི་བཞུགས་སྒར་ཐད། ཨུ་ཏར་པར་རྡེ་ཤི་(Uttar Pardesh)མངའ་སྡེའི་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་མ་སུ་རིར་གྲ་སྒྲིག་གཏན་འཁེལ་ཞུས་ཡོད།

ཕྱི་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་ཨེ་སེ་ སེན་(Mr.S.Sen) སང་ཉིན་ཏེ་ཛི་པུར་དུ་འབྱོར་ཏེ། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕེབས་སྒུག་ཞུས་ནས་བསྡད་ཡོད་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་དང༌། རྒྱ་གར་མི་རིགས་སོགས་ལ་སྐུ་དཔར་སྒྲོན་ཕྱོགས་དང༌། འབྲེལ་མཐུད་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུ་མ་ཚད། ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་མ་སུ་རི་བར་ཕེབས་བསུ་དང༌། སྣེ་ལེན་ཞུ་རྒྱུ་རེད།” ཅེས་འཁོད།

འདི་ཉིན་ཨུ་ཏར་པར་རྡེ་ཤི་གཞུང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཌོག་ཀྲར སམ་པུར་ནན་ད་(Dr.Sampurnanad)ནས་གསལ་བསྒྲགས་གནང་དོན། “ྋགོང་ས་མཆོག་མ་སུ་རིར་བཞུགས་སྒར་གཏན་འཁེལ་གནང་བ་ལ་དགའ་བསུའི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་མངའ་སྡེའི་གཞུང་ནས་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་ཞུ་དགོས་པ་ཆ་ཚང་འགན་ཁུར་དང་ལེན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།”36 ཞེས་འཚམས་འཕྲིན་བསྒྲགས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ཚེས་ ༡༤ སྔ་དྲོར་འབུམ་སྡེ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་གཏན་ཞལ་གྱིས་དབུས་པའི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཆེ་ཕྲ་ནང་མི་དང་བཅས་པ་དང༌། ཡུལ་མི་སེར་སྐྱ་དྲག་ཞན་ཕོ་མོ་ཁྱོན་བསྡོམས་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་བརྒལ་བ་བཅར་འཛོམས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌། མཇལ་དར་དང་འབུལ་དངོས་རང་སློག་སྩལ། དེ་ནས་འབུམ་སྡེ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བཞུགས་ཁང་གི་རྟེན་གསུམ་ལ་ཐུགས་སྨོན་རབ་གནས་སྐྱབས་ཞུས་ལྟར་མཛད།

ཉིན་གུང་ཡོལ་ནས་འབུམ་སྡེ་ལའི་གྲོང་སྡེར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གྲོང་སྡེའི་ལས་ཁུངས་དང༌། སྨན་ཁང༌། སློབ་གྲྭ ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་ཁང༌། བུད་མེད་ཡར་རྒྱས་ལས་ཁང༌། སྤྱི་གཉེར་ཚོང་ཁང་སོགས་སུ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། དགོང་དྲོ་འབུམ་སྡེ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་ནས་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་ཕུལ་རྗེས། རྒྱ་གར་གྱི་མེས་པོ་དམ་པ་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷི་ཆེན་པོས་རྒྱ་གར་རང་བཙན་བསྐྱར་ལེན་གྱི་ལས་འགུལ་མཛད་པའི་ཆ་ཤས་གློག་བརྙན་ཞིག་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར་ཐུགས་སྣང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོས་གཟིགས་ཞིབ་མཛད།

ཡང་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་གིས་གསུངས་དོན། “༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ནས་ཆུ་ཚོད་ ༡༠།༤༥ བར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་མི་སྣ་གནད་ཡོད་དང་ཚོགས་པ་ཁག སེར་སྐྱ་མི་མང་དགེ་སློབ་སོགས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། དེ་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་དང་ལས་བྱེད་སོགས་ཁྱོན་བསྡོམས་མི་གྲངས་ ༤༠༠༠ ལྷག་ཙམ་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌། དེ་རྗེས་བུད་མེད་མཉམ་འབྲེལ་ལས་ཁུངས། སློབ་གྲྭ བཟོ་གྲྭ སྨན་ཁང་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། དགོང་དྲོ་ངའི་ཁང་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་སྐོར་དང༌། སྲིད་བློན་གྱི་སྐོར། རྒྱ་གར་དམངས་གཙོའི་སྐོར། ཧི་མ་ལ་ཡའི་སྐོར། ས་ཁུལ་མོན་རྟ་དབང་སྐོར་བཅས་གློག་བརྙན་ཁག་ལྔ་སྤྱན་འབུལ་ཞུས། དེའི་ནང་ནས་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིས་རྒྱ་གར་རང་བཙན་བསྐྱར་ལེན་སྐོར་དང༌། སྲིད་བློན་སྐོར་གྱི་གློག་བརྙན་གཉིས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དོ་སྣང་དང་ཐུགས་ཞིབ་ཚགས་པོ་གནང་ཞིང༌། གློག་བརྙན་གཟིགས་མོ་ཕུལ་རྗེས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་ཞབས་པད་ལྷན་རྒྱས་ལ་དགོང་དྲོའི་གསོལ་སྟོན་ཕུལ་བ་ཡིན།”37 ཞེས་དང༌།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༥ ཉིན། སྐུ་ངལ་གསོས་ཏེ་ལྷོད་བཞུགས་དང༌། ཕྱི་ཚེས་ ༡༦ བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༠༩༨ ས་ཕག་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༨ ཉིན་གཞུང་སྲོལ་བརྒྱད་གཏོར་མཛད་ཆེན་འཁེལ་སྟབས། འདི་ཞོགས་སྔ་དྲོར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་ཐུབ་བསྟན་བསོད་ནམས། མཆོད་གཡོག་ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དབྱངས། གཟིམ་གཡོག་ཐུབ་བསྟན་ཐབས་མཁས་བཅས་ནས་ཕེབས་སྒྲིག་ཚོམས་ཆེན་དུ་དཔལ་མགོན་གུར་ཞལ་དང༌། བསྟན་སྲུང་དམར་ནག་སོགས་ལ་བསྐང་འཕྲིན་འབུལ་གནང་དང༌། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྨོན་ལམ་གསུང་འདོན་མཛད།

དེ་མུར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོམས་ཆེན་གྱི་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟུར་ཁང་གིས་གཞུང་གནས་ཀྱི་མཇལ་དར་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། དེ་མཇུག་བཀའ་ཚབ་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་སོགས་ཆིབས་ཞབས་གཞན་དག་གོ་རིམ་ལྟར་གྱི་ཐོག སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་དང༌། ཧར་མན་དར་སིང༌། ཀ་ཛི་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། ཨ་ཕྲུག་བྷ་བུ་བཅས་མཇལ་བཅར་གྱིས་རྟེན་འབྱུང་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། ཕྱག་དབང་ཞུས་ཏེ་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་འདེགས་འབུལ་དང༌། ཁྲི་དར་བསྒྲོན་འབུལ་སོགས་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་སྒྲིག་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕེབས་མ་ཐག་པར། “དེ་རིང་གི་བརྒྱད་གཏོར་འདི་ཐབས་སྐྱོ་པོ་འདྲ་ཞིག་བྱུང༌། ནམ་རྒྱུན་མཆོད་དཔོན་ལགས་ང་ཚོ་ཚང་མས་ངག་ནས་སྐྱོར་བཞིན་པའི་དུས་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་དང༌། སྨོན་ལམ་དེ་ཡང་ཡག་པོ་སྐྱོར་མ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང༌། དཔེ་ཆ་ནི་ག་ལ་ཡོད། ཆོག་རོགས་ཀྱང་གཉིས་གསུམ་ཞིག་ལས་མེད་པས། བོད་དུ་སྡོད་དུས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དྲན་པ་སོགས་སེམས་སྐྱོ་པོ་འདྲ་ཞིག་བྱུང༌།” ཞེས་གསུང་འཕྲོས་གནང་འདུག

ཧར་མན་དར་སིང་ནས་གསུངས་དོན།”ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་གར་ས་གནས་འབུམ་སྡེ་ལ་བར་ལྷན་དུ་བསྣམས་ཕེབས་པའི་ཆིབས་རྟ་གཉིས་པོ་དེ་གཅིག་འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཧར་མན་དར་སིང་དང༌། གཅིག་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་གྱི་ལས་རོགས་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ཆུ་དྭངས་མོ་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུ་མཁན་ཐོག་མ་ཡིན་པ་སྐུ་ཞབས་ཊི་ ཨེ་སེ་མུར་ཏི་(Mr.D.S.Murti) གཉིས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ལེགས་འབུལ་གྱི་གསོལ་རས་གནང༌། རྗེས་སུ་གཞུང་གི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ཆིབས་རྟ་གཉིས་པོ་དེ་གཞུང་བཞེས་གནང་ནས་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དྲན་རྟེན་ཆེད་བདག་གཉེར་བྱས་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་གསུངས།

ཉིན་གུང་རྒྱབ་ནས། ཏེ་ཛི་པུར་ས་གནས་སུ་ཕེབས་སྐབས། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ལ་ད་ལམ་བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་རོབ་བསྡུས་ཤིག་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱང་ཕྱོགས་ཐུགས་གཏན་འགེལ་གནང་ལས། དེ་མིན་ལྷན་བགྲོས་སོགས་མེད་པས་སྐུ་ལྷོད་པོའི་ངང་དུ་བཞུགས།

ཡང་སྤྱི་ཁྱབ་ཧར་མན་དར་སིང་གིས་གསུངས་དོན། “༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་འབུམ་སྡེ་ལ་ནས་ཏེ་ཛི་པུར་བར་ཕེབས་སྟངས་སྐོར་ངོས་ནས་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་འདུག སྡེ་ཁག་དང་པོའི་ནང་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་སོགས་སྣུམ་འཁོར་དྲུག་གི་ནང་འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ལས་རོགས་སྐུ་ཞབས་ཊི་ ཨེ་སེ་ མུར་ཏི་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས། སྡེ་ཁག་གཉིས་པའི་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་འཇིབ་འཁོར་གྱི་མདུན་དུ་བཞུགས། སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་ངོས་རང་དང༌། མེ་ནོན། ངོས་ཀྱི་སྐྱེ་དམན་ནཱ་རན་དར་ཀོལ་བཅས་ལྷན་དུ་ཡོད།

སྐབས་དེ་དུས་ཕེབས་སྒྲིག་འཇིབ་འཁོར་ཁྱོན་བསྡོམས་གྲངས་ ༢༥ ཡོད། ནེ་ཕཱའི་ས་མཚམས་བརྒལ་ནས་ཨ་སམ་ས་མཚམས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། ཨ་སམ་ཁུལ་གྱི་འཆར་འགོད་བློན་ཆེན་ཀ་པི་ ཏྲི་པཱ་ཐི་(K.P.Tripathi) ནས་ཕེབས་བསུའི་འགན་ཁུར་དང་སྣེ་ལེན་ཞུས་རྗེས། ངོས་ཀྱི་ལས་ཁུར་དེ་མཇུག་བསྒྲིལ་ཞིང༌། དམིགས་བསལ་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་མ་སུ་རིར་མ་ཕེབས་གོང་མེ་འཁོར་དམིགས་བསལ་ཅན་གྱི་ཁང་ཆུང་ནང་ངོས་དང༌། ངོས་ཀྱི་སྐྱེས་དམན་གཉིས་ལ་ཐུགས་དགྱེས་པོའི་ངང་མཇལ་ཁ་མཐའ་མ་དེ་གནང་བྱུང༌། ངོས་ཀྱི་ཉིན་དེབ་ནང་གསལ་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་ཐོག་མར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྟངས་སྐོར་འཚམས་འདི་ནས་རྫོགས་པ་ཡིན།”38 ཅེས་གསུངས།

འབུམ་སྡེ་ལར་བཞུགས་རྒྱུན་རིང་ས་གནས་སྤྱི་ཁྱབ་སྐུ་ཞབས་ཧར་མན་དར་སིང་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་ལ་གཞུང་འབྲེལ་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་དང༌། གུས་བཀུར་ཆེན་པོ་ཞུས་པས་མ་ཚད། ཁོང་གཏན་ཞལ་སྒེར་ཐོག་ནས་ཀྱང་དད་གུས་དང་བ་ཆེན་པོས་ཞབས་ཞུ་ཧ་ཅང་གཟབ་ལེགས་ཞུས་འདུག་པ་འདི་ནི། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ནས་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མེད་ཅེས་སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་གསུང་འཕྲོས་ནམ་མཛད་ལ་ནན་ཏན་དུ་གསུངས་པ་དང༌། ད་རེས་མཚམས་འདིར་སྐུ་ཞབས་ཧར་མན་དར་སིང་དང༌། ཁོང་གི་ལྕམ་ནཱ་རན་དར་ཀོལ་དང༌། རིགས་མྱུག་ལ་ཐུགས་དགེའི་འཚམས་འདྲི་ཡོད་ཅེས་དང༌། འབུམ་སྡེ་ལར་ཁོང་གི་བུ་ཆུང་ཆུང་གྲུང་པོ་ཞིག་གིས་མོན་ཆས་གྱོན་ཏེ་ངོས་སར་ཡོང་ནས་ཕྱག་དབང་ཞུས་པའང་དྲན་གྱི་འདུག་ཅེས་འབྲི་དགོས་ཞེས་དམིགས་བསལ་བཀའ་མངགས་ཕེབས་ཐོག་ཡུད་ཙམ་དགོངས་པ་བཞེས་ཏེ། “འབུམ་སྡེ་ལར་སྡོད་པའི་རིང་དེར་འཕྲལ་སེལ་གྱི་བདེ་བ་ཞིག་ཐོབ་ནས་སྐྱིད་པོ་དང༌། ལྷོད་པོ། གུ་ཡངས་པོ་འདྲ་ཞིག་བྱུང༌།” ཞེས་བཀའ་ཕེབས་བྱུང༌།

༢༽ ཏེ་ཛི་པུར་དུ། གསར་འགོད་པ་བཅར་འཛོམས་ཐོག་རྒྱ་གར་ནང་བོད་དོན་སྐོར་གསལ་བསྒྲགས་དང་པོ་བསྐྱངས་པ༌།

༡༩༥༩ ཟླ་༤ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་གྱི་ཞོགས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་འབུམ་སྡེ་ལ་ནས། ཏེ་ཛི་པུར་དུ་ཕེབས་ཐོན་མཛད། ཉིན་འདིའི་ཞོགས་པ་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཕེབས་འཁོར་ནང་གདན་ཞུས་ཐོག འབུམ་སྡེ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་སྐུ་ཞབས་ཧར་ མན་དར་སིང་ཁོང་ཉིད་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕེབས་འཁོར་གཏོང་གནང་དང༌། སྔོན་རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་དང༌། སྣེ་ཤན་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་སོགས་རྒྱ་གར་གཞུང་ཞབས་དང༌། རང་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་སོགས་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་སྔ་རྟིང་བསྒྲིགས་ཏེ་བཅར་ནས། ཅ་ཀོ་(Chako)ས་གནས་སུ་ཞོགས་པའི་གསོལ་ཚ་བསྐྱངས། དེར་རྒྱ་གར་ཨ་སམ་ཁུལ་གྱི་དྲག་པོའི་སྤྱི་ཁྱབ་རྦི་རི་གྷེ་ཊར་(Brigadier)སྐུ་ཞབས་ཨེ་ སི་ གུ་རེ་ཡ་(A.S.Guraya)དང༌། ལི་ཀྲི་ནན་ཀྲི་ ཀར་ནཱལ་ ཨེ་ཆི་ ཨེ་སི་ གྷིལ་(Lieutenant Colonel H.S.Gill)ཨ་སམ་མངའ་སྡེའི་འཆར་འགོད་བློན་ཆེན་ཀེ་པི་ ཏྲི་པ་ཐཱི་(K.P.Tripathi)དང་ཁོང་གི་ལྕམ་གཉིས་ཕེབས་བསུ་འཚམས་ཞུར་བཅར་གནང་ཁྱུག་མཇལ་མཛད།

དེ་ནས་ལམ་སང་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཁེ་ལོང་(Khelong)ས་ཁོངས་སྟག་མ་ཞེས་པར་མགྲོན་ཁང་གསར་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་བཞུགས་ཞག་བསྐྱངས། འདིར་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་སྔོན་ཕེབས་ཀྱིས་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང་མཉམ་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ལ་ཕེབས་བསུ་ཞུས་གནང་མ་ཟད། དེའི་དགོང་མོ་ཚང་མ་ལྷོད་མཇལ་གྱིས་ཉེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞུ་གསོལ་གནང་ཞིང༌། དེ་མཚམས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བར་དེའི་བོད་སྐོར་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གསར་གནས་དང༌། ཀ་རྡོར་ཁུལ་ཡོད་བོད་མིའི་སེམས་ཤུགས་གནས་སྟངས་གང་འཚམས་ཤིག་གཞི་ནས་མཁྱེན་རྟོགས་བྱུང་འདུག

འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་མཆོག་ནས་”༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༧ སྔ་དྲོ་ཉི་མ་ཤར་བ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པ་འབུམ་སྡེ་ལ་ནས་ཕེབས་ལམ་མ་ལེ་དྲུག་ཅུའི་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། དེ་ཉིན་ཕེབས་འཁོར་ངོས་རང་ནས་བཏང་བ་ཡིན། ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་འཁོར་གྱི་མདུན་དུ་བཞུགས་གདན་འཇགས་སོང༌།

སྐབས་དེ་དུས་ཕེབས་འཁོར་ཆུང་བ་བསྡོམས་གྲངས་ ༢༥ ཙམ་ཡོད། དང་པོའི་འཆར་གཞི་བཀོད་པ་ལྟར། དགོང་དྲོ་ཁེ་ལོང་དུ་བཞུགས་ཞག་བྱས་པ་རེད།

དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྲུང་སྐྱོབ་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་ཅིང༌། དཔེར་ན། ནེའ་ཕའི་(NEFA)ས་ཁོངས་ཁེ་ལོང་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ལ་གཞུང་འབྲེལ་བཀའ་འཁྲོལ་མེད་ན་ཡོང་མི་ཆོག གལ་སྲིད་ཕུ་ཊུ་ཧིལ་(Foot Hills)དུ་བཞུགས་ཞག་གནང་བ་ཡིན་ན། མི་མང་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་གསར་འགོད་པ་སོགས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྙན་བསུན་ཞུས་ཏེ། ང་ཚོས་སྐུ་ཕྱྭའི་ཐོག་བཀག་འགོག་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད་བསམ་ནས་ས་གནས་ཁེ་ལོང་དུ་བཞུགས་ཞག་ཅིག་གནང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་འདྲ་ཡིན། ཏེ་ཛི་པུར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་དུས་ཕྱི་རྒྱལ་གསར་འགོད་པ་ཧ་ལས་པ་མང་པོས་མཐའ་བསྐོར་ནས་ཕེབས་སྒུག་བྱས་འདུག ས་གནས་དེར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང་གསུང་བཤད་དང་པོ་དེ་གནང་བ་རེད། སྐབས་དེ་དུས་འཛམ་གླིང་ཕྱོགས་མཐའ་ཡོངས་ནས་གསར་འགོད་པའི་སྐུ་ཚབ་མང་པོ་ཞིག་སླེབས་འདུག”39 ཅེས་གསུངས།

ཚེས་ ༡༨ ཞོགས་པ་ཁེ་ལོང་ནས་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱང་ཁར། ས་གནས་ཀྱི་འགོ་གཙོས་སྔོན་ནས་ྋསྙན་ཞུས་ལྟར་”ཕུ་ཊི་ཧིལ་དུ་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་༧།༤༥སྟེང་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། ཨ་སམ་མངའ་སྡེའི་འཆར་འགོད་བློན་ཆེན་གཞོན་པ་ཀེ་པི་ ཏྲེ་པ་ཐཱི་(K.P Tripathi)ནས་བོད་པའི་ལུགས་སྲོལ་བཞིན། ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་སྲིད་ན་རིང་བ་ཞིག་ཕུལ་རྗེས། ཕེབས་བསུར་བཅར་མཁན་མི་སྣ་གནད་ཡོད། རྡེ་རང་(Darrang)རྫོང་དཔོན་སྐུ་ཞབས་ཨེ་ཕ་ སི་ ཕུ་ཁཱན་རྡེ་རང་(Mr.F.C.Phuken D.C)ཨ་སམ་མངའ་སྡེའི་དམག་དཔོན་ཆེ་བ་སྦི་རི་གྷེ་ཊར་ གུ་རེ་ཡ་(Brigadier Guraya)དང༌། དམག་དཔོན་མེའ་ཇོར་ སྤུན་ཇི་(Major Punje)ཉེན་རྟོག་སྐོར་སྲུང་བའི་དཔོན་པོ་གཞོན་པ་ཧེ་དྷར་ ཧུ་སེན(Hydar Hussain) དང༌། སྐུ་ཞབས་ཇི་ སི་ སྦར་རྡོ་ལེ(G.C.Bardoloi)བཅས་འཆར་འགོད་བློན་ཆེན་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རྒྱ་གར་མི་སྣ་གནད་ཡོད་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་པའི་རྗེས་སུ་གྲོང་སྡེ་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ཞབས་ཀེ་ པི་ ཨ་གར་ཝལ་ནས་(K.P.Agarwalla)ཕེབས་བསུའི་འཚམས་འདྲིའི་གསུང་བཤད་གནང༌།”40

དེ་ནས་ཕེབས་ལམ་ཕུ་ཊུ་ཧིལ་(རི་མཚམས་)ཞེས་པ། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་འདབས་ཨ་སམ་རྒྱ་ཐང་དང་ཉེ་བའི་ས་གནས་སུ་དམག་དཔོན་མེའ་ཇོར་ཕུན་ཇིའི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་སྐུ་འཁོར་ལྷན་དུ་མངའ་སྡེའི་འཆར་འགོད་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཀེ་པི་ཏྲི་པ་ཋཱི་ལྷན་བཞུགས་ཐོག་ལས་བྱེད་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔ་ལ་ཞོགས་པའི་གསོལ་ཚ་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་པའི་སྐབས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གང་ས་ནས་ཆེད་འབྱོར་གསར་འགོད་པ་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ཡོད་པ་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་ཆབས་ཅིག་སྐུ་དཔར་མང་པོ་བསྒྲོན་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ནང་གི་རྐྱེན་ངན་སྐོར་ཁོང་ཚོར་གསུང་སྐྱོང་ཡོད་པ་ཞེས་རེ་སྐུལ་ཤུགས་ཆེ་ཞུས་པར། སྣེ་ཤན་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་གྱིས་གསར་འགོད་པ་ཚོར་”ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ཏེ་ཛི་པུར་མགྲོན་ཁང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱང་གི་རེད།” ཅེས་གསུངས།

དེ་འཕྲལ་ཁོང་ཚོ་བྲེལ་ཟིང་ངང་ནས་ཏེ་ཛི་པུར་དུ་ཐོན་བཞིན་པའི་ཁྲོད་ནས། “ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ།”ཞེས་སྐད་ཆེན་པོ་རྒྱག་མཁན་ཞིག་བྱུང་འདུག དེ་ནི། དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་བོད་ཡུལ་བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ལ་སྲོག་སྐྱོབ་ཞུས་ཏེ། ལོ་བདུན་ཙམ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་བསྡད་མྱོང་མཁན། སྐུ་ཞབས་ཧན་རི་ཆི་ ཧར་རར་(Heinrich Harrer)41 ཟེར་བ་དེ་ཡིན་འདུག

ཕུ་ཊུ་ཧིལ་རི་མཚམས་དེ་ནས་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས་སྐབས་ཕེབས་འཁོར་གསར་པ་ཞེ་གཅིག་གོ་སྒྲིག་ཞུས་འདུག་པ་དང༌། ཕེབས་འཁོར་དེ་དག་གི་སྔོན་རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐུ་སྲུང་ཞབས་ཞུ་བ་བཅས་ཆེ་མཐོང་གཟེངས་ཐོན་ངང་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌།

ཏེ་ཛི་པུར་གྲོང་ཁྱེར་ལ་མ་ཕེབས་ཙམ་གྱི་རི་ཆུང་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་གཞུང་གི་མགྲོན་ཁང་(Circuit House) ཞེས་པ་དེར། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་གསོལ་ཚ་སྣེ་ལེན་ཞུས་པ་དེའི་སར་ཐོག་མར་ཀ་སྦུག་ནས་བཅར་བའི་སྲིད་བློན་བདེ་མཁར་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་དང༌། བཀའ་ཚབ་གཡུ་ཐོག་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་ཁོང་རྣམ་གཉིས་འཚམས་ཞུར་བཅར་གནང་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས།”དེ་རིང་འདིར་ང་རང་ཚོ་བོད་གཞུང་གི་འགན་ཡོད་གཞིས་བྱེས་མི་ངོ་མཉམ་འཛོམས་ངོ་ཐུག་བྱུང་བས་དགའ་པོ་བྱུང༌། ང་ཚོ་གོ་བསྡུར་བྱེད་དགོས་གང་འཚམས་ཡོད་པ་མགྱོགས་པོ་མ་སུ་རིར་ཚོགས་འཛོམས་གྲོས་བསྡུར་བྱ་དགོས།” ཞེས་སོགས་བཀའ་གནང་འདུག

རྗེས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གསུང་འཕྲོས་ཤིག་ནང་ “སྲིད་བློན་དང་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ཁོང་ཚོ་འབུམ་སྡེ་ལར་ང་ཚོ་འབྱོར་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་ཕེབས་དགོས་ཏར་འཕྲིན་སྔ་ས་ནས་བཏང་ཡང༌། ས་མཚམས་སུ་ཐོན་རྒྱུའི་བཀའ་འཁྲོལ་ལམ་སང་མ་ཐོབ་པའི་ཀ་ཀོར་ཞིག་བྱུང་འདུག དེ་ནི་ནང་དོན་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ང་ཚོ་བོད་ནས་ཡོང་བའི་བསམ་ཚུལ་བཅོས་ལྷད་མེད་པ་ཞིག་མཁྱེན་དགོས་པའི་ཆེད་དུ་མིན་ནམ་བསམ་མཁན་འདུག དངོས་དོན་གང་འདྲ་ཡིན་མིན་ནི་མི་ཤེས།” ཞེས་གསུངས་འདུག

གོང་གསལ་མགྲོན་ཁང་དེར་གོང་སྨོས་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་གི་གསར་འགོད་པ་ཡོངས་རྫོགས་འདུས་འཛོམས་ཐོག ཨ་སམ་མངའ་སྡེའི་འཆར་འགོད་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཀེ་ པི་ ཏྲི་པཱཐི་དང༌། དཔོན་རིགས་མི་སྣ་གཞན་ཁག འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་པོའི་མགྲོན་གཉེར་དང༌། འབྲས་སྤྱིའི་དྲུང་ཆེ་སོགས་གུས་བསུ་འཚམས་ཞུར་བཅར་ཏེ་མཇལ་ཁའང་ཞུས།

གསར་འགོད་པ་དེ་ཚོས་སླར་ཡང་སྐུ་པར་མང་པོ་བསྒྲོན། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་དགོས་ཀྱི་རེ་འདུན་ཤུགས་ཆེ་བཏོན་འདུག་ཀྱང༌། ཕེབས་ལམ་འཁེལ་བས་ཁོང་ཚོས་རེ་ཞུས་ཇི་བཞིན་མཛད་ཁོམ་མེད་སྟབས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བོད་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱང་གཏན་འཁེལ་བ་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་ཕབ་བསྒྱུར་ཞུས་ཡོད་པ་དེ་ཟུར་ཁང་མདའ་དཔོན་ལྷ་དབང་སྟོབས་རྒྱལ་ནས་གསར་འགོད་པ་འདུས་འཛོམས་སར་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་དུ་འཇུག་གནང་ཐོག གསལ་བསྒྲགས་དབྱིན་ཡིག་ཆ་ཚང་42གི་དཔར་བཤུས་ཀྱང་གསར་འགོད་པ་ཚོར་སྤྲོད་དུ་འཇུག་གནང་དེ་ཙམ་མ་གཏོགས། འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཁག་གང་ས་ནས་ཆེད་བཅར་ཁོང་ཚོ་མང་པོས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་གནང་སྐྱོང་ཞེས་རེ་འདུན་བསྐྱར་ནན་དུ་ཞུས་པར་འདོད་བསྟུན་མཛད་ཁོམ་མ་བྱུང༌།

ཏེ་ཛི་པུར་གྲོང་ཁྱེར་ནང་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཆེ་མཐོང་ཕེབས་སྒྲིག་གཟབ་རྒྱས་ཡོད་པ་དེར་ཕེབས་ཐོན་མཛད། དེར་ས་གནས་ཀྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་མི་སྣ་ཁག་དང༌། མི་དམངས་མང་པོ་འདུས་འཛོམས་ནས་ཆེ་མཐོང་གི་ཕེབས་བསུ་དང༌། ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ་བའི་གྲལ་བསྟར་གུས་འདུད་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པར་དགྱེས་འཛུམ་ཆེན་པོས་གཟིགས་ཏེ། ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་གསུངས་པ་སོགས་གསུང་བཤད་ཐུང་ཙམ་སྩལ།

དེ་འཕྲལ་ ༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་རྒྱ་གར་དུ་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར་དེ་སྐབས་དང་འདྲ་བའམ། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་གཞན་མཚུངས་གཟེངས་མཐོང་དང་བཅས་ཏེ། དམིགས་བསལ་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་མེ་འཁོར་ཁེ་གཙང་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གནང༌། འདི་ནུབ་མཚན་གང་མེ་འཁོར་ནང་ཕེབས་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གསུང་འཕྲོས་ཤིག་ལ། “དེ་རིང་གསར་འགྱུར་འགོད་མི་མང་པོ་དེ་ཚོའི་ཁྲོད་ནས་ངའི་གྲོགས་པོ་རྙིང་པ་ཧན་རིག་ ཧར་རར་གྱིས་སྐད་བརྒྱབ་པ་གོ་བ་དང༌། ཁོ་རང་གློ་བུར་དུ་མཐོང་བས་སྔོན་ཆད་བོད་ནང་གི་རང་དབང་དང༌། བདེ་སྐྱིད་དེ་ལྷག་པར་དྲན་པ་ཞིག་བྱུང༌།” ཞེས་དང༌། “དེ་རིང་ངས་ཧན་རིག་ ཧར་རར་ལ་རྒྱང་རིང་ནས་ངོ་ཤེས་འཛུམ་སྟོན་བྱས་པ་ཙམ་ལས། ངོ་ཐུག་འཕྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུའི་དུས་སྐབས་མ་བྱུང༌། ཡིན་ནའང་ད་ཆ་ང་ཚོ་རང་དབང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ནང་བསླེབས་ཡོད་པར་བརྟེན། ང་གཉིས་མགྱོགས་པོ་ཐུག་གི་རེད།” ཅེས་གསུངས་འདུག

༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༧ གཟའ་པ་སངས་ཉིན་ལྡི་ལི་གསར་པར་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་མི་མང་སྤྱི་ཚོགས་རང་ལུགས་(Praja Socialist Party)འགན་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཤོ་ཀ་མེ་ཧེ་ཏ་(Mr.Ashok Mehta)ནས་གསུང་བཤད་གནང་དོན། “རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཆབ་སྲིད་ཐད་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་གནང་བར་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་བྱུང་མ་སོང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རང་བཙན་རྩོད་ལེན་གྱི་ལས་འགུལ་ས་གནས་འདིའི་སྟེང་ནས་དབུ་འཕང་མཐོན་པོའི་སྒོ་ནས་གནང་ཆོག་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་འབུལ་དགོས།

གལ་སྲིད་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་དབང་ལ་དམ་བསྒྲགས་དང༌། བཟང་བཙོན་ལྟ་བུའི་སྣེ་ལེན་ཞུས་པ་ཡིན་ན། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་མི་རྣམས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཟེར་བ་དེ་སྟོང་བཤད་ཙམ་མ་གཏོགས། དེ་ལ་ནུས་པ་ཐོན་པ་དང་ཕན་ཐོགས་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མེད་ཅིང༌། ཆབ་སྲིད་གྱི་ཐོབ་ཐང་དང༌། དེའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཕྱོགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཐད། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ལྟར་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དཔེར་ན། དབྱིན་ཇི་དང༌། ཨ་རི། སུད་ཛ་ལེན་ཊི་(Switzerland)བཅས་ནས་མག་སི་(Marx)དང༌། ལི་ནན་(Lennin)མཱ་ཇི་ནི་(Mazzini)གསུམ་ལ་སྲིད་དོན་གྱི་སྐྱབས་བཅོལ་གནང་བ་བཞིན། ཁོ་རང་ཚོར་རྒྱལ་ཁབ་ཁུངས་སོ་སོ་ནས་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་རང་དབང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་སྤེལ་བ་རེད། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་དབང་ཐོག དེ་འདྲའི་རང་དབང་གི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཆོག་པའི་ངོས་ལེན་གནང་རྩིས་མེད་པ་ཡིན་ནམ།” ཅེས་གསུང་བཤད་གནང༌།

གསུང་བཤད་འདི། ས་པུ་རའི་(Sapru House)ཚོགས་ཁང་ནང་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི་ཡིན་པ་སྐུ་ཞབས་ཨེ་ཆི་ ཨེན་ ཀུན་ཛུ་རུ་(Mr.H.N.Kunzru)ནས་ཚོགས་འདུ་དབུ་བཙུགས་ཐོག ལྡི་ལི་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ཁག་ནས་བོད་དོན་སྐོར་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་གནང་བའི་སྐབས། ལྡི་དོན་ཚོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ནས་ཕེབས་པའི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ལ་སྐུ་ཞབས་མེཧེ་ཏ་(Mr.Ashok Mehta)ནས་གོང་གི་གསུང་བཤད་དེ་གནང་བ་ཞིག་རེད།43

༣༽ ཤི་ལི་སྒུ་རིར་འཕགས་བོད་ཀྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་དང་མི་མང་ཁྲི་ཚོ་བརྒལ་བས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ཚེས་ ༡༩ ཞོགས་པ་ཤི་ལི་སྒུ་རིར་(Siliguri)མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས། བྷེང་གྷལ་(Bengal)མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་སོགས་རྒྱ་གར་གྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་དང༌། མི་དམངས། གསར་འགོད་པ། འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་པོ་དོན་འགྲུབ་རྣམ་རྒྱལ་དང༌། རྒྱལ་སྲས་བླ་མ། འབྲས་ལྗོངས་སྤྱི་ཁྱབ་ཨ་པ་ རྦི་ པན་ཀྲི་(Mr.Apa B.Pant)འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་ཡུམ་དྲག་ཤོད་རཱ་ནི་ཆོས་ཉིད་དབང་མོ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་གཅུང་མོ་རྗེ་བཙུན་པདྨ་དང༌། ཚ་མོ་མཁའ་འགྲོ་ཚེ་རིང༌། བོད་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ། དེ་མིན་འབྲུག་དང༌། འབྲས་ལྗོངས། ཀ་རྡོར། ཤེ་ལོང༌། ཀ་ལི་ཀ་ཏ་ཁུལ་བཅས་ནས་ཆེད་བཅར་བོད་རིགས་མི་མང་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་བརྒལ་བས་ཕེབས་བསུ་གུས་འདུད་ཞུས།

ས་གནས་དེར་སྤང་ཐང་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་ཏུ་གོང་ཁག་གིས་མཚོན་པའི་འཕགས་བོད་ཀྱི་མི་མང་ཁྲི་ཚོ་ཙམ་འཛོམས་འདུས་ཀྱི་དབུས་སུ་སྡིངས་ཆ་མཐོན་པོ་ཞིག་དམིགས་བསལ་གོ་སྒྲིག་ཞུས་འདུག་པ་དེ་སྟེང་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་འདྲེན་ཞུས། དེར་ཤི་ལི་སྒུ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པས་གུས་བསུ་འཚམས་ཞུའི་གསུང་བཤད་དང་འབྲེལ་མེ་ཏོག་ཆུན་པོ་རྒྱས་ཤིང་དྲི་བཟང་བ་ཞིག་ཕུལ། དེ་མ་ཐག་འཕགས་བོད་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་མེ་ཏོག་དང༌། ལྷ་གོས་མང་པོ་འབུལ་བ། འཕགས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་ལ་སོགས་པའི་དར་ཆ་སྣ་ཚོགས་འཕྱར་བ་དང༌། རྔ་རོལ་འབུད་བརྡུང་བྱེད་པ། ཧིན་དིའི་སྐད་ཐོག་ “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཇིན་ད་ བཱད་(Dalai Lama Zindabad)(ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཚེ་བརྟན་པར་ཤོག) ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཇལ་ཁ་དགོས་ཡོད། (Dalai Lama’s Darshan Doe)ཇ་ཡེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་(ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག) ཇ་ཡེ་ཏིབ་ཏ་(Jai Tibet) (བོད་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག)” ཅེས་སྐད་གསང་མཐོན་པོར་སྒྲོག་པ་སོགས་ཀྱི་ཆེ་བསྟོད་གུས་བཀུར་ཞུས་པར། ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དགྱེས་མཉེས་ཆེ་བའི་འཛུམ་ཞལ་ཉེ་རྒྱང་ཡོངས་སུ་གཟིགས་ཤིང་ཕྱག་བརྡ་མཛད། བར་ལམ་བདུན་ཕྲག་འགའ་ཤས་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་གསར་ཤོག་ཁག་ནང་ལྷ་སར་རྒྱ་མིས་དྲག་གནོན་བྱས་པ་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གར་ཕེབས་གར་བཞུགས་མེད་ཚུལ་གྱི་གསར་འགྱུར་ཉིན་ལྟར་ཐོན་པས། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་མི་བོད་ཞེན་ཅན་དང་བཅས་པ་ཚང་མ་བློ་གཡེང་དང་དངངས་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གནས་སུ་ལྷུང་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་རུང༌། ཉེ་བའི་ཆར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྒྱ་གར་ས་ཁོངས་སུ་བདེ་ཕེབས་གྲུབ་པར་རྫུ་འཕྲུལ་དུ་ངོས་འཛིན་གྱི་གསར་གནས་སྙན་པོ་རིམ་བསྟུད་དུ་ཐོན་པས་མ་ཚད། དེ་ཉིན་ཤི་ལི་སྒུ་རིར་ཕེབས་བསུར་བཅར་འཛོམས་འཕགས་བོད་མི་མང་ཁྲི་ཚོར་བརྒལ་བས་ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་དགྱེས་ཞལ་དངོས་སུ་མཇལ་བར་བརྟེན། དེར་འདུས་ཀུན་གྱིས་དགའ་གུས་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་བཅོས་མིན་དུ་སྟོན་པ་དང༌། བོད་རིགས་ཚོ་ནི་སྨོས་ཅི། རྒྱ་གར་བ་མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་འདུས་པའི་ནང་ནས་ཀྱང་མང་པོས་དད་པའི་མཆི་མ་ལྷུང་ལྷུང་དུ་འབྱིན་བཞིན། ལག་ཟུང་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ། ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་ཐུགས་བརྩེའི་འཛུམ་ཞལ་མཇལ་བར་ཡིད་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་བཞིན་པའི་ངང་ས་གནས་ཀྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་མི་སྣ་དང༌། མང་ཚོགས་ཀྱི་ཕེབས་སྐྱེལ་གུས་འདུད་དང་བཅས་ཏེ་སླར་ཡང་མེ་འཁོར་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སཱ་ར་ནཱ་ཐ་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས།

ཤི་ལི་སྒུ་རི་ནས་ཉིན་གང་དང་མཚན་གང་མེ་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་དགོས་ཀྱིས་ལམ་བར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དགོངས་ཚུལ་གསུང་འཕྲོས་ཤིག་ལ། “དེ་རིང་ཤི་ལི་གུ་རིར། ༥༦ ལོར་རྒྱ་གར་ནང་འདྲིས་གཤིབས་ཆེ་བའི་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་རྣམ་གཉིས་སོགས་ངོ་ཤེས་ཁག་མཇལ་བ་དང༌། ས་གནས་དཔོན་རིགས་དང༌། མི་དམངས་མང་པོ་དེ་ཙམ་འདུས་ནས་ང་ཚོར་དགའ་སེམས་བཅོས་མིན་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེན་པོ་མཐོང་བ་འདིས། ༥༦ ལོའི་ནང་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པ་ཇི་བཞིན་གྱི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་བྱུང༌།” ཞེས་དང༌། “འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་པོ་དང༌། རྒྱལ་སྲས་བླ་མ་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ང་ཐུག་པ་དང་ལམ་སང་བཤུམས་ནས་བཀའ་མོལ་ཡག་པོ་གསུང་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག དེ་བཞིན་ངའི་གཅུང་མོ་ཁོང་ཚོ་དང༌། བོད་རིགས་གཞན་དག་མང་པོས་མིག་ཆུ་གཏོང་བ་མཐོང་ནས། ང་རང་ཡང་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་འོག་ནས་ཐར་ཏེ་ཁོང་ཚོ་དང་ཐུག་པས་དགའ་ཚོར་དང༌། རང་གི་ལུང་པ་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དང་བཅས་པ་གཞན་དབང་དྲག་གནོན་འོག་ཏུ་ཤོར་བའི་སྐྱོ་སྣང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་མཆི་མས་མིག་ཁེངས་ཏེ། ཁོང་ཚོར་ལྟ་མ་ཐུབ་པ་དང༌། རེ་ཞིག་ཁ་ནས་སྐད་ཆ་ཡང་ཐོན་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང༌།” ཞེས་བཀའ་གནང་འདུག

༤༽ ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་དང་ལག་ནཱའོ་ལ་འཕགས་བོད་མི་མང་ཁྲི་ཕྲག་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༠ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་༡༡ དང་༣༠ ཐོག་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་ས་གནས་ཀྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་དང༌། རྒྱ་གར་བ་མི་དམངས། སཱ་ར་ནཱ་ཐ་བོད་དགོན་འགན་འཛིན་པ་ཐུབ་བསྟན་འབྱུང་གནས་དང༌། རྡོར་གདན་བོད་དགོན་མཁན་པོ་དར་མདོ་སྤྲུལ་སྐུས་མཚོན་བོད་རིགས་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་མང་པོ་དང༌། འབར་མའི་དགེ་སློང༌། རྒྱ་གར་བ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་པ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བའི་ནང་པའི་ཆོས་པ་ཚོས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དར་ཆ་དང༌། མེ་ཏོག མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་དང༌། རོལ་མོའི་བྱེ་བྲག་མང་པོ་ལག་ཏུ་ཐོགས་བཞིན་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་ནས་གུས་བསུ་ཞུས།

དེ་མུར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ཚང་མ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སཱ་ར་ནཱ་ཐའམ། དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་ཞེས་སྔར་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་པོ་བསྐོར་བའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དེར། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་དང༌། དགེ་བསྙེན་དྷརྨ་པཱ་ལས་བཞེངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་མཆོད་རྟེན་ལྷ་ཁང་སྦྲགས་མ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། ཐུགས་སྨོན་མཛད།

དེ་ནས་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རྒྱལ་པོ་དང༌། མ་ཧ་བྷོ་དྷིའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ནས་ས་གནས་དེའི་སྤང་ལྗོངས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པར་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུ་བའི་དབུ་གུར་གསར་པ་ཁག་བསྒྲོན་ཡོད་པ་དེར་གདན་འདྲེན་ཞུས། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་དཔར་བསྐྲུན་གནང་བའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ཡིག་འབྲུ་དྷེ་བ་ནཱ་གཱ་རི་ཡིན་པའི་གླེགས་བམ་དེབ་གཟུགས་བཅུ་གཅིག་དཔར་ཕུད་ཕུལ།

རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གི་ནང་པའི་དགེ་འདུན་པ་མང་པོས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་བསུར་བཅར་བ་དང་བཅས་པའི་སྐུ་མགྲོན་ཚང་མར་གསོལ་ཇ་ཞལ་ཏོག་སོགས་ཀྱི་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དེར་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་རང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤིས་བརྗོད་སྨོན་ཚིག་སྐྱོར་འདོན་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དབུས་རང་རིགས་བླ་མ་དགེ་འདུན་པ་རྣམ་པས་ཀྱང་ཐུགས་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་གསུང་འདོན་མཛད། དེ་མཇུག་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་བྱུང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་དང༌། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཞི་བདེའི་ཆེད་ནང་པའི་ཆོས་པ་ཡོངས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་འབྱུང་ཐབས་སུ་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་དགོས་སྐོར་ཞེན་སྐུལ་གསུང་བཤད་ཐུང་ཙམ་སྩལ། རྡོར་གདན་མཁན་པོ་དར་མདོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་ནང་དགོན་གནས་འཛིན་ཐུབ་བསྟན་འབྱུང་གནས་གཉིས་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུས་པར་བཀའ་འཚམས་བསྐྱངས། དེ་འཕྲལ་གོང་གསལ་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས་ལ་གོང་འཁོད་རྣམས་ཀྱིས་ཕེབས་སྐྱེལ་གུས་འདུད་ཞུས།

མེ་འཁོར་ཐོག་མུ་མཐུད་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༥ པའི་ཐོག་རྒྱ་གར་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་གྲས་ལག་ནཱའོ་ཞེས་པའི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས། ཡུའུ་པི་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་དྲུང་གཙོ་སྐུ་ཞབས་གྷོ་བིན་ཊ་ ནཱ་རཱན་(Mr.Govind Narain)དང་ལག་ནཱའོ་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་སྐུ་ཞབས་ཤེ་ཝེས་ཝར་ཀར་(Mr.Shiveshwarkar)གཉིས་དང༌། སྐོར་སྲུང་དམག་གི་སྤྱི་འདོམས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་དང༌། མི་དམངས་ཉིས་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་འདུས་འཛོམས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་པ་དང༌།

ལྷག་པར་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པས་རྒྱ་གར་མི་མང་ཁྲི་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཁེངས་པའི་ཐང་ཆེན་དབུས་སུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཆེ་བསྟོད་ཕུལ་ཆེད། ཕེབས་བསུའི་སྡིངས་ཆ་མཐོ་པོ་སྔོན་བསྒྲིགས་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་ྋརྒྱལ་དབང་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པ་གདན་ཞུའི་སར། སྤྱི་ཁྱབ་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་བདེའི་ངང་སླར་ཡང་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་པར་གུས་ཚོ་རྒྱ་གར་མི་མང་ཡོངས་ནས་དགའ་བསུ་ཞུ་གི་ཡོད་ཅེས་སོགས་འཕགས་བོད་མཛའ་མཐུན་གྱི་གནས་ལུགས་གསོལ། མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་རྣམ་པར་བཀྲ་བ་ཞིག་ཕུལ། དེ་མ་ཐག་དེར་འདུས་མི་ཚོགས་ཀྱི་སྐད་འུར་ལྡིར་ལྡིར་དུ་ཁྱབ་པའི་བར་བར་ལ། ཧིན་དཱིའི་སྐད་ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཚེ་བརྟན་པ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག བོད་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག་ཟེར་བའི་སྐད་འབོད་ཤུགས་ཆེ་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་སྒྲོག་པ་དང༌། ཚིག་བརྗོད་གོང་མཚུངས་བཀོད་པའི་དབྱིན་ཧིན་ཡིག་ཆེན་བྲིས་པའི་དར་རས་དང༌། ཤོག་པང་སྣ་ཚོགས་འཕྱར་འཕྱར་བྱེད་པ་སོགས་རྒྱ་གར་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ནས་བོད་པར་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་མཛའ་སེམས་བཅོས་མིན་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བསྟན་པས། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཐུགས་ཧ་ཅང་དགྱེས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱག་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན། “འཕགས་བོད་ཀྱི་མཛའ་འབྲེལ་ཟབ་མོ་གོང་ནས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བ་ཤོག སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་བཞིན་འཛམ་གླིང་འདིར་ཞི་བདེ་ཡུན་རིང་གནས་པ་ཤོག” ཅེས་ཐུགས་སྨོན་གནང་བ་དང༌། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངའ་བ་གསེར་གྱི་རི་བོ་ཞེས་སོགས་ཤིས་བརྗོད་ཞལ་འདོན་གནང་བའི་གསུང་བཟང་རྒྱང་བསྒྲགས་ཐོག་ཁྱབ་པས། མི་མང་རྣམས་ལྷག་པར་གུས་ཤིང་དད་པའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཏེ་ལག་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ། སླར་ཡང་ཧིན་དཱིའི་སྐད་ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཚེ་བརྟན་ཅེས་སྐད་འུར་ཆེན་པོ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་སྒྲོག་པའི་འུར་སྒྲ་གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་འདུག་པ་དང༌། དེ་ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་སྐབས་མང་ཚོགས་རྣམས་རང་རང་གི་གནས་སུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་ལམ་དུའང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སོགས་ཧིན་དཱའི་སྐད་ཐོག་བསྟོད་ཚིག་གི་སྐད་སྒྲ་ཆེན་པོ་འབྲུག་སྟོང་ལྡིར་བ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞིག་བསྒྲགས་ཤིང༌། དེ་ལྟ་བུའི་དགའ་ཚོར་གྱི་སྐད་སྒྲ་དེ་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་མེ་འཁོར་ནང་སྐད་རྒྱང་གི་སར་ཕེབས་པའི་བར་དུའང་ཟམ་མ་ཆད་པར་གསན་ཐོས་བྱུང་བས། ཚང་མར་ཐུགས་ཤུགས་ཆེན་པོ་སྐྱེད་དུ་བཅུག་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་འདུག

༥༽ མ་སུ་རིར་ྋཞབས་སོར་བདེ་འཁོད་ཐོག་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་བསྐྱངས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ཚེས་ ༢༡ ཞོགས་པ་མ་སུ་རིའི་འདབས་གཤམ་ལྡེ་ར་ལྡོང་གྲོང་ཁྱེར་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་སྐབས། མཱེ་ར་ཊི་(Meerut)ས་ཁུལ་གྱི་རྫོང་དཔོན་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཡེ་ སི་ ཇེའན་(Mr.I.C.Jain)སོགས་དཔོན་རིགས་དང༌། མི་དམངས་མང་འདུས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ཏེ། མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན་ཚང་མ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་རི་སྟེང་གྲོང་སྡེ་གྲགས་ཅན་མ་སུ་རིར་གདན་འདྲེན་ཞུས། མ་སུ་རི་གྲོང་སྡེའི་ཁྲོམ་ཟུར་ལམ་ཆེན་དང༌། ཐང་གཤོངས་ཞིག་བརྒྱུད། རྒྱང་རིང་གངས་རིའང་ཡོད་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་ཡངས་ཤིང་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་དབུས་ཀྱི་རི་ཆུང་སྟེང་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་འབྱོར་ལྡན་བཟོ་ལས་སྒེར་བདག་ཆེ་ཤོས་ཤིག་གི་དབྱར་དུས་སྡོད་གནས་འབིར་ལ་ཧའོ་སི་(Birla House)44 ཞེས་པ།

རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋསྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་སོགས་སྐུ་འཁོར་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་བཞུགས་སར་དམིགས་བསལ་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་པའི་ཁང་ཆེན་ཐོག་རྩེག་གསུམ་དང༌། ལེ་ལག་ཐོག་ས་ཉིས་རྩེག་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་པ་དེར་ཕེབས་འབྱོར་གནང་བའི་བར་གྱི་ཕེབས་ལམ་དུ། ཡུལ་མི་ཧ་ཅང་མང་པོས་དགའ་སྤྲོ་དང་བཅས་ཏེ་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་གཏོར་བཞིན་ཕེབས་བསུ་ཞུས།

འབིར་ལ་ཧའོ་སིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། འབིར་ལ་ཧའོ་སི་ཁང་བདག་ལྷ་ལྕམ་ ཀེ་ ཀེ་ འབིར་ལ་(Mrs.K.K.Birla)ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་བསུ་ཞུས་པ་དང༌། ཆབས་ཅིག་ལྷ་ལྕམ་ནས་གསུངས་དོན། “འདས་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་གཟིམ་ཁང་འདིའི་ནང་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷི་དམ་པ་དང་ནེ་ཧ་རུ། སར་དྷར་ པ་ཊེལ་(Sardar Patle)སོགས་བཞུགས་གནང་མཛད་པ་རེད། ངོས་རང་གི་རེ་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཀྱང་སྤྲོ་བོ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད། དོ་བདག་ང་ཚོའི་སྙིང་ཁོངས་རུས་གཏིང་ནས་འདིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་ལ་དགའ་བསུའི་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།”45 ཞེས་དང༌། འབིར་ལ་ཧའོ་སེར་ཕེབས་སྐབས་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་ནས་ཆེད་བཅར་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་སྐུ་གཞོན་སྐུ་ཞབས་ཨཡེ་ ཨསེ་ མེས་ཐ་(Mr. I.S.Mehta)དང༌། ཨསེ་ སན(Mr.S.Sen) ཟུང་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་པིའི་ ཨན་ ཀོའོལ།(Mr.P.N.Kaul) ཨུ་ཏར་པར་སྡེ་ཞི་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཊོག་ཊར་སམ་པུར་ན་ད་(Dr.Sampurnanad) དང༌། ས་གནས་སྐོར་སྲུང་དམག་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཨེ་སེ་ ར་ཊི་རུ་(Mr.S.Raturi)མ་སུ་རི་གྲོང་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་སྐུ་ཞབས་ཇ་གན་ན་ཐ་ཤར་མ་(Mr.Jagannath Sharma)སོགས་ཞི་དྲག་མི་སྣས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས། མཇལ་དར་དང༌། མེ་ཏོག་གི་འཕྲེང་བ་འབུལ་བཞེས་བཅས་གྲུབ་ནས་གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད། ངང་ཙམ་ནས་སྐུ་ཞབས་མེས་ཐ་དང༌། ཀོའོལ། སྣེ་ཤན་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་བཅས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཁྱུག་བཅར་ཞུས།

ཉིན་གུང་རྒྱབ་རྗེས་ལྡི་ལི་ནས་ཆེད་བཅར་གོང་གསལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ཞབས་ཁོང་རྣམ་པ་ཕྱིར་ལོག་ཞུ་རྒྱུའི་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་བར་ལེགས་དར་ཨ་ཤེ་རེ་མགྲོན་བརྒྱུད་སྩལ།

དེ་ནས་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱང་ལྷོད་པོར་བསྐྱངས་ཏེ་སྐུ་ངལ་གསོ་གནང་མཛད། སྐུ་འཁོར་ཆིབས་ཞབས་རྣམས་སྣེ་ཤན་ལས་བྱེད་ནས་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཏེ་རང་རང་ཕེབས་སྒྲིག་ཁང་ཁུངས་སོ་སོར་འཁོད། ཁོང་རྣམས་ཚང་མ་ཉིན་གསུམ་རིང་ཕེབས་ལམ་རྒྱ་ཐང་ཚ་ཡུལ་བརྒྱུད་ནས་དེ་ཉིན་རི་སྟེང་ས་བསིལ། རླུང་གཙང༌། རྒྱང་དུ་གངས་རིའང་གཟིགས་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེར་ཕེབས་པ་དང༌། ཕེབས་སྒྲིག་ཀྱང་གཟབ་རྒྱས་ཡག་པོ་ཡོད་པའི་སྤྲོ་སྣང་གི་གསུང་སྒྲོས་གནང་བཞིན་ལྷོད་དལ་དུ་བཞུགས།

“༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་མ་སུ་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས་གསུངས་དོན། ངོས་རང་གངས་རི་ར་བས་བསྐོར་བའི་ཡུལ་ལྗོངས་མཛེས་སྡུག་དང་ལྡན་པའི་ས་གནས་འདིར། བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་སྣང་བ་རང་ཁྱིམ་ནང་བཞིན་ཚོར་གྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། ཉིན་གཅིག་བསྐྱར་དུ་ཕེབས་ཀྱི་ཡིན་གསུངས་པ་མ་འོངས་སྔོན་གཟིགས་ལྟར། ད་ཆ་འཕྲལ་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་གི་དབང་ལ་བརྟེན་ནས་ཕེབས་དགོས་ཐུག་པ་རེད། འདས་པའི་སྔོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས་མགྲོན་ཁང་སཱ་ཝེ་ ཧོཊལ(Savoy Hotel) ནང་བཞུགས་ཞག་མཛད་པ་དེ་ལོ་བཅུའི་གོང་མ་སུ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ནང་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་སྤྲོ་ཁང་ཞིག་རེད།”46 ཅེས་སྐབས་དེའི་གསར་ཤོག་ནང་ཐོན་པ་བཅས་སོ།།

༦༽ མ་སུ་རིར་གསར་འགོད་པ་ཚོ་ཁག་ཅིག་ལ་ཏེ་ཛི་པུར་དུ་སྩལ་བའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་སྐོར་བསྐྱར་ནན་གསལ་བསྒྲགས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་གསར་འགོད་པ་ཚོ་ཁག་གཅིག་ནས་ཉེ་དུས་ཏེ་ཛི་པུར་དུ་གནང་བའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་དེ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གསུངས་པ་མིན་ལུགས་པེ་ཅིན་ནས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་སྐོར་དགོངས་ཚུལ་བཀའ་གསལ་ཇི་ཡོད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བརྟེན། ཏེ་ཛ་པུར་དུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་བ་དེ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་གཞི་ལྟར་གནང་བ་ཡིན་ཞེས་བཀའ་གནང་བ་ཆ་ཚང་བོད་ཡིག་ཏུ་འགོད་དུ་འཇུག་གནང་ཐོག དེ་ཆ་ཚང་སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་མཁན་ཆུང་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན་(རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད།)ནས་གསར་འགོད་པ་འདུས་འཛོམས་སར་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཞུས། དེ་དོན་ཡོངས་རྫོགས་ཟུར་ཁང་མདའ་དཔོན་ལྷ་དབང་སྟོབས་རྒྱལ་གྱིས་ལམ་སང་དབྱིན་སྐད་ཐོག་བསྒྱུར་བ་ལྟར། དེའི་ཕྱི་ཉིན་གྱི་ལྡི་ལིའི་གསར་ཤོག་ཁག་སོགས་སུ་བཀོད་ཐོན་བྱུང་འདུག་པ་དང༌། དེ་རྗེས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གསར་ཤོག་(The Times, London)ཏུ་རིམ་བཀོད་བྱས་འདུག

ཆེན་པོ་ལ་འོས་བསྟི་སྟངས་རྒྱ་ཆེ་བཅས།།

བྱོན་པ་ལེགས་སོགས་དགའ་བའི་འབོད་སྒྲའི་ངང༌།།

ཐ་གྲུ་ཡངས་པའི་ས་གཞིར་རིམ་བགྲོད་དེ།།

བག་ཕེབས་ཉམས་དགའི་གནས་དེར་ཞབས་པད་བཀོད།།

འོན་ཏེ་རང་ཡུལ་གངས་ལྗོངས་ཆོས་ཀྱི་ཞིང༌།།

ཀླ་ཀློ་དམར་པོ་དཔུང་གིས་བརྩེ་མེད་དུ།།

ངན་རྒུས་འཇོམས་པའི་ཁྲག་དང་མཆི་མའི་རླབས།།

གང་གི་ཐུགས་ཀྱི་རྫིང་བུར་ཆིལ་ཆིལ་གཡོ།།

རྒྱ་གར་ས་གནས་གྲོང་ཁྱེར་ཏེ་ཛི་པུར།།

ཞེས་པར་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་གསར་འགོད་མཁན།།

ཆེད་བཅར་དབུས་སུ་བོད་རྒྱའི་གནས་ཚུལ་སོགས།།

ཧིན་རྡུའི་ཡུལ་ནས་ཐོག་མར་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས།།

མང་གཙོའི་རང་དབང་ལྡན་པའི་ཡུལ་ཁམས་འདིར།།

སྟོན་འཁོར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་བའི་ཉིན་དེ་ནས།།

བོད་ཁམས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་ཐུན་གསུམ་སྨག།

ཇི་ལྟར་ཟློག་པའི་ཐབས་ཇུས་ལས་ལ་བྲེལ།།

36 རྒྱ་གར་གསར་ཤོག (The Hindustan Times) ༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༥ (༡༩༥༩)

37 འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་བཅར་འདྲི་ཞུས།

38 འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་འཁོད།

39 འབུམ་ལའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཧར་མན་དར་སིང་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས།

40 གསར་ཤོག ཨ་སམ་༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༩ The Assam Tribune

41 དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་དབྱིན་ཁོངས་རྒྱ་གར་གྱི་བཙོན་རྭ་ནས་བྲོས་ཏེ་བོད་དུ་ལོ་བདུན་རིང་རང་དབང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ངང་དུ་སྡོད་མྱོང་མཁན། ‘བོད་ནང་ལོ་བདུན་’ཞེས་པའི་དབྱིན་དེབ་རྩོམ་པ་པོ། ཨོ་སི་ཊིརི་ཡའི་མི་ཁོངས་ཡིན་པ། དུས་རྟག་ཏུ་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་མཁན་དེ་རེད།

42 ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གོང་གསལ་དབྱིན་ཡིག་ཆ་ཚང་སྙིང་དོན་བོད་བསྒྱུར་བྱས་པ་ཞིག་ཡོད།

43 གསར་ཤོག་(The Hindustan Times April 18 (1959)

44 མ་ཧཱ་ཏ་མཱ་གྷན་དྷི་མཆོག་དང་ནེ་ཧ་རུ་ཁང་ཆེན་འདིར་སྐུ་བཞུགས་གནང་མྱོང༌།

45 གསར་ཤོག (The Hindustan Times April 22 (1959)

46 གསར་ཤོག (The Hindustan Times) April 21 (1959)

ས་བཅད་གསུམ་པ།

མ་སུ་རིར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་དང་ལྷན་མཇལ་ཐོག་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་མཛད་ཕྱོགས་ཐད་བཀའ་གྲོས་གནང་བ།

སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་(Jawaharlal Nehru)མཆོག་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་འབུམ་སྡེ་ལར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང་དུས་མཚུངས་འཚམས་ཞུའི་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་འབུལ་གནང་བ་དེའི་ནང༌། “སྲིད་བློན་མཆོག་ཉིད་ཕྱི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་མ་སུ་རིར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་གཏན་ཡིན་”ཞེས་འཁོད་འདུག་པ་ལྟར། ཚེས་ ༢༤ དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༣ པའི་ཐོག་འབིར་ལ་ཧའོ་སི་(Brila House)ཕོ་བྲང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་གནང་བར་ཆེད་ཕེབས་བསྐྱངས། དེ་སྐབས་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། དེ་མིན་གཞུང་ཞབས་མཁན་རིམ་ཡན་བཅས་པས་ཕོ་བྲང་གི་ཉེ་མཚམས་ནས་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་ལ་གུས་བསུ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་གི་སྒོའི་ཕྱིར་སྣེ་ལེན་དུ་ཕེབས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་སྲིད་བློན་རྣམ་གཉིས་ཕར་ཚུར་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དཀར་གཙང་རེ་འབུལ་བཞེས་གནང༌། དེར་གསར་འགོད་པས་སྐུ་དཔར་ཡང་བསྒྲོན། དེ་ནས་གཟིམ་ཆུང་དབུ་རྩེའི་མཇལ་འཕྲད་ཁང་དུ་ལྷན་ཕེབས་ཀྱིས་བཞུགས་འཇགས་དང་བསྟུན་གསོལ་ཇ་ཞལ་ཏོག་ཕུལ་རྗེས་ྋགོང་སྲིད་རྣམ་གཉིས་དང༌། གསུང་སྒྱུར་ཀ་ཛི་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་བཅས་ཁེ་གཙང་ཆུ་ཚོད་བཞིའི་རིང་གང་ཅིའི་གསུང་འཕྲོས་གནང༌།

འདི་སྐབས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ ༡༩༥༦ ལོར་སྲིད་བློན་མཆོག་གིས་སློབ་སྟོན་གནང་བ་ཇི་བཞིན་སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་པའི་སྐོར་ལས་འཕྲོས་ཏེ་གསུང་མོལ་རིང་ཙམ་གནང་བའི་གཙོ་དོན་ཁག་གཤམ་གསལ།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱ་དམར་ལ་གང་ཅིའི་ལམ་ནས་མཐུན་ལམ་གང་ཟབ་གནང་བ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བོད་མིར་རང་དབང་ཆ་ཚང་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་ཐབས་ཤེས་ཇི་ལྟར་མཛད་པའི་སྐོར། རྒྱ་དམར་དབང་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་ནས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ལྡོག་པའི་ལས་དོན་བྱེད་སྟངས་ཇེ་སྡུག་ཇེ་ཞན་དུ་བཏང་སྟེ། མཐར་རྒྱ་དམར་དཔོན་དམག་གིས་བོད་ཡུལ་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་དང༌། དཔོན་ཆེན་གནད་ཡོད་ཚོ་མགོ་སྐོར་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་དེ་ལྟའི་གཡོ་བྱུས་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཏིང་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་དམར་གྱི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་གདན་ཞུས་ཀྱིས་རྐྱེན་བསླངས་ཏེ་རྒྱ་མི་དང༌། བོད་མིའི་དབར་གྱི་འགལ་ཟླ་གློ་བུར་ཤུགས་ཆེར་སོང་བར་བརྟེན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ལྷ་སྡོད་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔོན་ཐན་ཀོན་སན་ལ་ཞི་འབྲེལ་ཕྱག་བྲིས་སྔ་རྗེས་གསུམ་སྩལ་བ་སོགས་རྒྱ་དམར་དབང་འཛིན་པའི་རང་གཤིས་གཏུམ་ལ་དྲག་རྩུབ་ཆེ་བའི་བྱེད་སྟངས་མངོན་ཤུགས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ཞི་ཞིང་ལྷིང་པོར་འགྱུར་ཐབས་ཇི་ལྟར་མཛད་ཀྱང༌། རྒྱ་དཔོན་ཕྱོགས་ནས་དེ་ལས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཏེ། ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་བཞིན་པའི་ཕོ་བྲང་ནོར་བུ་གླིང་གར་དྲག་གནོན་བྱེད་འགོ་དངོས་སུ་བཙུགས་པའི་སྐོར་དང༌། འདི་ལྟ་བུའི་འཇིགས་དངངས་ཅན་གྱི་གནས་ཚུལ་འོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དབུས་པའི་བོད་གཞུང་གི་གཙོ་འགན་རྣམ་པ་གློ་བུར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ནས་བོད་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གསང་ཐབས་ཀྱིས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། རྒྱ་དམར་དཔོན་དམག་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཚང་མ་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་རང་དུ་བཞུགས་ཡོད་རྐྱང་ལ་དམིགས་ཏེ། སྔོན་དང་པོར་ནོར་བུ་གླིང་གར་མེ་སྒྱོགས་བརྒྱ་ཕྲག་བསྟུད་མར་བརྒྱབས་ཏེ་གཏོར་བཤིག་བཏང༌།

དེ་ནས་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་དང༌། ༡༦༩༦ ལོར་གསར་དུ་བཏབ་པའི་སྨན་གྱི་སློབ་གྲྭ་ལྕགས་པོ་རི་འགྲོ་ཕན་རིག་བྱེད་གླིང༌། ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང༌། རྭ་མོ་ཆེ། གདན་ས་སེ་འབྲས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ལྷ་ས་ཁུལ་གྱི་དགོན་གྲོང་གང་སར་རྒྱ་དམག་གིས་དྲག་གནོན་བྱས་ཏེ། མདང་སྐྱེས་ཕྲུ་གུ་དང་བཅས་པའི་བོད་མི་མང་ཉམ་ཆུང་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་སྡེབ་གསོད་དང་རྨས་སྐྱོན་བཏང་བ། གསོན་པོར་འཚོ་བསྡད་མང་ཆེ་བའང་འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་བྱས་པའི་གནས་སྟངས་སྤྱིར་བཏང་མིའི་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་དངོས་སུ་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། ལྷ་ཡུལ་ལྟར་སྐྱིད་པའི་ས་མིང་ཐོགས་པའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་ས་དེ་ནི། དེང་སང་རྒྱ་དམར་དཔོན་དམག་གིས་བོད་མི་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོར་གསོད་རྡུང་མནར་གཅོད་གཏོང་སའི་བཙོན་ར་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པས་མ་ཚད། བོད་རྒྱལ་ཡོངས་ས་ཁུལ་གང་སར་ཡང་དེ་བཞིན་དྲག་གནོན་བྱེད་བཞིན་པ་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱིས་ཞིང་བྲན་དུ་འབོད་པའི་བོད་མི་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའང་ཉིན་བསྟུད་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་མུས་སྐོར་སོགས་ཞིབ་གསལ་གསུངས་ཐོག ད་ཆ་ང་ཚོའི་རེ་ལྟོས་བྱ་ཡུལ་ནི། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བོད་དང་འབྲེལ་བ་སྔ་ཤོས་བྱུང་བའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་གར་གྱི་མི་མང་དང༌། གཞུང་ཁོ་ན་ལས་མེད་པས། ད་རེས་སྔོན་དང་པོར་རེ་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་འདི་བོད་མི་མང་གི་གཞུང་ངོ་མ་དེ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། སྲིད་བློན་མཆོག་ཉིད་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་སླར་གསོའམ། བོད་མི་མང་གི་རང་དབང་བསྐྱར་གསོ་ཡོང་ཆེད། ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་གང་ན་ཇི་ཡོད་སློབ་སྟོན་གསལ་པོར་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ། ལྷག་པར་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ནང་ཉེས་མེད་བོད་མི་ཁྲི་ཚོ་མང་པོ་སྡེབ་གསོད་དྲག་གནོན་ཚོད་མེད་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་རིགས་འཕྲལ་ལ་མཚམས་འཇོག་ཡོང་ཐབས་དང༌། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་མང་པོ་སྡེབ་འབྱོར་ཡོང་མུས་འདི་རྣམས་ལ་འཚོ་སྐྱོབ་དང༌། ལས་རིགས། སློབ་སྦྱོང་སོགས་གང་ཅིའི་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་ཡོང་བ་ཞེས་སོགས་རེ་འདུན་ཞུ་གནང་མཛད།

དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དབྱིན་ཡིག་རང་རྣམ་ལས། “གསུང་སྒྱུར་ཡ་པ་སྟོབས་རྒྱལ་ནས་ཞུས་ཏེ། ནེ་ཧ་རུ་དང་ངོས་གཉིས་ཆུ་ཚོད་བཞི་ལྷག་རིང་གླེང་མོལ་ཞུས་པ་ཡིན། ངོས་ནས་སྐད་ཆའི་འགོ་དང་པོ་ ༡༩༥༦ ལོར་ངོས་རང་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་དེ་ཡང་གཙོ་བོ་སྐུ་ཉིད་ནས་ནན་ཏན་གྱི་བསྐུལ་མ་གནང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱས་ཤིང༌། སྐུ་ཉིད་ནས་ལམ་སྟོན་གནང་དོན་ལྟར་རྒྱ་མི་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་ལས་དོན་ཚང་མ་དྲང་བདེན་དང་ཐད་ཀར་སྦ་གསང་མེད་པར་ནོར་འཁྲུལ་མཐོང་བ་རྣམས་སྐབས་འཕྲལ་གསལ་སྟོན་གྱིས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་ནང་དོན་རྣམས་སོར་གནས་ཐུབ་ཐབས་འབད་བརྩོན་གང་ཡོང་བྱས་པ་ཡིན། ལྷ་ས་ནས་ཐོན་སྐབས་དང་ཐོག་རྒྱ་གར་ནང་སྐྱབས་བཅོལ་ཞུ་རྒྱུའི་གཏན་འཁེལ་མེད་ཅིང༌། ལྷོ་ཁར་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་དུ་ངོས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། དེ་ནས་ལས་དོན་བྱེད་སྟངས་ཇི་དགོས་བལྟ་རྒྱུ་བྱས་པ་ཡིན།

འོན་ཀྱང་ལྷ་ས་ནས་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེ་རིམ་འབྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོའི་བསམ་བློར་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་བྱུང་ཞེས་ཞུས་ཤིང༌། འཚམས་འདིར་ཁོང་སུན་སྣང་གི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ཅུང་ཟད་ཁོང་ཁྲོའི་རྣམ་པས། ‘གལ་སྲིད་ཁྱེད་ཉིད་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་བཙུགས་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོས་དེ་ངོས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་’ཅེས་གསུངས་བྱུང༌། ངོས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་དུ་ཕལ་ཆེར་ནེ་ཧ་རུས་ངོས་ཡང་ཡང་གཤེ་གཤེ་བཏང་ཆོག་པའི་ན་གཞོན་ཞིག་ཏུ་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་པ་འདྲ་བསམ་བྱུང༌། ངོས་གཉིས་སྐད་ཆ་ཤོད་བཞིན་པའི་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཁོང་ནས་ལྕོག་ཙེའི་སྟེང་ཁུ་ཚུར་གཞུས་གནང་བ་དང༌། ཐེངས་གཅིག་གམ་གཉིས་སུ་ངས་བཤད་པ་དེ་ཐུགས་ལ་མ་བབས་པར་ཁོང་ཁྲོས་གསུང་ཤུགས་དྲག་པོའི་ཐོག་ནས་‘དེ་འདྲ་ཡོང་ཤེས་ཐབས་མེད།’ ཅེས་གསུངས་པ་སོགས་ཁོང་དབང་ཡོད་ཚ་པོའི་ཐུགས་གཤིས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པའི་རྟགས་མཚན་མང་ནས་མང་དུ་མངོན་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། ངོས་ནས་གནས་ཚུལ་ཞུ་དགོས་པ་དེ་དག་མུ་མཐུད་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་རྐྱང་བྱས་པ་ཡིན། མཐའ་དོན་ད་ཆ་ངོས་ལ་བློ་འཚབ་དོན་གནད་གཙོ་བོ་གཉིས་ཡོད་ཅིང༌། དང་པོ་ངོས་རང་ལ་ངེས་པར་དུ་བོད་རང་བཙན་རྩོད་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་ཡོད་པ་དེ་དང༌། གཉིས་པ་ད་ཡོད་བོད་ནང་གི་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་སྡུག་སྦྱོང་དེ་དག་འཚམས་འཇོག་ཐུབ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར། མཚམས་འདིར་ཁོང་ད་དུང་བཟོད་སྒོམ་མ་ཐུབ་པར་‘འདི་འདྲ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད་’ཅེས་ཁོང་ཁྲོས་ཁེངས་པའི་གསུང་གདངས་ཐོག་ནས་‘ཁྱེད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རང་བཙན་སླར་གསོ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་གསུང་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་མི་དགོས་ཞེས་གསུང་གི་ཡོད་པ་རེད། རང་བཙན་སླར་གསོ་དགོས་པ་དང༌། མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་མི་དགོས་ཟེར་བ་འདི་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད།’ ཅེས་གསུངས་སྐབས་ཁོང་གི་ཞལ་མཆུ་འོག་མ་ཁོང་ཁྲོས་ལྷབ་ལྷབ་ཏུ་གཡོ་ཞིང་འདར། སྲིད་བློན་མཆོག་ཧ་ཅང་ཞལ་སྐྱེངས་པོ་བྱུང་བ་དང་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་གནས་སུ་ལྷུངས་པ་ལྟ་བུའི་ཐུགས་འཚབ་དང་མཁྱེན་ཚོར་བྱུང་བ་ལྟར་སྣང༌། ངོས་རང་བོད་ནས་འབྱོར་སྐབས་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་སྐོར་སླར་ཡང་རྩོད་གླེང་ཤུགས་དྲག་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ཁར། ཁོང་གིས་བོད་དོན་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་ཕྱོགས་དང་སྲིད་བྱུས་སྐྱོང་ཕྱོགས་ལ་ད་བར་ཆབ་སྲིད་པ་མང་པོས་སྐྱོན་བརྗོད་ཤུགས་ཆེ་བྱས་ཡོད། ངོས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་ལ་ཁོང་ད་ཆ་གཞི་ནས་དེ་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༡༩༥༧ ལོ་ངོས་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་དགོས་པའི་ནན་བསྐུལ་གནང་བ་དེར་ཐུགས་འགྱོད་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཀྱང་མཚོན་གྱི་འདུག

ནེ་ཧ་རུའི་ཐུགས་འདུན་ལ་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་གྱི་ད་ཡོད་མཛའ་འབྲེལ་དེ་ཉིད་རྒྱུན་འཁྱོངས་གནང་འདོད་འདུག་ཀྱང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་བཞག་པའི་བསླབ་པ་ལྔའི་ཆིངས་ཡིག་ཅེས་པ་དེར་རྒྱ་གར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ཨ་ཅརྱ་ཀིར་པ་ལ་ནི་མཆོག་གིས་‘དེ་ནི་གནའ་བོའི་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་དོན་དུ་མོས་མཐུན་གྱི་དམ་ཕྲུག་བརྒྱབས་པ་རེད་’ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་ཚ་ནན་གནང་ཡོད།

འོན་ཀྱང་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་ནས་ད་དུང་གྲོས་མཐུན་གྱི་རྩ་དོན་རྣམས་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྩ་འཛིན་ལག་བསྟར་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་གནང་གི་འདུག དེའི་ཐོག་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ད་དུང་བོད་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐོག་གནས་ཚུལ་གླེང་སློང་གནང་ཐུབ་རྒྱུ་མིན་པ་གང་འཚམས་གསལ་པོ་མཐོང་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། ངོས་ལ་རེ་ཞིག་ངལ་གསོ་ཡག་པོ་རྒྱག་དགོས་པ་ལས་མ་འོངས་པའི་དོན་དུ་ལམ་སང་འཆར་གཞི་གང་ཡང་མ་འདིང་ན་ལེགས་ཤིང༌། རྗེས་སུ་དུས་ཚོད་གཞན་ཞིག་ཏུ་ང་ཚོས་གནས་ཚུལ་འདི་ཚོའི་ཐད་ཡང་བསྐྱར་གོ་བསྡུར་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོང་ངེས་རེད་གསུངས་ཏེ་མཇུག་བསྡུ་གནང་སོང༌།

གནས་ཚུལ་དེ་དག་ཐོས་རྗེས་ངོས་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ཚོའི་མ་འོངས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གནས་སྟངས་ཐད་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་ཚོད་བྱས་པ་དེ་ལྟར་ཞིག་མིན་པ་གཞི་ནས་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌། ངོས་གཉིས་ཀྱི་མཇལ་འཕྲད་དེ་མཐུན་ཕྱོགས་ཙམ་གྱི་ངང་དུ་གྲོལ། ཡང་སྲིད་བློན་མཆོག་ཕྱིར་ཕེབས་རྗེས་ངོས་ཀྱི་སེམས་ནང་བློ་ཕམ་གྱི་ཚོར་སྣང་ཤུགས་ཆེ་གཏིང་ཟབ་ཅིག་ཀྱང་བྱུང་”ཞེས་བཀའ་གནང༌།

སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་གིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་གནས་ལུགས་དངོས་རྗེན་ཞུ་གནང་རྣམས་ལྷོད་པོར་གསན་ཐོག དོགས་གཅོད་ཀྱང་འགའ་ཤས་ཞུ་གནང་གིས་མཐའ་དོན་གསུངས་གསལ། “བོད་ནང་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་བྱུང་བ་ནི་བློ་ཕམ་ཤིན་ཏུ་ཆེ། རྒྱ་མིར་དགེ་སྐྱོན་གནས་ལུགས་ཞིབ་བརྗོད་ཐོག་ནས་རྒྱ་བོད་དབར་ཞི་འགྲིག་ཐུབ་པ་ཞིག་བཟོ་འདོད་ཡོད་རུང༌། རྒྱ་མི་དེ་ཧ་ཅང་རང་ཤེད་ང་རྒྱལ་ཆེ་བས་ང་ཚོས་འཕྲོས་མོལ་བྱས་པར་ཉན་འཇོག་མི་བྱེད།

སྤྱིར་བཏང་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་བཙན་འཛུལ་བྱེད་མཁན་དེ་རིགས་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མཐར་སྐྲོད་གཏོང་ཐུབ་པ་ཞིག་མི་བྱ་མཐུ་མེད་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་ལ་ནི་དེ་འདྲའི་ནུས་ཤུགས་མེད་ཁར། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་དོན་དུ་རྒྱ་མིར་དམག་རྒྱག་མཁན་ཡོང་གི་མ་རེད། རྒྱུ་མཚན་འདི་འདྲར་བརྟེན། ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འདི་ལམ་སང་སེལ་ཐབས་དཀའ་བ་ཞིག་ཆགས་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ང་ཚོས་ཐབས་ཤེས་བྱ་རྒྱུ་གང་ཡོད་ཅིག་བྱེད་དགོས་པས། ཐབས་ལམ་གཞན་དག་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་ཞེས་ཞུས་གནང་ལ། སྲིད་བློན་མཆོག་གིས་”གནས་སྐབས་ངང་སྒུག་གནང་ན་ལེགས་ཤོས་རེད། སྤྱིར་གནས་ཚུལ་གང་དང་གང་ལའང་འགྱུར་བ་ཡོང་སྲིད་པ་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་བོད་དོན་སྐོར་འགྲིག་ཐབས་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་འཁོར་བའི་འགྱུར་བ་འདྲ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད་”ཅེས་དང༌། “ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཁས་ལེན་ཞུ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ཉིད་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྒྱ་གར་ནང་དུས་ཡུན་ནམ་བཞུགས་ཀྱི་རིང་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་མགྲོན་མཛད་དེ་བཞུགས་རོགས་གནང་ཞེས་ཁོ་བོ་ངོ་མས་ཡང་བསྐྱར་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ལའང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཡུལ་བབས་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་གང་ཐུབ་ཞུ་རྒྱུར་ཐུགས་གཡེང་མཛད་མི་དགོས། བོད་མི་ལོ་གཞོན་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་དགོས་པ་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་རེད། ད་ལྟའི་ཆར་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཕེབས་ལམ་ལ་སྐུ་ངལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པར་བརྟེན། སྐུ་ངལ་ཡག་པོ་ཞིག་གསོ་གནང་དགོས་པ་དེ་རེད། ཐུགས་མཁོ་དགོས་རིགས་སོགས་ངོས་རང་སྒེར་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་གསུང་འོས་གང་ཡོད་ལྷུག་པོར་གསུང་རོགས་གནང་”ཞེས་སོགས་དང༌། “ཡང་ནས་ཡང་དུ་མཇལ་ཆོག་པ་”ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དེ་འཕྲལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་གནང་དང་ཆབས་ཅིག ྋགོང་ས་མཆོག་སྲིད་བློན་དང་ལྷན་དུ་གཟིམ་ཆུང་གི་སྒོའི་ཕྱི་འགྲམ་བར་ཕེབས། དེ་ནས་ྋསྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། གཞུང་ཞབས་མཁན་རིམ་ཡན་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་ནས་སྲིད་བློན་མཆོག་ལ་གུས་འདུད་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས།

དེ་ནས་སྲིད་བློན་གྱིས་གསར་ལམ་ཁག་ཏུ་གསུངས་དོན།

“ངོས་རང་(ནེ་ཧ་རུ)ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བའི་སྐབས་སུ་སྐུ་འཁོར་གཅིག་ཀྱང་ང་ཚོའི་ལྷན་དུ་མེད། གསུང་སྒྱུར་ཀྱང་ང་ཚོའི་མི་རང་ཡིན། སྐབས་དེ་དུས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ངོས་ལ་གསུངས་དོན། ‘ཉེ་ཆར་གྱི་གཏམ་བཤད་གཉིས་པོ་དེ། ྋགོང་ས་མཆོག་རང་གི་སྐུ་དབང་གི་ཐོག་ནས་གཏམ་བཤད་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་དེ་ལ་བསམ་ཚུལ་དང་བཟོ་བཅོས་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་རྒྱབ་མེད་’ཅེས་གསུངས་བྱུང༌། གང་ལྟར་ངོས་རང་གིས་མཐོང་ཚུལ་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ཤིན་ཏུ་སྐུ་ན་ཕྲ་ཡང་ཁོང་རང་གི་དགོངས་གཞི་ལྟར་བརྟག་དཔྱད་མཛད་པ་མ་གཏོགས་གཞན་གྱི་བཙན་ཤེད་འོག་དགོངས་བཞེས་གནང་མཁན་ཞིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་རེད་མི་འདུག ཁོང་སྐུ་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་སྐབས་ནས་རང་གི་དཔུང་པའི་སྟེང་རྡོག་ཁྲེས་ཤིན་ཏུ་ལྗིད་པོ་ཞིག་དང༌། འགན་ཁུར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་བཞེས་གནང་མཛད་པར་ངོས་རང་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་དང༌། སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ྋགོང་ས་མཆོག་བདུན་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཀྱི་རིང་སྐུ་ཐང་ཆད་ཡོད་པས། སྐུ་ངལ་གསོ་དགོས་པ་ལས་ཛ་དྲག་གི་ཐག་གཅོད་རིགས་ལམ་སང་མ་གནང་རོགས་གནང་ཞེས་ནན་ཏན་ཞུས་པ་ཡིན། ད་ཆ་བོད་ནང་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་སྡུག་སྤྱོད་བྱེད་པའི་གནས་སྟངས་ལ་ཐུགས་ཕམ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་མ་ཚད། དེ་དག་གང་མགྱོགས་མཚམས་འཇོག་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་རེ་བསྐུལ་གནང་བཞིན་འདུག”47 ཅེས་དང༌།

ཡང་ཁོང་གིས་”ངོས་ནས་(ནེ་ཧ་རུ)ཉིན་ཤས་གོང་ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་ཁོང་ཡངས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཁག་གསུམ་གྱི་ཆ་རྐྱེན་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ཡིན། དང་པོ་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཁྱོན་ཆ་ཚང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། གཉིས་པ། ང་ཚོའི་འདོད་པར་རྒྱ་ནག་མཉམ་གྲོགས་པོའི་འབྲེལ་ལམ་བྱེད་འདོད་ཡོད། གསུམ་པ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་མང་ལ་ང་ཚོའི་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།”48 ཞེས་འཁོད་འདུག

འཕགས་ཡུལ་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་བློན་པོ་མཆོག།

མཉེས་གཤིན་གུས་པའི་ཐུགས་འདུན་ཟབ་མོ་བཅས།།

བྱོན་ཏེ་བོད་ལྗོངས་འགྲོ་བའི་བདེ་དོན་སོགས།།

སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་བཀའ་མཆིད་ལྷུག་པོར་འཕེལ།།

རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་བཙན་གནོན་ཇི་བྱས་དང༌།།

འདི་གར་བཙན་བྱོལ་ཡོང་བའི་དགོས་དམིགས་སོགས།།

ཞུམ་པ་མེད་པར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི།།

སྙན་གྱི་དབང་བོར་མངོན་ལྐོག་མེད་པར་གསོལ།།

གང་ལ་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ཆེས་མིག་འབུར་གྱིས།།

མགོན་ཏུ་ལྟ་བའི་ཐང་བསྐྱུར་གངས་ཅན་ཡུལ།།

འདི་ལྟར་ཕངས་མེད་མཆིལ་ཐལ་བཞིན་དོར་བ།།

མི་རྗེ་དམ་པའི་ལུགས་ལ་འོས་པ་མིན།།

ཤིན་ཏུ་གཉན་འཕྲང་བརྒྱུད་པའི་སོ་ཁ་རུ།།

ཆུ་ཁར་ལག་པ་གློད་པའི་ངང་ཚུལ་འདིས།།

སྙན་འཇེབས་སློབ་སྟོན་རྗེས་འཛིན་ཇི་བསྟན་སོགས།།

འཇའ་རིས་བཞིན་དུ་སྙིང་པོ་བྲལ་བར་མཐོང༌།།

མཛའ་ཟབ་སྙིང་དབུས་གཏེར་ལ་སྦས་པ་ཡི།།

རིང་འདྲིས་གྲོགས་ཀྱིས་དགོས་དུས་བསླུས་མཛད་ན།།

རྗེས་བརྩེ་ཡིད་བཅུགས་ལྕགས་ཀྱུས་ཡོངས་བཏང་བའི།།

རྒྱུས་མེད་གྲོགས་པོས་དོར་བ་ཤིན་ཏུ་འོས།།

རྣམ་འདྲེན་དམ་པའི་ཞལ་གྱི་པད་མོ་ལས།།

རྣམ་ཀུན་རང་ཉིད་རང་གི་མགོན་ཡིན་ཞེས།།

རྣམ་པར་གསུངས་པའི་གསུང་མཆོག་ནོར་བུའི་མཛོད།།

རྣམ་དཔྱོད་ཅན་གྱིས་དེང་འདིར་ཚད་མས་གྲུབ།།

47 (The Hindustan Times, April 27 (1959)

48 (The Hindustan Times, New Delhi, April 27 (1959)

ས་བཅད་བཞི་པ།

མ་སུ་རི་བཞུགས་སྒར་དུ་གཞིས་བྱེས་ལྷན་འཛོམས་དང༌། སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ཁག

༡༽ གཞིས་བྱེས་ལྷན་འཛོམས་ཚོགས་གྲོས་ལས་བགོས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༥ སྔ་དྲོར་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་མུས་སྲིད་ཚབ་བདེ་མཁར་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་དང༌། བཀའ་ཚབ་གཡུ་ཐོག་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ། ཛ་སག་སྤོམ་མདའ་བློ་བཟང་ཡར་འཕེལ། མཁན་དྲུང་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། མཁན་ཆུང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་སོགས་ཀ་སྦུག་ནས་བཅར་འབྱོར་གཞུང་ཞབས་རྣམས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཐོག་བར་ལམ་རྒྱ་གར་ནང་བོད་སྐོར་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་སོགས་ྋསྙན་སེང་ཞུས་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ད་རེས་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་འདི་ཐོག་ནས་རང་རེའི་ཕྱིས་འབྱུང་གཞུང་གི་ལས་དོན་སྒྲུབ་ཕྱོགས་དང༌། བོད་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་བསྐྱར་བཟོ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་བགོས་རྒྱག་ཕྱོགས་སྐོར་གོ་བསྡུར་བྱེད་དགོས་བཀའ་མངགས་སྩལ། དེ་ཉིན་ཉིན་གུང་རྒྱབ་ནས་བཟུང་སྲིད་ཚབ་ཀླུ་ཁང་པ་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས། བཀའ་ཚབ་རྣམ་པ། སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ། དྲུང་རྩིས། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། གདན་སའི་ཚོགས་འཐུས་ངོ་ཡོད་བཅས་གཞིས་བྱེས་མཉམ་ཚོགས་ཀྱིས་ཉིན་བཞི་བསྟུད་མར་ཚོགས་གྲོས་ཞིབ་བསྡུར་ཞུས་ཏེ། མཐའ་དོན་འཕྲལ་ཕུགས་མཛད་ཕྱོགས་ཚིག་ཐོ་བཀོད་དེ་ཚེས་ ༢༩ ཉིན་སྲིད་བཀའ་ལྷན་རྒྱས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཐོག ཉིན་བསྟུད་ཚོགས་གྲོས་ཞུ་སྟངས་སྐོར་ཡང་ྋསྙན་སེང་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཚིག་ཐོ་དེར་ཐུགས་ཞིབ་གནང་བཞིན་སྲིད་བཀའ་རྣམ་པར་བཀའ་བསྡུར་མཛད་མཐར། དང་པོ་ལྡི་ལིར་བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་ཞིག་འཕྲལ་དུ་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། སྐུ་ཚབ་བམ། དོན་གཅོད་དབུ་འཛིན་དུ་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་དང༌། ལས་རོགས་སུ་མཁན་ཆུང་ཆང་ཁྱིམ་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་དཔལ་དང༌། རིམ་བཞི་ཚ་རོང་བདུད་འདུལ་རྣམ་རྒྱལ་བཅས་ལ་བསྐོ་གཞག་སྩལ་རྒྱུ། དེ་འབྲེལ་མ་སུ་རི་བཞུགས་སྒར་དུ་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་དང༌། ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས། ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས། འདུ་འགོད་ལས་ཁུངས་བཅས་ལས་ཁུངས་ཁག་བཞི་གཏན་ཚུགས་གནང་རྒྱུ། ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་ནང་བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཤན་ཁ་བ་དང༌། སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་དགའ་བྲང༌། མཁན་དྲུང་ཏཱ་བླ་མ་ལྕོག་སྟེང༌། ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནང་བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ། ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནང་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟུར་ཁང་དང༌། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ། འདུ་འགོད་ལས་ཁུངས་སུ་བཀའ་ཚབ་གཡུ་ཐོག་དང༌། ཛ་སག་སྤོམ་མདའ་བཅས་ནས་ལས་ཁུར་ཞུ་དགོས་པའི་སྐོར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ། ཁུངས་སོ་སོས་ལས་འགན་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབ་དགོས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ཀྱང་སྩལ།

༢༽ ཐུགས་སྨོན་ཞལ་འདོན་དང༌། སིང་ག་ལའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་མཇལ་བཅར།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢ འདི་ཉིན་བོད་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༥ མཁའ་འགྲོ་འདུ་བའི་དུས་ཚེས་འཁེལ་བ་དང་བསྟུན། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ། གདན་འཐུས་མཁན་པོ་སོགས་ནས་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འཁོར་ཟབ་རྒྱས་འབུལ་གནང་ཐོག ད་རེས་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བའི་དྲག་གནོན་གྱི་འོག་ཏུ་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་ཤོར་བ་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྒན་བྱིས་དར་གཞོན་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ཆེད་དུ་དམིགས་བསལ་ཐུགས་སྨོན་ཞལ་འདོན་གནད་སྨིན་མཛད།

ཉིན་དེར་ལྡི་ལི་ནས་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱིས་ངོ་སྤྲོད་ཏར་ྋསྙན་སྔོན་ཕུལ་ལྟར། སིང་ག་ལའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚོགས་གཙོ་དགེ་སློང་མལ་ཝ་ན་ ག་ནེ་སག ཐི་རོ (Malewana Gnanissark Thero)ཅན་ལྔ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་སྔོན་ལ་བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཤན་ཁ་བ་དང༌། བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་དགའ་བྲང་བཅས་ནས་གཟིམ་ཆུང་ཤོད་ཀྱི་མཇལ་འཕྲད་ཁང་དུ་གསོལ་ཇའི་སྣེ་ལེན་གནང༌།

དེ་ནས་གསུང་སྒྱུར་གྱིས་སྣེ་ཤན་ཞུས་ཏེ་ཁོང་ཚོ་ཕོ་བྲང་ཡང་སྟེང་མཇལ་འཕྲད་ཁང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བར་གདན་དྲངས་པར་དགེ་སློང་ཚོས་གུས་འདུད་ཀྱི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་ཡར་བཅར་ཏེ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་གསོལ་ཞིང༌། ཞི་བའི་འཛུམ་ལྡན་གྱི་དགྱེས་ཞལ་དགེ་སློང་ཁོང་རྣམ་པར་ཕྱོགས་བཞིན་བཞེངས་བཞུགས་པར་དད་གུས་ཆེན་པོས་མཇལ་ཁ་ཞུས། མཇལ་རྟེན་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་ལ་སོགས་པ་འབུལ་ལམ་ཞུས་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཚོགས་གཙོ་དགེ་སློང་དབུས་སུ་བཞུགས། དེའི་གཡས་གཡོན་དུ་ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། དགེ་སློང་གཞན་དག་བཞི་པོ་བཅས་རང་རང་ཞབས་སྟེགས་སུ་བཞུགས།

དེར་ཛ་སག་ཕྲེང་རིང་འཇིགས་མེད་སུམ་རྩེན་དབང་པོ་དང༌། ལས་ཚན་ས་འདུ་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ་གཉིས་ནས་གསུང་སྒྱུར་ཞུས་ཏེ་ཕར་ཚུར་གསུང་འཕྲོས་མཛད་པའི་སྙིང་དོན་ལ། ཚོགས་གཙོ་དགེ་སློང་ཁོང་གིས་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བས་ཉེ་ཆར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་དྲག་གནོན་ཚོད་མེད་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེར་གནོད་ཚབས་ཤུགས་ཆེ་གཏོང་གི་ཡོད་པའི་གསར་འགྱུར་ཐབས་རྡུགས་དེ་ང་ཚོས་ཐོས་ནས་བློ་ཕམ་ཚད་མེད་བྱུང༌།

དེ་འཕྲལ་ང་ཚོ་སིང་ག་ལིའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ཏེ་སིང་ག་ལ་དང༌། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ནང་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་པ་ཡོངས་རྫོགས་ནུས་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་ཐོག་ནས། བོད་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་ཡོང་ཐབས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དགོས་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེ་རྗེས་ཀྱང་མུ་མཐུད་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན། ང་ཚོ་སིང་ག་ལའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་གཅིག་གྱུར་ལ་སྨན་པའི་ཐབས་རོགས་ཞུ་འོས་ཅི་ཡོད་ཞུ་རྒྱུ། ང་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་སིང་ག་ལར་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ཅེས་སོགས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”དུས་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་དང་བསྟུན་ནས་ཡོང་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་”ཅེས་དང༌། “བོད་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཤིན་ཏུ་ཉག་ཕྲར་གྱུར་པ་དང༌། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་ཐབས་རྡུགས་ཀྱི་སྐབས་འདིར། ཁྱེད་ཚོས་བསྟན་པ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལ་རྒྱ་བཟུང་སྟེ་འདི་ལྟའི་དོ་ཁུར་གནང་བར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་”ཞེས་གསུངས། དེ་འབྲེལ་ཉེ་བའི་བོད་ནང་རྐྱེན་ངན་སྐོར་ཡང་ཅུང་ཟད་གསུང་འཕྲོས་མཛད་བཞིན་གསོལ་ཇ་ལྷན་བཞེས་གནང༌།

དེ་མཇུག་དགེ་སློང་ཁོང་རྣམ་པས་ཕྱག་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་བསྟན་པ་རྒྱས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཡུན་བརྟན་ཡོང་བའི་ཤིས་སྨོན་ཁག་སིང་ག་ལའི་ཆོས་པ་རང་ལུགས་ཀྱི་གདངས་དབྱངས་སུ་དྲངས་ཏེ་སྐྱོར་བཏོན་ཟིན་ཉིད་ཆོས་གོས་གསར་པ་ཞིག་དང༌། བསིལ་གཡབ་ཆེ་ལེགས་ཤིག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ་ཏེ། སིང་ག་ལའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་གཙོ་འཐུས་བཅར་བའི་དྲན་རྟེན་དུ་བཞེས་སྐྱོང་ཞེས་གསོལ་བ་དེ་དོན་དགྱེས་བཞེས་མཛད། དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་དགེ་སློང་ཁོང་རྣམ་པ་ལྷན་བཞུགས་ཀྱི་སྐུ་དཔར་བསྒྲོན་རྗེས་སྐུ་བཅར་སྤྱི་མཁན་དང༌། གསུང་སྒྱུར་བཅས་ནས་དགེ་སློང་རྣམ་པ་ཕེབས་སྐྱེལ་གནང༌།

༣༽ བཙན་བྱོལ་གསོག་སྒར་ཁག་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པོ་གཏོང་གནང༌།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ ཉིན། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དང༌། མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ། ཕྱག་རོགས་སུ་ཛ་སག་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་བཅས་རྒྱ་གར་ཨ་སམ་ མི་ས་མ་རིར་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་འབྱོར་བའི་སྡོད་སྒར་དང༌། འབྲུག་ཡུལ་ཉེ་མཚམས་སྦག་སར་ཡང་གོང་བཞིན་འབྱོར་བའི་སྡོད་སྒར་སོ་སོར་འཚམས་འདྲི་སེམས་གསོ་དང༌། གང་ཅིའི་ལྟ་རྟོག་ཆེད་དུ་ཐོན་རྒྱུའི་མཇལ་ཁ་ཞུ་སྐབས། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ད་རེས་རང་རེའི་ཕ་ཡུལ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་དེ་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བས་དྲག་གནོན་འོག་ཏུ་ཚུད་དེ། བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་སྔར་ན་མ་གྲགས་པའི་དཀའ་སྡུག་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་མྱོང་དགོས་པའི་གནས་སུ་ལྷུང་བའི་གནས་སྟངས་ཤིན་ཏུ་ཐབས་རྡུགས་འདི་མུར་ཡུན་རིང་སྡོད་མི་དགོས་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་དམག་གིས་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་གསོད་རྡུང་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་དག་འཕྲལ་ལ་མཚམས་འཇོག་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ། རྒྱ་བོད་དབར་ཞི་འཕྲོས་འཕྲལ་མར་ཡོང་ཐབས་འབོད་སྐུལ་མཛད་མུས་སུ་ཡོད་པའི་སྐོར། བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ལམ་བར་དངངས་ཚབས་ཆེ་བའི་དཀའ་སྡུག་མྱོང་དགོས་བྱུང་བའི་ཁར། ཚ་བའི་ཡུལ་དུ་འབྱོར་གདོང་ས་ཆུ་མ་འཕྲོད་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོང་རྒྱུ་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྟེན། སྔོན་ལ་ཟས་སྤྱོད་འཕྲོད་བསྟེན་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀར་ངལ་གསོ་ཐེབས་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། དེ་ནས་མི་རིང་བར་སེར་མོ་བ་རྣམས་རང་རང་ཆོས་རྒྱུད་འཛིན་སྐྱོང་ཆོས་སྤྱོད་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུ་དང༌། སྐྱ་བོ་རྣམས་རྒན་གཞོན་ཤེས་ཚད་དང་བསྟུན་པའི་ལས་རིགས་སྣ་ཚོགས་དང༌། དུས་བསྟུན་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་ས་ཡུལ་འགྲོ་ཁུངས་ཐབས་འཚོལ་གནང་བཞིན་པ་དེ་དག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་གསལ་བརྗོད་བྱ་དགོས་”ཞེས་བཀའ་མངགས་སྩལ།

༤༽ ལ་དྭགས་རྒྱལ་སྲས་དང༌། འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་མཇལ་བཅར།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༧ ཉིན། ཀ་ཤི་སྨིར་མངའ་སྡེའི་ནང་གསེས་ལ་དྭགས་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་རྒྱལ་སྲས་བ་ཀུ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཕྱི་ཚེས་ ༩ ཉིན་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་གནང་ལ་གོང་ཚེས་སོ་སོར་གཟིམ་ཆུང་དུ་ལྷོད་མཇལ་བསྐྱངས།

ཚེས་༡༡ ཉིན། ལྷ་སར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕེབས་འཁོར་ཞབས་ཞུ་བ་བྷ་བུ་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་བཀའ་དགོངས་ལྟར་ཀ་སྦུག་ནས་ཆེད་བཅར་ལ་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཐོག་ཐུགས་དགྱེས་པའི་ངང་ནས་ད་ཆ་རྒྱ་གར་ནང་ལའང་ཕེབས་འཁོར་ཁ་ལོ་བ་ཞུ་དགོས་བཀའ་རྗེན་སྩལ། ནོར་གླིང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མོ་ཊའི་འཕྲུལ་འཁོར་བཤིག་སྒྲིག་མཛད་པའི་སྐོར་ཡང་གསུང་འཕྲོས་གནང༌།

ཚེས་ ༢༡ སྔ་དྲོ་རྒྱ་གར་སྤྱི་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་ནང་གསེས་བོད་སྐད་རླུང་འཕྲིན་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་ཞབས་ཟུར་ལྷ་ལུང་བློ་བཟང་ཕུན་ཚོགས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ནས། བོད་སྐད་རླུང་འཕྲིན་ཐོག་རྒྱང་བསྒྲགས་ཞུས་ཆོག་པའི་གསུང་འཕྲིན་ཞིག་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བར་ྋསྙན་གསོལ་ཞུས་པ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཆོས་པ་ཡོངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང༌། ཉམས་པ་སོར་ཆུད་ཡོང་ཐབས་གསུང་སྐུལ་གནང་བ་དང༌། བོད་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཉམས་བརླག་ཏུ་འགྲོ་བའི་གེགས་རྐྱེན་འཕྲལ་མྱུར་ཞི་བའི་ཐུགས་སྨོན་མཛད་པ་ཁག་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་སྒྲ་སྡུད་འཕྲུལ་འཁོར་ནང་བཅུག་ཐོག དེ་དག་ཆ་ཚང་ཕྱི་ཉིན་ཚེས་ ༢༢ དགོང་དྲོར་རྒྱ་གར་སྤྱི་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ཐོག་རྒྱང་བསྒྲགས་ཞུས་འདུག

༥༽ ས་ཟླའི་མཆོད་སྤྲིན་མཛད་སྒོ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༢ འདི་ཉིན་བོད་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༥ ས་ཟླའི་དུས་ཆེན་འཁེལ་བས། ཞོགས་པ་ཕོ་བྲང་གི་མདུན་ངོས་སྤང་ཐང་དུ་བཞུགས་ཁྲི་ཁག་བསྒྲོན། མཉམ་མེད་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་སྐུ་ཐང་དང༌། མཆོད་པ་སྒྲིག་གཤོམ་ཞུས། དེར་སྐུ་འཁོར་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་དང༌། ས་གནས་སུ་གཏན་སྡོད་བོད་རིགས་དང༌། རྒྱ་གར་བ། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ནས་ཆེད་བཅར་མི་རིགས་འདྲ་མིན་དང༌། གསར་འགྱུར་འགོད་མི་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་སྐོར་ཞིག་སྔ་དྲོའི་མཛད་རིམ་འཆར་གཞིའི་དུས་བཀག་ནང་ཚུད་བཅར་འཛོམས་ལྷིང་འཁོད་མཚམས། བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཁྲི་སོ་སོར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། གཞུང་གནས་ནས་རྟེན་འབྱུང་མཎྜལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང༌། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས་ཕུལ་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཛད་པ་དང༌། བཀའ་དྲིན་སྐོར། འཛམ་གླིང་སངས་རྒྱས་ཆོས་པ་ཡོངས་ནས་སྟོན་པའི་བཀའ་དང་དགོངས་འགྲེལ་ཚུལ་བཞིན་ཉམས་ལེན་དགོས་པའི་སྐོར་གསུང་བཤད་སྩལ། བོད་ནང་ྋརྒྱལ་བསྟན་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་འབྱུང་ཕྱིར་ཚང་མས་སྨོན་ལམ་འདེབས་དགོས་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་ཡང་གནང་བ་ཆ་ཚང་གཡུ་ཐོག་སྲས་འཇིགས་མེད་ཀྱིས་དབྱིན་སྐད་དུ་བསྒྱུར།

དེ་མཇུག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དབུས་བླ་སྤྲུལ་དང༌། སྐུ་འཁོར་ཡོངས་ནས་སྨོན་ལམ་ཞལ་འདོན་གསུངས། དེར་འདུས་ཡོངས་ལ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གཟུངས་སྔགས་ཡི་གེ་དྲུག་མའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ། སྔོན་ནས་ྋསྙན་ཞུས་བཀའ་འཁྲོལ་ལྟར། རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཁོངས་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་གསར་འགྱུར་བྱེད་པོས་མཛད་སྒོ་ཆ་ཚང་སྒྲ་ཕབ་འཕྲུལ་འཁོར་ཐོག་བཅུག་གསར་འགོད་པ་ཚང་མས་སྐུ་དཔར་སྒྲོན་པ་བཅས་སྔ་དྲོའི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

ཉིན་གུང་རྒྱབ་ནས་གཟིམ་ཆུང་ཤོད་ཀྱི་མཇལ་འཕྲད་ཁང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཤན་ཁ་བ་དང༌། བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་སོགས་ཆིབས་ཞབས་འགའ་ཤས་བཅས་པས་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚོགས་འཁོར་རྒྱས་པ་དང༌། མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་གནང་གིས་སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་མི་བཟད་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་མྱོང་བཞིན་པ་ལས་མྱུར་དུ་ཐར་ཞིང༌། རང་དབང་ཞི་བདེའི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་རྒྱས་མཛད། དགོང་དྲོ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྣེ་ཤན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཆིབས་ཞབས་རྣམས་ལ་གློག་བརྙན་གཟིགས་མོ་ཕུལ།

༦༽ སེ་ལོན་གྱི་གཞུང་ཚབ་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༥ ཉིན། ལྡི་ལི་ནས་སེ་ལོན་(Ceylon)གཞུང་ཚབ་སྐུ་ཞབས་རི་ཅརཌ་ ཨ་ལུ་ཝི་ཧར་(Richard Aluwihare)དང༌། དྲུང་ཆེ་སོགས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་སྐབས།

གཞུང་ཚབ་ནས་བོད་ལུགས་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་ཞིག་འབུལ་གནང་ཐོག “གུས་པས་སེ་ལོན་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ཉིད་ལ་འཚམས་འདྲི་དང༌། གུས་འདུད་ཞུ་བར་བཅར་བ་ཡིན། ང་ཚོ་སེ་ལོན་ཡུལ་མི་མང་ཆེ་བ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པ་ཡིན་སྟབས། བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་ཐབས་རྡུགས་བྱུང་ཡོད་པ་འདི་ལ་ང་ཚོས་བློ་གཡེང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ང་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། བོད་མི་དམངས་ལ་ཕན་ཐབས་གང་ཐུབ་ཞུ་འདོད་ཡོད་པས་བཀའ་གནང་འོས་ལྷུག་པོར་གསུང་གནང་ཞུ་”ཞེས་སོགས་ཞུས་གནང་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”གཞུང་ཚབ་ཁྱེད་ཉིད་འདི་གར་ཆེད་མངགས་ཕེབས་ཏེ། སེ་ལོན་གཞུང་གི་དབུ་འཛིན་རྣམ་པ་དང་སེ་ལོན་མི་དམངས་ཀྱི་འཚམས་འདྲི་གནང་བས་མ་ཚད། ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མས་ང་རང་ཚོ་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་རྗེས་འབྲང་གཅིག་གྱུར་གྱི་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཐོག་ནས། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་དོན་ལ་ཐུགས་གཡེང་ཆེན་པོ་གནང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་དང༌། “བོད་དེ་དུས་རབས་མང་པོའི་སྔོན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ལུང་པ་ཁེ་གཙང་དུ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། འཕྲུལ་ལས་ཡོ་བྱད་མང་པོ་མེད་པ། བོད་མི་རྣམས་ནས་རང་རང་གི་འཚོ་ཐབས་ལ་ཆོག་ཤེས་ཉམ་ཆུང་ངང་དུ་གནས་སྡོད་བྱས་པའི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས། ད་ཆ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཡོངས་རྫོགས་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་འཛུལ་བས་དྲག་གནོན་བཙན་དབང་འོག་ཏུ་ཚུད་པའི་གནས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་ཐབས་རྡུགས་འདི་བྱུང་བ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

དེ་མ་ཐག་སྐུ་ཞབས་ཨ་ལུ་ཝི་ཧར་གྱིས་”ད་རེས་བོད་དུ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བའི་སྐོར་ཐོག་མའི་ཡོང་རྐྱེན་དང་བཅས་པའི་གནས་ལུགས་ཞིབ་གསལ་ཞིག་གསུང་གནང་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུ། ང་ཚོས་བར་དེར་གསར་ཤོག་ནང་བཀོད་ཐོན་དེ་ཙམ་ལས་ཤེས་ཀྱི་མེད། ད་རེས་གུས་པས་བོད་སྐོར་དངོས་བདེན་གནས་ཚུལ་གང་ཤེས་པ་རྣམས་སྔོན་ལ་ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་ལ་སྙན་སྒྲོན་ཞུ་དགོས་པ་མ་ཟད། ང་ཚོའི་བཀའ་བློན་ལྷན་ཚོགས་ལ་ཞུ་དགོས་བཀའ་གནང་ནའང་ངེས་པར་ཞུ་གི་ཡིན། དེ་བཞིན་སེ་ལོན་མི་དམངས་ལའང་གསལ་པོ་ཤོད་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”༡༩༥༠ ཕན་དང༌། དེ་ཚུན་གྱི་བོད་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་ཞུ་རྒྱུར། བོད་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་པོ་རང་རང་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ཁག་ཁག་གཉིས་རེད། ས་འདྲེས་ལ་བརྟེན་པས་ཕར་ཚུར་བཙན་འཛུལ་བྱེད་རེས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། སྔར་བོད་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་སྐབས་རྒྱ་ནག་གི་གོང་མ་མཐར་སྐྲོད་བཏང་སྟེ་བོད་ལ་རྒྱ་ནག་ནས་ཡར་དཔྱ་ཁྲལ་འཇལ་དགོས་པའང་བྱུང་ཡོད་པ་རེད་ལ། སོག་པོ་དང༌། མན་ཇུས་རྒྱ་ནག་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་སྐབས་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ས་སྡེར་ཁོང་ཚོས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའང་བྱུང་ཡོད་པ་རེད་དེ། རྒྱ་མི་དམར་པོས་རྒྱ་ནག་དབང་བསྒྱུར་བྱས་རྗེས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཉམ་ཆུང་ཞི་བདེ་བར་རང་དགར་གནས་བཞིན་པ་དེ་ཐོག་གློ་བུར་བཙན་འཛུལ་དྲག་གནོན་བྱས་ཏེ། མཐར་བོད་ཀྱི་བདག་པོ་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་མྱོང་དགོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཐབས་རྡུགས་འདི་འདྲ་ད་ཕན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རྩ་བ་ནས་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད།

༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་དམག་གིས་བོད་སར་བཙན་འཛུལ་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་སྐབས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་དང༌། བོད་མི་དམངས་ཚོགས་ཆེན་ནས་ངོས་ཀྱི་རེ་འདུན་ལྟར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྲུང་སྐྱོབ་ཡོང་བའི་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བར། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་གཞུང་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་དབར་ཞི་མཐུན་ཡོང་ཐབས་གནང་རྒྱུ་ཡོད་ལུགས་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ལ་ཞུས་ཏེ་ང་ཚོའི་རེ་དོན་བདག་མེད་དུ་གྱུར་པ་རེད། ད་ཆ་བོད་ཤོར་བས་མ་ཚད། རྒྱ་གར་རང་ལའང་ཉེན་ག་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་ཅན་འདི་འདྲ་བྱུང་བ་རེད། རྩ་བ་ནི་ང་ཚོ་བོད་པ་རང་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ལ་མགོ་འཁོར་དྲགས་པ་དང༌། སྲིད་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་བྱ་དགོས་ཐོག་དོ་སྣང་ཆུང་དྲགས་པས་ཕུང་པ་ཞིག་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཨ་ལུ་ཝི་ཧར་གྱིས་”ད་རེས་ལྷ་སར་ཟིང་རྐྱེན་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ”་ཞེས་སོགས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བ་འཇོག་སྟངས་སྐོར་ནས་བཟུང་ཉེ་བའི་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་བར་གྱི་གནས་ཚུལ་གཤམ་དུ་སྐུ་ཞབས་ཇེའེ་པིའི་ནཱ་ར་ཡན་དང་གསུང་འཕྲོས་དེ་ནང་འཁོད་པ་དང་འདྲ་བ་ཞིག་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཨ་ལུ་ཝི་ཧར་གྱིས་”ད་ཆ་བོད་དེ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་གནང་གི་ཡོད་དམ། རང་བཙན་གཙང་མ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་དགོངས་པ་བཞེས་ཀྱི་ཡོད་དམ། རང་སྐྱོང་གཙང་མ་ཞིག་བྱུང་ན་འགྲིག་གི་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”བོད་མི་ཚང་མའི་འདོད་པར་སྔར་བཞིན་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མ་དགོས་པ་དེ་རང་རེད། དེ་ཡོང་བར་བྱེད་པ་ལ་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་འགྱུར་ལྡོག་མང་པོ་ཞིག་ལ་བསྟུན་དགོས་པ་རེད་”ཅེས་སོགས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཨ་ལུ་ཝི་ཧར་གྱིས་”ཕྱིན་ཆད་མཛད་ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་དུ་ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་ཆེད་ཕེབས་གནང་རྩིས་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”འདི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་བཞིན་པ་ཡིན། བོད་ནང་རྒྱ་དམག་གིས་དྲག་གནོན་བྱེད་མུས་འཕྲལ་ལ་མཚམས་འཇོག་ཡོང་ཆེད་དང༌། རྒྱ་བོད་འགོ་ཁྲིད་བར་ལ་འབྲེལ་མཐུད་ཞི་འཕྲོས་གང་མྱུར་ཡོང་ཆེད་ད་ལྟ་བཟོད་འཁུར་འཇམ་ཐིང་ངང་དུ་བསྡད་ཡོད་པས། དེ་རིང་ངོས་ནས་ཁྱེད་ལ་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཞུས་པ་རྣམས་གནས་སྐབས་ཡོངས་བསྒྲགས་མ་གནང་རོགས། ཁྱེད་ཚོའི་སྲིད་བློན་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པར་གསལ་པོ་ཞུ་གནང་ཐོག་རིམ་པས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་གཅིག་གྱུར་གྱི་མཐུན་འགྱུར་གནང་རྒྱུར་ངོས་ནས་ཡིད་ཆེས་ཡོད་”ཅེས་དང༌། “དེ་བཞིན་ཁོང་རྣམ་པ་དང༌། སིང་ག་ལའི་མི་དམངས་ཚང་མར་ངོས་ཀྱི་འཚམས་འདྲི་ཡང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན”ཞེས་སོགས་གསུངས།

དེར་སྐུ་ཞབས་ཨ་ལུ་ཝི་ཧར་གྱིས་”ཉེ་ཆར་ང་ཚོའི་ལུང་པའི་དགེ་འདུན་པ་ཚོ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ལ་འཚམས་ཞུར་བཅར་སོང་བ་དེ་སྐབས་ཁོང་ཚོར་དེ་རིང་གུས་པར་གསུངས་པ་ནང་བཞིན་བཀའ་གནང་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ང་ཚོ་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་སྐད་ཆ་གང་འཚམས་བྱུང་བ་ལས། གནས་ཚུལ་གཞན་དག་སྐད་ཆ་མ་བྱུང་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཨ་ལུ་ཝི་ཧར་གྱིས་”དགེ་འདུན་པ་ཁོང་རྣམ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་སིང་ག་ལར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཡོད་ཀྱི་རེད། ཞུས་ཡོད་ན་ཕེབས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་དམ་མེད་”ཅེས་ཞུས་གནང་ལ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”དགེ་སློང་རྣམ་པས་ང་སིང་ག་ལར་མགྲོན་འབོད་གནང་བྱུང༌། ངོས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོར་ཞུས་པ་ལྟར་དུས་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་དང་བསྟུན་ནས་ཡོང་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

དེར་སྐུ་ཞབས་ཨ་ལུ་ཝི་ཧར་གྱིས་”དེ་རིང་གུས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་གསུངས་པར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། གུས་པས་ད་ལྟ་བཀའ་མངགས་གནང་བ་ཇི་བཞིན་ང་ཚོའི་སྲིད་བློན་མཆོག་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པར་ཞུ་གི་ཡིན། དེ་མིན་གསར་འགྱུར་འགོད་པོར་ཤོད་པ་སོགས་ཡོངས་བསྒྲགས་ཞུ་རྒྱུ་མིན། ྋགོང་ས་མཆོག་ཡང་བསྐྱར་མཇལ་རྒྱུ་ཡོང་བ་དང༌། བོད་ལ་གང་མྱུར་ཕྱིར་ཕེབས་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་”ཅེས་སོགས་ཞུས་གནང་བཅས་ཁྱོན་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་རིང་ཕར་ཚུར་གསུང་འཕྲོས་ལྷུག་པོར་གནང༌།

༧༽ ཉི་ཧོང་བའི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༥༩ཟླ་ ༥ཚེས་ ༢ྋ ཉིན། རྒྱ་གར་བ་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་པ། བོད་རིགས་སོགས་མི་རིགས་འདྲ་མིན་མི་མང་ཉིས་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ལ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁ་སྩལ་རྗེས། ཉི་ཧོང་བ་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ཀ་སུ་ ཀོ་ཤི་པི་དང༌། ཨེ་ཤེ་ཀེ་ཨོ། ཀི་ཨོ་ཀ ཡོ་ཤི། ས་མི་ཝ་ཅན་བཅས་མཇལ་ཁ་བཅར་ནས། “ང་ཚོ་ཉི་ཧོང་གི་ཡུལ་མི་མང་ཆེ་བ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པ་ཡིན། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཉི་ཧོང་མི་མང་གི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གུས་འདུད་ཞུ་བར་བཅར་བ་ཡིན། དེ་བཞིན་ང་ཚོ་ཉི་ཧོང་མི་མང་ཡོངས་ལ་བཀའ་སློབ་ཅིག་ཀྱང་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ཁྱེད་ཚོས་འདི་འདྲ་གསུངས་པར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཉི་ཧོང་དང༌། བོད་གཉིས་ས་བབས་ཀྱི་ཆ་ནས་རྒྱང་ཐག་རིང་པོ་རེད། ཡིན་ནའང་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་མི་རྣམས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལ་དད་པ་ཡོད་མཁན་གཅིག་གྱུར་ལ་སོང༌། ཕན་ཚུན་བརྩེ་ཞེན་གྱི་འདུ་ཤེས་གཅིག་གྱུར་ཡོད་པ་དེ་ཐོག་ནས། དུས་རྟག་ཏུ་ཞི་བདེ་ཡོང་ཐབས་ལ་ནུས་ཤུགས་ཆེ་སྐྱེད་གནང་རོགས་”ཞེས་དང༌། “འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་ཚང་མ་ཞི་བདེའི་འཚོ་བ་ལ་གནས་འདོད་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་རེད། ལྷག་པར་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྗེས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་མི་ཚང་མར་ཞི་བདེ་དགོས་པའི་བསམ་བློ་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། སུ་ཡིན་ཡང་རང་གཞན་ཚང་མར་ཞི་བདེ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུང་བའི་བྱམས་དང༌། སྙིང་རྗེ་ལག་ལེན་རྒྱུད་ཐོག་ཏུ་འཁེལ་ཐུབ་པ་ཞིག་ལ་འབད་བརྩོན་ཐུབ་ན་ཡག་ཤོས་རེད་”ཅེས་སོགས་བཀའ་གནང་རྗེས། “བར་ལམ་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་མི་མང་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེར་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་འདི་སྐབས་ཉི་ཧོང་མི་མང་ཡོངས་དང༌། ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པ་རྣམས་ནས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཉམས་སྣང་དོ་ཁུར་གནང་བ་དང༌། ང་ཚོར་མཛའ་བརྩེའི་སེམས་གསོ་བསྟུད་མར་གནང་བྱུང་བར་ངོས་ནས་བོད་མི་ཚང་མའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་དོན་ལ་ཉི་ཧོང་མི་མང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་སྔར་བཞིན་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀི་ཨོ་ཀས”་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཆེ་བའི་དབུ་ཁྲིད་དང༌། མི་མང་ནས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཡོང་ཐབས་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཀྱང༌། བསམ་དོན་འགྲུབ་པ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཞི་བདེ་ཡོང་ཆེད་ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་རང་རང་སྐྱོན་མེད་དུ་གནས་ཐུབ་པ་དགོས་ཀྱི་འདུག་”ཅེས་དང༌། “སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་ཁོང་ཆོས་ལ་བརྩི་བཀུར་ཆེན་པོ་གནང་མཁན་ཞིག་རེད། སྔོན་དུ་ཁོང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་གནང་སྐབས་དགོངས་འཆར་གང་འདྲ་གནང་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་”ལས་དོན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཞི་འཇམ་གྱི་ཐོག་ནས་འགྲུབ་ཐབས་གཙོ་བོར་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ལྟར། ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཞི་འཇམ་ངང་བསྲིང་བྱེད་དགོས་གཙོ་བོར་གསུང་བྱུང་”ཞེས་གསུངས།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡ ཉིན། འཇར་མན་མི་རིགས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པ་ཌོག་ཀྲར་ ཧེར་བཱཊ་ གུན་ཐར་(Dr. Herberth Guenther)ཁོང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཐོག་ཁོང་རང་གིས་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་རྩོམ་སྒྱུར་བྱས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གཞག་སྐོར་གྱི་དེབ་གཅིག་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་ནས། དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་འགྲིགས་མིན་ཐུགས་ཞིབ་མཛད་དེ། དེབ་དེར་ཆེད་བརྗོད་བཀའ་ཡིག་ཅིག་ཀྱང་སྩོལ་སྐྱོང་ཞུས་པར། དེ་དོན་མཛད་འཐུས་བཀའ་བཞེས་སྩལ།

༨༽ འབིར་ལ་དང༌། ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཇལ་བཅར་ཞུས་པ།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢ ཉིན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ནང་གི་འབྱོར་ལྡན་གྲགས་ཅན་འབིར་ལ་ཞེས་པ། དེ་སྔོན་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷི་མཆོག་གི་སྦྱིན་བདག་ཞུ་མཁན། ད་ལྟ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ས་འབིར་ལ་ཧའོ་སི་ཞེས་པ་དེའི་ས་ཁང་ལེ་ལག་དང་བཅས་པའི་བདག་པོ་ལྕམ་ཀེ་ཀེ་འབིར་ལ་(Mrs.K.K.Birla)མི་ངོ་རྣམས་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་གསོལ་ཇ་ཞལ་ཏོག་གི་སྣེ་ལེན་གནང་ཐོག་གསུང་འཕྲོས་ལྷོད་པར་བསྐྱངས་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷན་དུ་སྐུ་དཔར་བསྒྲོན། འདི་ཉིན་དགོང་དྲོ་ྋགོང་ས་མཆོག་མ་སུ་རི་གྲོང་སྡེའི་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་གནས་གཟིགས་ལ་ཕེབས།

ཚེས་ ༣ ཉིན། ལོ་ཤས་སྔོན་ནས་ཨ་རིར་གཏན་བཞུགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་གནང་གིས་”ཐོག་མར་ ༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་པ་དེ་འགྲིགས་མ་སོང་བསམ་པའི་བློ་གཡེང་ཚད་མེད་དུས་རྟག་ཏུ་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ཆ་བོད་ནང་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་དེ་འདྲའི་འོག་ནས་རྒྱ་གར་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་བདེ་ཕེབས་ཐུབ་པས་བློ་བདེ་པོ་ཞེ་དྲག་བྱུང་ལ། བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་དོན་དག་ཀྱང་འགྲུབ་ཐུབ་རྒྱུའི་བློ་གདེང་བྱུང་”ཞེས་དང༌། དེ་ནས་བར་ལམ་ཨ་རིའི་གཞུང་དང༌། མི་དམངས་ནས་བོད་དོན་ལ་བདེན་རྒྱབ་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་ཞུ་གནང་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཉེ་བའི་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་སོགས་གསུང་འཕྲོས་མཛད་དེ་ལྷོད་བཞུགས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༤ ཉིན། ྋགོང་ས་མཆོག་རི་སྟེང་ཞབས་འཆམ་དུ་ཕེབས་པའི་ཆིབས་ཞབས་གྲས་སུ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་བཅར་གནང་གིས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་གང་ཅིའི་རོགས་རམ་འཚོལ་ཐབས་གནང་རྒྱུ་དང༌། ཉི་ཧོང་ཁུལ་བོད་དོན་འབྲེལ་བའི་སྐོར་སོགས་གསུང་འཕྲོས་ཞིབ་ལྷོད་བྱུང་འདུག

༩༽ འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཚེས།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༧ བོད་ས་ཕག་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ འདི་ཉིན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་ཕེབས་པའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཚེས་འཁེལ་གཤིས། ཞོགས་པ་སྔ་པོ་རི་རྩེ་དང༌། ཕོ་བྲང་ཉེ་སྐོར་དུ་སྐུ་རླུང་དར་འཕྲེང་བཙུགས། བསང་གི་དྲི་ཞིམ་དུད་སྤྲིན་མཁའ་ལམ་དུ་འཁྲིགས་པ་དང་དུས་མཚུངས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ། གསུང་ཞབས་བཅས་པས་འཁྲུངས་ལྷའི་གསོལ་མཆོད་ཞལ་འདོན་རྒྱས་པར་གསུངས། དེའི་དབར་བཀའ་བློན་རྣམ་པས་དབུས་ཆིབས་ཞབས་ཚང་མ་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྣེ་ཤན་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་སོགས་རྒྱ་གར་ལས་བྱེད་ཆེ་ཕྲ་བཅས་འཁྲུངས་སྐར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་སླད་ཕོ་བྲང་གི་མདུན་དུ་འཛོམས་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋསྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཕོ་བྲང་མདུན་གྱི་གཡབ་སྟེང་དུ་ཕེབས།

དེ་འཕྲལ་སྐུ་སྲུང་བ་ཚོས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་བཏང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་སྒྲེང་འཛུགས་དང༌། ས་གནས་ཀྱི་རྫོང་དཔོན་སྐུ་ཞབས་འཇོ་ཤིན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་དར་སྒྲེང་འཛུགས་བཅས་དུས་མཉམ་དུ་ཞུས། རྒྱལ་གླུ་གཏོང་རིང་དེར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དབུས་ཚང་མ་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་འཕགས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་ལ་གུས་འདུད་མཛད།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་འཚམས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། ྋརྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོས་དབུས་ཡབ་གཞིས་སྐུ་ངོ་རྣམ་པ། བཀའ་བློན་རྣམ་པས་དབུས་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ། རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་སྐུ་ཚབ་སྣེ་ཤན་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་སོགས་ས་གནས་རྒྱ་གར་བ་དཔོན་རིགས་ལས་དཀྱུས་དང་བཅས་པ་གོ་རིམ་བཞིན་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཏེ། འཁྲུངས་སྐར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་སོ་སོར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། ཚང་མ་གྲལ་འཁོད་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས་བཞེས་སྐབས། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་སོགས་རྒྱ་གར་བ་རྣམས་ལ་བཀའ་འཚམས་བསྐྱངས། དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། གསུང་ཞབས་བཅས་པས་ཞལ་འདོན་ཁང་དུ་འཁྲུངས་ལྷ་སྐྱེ་རི་གཉེན་པོ་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་ཆོས་སྲུང་སྤྱིའི་བསྐང་འཕྲིན་གསོལ་མཆོད་མཛད། གཞུང་ཞབས་ལས་ཚན་ཡན་ནས་འཁྲུངས་ལྷའི་སྐུ་ཐང་སྙན་ཤལ་ཕུལ།

སྔོན་ནས་མགྲོན་ཤོག་འབུལ་བསྲིངས་ལྟར། རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་སྐུ་ཚབ་མེ་ནོན་(Menon)དང༌། སྐུ་སྲུང་བའི་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་དཔོན་སོགས་ཕོ་བྲང་དུ་འགན་ཡོད་རྒྱ་གར་ལས་བྱེད་ཆེ་གྲས་དང༌། ཡུའུ་པིའི་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཌོག་ཀྲར ་སམ་པུར་ནན་(Dr.Sampurnanad)། མ་སུ་རི་གྲོང་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་སྐུ་ཞབས་ཇ་གན་ན་ཐ་ཤཱར་མ་(Mr.Jagannath Sharma)དང་ཉེ་སྐོར་གྱི་མི་དྲག་སོགས་མི་སྣ་ཆེ་ཁག་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་སྐོར་ཞིག་འབིར་ལ་ཧའོ་སེའི་མདུན་གྱི་སྤང་ཐང་དུ་གསོལ་ཇ་དང༌། ཞལ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་བསྒྲིགས་བཤམས་ཡོད་པ་དེར་དུས་བཀག་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་བཞི་དང་སྐར་མ་སུམ་ཅུ་ནང་ཚུད་ཕེབས་འཛོམས་མཚམས། སྐུ་ཞབས་མེ་ནོན་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྐུ་མགྲོན་རྣམས་རེ་རེ་བཞིན་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་གནང་རྗེས། ཁོང་ཚོ་ལྷན་དུ་གསོལ་ཇ་བཞེས་བཞིན་འཕགས་བོད་དབར་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་སྐོར་སོགས་ཕན་ཚུན་གསུང་འཕྲོས་གནང་བཞིན། འགའ་ཞིག་ནས་བར་ལམ་བོད་དུ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བར་བློ་ཕམ་ཆེ་ཚུལ། ལ་ལས་རྐྱེན་ངན་འདི་ལྟ་བུའི་འོག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་བདེར་རྒྱ་གར་དུ་ྋཞབས་འཁོད་ཐུབ་པར་དགའ་པོ་བྱུང་ཚུལ་སོགས་ཞུས་ཏེ་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཙམ་རིང་ལྷན་བཞུགས་གནང་བས། སྐུ་མགྲོན་རྣམས་ནས་དགའ་ཞིང་གུས་པའི་རྣམ་འགྱུར་བཅོས་མ་མིན་པ་བསྟན་འདུག

༡༠༽ ཅིལ་ལིའི་གཞུང་ཚབ་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

གོང་གསལ་སྔ་དྲོ་འཁྲུངས་ལྷར་གསོལ་མཆོད་གྲུབ་རྗེས། ལྷོ་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ནང་གི་ཅིལ་ལི་(Chile)རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་ཚབ་སྐུ་ཞབས་ནེ་གུལ་ སེ་རན་ནོ་ ཕཱར་ནན་ཛ་(Mr.Miguel Serrano Fernandez)ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་དུས་སྔོན་བཟོས་ལྟར་ཕེབས་བཅར་ཞུས།

༡༡༽ ལ་དྭགས་དགོན་སྡེ་ཡོངས་ཀྱི་འགོ་འཐུས་མཇལ་བཅར།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༢ ཉིན། ལ་དྭགས་དགོན་སྡེ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་འདོམས་བཀྲས་ལྷུན་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དོན་གྲུབ་དང༌། ལ་དྭགས་ཁུལ་དགོན་ཁག་གི་སྤྱི་འཐུས་སྟག་སྣ་སྤྲུལ་སྐུ་ངག་དབང་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་དང༌། མི་སྡེ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་དྲུང་ཡིག་དོན་གྲུབ་བསོད་ནམས། ཀླུ་འཁྱིལ་དགོན་གྱི་སྤྱི་འཐུས་གྲྭ་བློ་བཟང་ཡོན་ཏན་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཐོགྋགོང་ས་མཆོག་འདི་ལོ་བོད་ཟླ་ ༥ པའི་ཟླ་མཇུག་གམ། ཟླ་ ༦ པའི་ཚེས་ཤར་མཛད་སྟབས་གང་བདེ་ཞིག་ལ་ལ་དྭགས་ཁུལ་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བར་གསོལ་འདེབས་གདན་ཞུས་ལ། འདི་ལོ་ཕེབས་ཁོམ་ཡོང་མིན་དང༌། རྗེས་སུ་དགོངས་བཞེས་བསྐྱང་འཐུས་བཀའ་སྩལ། དེ་མཇུག་ཀླུ་འཁྱིལ་དགོན་འཐུས་ཀྱིས་སྐུའི་གཅུང་པོ་མངའ་རིས་སྤྲུལ་སྐུ་ལ་དྭགས་རང་དགོན་དུ་གདན་ཞུས་ཆོག་པ་ཞེས་ྋསྙན་སེང་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ད་ལྟ་ལོ་ན་ཆུང་ཞིང༌། ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་གཞི་ནས་བྱ་རྒྱུར་བརྟེན་ཕན་ཐོགས་དེ་ཙམ་ཡོང་མིན་ལ་རྗེས་སུ་རིམ་པས་གོ་བསྡུར་བབས་ལྟ་བྱ་འཐུས་ཞེས་བཀའ་གནང༌།

༡༢༽ ྋགོང་ས་མཆོག་ལྡི་ལིར་ཞབས་སོར་ཆེད་འཁོད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ།

རྒྱ་དམར་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་བོད་ཡུལ་མཐའ་དག་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་བཙན་འཛུལ་དང་དྲག་གནོན་བྱས་རྐྱེན། རེ་ཞིག་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་སྔར་མུས་ལྟར་བརྟན་གནས་ཡོང་སླད་ཕྱི་ཕྱོགས་ནས་མཛད་འགན་བསྐྱང་རྒྱུ་ཉིད་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་གཟིགས་ཏེ་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཞིང༌། དེ་རྗེས་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་ཀྱིས་དེ་སྔའི་གྲངས་འབོར་ལས་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་མི་ས་མ་རི་དང་སྦག་ས་བོད་མི་གསོག་སྒར་ཁག་ནས་ས་ཆ་དང་གནམ་གཤིས་འཕྲོད་མིན་གྱིས་རྐྱེན་པས་བོད་མི་ནད་མནར་དང་ཤི་ཆད་སོགས་བསྟུད་མར་འབྱུང་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་བཅས་ལ་བརྟེན། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༥ ཡས་མས་ཞིག་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེད་གཉེར་མཛད་བཞེད་ཀྱིས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། མི་ས་མ་རི་དང་སྦག་ས་གཞིས་སྒར་གཉིས་སུ་འཁོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ས་ཆ་དང་གནམ་གཤིས་བཟང་ས་ཞིག་ཏུ་གནས་སྤོ་ཡོང་བའི་སྙན་སྐུལ་གནང་བའི་སྐོར་རང་རྣམ་དབྱིན་དེབ་ཏུ་འཁོད་གསལ།

“ཕྱི་ཟླ་ ༦ པའི་ནང་ངོས་རང་ལྡི་ལིར་སྲིད་བློན་དང༌། སྐྱབས་བཅོལ་བའི་མི་འབོར་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བའི་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་པར་བསྐྱོད་སྐབས་ཡིན། སྐབས་དེར་སྐྱབས་བཅོལ་བ་༢༠།༠༠༠འབྱོར་ཟིན་པ་དང༌། ད་དུང་གྲངས་འབོར་འཕར་བཞིན་འདུག

སྐབས་དེར་ངོས་རང་ནས། གསར་འབྱོར་བ་རྣམས་ཏེ་ཛི་པུར་སོགས་ལས་གནམ་གཤིས་དྲག་ས་ཞིག་ཏུ་སྤོ་སྐྱོད་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་ཞུས། སྐབས་དེར་གསར་འབྱོར་བ་ཚོས་གནམ་གཤིས་ཚ་བའི་དུས་ཚུགས་ཡིན་པ་མ་ཤེས་པར་ཕྱུ་པ་དང༌། ལྷམ་ཡུ་རིང་ལྗིད་པོ་དེ་འདྲ་གྱོན་ཡོད། ཐོག་མའི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་བོད་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་མཁན་དེའི་ཤན་ལག་འོག་ནས་བྲོས་བྱོལ་ཡོང་བ་མང་ཆེ་བ་ལྷ་ས་དང་ལྷ་སའི་ཉེ་འཁོར་རྫོང་གཞིས་ནས་ཡོང་བའི་སྐྱེས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་རུང༌། རྗེས་སུ་ཁྱིམ་ཚང་ཡོངས་རྫོགས་བྲོས་བྱོལ་ཡོང་མཁན་དེ་ཚོ་རྒྱ་མིའི་བཀག་འདོམས་དེ་ཙམ་མེད་པའི་མཐའ་མཚམས་ཁག་ནས་ཡོང་བ་རེད་འདུག

སྐབས་དེར་ངོས་ནས་ནེ་ཧ་རུར་སྐྱབས་བཅོལ་བ་དེ་ཚོ་མུ་མཐུད་དེ་གར་བཞག་པ་ཡིན་ན། མང་ཆེ་བ་ཤི་རྒྱུ་ཉག་ཅིག་ཡིན་པའི་སྐོར་ནན་ཞུས་བྱས་པར་ཐོག་མར་ཁོང་གིས་ཞེ་སུན་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་བསྟན་ནས། ‘ཁྱེད་ཀྱིས་ང་ལ་རེ་འདུན་འདོན་རྒྱུ་མང་དྲགས་སོང༌། རྒྱ་གར་ནི་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དབུལ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཐུགས་དྲན་གསོས་པ་གནང་དགོས།’ གསུང་འཕྲལ་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་སྡུག་ལ་སེམས་ཁུར་བྱེད་པའི་ཁོང་གི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རིག་པ་དེས་ཞེ་སུན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་བཅོམ་པ་ལྟ་བུས་སྐབས་དེར་བཀའ་ཤག་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་དཔོན་རིགས་ཚོས་སྐྱབས་བཅོལ་བ་རྣམས་ལ་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་བཟོའི་ལས་ཀ་སྤྲོད་རྒྱུའི་གྲོས་སྡུར་བྱས་ཟིན་པ་དེའི་སྐོར་ནེ་ཧ་རུས་‘ངས་དེའི་སྐོར་བཀོད་སྒྲིག་གང་མགྱོགས་ཅི་མྱུར་བྱ་དགོས་པའི་ལྟ་རྟོག་བྱ་ཆོག དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཁོང་ཚོས་རང་ཁ་རང་གསོ་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་ཆབས་ཅིག་གནམ་གཤིས་འཕྲོད་སར་ཁྲིད་རྒྱུ་ཡིན།’ གསུངས་བྱུང༌།” ཞེས་དང༌། དེ་ནས་མུ་མཐུད་དེ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་བོད་མིའི་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ལ་སློབ་གྲྭ་ཟུར་འཛུགས་བྱེད་གལ་ཆེ་ཚུལ་སྐོར་གསུངས་པ་ནི།

“ད་དུང་ཁོང་གིས་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་སློབ་གསོའི་བྱ་གཞག་སྐོར་གསུང་འགོ་ཚུགས་པ་མ་ཟད། མཐའ་མ་དེར་ཁོང་གིས་དོན་གནད་དེ་ཁོང་སྐུ་སྒེར་གྱིས་ཐུགས་འགན་ཡིན་པ་ལྟ་བུའི་ཐུགས་ཁུར་གནང་ནས་ཁོང་གིས་‘ངའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་ཁྱེད་ཚོ་ནི་ང་ཚོའི་མ་འོངས་པའི་སྐུ་མགྲོན་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཚོའི་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ནི་རྩ་འགངས་ཆེ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་ཤིག་ཡིན། ཁོང་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་ལེགས་པོ་ཞིག་སྤྲོད་དགོས། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་བོད་ཕྲུག་ཚོར་སློབ་གྲྭ་ཐ་དད་ཅིག་དགོས་པས་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་གསོའི་བློན་ཆེན་ཁང་གི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་སློབ་གསོའི་རང་སྐྱ་འཕེར་བའི་ཚོགས་སྡེ་ཞིག་དགོས་པས། རྒྱ་གར་སྲིད་གཞུང་ནས་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུའི་འགྲོ་གྲོན་ཚང་མ་གཏོང་གི་ཡིན།’ཞེས་གསུངས། (དུས་ད་བར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ང་ཚོའི་སློབ་གསོའི་ལས་རིམ་གྱི་གྲོན་དངུལ་མང་ཆེ་བ་ཞིག་གཏོང་མུས་ཡིན།)

མཐའ་མར་ཁོང་གིས་ངོས་ལ་དྲན་སྐུལ་གནང་དོན་‘བོད་ཕྲུག་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། རིག་གཞུང་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞིག་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་དགོས་པ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ཆབས་ཅིག་དེང་རབས་འཛམ་གླིང་གི་འགྲོ་ཕྱོགས་ཀྱང་གོམས་འདྲིས་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས་’ཞེས་གསུངས་པར་ངོས་ནས་ཡོངས་སུ་མོས་མཐུན་ཞུས་རྗེས་ད་དུང་ཁོང་གིས་‘དབྱིན་ཡིག་དེ་ནི་མ་འོངས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐད་ཡིག་ཡིན་པས། ང་ཚོས་དབྱིན་སྐད་དེ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཏུ་སྤྲོད་རྒྱུ་དེ་ནི་མཁས་མཛངས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་’ཞེས་གསུངས།

ང་ཚོའི་མཇལ་འཕྲད་དེའི་རྗེས་སུ་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་དྲངས་སྐབས་ནེ་ཧ་རུས་སློབ་གསོའི་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཤི་རི་མ་ནི་ལ་ཞལ་པར་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་གསུང་སྐབས། ང་ཚོའི་གྲོས་མོལ་དེ་མུ་མཐུད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ཞིང༌། ད་དུང་ཁོང་གིས་སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་སྡེ་དེ་རིང་རང་འཛུགས་རྒྱུར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་གསུངས་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་བྱ་སྤྱོད་མགྱོགས་པོ་ཞིག་སྤེལ་བར་ངོས་རང་ལ་སེམས་འགུལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐེབས་སོང༌།

འདས་པའི་ལོ་དེ་དག་གི་ནང༌། གཞི་རྐང་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དཀལ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཞུང་དམངས་གཉིས་ནས་ང་ཚོ་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཚོར་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རོགས་རམ་དང༌། དེ་མིན་ཕྱོགས་མང་པོའི་ཐད་སྤྱིར་བཏང་མིན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནའང་ཁོང་ཚོའི་སྦྱིན་བདག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་འཚོ་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་ཨེ་ཡོད་སྙམ་པ་འདུག བོད་མི་ཚོས་དངུལ་གྱི་རོགས་རམ་མང་ཙམ་མི་ཞུ་ཀ་མེད་ཐུག་དུས་རྒྱ་གར་རང་ཉིད་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་ཁྲི་སྟོང་མང་པོར་གཞི་རྩའི་སློབ་གསོ་ཙམ་ཡང་ཐོབ་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་ག་དུས་ཡིན་ནའང༌། རང་གི་སེམས་ནང་འཆར་གྱི་འདུག ཡིན་ནའང་ནང་ཆོས་དང་དེ་མིན་གྱི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ལ་དར་བ་ཡིན་པས། རྒྱ་གར་གྱིས་བོད་ལ་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ནི་འགྲིགས་པ་ཡིན་ཞིང༌། རྒྱ་གར་གྱིས་བོད་ལ་བདག་དབང་རྩོད་པའི་ཐོབ་ཐང་དེ་བོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཕྲན་ཚེགས་ལས་མེད་པའི་རྒྱ་ནག་ལས་ཆེ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་སྙམ། ངོས་ནས་ག་དུས་ཡིན་ནའང་རྒྱ་གར་དང་བོད་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་དགེ་རྒན་དང་དགེ་ཕྲུག་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་ཚད་བསྡུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

དེར་བརྟེན་དགེ་ཕྲུག་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྐབས་དགེ་རྒན་གྱི་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ནི་དགེ་རྒན་གྱི་ལས་འགན་ཞིག་ཡིན་པར་སྙམ། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་གཏོང་ཕོད་ཆེན་པོས་རོགས་སྐྱོབ་གནང་བ་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རོགས་རམ་ཚོགས་པ་ཁག་ལས་ཞན་པ་མེད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་རོགས་རམ་མང་ཆེ་བ་དོན་ཕན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པ། ལྷག་པར་དུ་འཕྲོད་བསྟེན་དང་སློབ་གསོའི་ཐོག་ཡིན། ད་དུང་གལ་འགངས་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་ཁོང་ཚོས་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་དང༌། དེ་མིན་བཟོ་ལས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་འཛུགས་སྐྲུན་ཐོག་གི་རོགས་རམ་དེས་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ལས་ཀའི་བཀོད་སྒྲིག་བྱུང་ཡོད་པ་དེའི་ནང་ནས་དང་པོ་ནི་བལ་ཡུལ་ས་མཚམས་ཀྱི་གྲོང་བརྡལ་རྡོ་རྗེ་གླིང༌། དྷ་རམ་ས་ལ་དང་ཐག་རིང་པོ་རང་མིན་པའི་ཌ་ལ་ཧའོ་སི་ལ་རུམ་འཐག་གི་བཟོ་གྲྭ་བཙུགས་པ་བཟོ་གྲྭ་དེ་གཉིས་ཀ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོ་མཇུག་ཏུ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དཔེ་སྟོན་འོག་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རོགས་རམ་འོག་ལྟེ་གནས་དེ་རིགས་མང་པོ་བཙུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དེའི་ནང་ནས་ཁག་གཅིག་ནི་དུས་ད་བར་རོགས་སྐྱོར་འཐོབ་བཞིན་པ་ཡིན།” ཞེས་གསལ་བ་བཅས་སོ།།

རྒྱལ་ཐབས་འཕྲིན་ལས་སྤྲོ་བའི་གཞི་རྟེན་དུ།།

གཞུང་སའི་ལས་དོན་སྡེ་ཚན་བསྐྱར་སྒྲིག་སོགས།།

རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་མི་ཉམས་དགུང་འདེགས་ཀྱི།།

མཛད་པའི་འོད་སྣང་དཀར་པོ་ལྷམ་མེར་གསལ།།

སྲིད་ཚབ་བདེ་མཁར་བཀའ་ཚབ་གཡུ་ཐོག་དང༌།།

ཛ་སག་སྤོམ་མདའ་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་སོགས།།

གོང་ས་ཆེན་པོའི་བཀའ་དགོངས་སྙིང་བཅངས་ཀྱིས།།

བོད་མིའི་བདེ་རྩའི་ལས་ལ་གཅིག་ཏུ་འབུངས།།

མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་སོགས་ཀྱིས།།

རྨི་ལམ་ན་ཡང་རྨིས་པར་མ་གྱུར་བའི།།

གངས་རིའི་སྲོག་དབང་གསར་པའི་ལྗང་མྱུག་ཕོན།།

ཧིན་རྡུ་མི་ཡི་ཡུལ་འདིར་ཅི་ཡང་འབུས།།

གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་གཙོས།།

གཞན་ཡུལ་གྱར་བའི་བོད་མི་ཚོགས་དག་གིས།།

ཅི་ཞིག་བགྱི་ན་སྤྲེལ་སྲིན་རིགས་འདི་ལ།།

ཕན་ཐོགས་སྙམ་པས་ཉིན་མཚན་འདའ་བར་བྱས།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོནྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ྋགོང་ས་མཆོག་བཙན་བྱོལ་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་དང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་དང་ལྷན་མཇལ་ཐོག་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་མཛད་ཕྱོགས་ཐད་བཀའ་གྲོས་དང༌། དེ་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།། །།

ཟུར་སྣོན།

དགའ་ལྡན་དགོན་པ།

འབྲོག་རི་བོ་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་ནི། ལྷ་ས་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ་ ༤༠ ལྷག་ཙམ་གྱི་སར་སྟག་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་དབང་བསྐུར་རིའི་ལྡེབས་བཙུན་མོ་སྡིངས་ཀྱི་མདུན་ངོས་འགོག་པ་རིའི་སྟེང་རས་གཞི་ལ་སོར་མོས་བྲིས་པ་བཞིན་ཆགས་ཡོད། མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་ ༤༠༧༥ ཙམ་ཡོད། དགོན་པ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཤད་སྲོལ་ལ་སྔོན་བྱོན་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱིས་ལན་དུ་མར་ལུང་བསྟན་ཅིང་འཕགས་པ་མོའུ་འགལ་བུས་ཞབས་བཅག་སྟེ་ཆོས་དུང་དཀར་པོ་གཏེར་དུ་སྦས་པ་སོགས་དགེ་མཚན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་ཅན་གྱི་རང་བྱོན་མང་པོ་མཐའ་བསྐོར་བའི་དབུས་སུ་བཟོ་བོ་མཁས་པའི་སོར་མོས་འདུ་བྱེད་པ་ལྟར་རི་ལྡེབས་སུ་གཅིག་ཐོག་གཅིག་བརྩེགས་སུ་གནས་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་གླང་(༡༤༠༩)ལོར་ཕྱག་བཏབ།

དེ་ཡང་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་དགུང་གྲངས་ང་གཉིས་ལ་ཕེབས་ཤིང་ས་གནས་གང་དུ་བྱོན་ཀྱང་ཞབས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སློབ་མ་མང་པོས་གནས་ངེས་མེད་ཕེབས་བཞུད་སྐུ་ངལ་གྱི་གཞིར་བརྟེན་སྦྱིན་བདག་དད་ཅན་མང་པོས་དེ་སྔ་ནས་དགོན་རྙིང་ཕུལ་བ་དང༌། དགོན་གསར་འདེབས་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་རྐྱེན། ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་དུ་མར་མེ་བརྟག་པ་སོགས་བརྟག་པ་དུ་མ་གནང་སྟེ། འབྲོག་རི་བོ་ཆེར་དགོན་གསར་འདེབས་བཟང་བབ་བྱུང་བས་སྨོན་ལམ་གྲོལ་འཕྲལ་རྗེ་རང་ཉིད་སྐུ་འཁོར་དུ་མ་དང་བཅས་འབྲོག་རི་བོ་ཆེར་བྱོན་ཏེ་ས་གཞི་བྱིན་གྱིས་བརླབས། དགོན་པའི་མདུན་ངོས་སུ་ཡོད་པའི་སྤྱི་སོ་ཆུ་མིག་དེ་ཡང་ངག་རྒྱུན་ཐོག་ས་དེར་ཆུ་མེད་པར་གཟིགས་ནས་ཕྱག་མཛུབ་གཏད་པས་ཆུ་རྡོལ་ཞིང༌། མི་མངོན་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་རྒྱལ་ཞལ་འབག་དང༌། དུང་དཀར་གཉིས་གཏེར་ནས་བཞེས། དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་དར་མ་རིན་ཆེན་དང༌། འདུལ་འཛིན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ཀྱིས་གཙོ་མཛད་དགེ་འདུན་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་འདིར་ཕེབས་ཏེ་འདུལ་བའི་ཕྱག་ལེན་དང་མཐུན་པར་རྨང་བཏིང་བ་དང་བརྩིགས་པ་སོགས་ཀྱིས་དེ་ལོ་རང་ལ་གཟིམ་ཁང་གིས་ཐོག་དྲངས་གྲྭ་ཁང་བདུན་ཅུ་ཙམ་དང༌། གཞི་འདིང་བ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་དང༌། ལྕགས་སྟག་(༡༤༡༠)ལོར་རྗེ་བླ་མ་རང་ཉིད་འཁོར་དང་བཅས་པ་དགའ་ལྡན་དུ་ཕེབས་ཏེ་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་མཐའ་ཡས་པ་གསུངས། མཁན་ཆེན་ཕྱག་རྡོར་བས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་དགའ་ལྡན་ཞེས་པའི་མིང་བཏགས། དགོན་དེའི་ནང་གསེས་གྲྭ་ཚང་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང་གི་ཤར་རྩེ་གྲྭ་ཚང་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་ཤར་པ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཐོག་མར་བཏབ་ཅིང་གྲྭ་ཚང་འདིར་ཁང་ཚན་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པ་སྟེ། རྡོ་ཁང༌། ཕུ་ཁང༌། ལྷོ་པ། ཉག་རེ། ཅོ་ནེ། ཐེ་བོ། ཟུང་ཆུ། སོག་པོ། རྟ་དབོན། མངའ་རིས། གུང་རུ་བཅས་ཡིན། བྱང་རྩེ་གྲྭ་ཚང་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་སློབ་མ་ཧོར་སྟོན་ནམ་མཁའ་དཔལ་བས་ཟུར་འཁྲིད་སློབ་དཔོན་གནང་ནས་ཐོག་མར་ཆགས། གྲྭ་ཚང་འདིར་ཁང་ཚན་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་སྟེ། ཧར་གདོང༌། བསམ་བློ། ཚ་བ། ཏྲེ་ཧོར། གསེར་ཀོང༌། རྡོ་ར། ཀླུ་འབུམ། རྒྱལ་རོང༌། གོ་བོ། ཕ་ར། ཀོང་པོ། བྲ་ཉེ་བཅས་ཡིན། དགོན་པ་འདིའི་གྲྭ་གྲངས་ནི། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་སྐབས་ཞལ་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ཡོད་ཅིང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩བར་བཞི་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ཡོད། ཚོགས་ཆེན་དང༌། ཡངས་པ་ཅན། ལྔ་མཆོད་ཁང༌། བྱང་རྩེ་རི་ཁྲོད། གཟིམ་ཆུང་འོད་ཟེར་སྦུག རྒྱུད་ཁང་བཅས་རིམ་གྲུབ་ཐོག་བོད་མེ་སྤྲེལ་(༡༤༡༦)ལོར་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྒྲུབ་མཆོད་གནང་ཡུལ་ཡངས་ཅན་གཙུག་ལག་ཁང་ཀ་བ་དོན་གཉིས་ཡོད་པ་གསར་སྐྲུན་གནང༌། དགོན་སྡེ་དེའི་སྦྱིན་བདག་གི་གཙོ་བོར་མི་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་དང༌། གཞི་ཀ་སྣེའུ་པ། དྲུང་རིན་ཆེན་དཔལ་དང༌། བྲག་དཀར་ནང་སོ་རིན་ཆེན་ལྷུན་པོ། རྒྱ་མ་ཁྲི་དཔོན་ཟླ་བ་བཅས་ཡིན། ཁོང་ཚོས་འབྲི་གུང་ཀླུང་ཤོད་ཁུལ་དང༌། དགའ་ལྡན་དགོན་པའི་ཉེ་འདབས་ཁུལ་ནས་མཆོད་གཞིས་ཁག་ཕུལ་བ་དང༌། སྐྱ་བཙུན་མཐའ་དག་གིས་ཞབས་ཏོག་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ། དགོན་པ་འདིའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང་རིག་དངོས་སྔར་ཡོད་སྐོར། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་སྐུ་གཤེགས་པའི་ས་ཕག་(༡༤༡༩)ལོར་དངུལ་གདུང་ཁང་གསར་རྒྱག་མཛད་དེ་རྗེ་བླ་མ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གདུང་རིལ་པོར་བཞུགས་པའི་དངུལ་སྡོང་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་དང༌། དེའི་གཡས་གཡོན་དུ་འཇམ་དབྱངས་གཙང་པ་བདུན་རྒྱུད་ཀྱི་སྐུ་གདུང་སོགས་མང་དུ་བཞུགས། དངུལ་གདུང་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་དེ་ཕྱིས་སུ་ཁྲི་ཐོག་ལྔ་བཅུ་པ་དགེ་འདུན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་གསེར་སྦྱངས་བཙོ་མ་འབའ་ཞིག་ལས་གྲུབ་པའི་གསེར་སྡོང་དུ་བསྒྱུར། ལི་མ་ལྷ་ཁང་གསར་རྙིང་གཉིས་བློས་བླངས་ལྷ་ཁང༌། འོག་གི་གཙང་ཁང་ནང་གཙོ་བོར་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་ཐུབ་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་གསེར་ཟངས་ཀྱི་ལྷ་སྐུ་མང་པོ། མགོན་ཁང༌། གསེར་ཁྲི་ཁང་སོགས་དང༌། མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཞོན་ཏེས་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེའི་སློབ་མ་ཨ་མོ་གྷ་དང༌། བསོད་ནམས་ཤེས་རབ་གཉིས་ལ་ཕུལ་བའི་ཙནྡན་གྱི་གུར་ལ་ནང་ཡོལ་བླ་བྲེ། གོས་བཏགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་སྟོན་པ་དང་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག དགེ་བསྙེན་ཧ་ཤང༌། རྒྱལ་ཆེན་བཞི། གསང་འདུས་མི་བསྐྱོད་པ་བཅས་པའི་ཐང་ཀ་(དགའ་ལྡན་གསེར་ཐང་)སོགས་གནའ་རབས་རིག་རྫས་ཀྱི་ཤུལ་དངོས་རིན་ཐང་ཆེ་བ་མང་པོ་དང༌། གཞན་ཡང་ཕོ་ལྷས་བཞེངས་པའི་གསེར་བྲིས་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་འགྱུར་དང༌། ལྷ་ཁང་མཐའ་དག་གི་ནང་དུ་གདུང་རྟེན་དང༌། དཀྱིལ་འཁོར། ལྡེབས་རིས། ཐང་ག་མཆོད་རྫས་སོགས་བྱུར་བུར་གང་བ་བཅས་བཞུགས།

འཇམ་མགོན་བླ་མ་ནས་བཟུང་ཁྲི་ཐོག་བརྒྱ་དང་གཅིག་བར་བྱོན་པའི་མཚན་ཐོ་གཞན་དུ་གསལ་བ་ལྟར་མཁས་པའི་བྱ་བ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གནང་སྲོལ་ཡོད། ༡༩༦༩ ལོར་”རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་”གོད་ཆགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་དགོན་པ་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་རྩ་མེད་དུ་སོང༌།

༡༩༨༠ ལོ་ནས་བཟུང་སྲིད་ཇུས་གུ་ཡངས་སུ་སོང་བ་དང་སྟབས་བསྟུན་དགོན་པ་དེའི་གྲྭ་པ་ལྷག་འཕྲོ་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་མཐའ་དག་གིས་དཀའ་ངལ་ཁྱད་བསད་ངང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཏེ་ཐོག་མར་ལྔ་མཆོད་ཁང་ཉམས་གསོ་དང༌། དེ་རྗེས་གསེར་སྡོང་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཡུལ་གསར་བཞེངས་ཐོག་རིག་གསར་སྐབས་སྐུ་གདུང་གདན་ཞུ་བ་ནས་རྗེ་བླ་མའི་དབུ་ཐོད་ཆ་ཤས་མ་ཚང་བ་དང༌། རིང་བསྲེལ། གདུང་ཐལ་གང་ཙམ་བཅས་གསང་ཉར་ཐུབ་པ་སོགས་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་གསེར་གདུང་ཁྲུ་གང་ཙམ་ཞིག་དང༌། གཞན་ཡང་གཟུངས་ཞུགས་རྙིང་པ་དང༌། རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་གསུང་འབུམ། ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་གྲངས་མང་སོགས་གཟུངས་སུ་བཞུགས་པའི་དངུལ་གདུང་ཆེན་མོ་མཐོ་ཚད་སྤྱི་ཁྲེ་ལྔ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་ཕྲ་རྒྱན་དང༌། བཟོ་བཀོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། ཡངས་པ་ཅན། ཁྲི་ཐོག་ཁང་སོགས་རིམ་པར་བསྐྲུན། ད་ལྟ་ཡང་ཉམས་གསོ་ཞུ་མུས་སུ་ཡོད། དགའ་ལྡན་དགོན་པ་དེ་ནི་རི་བོ་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུ་འགོ་ལྟ་བུའི་མ་དགོན་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གྱེས་པའི་དགོན་སྡེ་དབུས་གཙང་ཁམས། ཨ་མདོ་སོག་ཡུལ་བཅས་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་སོ།།

དགའ་ལྡན་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་ཆའི་སྐོར། ཕུར་ལྕོག་ངག་དབང་བྱམས་པས་མཛད་པའི་༼གྲྭ་ས་ཆེན་པོ་བཞི་དང་རྒྱུད་པ་སྟོད་སྨད་ཆགས་ཚུལ་པད་དཀར་ཕྲེང་བ་༽ དང༌། སོག་པོ་ཆ་ཧར་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་༼ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར་བདེ་ལེགས་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་༽ གཉིས་ཀྱི་ནང་གསལ། གཞན་ཡང་དགོན་པ་དེའི་དེ་སྔའི་འདུ་ཁང་སོགས་རྒྱ་ཁྱོན་ནི། ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་ཀ་བ་༡༠༨ ཀ་རིང་༡༢ ཡངས་པ་ཅན། འདུ་ཁང་ཀ་བ་ ༧༢ མདུན་ཐོག་བརྩེགས་ ༢ རྒྱབ་ཐོག་བརྩེགས་ ༤ ཁྲི་ཐོག་ཁང་བརྩེགས་ ༣ གཟིམས་ཕུག་གི་མདོར་རྒྱལ་བའི་གཟིམ་ཆུང༌། བྱང་རྩེ་གྲྭ་ཚང༌། རྒྱབ་ཐོག་བརྩེགས་ ༤ མདུན་ཐོག་བརྩེགས་ ༢ སྒོ་འཁྱོར་ཀ་བ་ ༨ འདུ་ཁང་ཀ་རིང་ ༨ དང་བཅས་ཀ་བ་ ༨༤ འདུ་ཁང་རྙིང་པ་ཐོག་བརྩེགས་ ༢ ཀ་རིང་༤ ཀ་བ་༣༠ ཤར་རྩེ་གྲྭ་ཚང༌། རྒྱབ་ཐོག་བརྩེགས་༤ མདུན་ཐོག་བརྩེགས་ ༢ སྒོ་འཕྱོར་ཀ་བ་༦ འདུ་ཁང་ཀ་རིང་༨ དང་བཅས་པའི་ཀ་བ་༧༠ ཞལ་རས་ལྷ་ཁང་ཀ་བ་༤ བྱང་རྩེ་གྲྭ་ཚང་ཁང་ཚན་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ༡ ཧར་གདོང༌། ཀ་རིང་༤ བཅས་ཀ་བ་༣༠། ༢ཚ་བ། ཀ་རིང་༢ བཅས་ཀ་བ་༢༤། ༣རྡོ་ར། ཀ་བ་༡༢། ༤གསེར་ཀོང་ཀ་བ་༡༢། ༥བསམ་བློ་ཀ་བ་༡༢། ༦ཀླུ་འབུམ་ཀ་བ་༡༢། ༧བྲ་ཉེ་ཀ་བ་༤། ༨རྒྱལ་རོང་ཀ་བ་༡༢། ༩ཕ་ར་ཀ་བ་༡༢། ༡༠ཀོང་པོ་ཀ་བ་༡༢། ༡༡ཏྲེ་ཧོར་ཀ་བ་༡༢། ༡༢གོ་བོ་ཀ་བ་༨ ཤར་རྩེ་གྲྭ་ཚང་ཁང་ཚན་༡༡ སྟེ། ༡རྡོ་ཁང་ཀ་རིང་༤ བཅས་ཀ་བ་༣༠། ༢ཕུ་ཁང་ལ་གོང་མཚུངས། ༣ཉག་རོང་གོང་མཚུངས། ༤ལྷོ་པ་ཀ་བ་༡༦། ༥ཐེ་པོ་ཀ་བ་༡༢། ༦ཅོ་ནེ་ཀ་བ་༡༢། ༧ཟུང་ཆུ་ཀ་བ་༤། ༨རྟ་དབོན་ཀ་བ་༤། ༩སོག་པོ་ཀ་བ་༤། ༡༠མངའ་རིས་ཀ་བ་༡༢། ༡༡གུང་རུ་ཀ་བ་༦ བཅས་སོ། །

ཧར་གདོང་ཁང་ཚན་ལ་མི་ཚན་དྲུག་སྟེ། ༡གཙང་པ། ༢རྭ་སྒྲེང༌། ༣ཆོས་འཁོར། ༤ཧོར། ༥ཁ་འདུལ། ༦སོག་པོ་བཅས། ཏྲེ་ཧོར་ཁང་ཚན་ལ་མི་ཚན་གཉིས། ༡རྟའུ། ༢དཀར་མཛེས། ཚ་བ་ཁང་ཚན་ལ་མི་ཚན་དྲུག་སྟེ། ༡སྨད་ཚ། ༢འབྲོག་མི། ༣གདན་བཞི། ༤འཕན་པོ། ༥བྲག་སོག ༦སྤྱིལ་བུ་བཅས། གསེར་ཀོང་ལ་མི་ཚན་གསུམ་སྟེ། ༡ལི་ཐང༌། ༢བསམ་གླིང༌། ༣འཕྱོངས་རྒྱས་བཅས། རྡོ་ཁང་ཁང་ཚན་ལ་མི་ཚན་དྲུག་སྟེ། ༡བསམ་གླིང༌། ༢གངས་གླིང༌། ༣ཡང་སྟེང༌། ༤མུ་ལི། ༥འཇུ་ལུང༌། ༦ཐང་སྐྱ་བཅས། ཕུ་ཁང་ཁང་ཚན་ལ་མི་ཚན་བཞི་སྟེ། ༡ཡག་ར། ༢སྣང་བཟང༌། ༣ལོ་པ། ༤འབག་ཆོས། ཅོ་ནེ་ཁང་ཚན་ལ་མི་ཚན་གཉིས་ཏེ། ༡བ་ཤོག ༢ཨ་མདོ། ལྷོ་པ་ཁང་ཚན་ལ་མི་ཚན་གཉིས་ཏེ། ༡བོད་པ། ༢ཁམས་པ་བཅས་སོ།། གྲྭ་གྲངས་ནི་ཐོག་མར་༥༠༠ དང༌། བཻ་སེར་མཛད་སྐབས་ ༡༡༠༠ རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་ལོར་༥༤༠༠ ལྷག་ཙམ། ཁ་རྒྱུན་གྱི་གྲངས་ཚད་ ༣༣༠༠ བཅས་ཡིན། (དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཅུང་ཟད་བཟོ་བཅོས་དང་བཅས་བཀོད།)

འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ།

འདི་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་སའི་ནུབ་ངོས་སུ་ཆགས་ཤིང༌། རྒྱབ་རི་དགེ་འཕེལ། མདུན་དུ་སྐྱིད་ཆུ་སྔོན་པོ་དར་ལྟར་བྲིས་པ། མཐའ་སྐོར་དུ་སྲུང་མའི་རྟེན་མཁར་རྒྱུ་སྐར་ལྟར་བསྐོར་བའི་དབུས་སུ་གསེར་འོད་རབ་ཏུ་འཕྲོ་བའི་རྒྱ་ཕིབས་དང༌། གདུགས་དང༌། རྒྱལ་མཚན་དུ་མས་བརྒྱན་པའི་འདུ་ཁང་དང༌། གཙང་ཁང༌། གཙུག་ལག་ཁང༌། གྲྭ་སྤྱིལ་བཅས་ལ་ལྕགས་རི་གཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་འབྲས་ས་ལུ་སྤུངས་པ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་མེ་སྤྲེལ་(༡༤༡༦)ལོར་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་རྗེ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན་གྱིས་ཕྱག་བཏབ། ཐོག་མ་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་རྗེས་རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་གནས་དེར་ཕེབས་ནས་ཤར་ངོས་སུ་གཟིམ་སྤྱིལ་བྲག་ཐོག་ཁང་དུ་བཞུགས་ཏེ་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་མང་དུ་གསུངས་པས་བུ་སློབ་མང་དུ་འདུས། དེ་རྗེས་ཚོགས་ཆེན་རྒྱབ་ཀྱི་བྲག་ཕུག་ཏུ་བཞུགས་ནས་ཕར་ཕྱིན་དབུ་ཚད་འཆད་པས་སློབ་མ་ཇེ་མང་དུ་སོང༌། གཞིས་ཀ་སྣེའུ་རྫོང་དཔོན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་ཁུ་དབོན་(སྣེའུ་རྡོང་གི་ལོ་རྒྱུས་རགས་ཙམ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་མཛད་པའི་༼དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས།༽ ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས་༡༦༧ ནས་༡༨༥ བར་གསལ)གྱིས་སྦྱིན་བདག་ཞུས་ཏེ་ཐོག་མར་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་(ཀ་བ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཡོད་པ)དང༌། སྔགས་ཁང༌། གྲྭ་ཤག་བཅས་བསྐྲུན་ཞིང༌། འདུ་ཁང་ཐོག་ཁའི་བྱམས་ཁང་ནང་དེང་སང་བྱམས་པ་མཐོང་གྲོལ་དུ་གྲགས་པའི་ལྷ་ཁང་དང༌། མགོན་ཁང༌། གནས་བཅུ་ལྷ་ཁང་དང་བཅས་པ་བཞེངས། ཐོག་མར་རྒྱུན་བཞུགས་གྲྭ་ཚོགས་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཡོད།

དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་གྲྭ་ཚང་རྣམས་ཆོས་རྗེའི་སློབ་མ་རྣམས་གྱིས་བཏབ་པ་སྟེ་ཐོག་མར་གྲྭ་ཚང་བདུན་ཡོད་པ་ནི། ༡ བློ་གསལ་གླིང་(ལེགས་ལྡན་པས་བཏབ) ༢ སྒོ་མང་(དྲུང་གྲགས་པ་རིན་ཆེན་པས་བཏབ) ༣ བདེ་ཡངས་(ལྕོག་ཆེན་བྱང་ཆུབ་དཔལ་བས་བཏབ) ༤ ཤག་སྐོར(སློབ་དཔོན་རབ་མཆོག་པས་བཏབ) ༥རྒྱལ་པའམ་ཐོས་བསམ་གླིང་(སློབ་དཔོན་ཀུན་དགའ་རིན་ཆེན་གྱིས་བཏབ) ༦ འདུལ་བ་(དྲུང་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་པས་བཏབ) ༧ སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་(སློབ་དཔོན་རྒྱལ་མཚན་ཚུལ་ཁྲིམས་པས་བཏབ)འཇམ་དབྱངས་ཆོས་རྗེ་ཉིད་དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་བཞེས་པ་གོང་གསལ་མེ་སྤྲེལ་ལོ་ནས་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ས་འབྲུག་(༡༤༤༨)ལོ་བར་ལོ་༣༢ རིང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་དང་སྔགས་ཀྱི་འཆད་ཉན་མཛད། ཆོས་རྗེ་གཤེགས་རྗེས་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལྡན་སེང་གེ་ནས་སློབ་དཔོན་ཐོན་པ་མཁས་བཙུན་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་བར་དང༌། དེ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱིས་གདན་སའི་མཁན་པོ་མཛད་ནས་སྐུ་ཚབ་ཏུ་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་མཁན་པོ་ཟུར་དུ་བསྐོས་ཐོག རྗེས་སུ་གྲྭ་ཚང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་ཚུལ་ཆ་མི་སྙོམས་པའི་དབང་གིས་རྒྱལ་པ་དང་ཤག་སྐོར་གཉིས་བློ་གསལ་གླིང་ལ་ཟླ་བསྒྲིལ། འདུལ་བ་སྒོ་མང་ལ་ཟླ་བསྒྲིལ་ནས་གྲྭ་ཚང་བཞིར་འདུས་ཤིང༌། རྒྱལ་པ་དང༌། འདུལ་བ། ཤག་སྐོར་བཅས་གསུམ་ལ་མཁན་པོ་ཟུར་དུ་ཡོད་པ་ཙམ་ལས་གྲྭ་པ་དང་གྲྭ་ཚང་མེད། དེ་ནས་རྗེས་སུ་དགོན་པར་སྒྲིགས་སུ་ཞུགས་མི་ལུང་པ་ཁག་མི་འདྲ་བ་ནས་ཡོང་པ་རྣམས་སྐད་རིགས་མི་འདྲ་བ་སོགས་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་རེ་ཡོད་པ་དང༌། གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོབ་ཐང་དང་སྒེར་གྱི་མཆོད་གཞིས་ཆེ་ཆུང༌། སློབ་གཉེར་བྱེད་ཡུལ་གྱི་ཡིག་ཆ་སོགས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ། དགོན་སྤྱིར་བསྙེན་བཀུར་སོགས་ཡོད་ཚེ་ཐུན་མོང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་རྣམ་ཀུན་དཔལ་འབྱོར་དང་འཚོ་བའི་ཐོག་རང་མགོ་སྒེར་བཙན་ཡིན་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཁང་ཚན་ཞེས་ཚོ་ཁག་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་བྱུང་བ་དེ་ཡང་བློ་གསལ་གླིང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཁང་ཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་པ་སྟེ། ༡ ཕུ་ཁང༌། ༢ ཚ་བ། ༣ ཏྲེ་ཧོར། ༤སྤོམ་འབོར། ༥མི་ཉག ༦ འདན་མ། ༧ གླིང༌། ༨རོང་པོ། ༩ གོ་བོ། ༡༠ ཉག་རེ། ༡༡ ལྷོ་པ། ༡༢ རྒྱལ་པ། ༡༣ ཕ་ར། ༡༤ ཚུལ་ཁང༌། ༡༥ གྲགས་པ། ༡༦ དཔེ་ཐུབ། ༡༧ གུ་གེ། ༡༨ གཙང་པ། ༡༩ དབུས་སྟོད། ༢༠ རྩེད་ཐང༌། ༢༡ ཉང་པོ། ༢༢ ཀོང་པོ། ༢༣ རྒྱ་བཅས་དང༌། སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཁང་ཚན་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ༡ ཧར་གདོང༌། ༢ བསམ་བློ། ༣ ཀླུ་འབུམ། ༤ བྱ་བྲལ། ༥ བྲ་ཉེ། ༦ གཞུང་པ། ༧ ཟུང་ཆུ། ༨ ཐེ་པོ། ༩ འཆད་པ། ༡༠ ཏཱ་དབེན། ༡༡ རེབ་ཙ། ༡༢ གུང་རུ། ༡༣ འགའ་ཤིང༌། ༡༤ མངའ་རིས་སྟག་མོ། ༡༥ སྦ་ཏི། ༡༦ཆུ་བཟང་བཅས་བྱུང་ཞིང༌། ཐོག་མར་གདན་ས་འདི་ཕྱག་འདེབས་སྐབས་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ཇི་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཏུ་མི་གསལ་ཞིང་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་སྲིད་དབང་བཟུང་སྐབས་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་༤༠༠༠ ལྷག་ཙམ་ཡོད་པར་ཁོང་གིས་མཛད་པའི་༼བཻཌཱུརྱ་སེར་པོ་༽ ཡི་ནང་གསལ།

གཞན་ཡང་གདན་ས་འདིར་བཞུགས་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང་གནའ་རབས་རིག་དངོས་ནི་འདུ་ཁང་ཆེན་མོའི་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་ཁང་རང་ཤོང་གི་ནང་དུ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་རང་བྱོན་ངོ་མཚར་ཅན་ཡོད་པ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་མཛད་པས་ཉམས་རྟོགས་ཁྱད་པར་ཅན་འཁྲུངས་ཤིང༌། གནས་འདི་ལྷ་དང་བླ་མས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་གསུང་གི་གནང་བ་སྩལ་བའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་དང༌། དེའི་མདུན་དུ་འདུ་ཁང་ཆེན་མོ་དང་པོ་གཞིས་ཀ་སྣེའུ་དཔོན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་ཁུ་དབོན་གྱིས་སྦྱིན་བདག་མཛད་ནས་འདུ་ཁང་དང༌། དེའི་དྲི་གཙང་ཁང་གསུམ་བཅས་བཞེངས་པ། དེའི་གཙང་ཁང་དབུས་མའི་ནང་དུ་སྣེའུ་རྫོང་པས་སྦྱིན་བདག་མཛད་ནས་བཞེངས་པའི་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསེར་སྐུ་ལ་བྱང་སེམས་ཉེ་བའི་སྲས་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྐོར་བ། གཙོ་བོ་གསེར་སྐུ་ཆེན་མོའི་ནང་རྟེན་ལ་དབུའི་དབྱིངས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་རྟ་མགོ་མར་གྲགས་པ་བདུན་དང༌། སངས་རྒྱས་གསེར་ཐུབ་ཀྱི་ཚེམས། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་ཚེམས། ལྷོ་བྲག་ཕྱག་རྡོར་གྱི་དབུ་ལོ། མཐིང་ཤོག་ལ་འཛམ་བུ་ཆུ་གསེར་གྱིས་བྲིས་པའི་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་མཚན་སྔགས། མགྲིན་པར་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ནས་གདན་དྲངས་པའི་དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ་ཀྵར་པ་ཎི་ངོ་མཚར་ཅན། ཐུགས་ཀར་རྗེ་བཙུན་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དངོས་སུ་བཞུགས་པ་དང་དབྱེར་མེད་པར་གསུངས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་སྐུ་ཁྲུ་གང་བ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་མ། འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་བྱིན་ཅན། བྱང་ཆུབ་ཤིང་འདོམ་གང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟོད་འབུམ། བཀྲ་ཤིས་བེའུ་བུམ། འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་དབུ་མའི་ལྟ་ཁྲིད་གསན་པའི་བརྗེད་བྱང་བཀོད་པའི་ཕྱག་དཔེ་བྱིན་རླབས་ཅན། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞབས་རྗེས་རྣམས་བཞུགས། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་བརྙན་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པ་ཐོག་ཚད་མ་གསུང་བྱོན་མར་གྲགས་པ་དང༌། འཇམ་དབྱངས་ཆོས་རྗེའི་སྐུ་གསུང་བྱོན་མ་དང་རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་བྱིན་ཅན་རྣམས་བཞུགས། བྱམས་ཁང་རྙིང་པར། རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་ལྗགས་བཀོད་གནང་བ་ལྟར། སྣེའུ་རྫོང་ནས་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་བ་མ་ཕམ་པ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་པའི་ཚད་(ཡོངས་གྲགས་སུ་བྱམས་པ་མཐོང་གྲོལ་ཟེར)རྒྱུ་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པ་ལོངས་སྐུའི་ཆ་ལུགས་ཅན། དེའི་ནང་རྟེན་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཕེལ་གདུང་ཆེ་བ་བྱ་སྒོང་ཙམ་ནས་ཆུང་བ་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་གྱི་བར་མ་ག་དྷིའི་བྲེ་ཆེན་གང༌། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་དབུ་ལོ། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་དབུ་ལོ། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཁ་སར་པཱ་ཎིའི་སྐུ་བརྙན་རྒྱ་གར་མ་བྱིན་ཅན། མགྲིན་པར་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོར་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་དུང་སྐྱོང་གིས་དབུས་མཁར་ནག་མཚོ་འགྲམ་དུ་ཕུལ་བའི་དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ་གསུམ་འབྲེལ་རྟེན་འབྲེལ་སྙིང་པོས་བརྒྱན་པ་ངོ་མཚར་ཅན། ཐུགས་ཀར་རྒྱལ་པོ་གཞོན་ནུ་དོན་འགྲུབ་ཀྱི་དབུ་རྒྱན་དང༌། ཤེལ་སྒ་རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་བྱེ་བ་འབུམ་གྱི་དབུ་སྐྲ་ཉག་མ་རེ་རེ་ལས་གྲུབ་པའི་ཞྭ་ནག་གསེར་མདོངས་མ། ཇོ་བོ་ཆེན་པོའི་སྟག་གི་བཞུགས་གདན་སྤོས་ཀྱིས་དགོས་པ། རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་བྱོན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཤིང་གི་མཧཱ་བོ་དྷི། རྒྱ་གར་གྱི་ལྷ་ཨ་མོ་གྷ་བཛྲ། དཔལ་ནྭ་རོ་པའི་གདུགས་དཀར་གསེར་གྱི་ཡུ་བ་ཅན་རྗེ་མར་པ་ལ་སྩལ་བ། མི་ལ་བཞད་པ་རྡོ་རྗེའི་ཟའི་ཁོག་མ། གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་གསུམ་སག་ཐག རྗེ་བཙུན་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་ན་བཟའ་ཆ་ཚང༌། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་སྐུ་ཆོས། རྣམ་སྲས་གདུང་དམར་ཅན་གྱི་མདུང༌། གཟུངས་ཆེན་སྡེ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་གསེར་སྦྱངས་བཙོ་མས་བྲིས་པ་སོགས་ཆོས་སྐུའི་རིང་བསྲེལ་མང་དུ་བཞུགས་པ་སྲིད་ཞིའི་དགེ་ལེགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པ་འདི་ལ། རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་རབ་གནས་མཛད་པའི་ཚེ་མངའ་དབུལ་གྱི་སྐབས་སུ་ཆར་གྱི་རྒྱུན་ཟིམ་ཟིམ་དུ་བབས་པ་དང་དྲི་ཞིམ་པོའི་ས་གཞི་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟས་ངོ་མཚར་བ་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་བྱུང་ཞིང༌། དངུལ་གདུང་ལྷ་ཁང་དུ་རྒྱལ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་དངུལ་གདུང་དངུལ་སྲང་བདུན་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ལས་གྲུབ་པ། ནང་རྟེན་དུ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལྗགས་སྤྱན་གསུམ་དང༌། དབུ་ཀླད་ཞུན་ཐིགས་ལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཁ་སར་པཱ་ཎིའི་སྐུ་རང་བྱོན་ངོ་མཚར་ཅན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཕེལ་གདུང་སོགས་མཐའ་ཡས་པ་བཞུགས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་དངུལ་གདུང་སྐུ་རྒྱུ་ཚད་སོགས་དེ་དང་འདྲ་བའི་ནང་རྟེན་དུ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལྗགས། རིང་བསྲེལ། གདུང་རུས། གདུང་ཐལ། གཞན་ཡང་རྟེན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བཞུགས། འཁྲུངས་རབས་ལྷ་ཁང་དུ་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་སྨན་སྐུ་སྐུ་རྒྱུ་ལ་གནས་ཆེན་བརྒྱད་ཀྱི་ས། མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་ཀྱི་ས། རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཤིང༌། ཙན་ཏན་གོར་ཤི་ཁ། སྦྲུལ་སྙིང༌། ཀ་མ་རུའི་རྡོ། ཀླུ་འཇིམ། ཆུ་བོ་གསེར་ལྡན་གྱི་ཟངས། གསེར་ཕྱེ་རྣམས་ལས་གྲུབ་པ། ནང་རྟེན་དུ་སངས་རྒྱས་རབས་བདུན་གྱི་འཕེལ་གདུང༌། འབྲོམ་རིན་པོ་ཆེའི་ཚེམས་རིང་བསྲེལ་གྱི་གོང་བུ། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཆོས་སོགས་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་བཞུགས། ཇོ་བོ་ལྷ་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི། ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་ཞིའི་འཇིགས་སྐྱོབ་མར་གྲགས་པ་དངུལ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་ལས་གྲུབ་པ། ནང་རྟེན་དུ་སངས་རྒྱས་གསེར་ཐུབ་ཀྱི་འཕེལ་གདུང༌། ཤྭ་རིའི་བུའི་དབུ་ལོ། མོའུ་འགལ་གྱི་བུའི་སྣམ་སྦྱར། པཎ་ཆེན་ཤྭཀྱ་ཤྲིའི་སྐུ་ཆོས། ལྷོ་བྲག་ཕྱག་རྡོར་གྱི་ཕྱག་མཚན་རྡོར་དྲིལ། རྗེ་བཙུན་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་དབུ་ཞྭ་སོགས་བྱིན་རླབས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་བཞུགས། གནས་བཅུ་ལྷ་ཁང་དུ། ཐུབ་པའི་དབང་པོ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་བྱང་ཆུབ་ཤིང་ལས་གྲུབ་ཅིང༌། གཞན་རྣམས་ཙན་དན་དཀར་པོ་ལས་གྲུབ་པ་འདི་རྣམས་སྔོན་རྒྱ་ནག་ཏུ་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་དབྱར་ཟླ་གསུམ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས་དགག་དབྱེ་མཛད་དེ་རང་གནས་སུ་གཤེགས་ཁར་དད་པའི་རྟེན་དུ་སོ་སོ་ནས་རང་རང་གི་འདྲ་འབག་རེ་ཕྱག་བཟོ་མཛད་ནས་གནང་བ་གོང་མས་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པར་ཕུལ་བ་རིམ་གྱིས་རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་དུ་ཀོང་པོ་རྩེ་ལྷ་སྒང་དུ་བཞུགས་པ་ནས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་འདིར་བཞུགས་པ་ཡིན། བྱམས་ཁང་གསར་པ་འདིར་བཞུགས་པའི་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་མགོན་པོ་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་སྐུ་ཚད། སྨན་འདམ་ལས་གྲུབ་པ་འདི་ནི་གདན་ས་འདིའི་མཁན་ཆེན་འཇམ་དབྱངས་དགའ་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བཀོད་པ་མཛད་ནས་སྣེའུ་རྫོང་ནས་སྦྱིན་བདག་གནང་སྟེ་བཞེངས་ཤིང༌། ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་འདིའི་མཁན་བརྒྱུད་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་སྐབས་བཞེངས་པ་ཡིན། བྱམས་ཆེན་འདིའི་ནང་རྟེན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིང་བསྲེལ་དང༌། རྗེ་བཙུན་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་གསུང་བྱོན་མ་དང་གཞན་ཡང་རྒྱ་བོད་ཀྱི་པཎ་གྲུབ་མང་པོའི་དབུ་སྐྲ། ན་བཟའ་སོགས་མཐའ་ཡས་པ་བཞུགས། དེའི་གཡས་ཀྱི་དངུལ་གདུང་གཉིས་པ་འདིའི་ནང་དུ་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་རྗེ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གདུང་རིལ་པོ་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་དམ་པར་བཞུགས་པ་ལགས་སོ།། བཀའ་འགྱུར་ལྷ་ཁང་དུ། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་བཀའ་གནང་བ་ལྟར་ས་སྐྱོང་བློ་བཟང་ཐུབ་སྟོབས་ཀྱི་མཐིང་ཤོག་ལ་གསེར་བཙོ་མ་འབའ་ཞིག་གིས་བཞེངས་ཤིང༌། ཙན་དན་གྱི་གླེགས་ཤིང་གདོང་བརྐོས་པ་སོ་ལ་པ་ཏྲ་རིས་དང་ཆོས་ཐག་ཆོས་ཆབ་སོགས་རྒྱུ་དང་བཀོད་པས་མཛེས་པ། རབ་གནས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་གནང་བ་བཀའ་འགྱུར་འཛམ་གླིང་གཡས་བཞག་ཏུ་གྲགས་པ་བཞུགས། བསྐལ་བཟང་ལྷ་ཁང་དུ། ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་སྐབས་བཞེངས་གནང་བའི་སངས་རྒྱས་སྟོང་གི་སྐུ་བརྙན་ཛཡཻ་ཀྵིམ་རྫུས་པ་སྐུ་ཤ་གྲང་གསེར་གསོལ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་རབ་གནས་མཛད་པ་བཞུགས། སྔགས་ཁང་དུ་སྐུ་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་བཞེངས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཆོས་རྒྱལ་སོགས་བཞུགས་ལ། འཇིགས་བྱེད་འདིའི་སྐུ་སྟོད་རང་བྱོན་ཡིན་ཞིང༌། འདི་ཉིད་ས་གཞི་དང་རྩིག་པ་ཀ་བ་སོགས་གང་ཡང་མ་རེག་པར་བར་སྣང་དུ་བཞུགས་ངེས་པ་ཡིན་ལ་གཡོན་ངོས་ཀྱི་བཀའ་སྡོད་ལས་ཀྱི་གཤིན་རྗེ་འདི་ཡང་སྐུ་རྒྱུ་སོགས་འཇིགས་བྱེད་དང་ཁྱད་པར་མེད་ཅིང༌། དང་པོར་ཞལ་ལྷོར་གཟིགས་པ་གཙང་པའི་དམག་དན་འབག་ཏུ་ལྷགས་པའི་ཚེ་དཀོན་གཉེར་གྱིས་ཅུང་ཟད་བསྐུལ་པས་ད་ལྟའི་བཞུགས་ས་བར་དུ་བྱོན་པ་ཕྱིས་ལྕགས་ཐག་གིས་བཏགས་པར་གྲགས། མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་པ་དང་ཀྵེ་ཏྲ་པཱ་ལ་འདི་ཡང་བླ་མ་དབུ་མ་པས་བཞེངས་ཤིང་རབ་གནས་མཛད་པ་ཡིན་ལ། འདི་རྣམས་ལ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་རབ་གནས་མཛད་པའི་ཚེ་འཇིགས་བྱེད་ཞལ་ཕྱག་ཡོངས་རྫོགས་དང་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་སོགས་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་གྱི་གྲངས་ལྟར་མང་བ་ཕེབས་ནས་རྟེན་ལ་ཐིམ་པ་དེར་བཞུགས་པ་ཀུན་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལགས། དམག་འཁྲུག་གི་ཚེ་གཤིན་རྗེ་ཏིལ་པའི་ཁ་ནས་ཁྲག་འཛག་པ་དང༌། མགོན་པོ་སོགས་ཀྱི་རབ་གནས་ཀྱི་ཚེ་སྒྲ་དྲག་པོ་དང་བཅས་ལྷ་མང་པོ་དངོས་སུ་ཐིམ་པའི་གཟིགས་སྣང་འབྱུང་བ། འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་བཞུགས་པའི་རྗེའི་སྐུ་འདི་ནི་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་བཟོ་མཛད་པ་ཡིན་ཟེར་སྲོལ་དང༌། སྟེང་གི་བློས་བསླངས་འདི་དག་ཀྱང་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་ལེན་ལྟར་སྣེའུ་ནས་སྦྱིན་བདག་མཛད་དེ་ཙན་དན་དཀར་དམར་ལས་བཞེངས། སྤྲུལ་པའི་བཟོ་བོ་སླེའུ་ཆུང་པས་བཞེངས་པའི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་སྐུ་འདི་ཡང་གསུང་བྱོན་མ་བྱིན་རླབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན། ཆོས་སྡེ་འདི་ཡི་ནང་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་སྔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་མ་དྲོས་པས་ཕུལ་བའི་དུང་དཀར་འདི་ཡིན་ལ་འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་ལ་གནང་སྟེ་འདི་ཁྱོད་ཀྱིས་འགོག་པ་རིར་གཏེར་དུ་སྦོས་ཤིག མ་འོངས་པ་ན་དགེ་སློང་པད་མའི་དུད་ལྡན་འདིའི་ཚོགས་དུང་དུ་འགྱུར་རོ། གཏེར་བདག་སྤྲེའུས་བྱེད་དོ་ཞེས་ལང་གཤེགས་ལས་ལུང་བསྟན་པའི་དུས་ལ་བབས་པ་ན། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་འགོག་པ་རི་ནས་གཏེར་ནས་བཞེས་ཏེ་འཇམ་དབྱངས་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན་ལ་གནང་ནས། དགོན་མ་ལས་བུ་དགའ་བ་འོང་བར་ལུང་བསྟན་པའི་ཆོས་དུང་ཁྱད་པར་ཅན་འདིའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་མཁས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་དང༌། ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་འདིར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཆུ་ཀླུང་བཞིན་དུ་འདུ་བ་འདི་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་ཤོད་རྒྱུན་ཡོད།

གཞན་ཡང་གདན་ས་འདིར་གནའ་རབས་རིག་དངོས་ཀྱི་གྲས་རྣམ་གྲངས་མང་པས་ཞིབ་པར་འདིར་མ་སྨྲོས། གྲྭ་ཚང་སོ་སོར་སློབ་གཉེར་ཡིག་ཆ་གང་ཡོད་སྐོར་ཀློང་རྡོལ་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང་གི་གསུང་འབུམ་ལེ་ཚན་[ར]པའི་༼བཀའ་གདམས་པ་དང་དགེ་ལུགས་པའི་བླ་མ་རགས་རིམ་གྱི་གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག་༽ ཤོག་གྲངས་༤༡ ནས་༤༥ བར་ཡོད་ཅིང༌། འབྲས་སྤུངས་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཕུར་ལྕོག་ངག་དབང་བྱམས་པའི་གསུང་འབུམ་པོད་གསུམ་པའི་ལེ་ཚན་[བ]༼གྲྭ་ས་ཆེན་པོ་བཞི་དང་རྒྱུད་པ་སྟོད་སྨད་ཆགས་ཚུལ་པད་དཀར་ཕྲེང་བ༽ ཤོག་གྲངས་༡༨ ནས་༢༩ བར་དང༌། སྡེ་པ་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས་པའི་༼དགའ་ལྡན་ཆོས་འབྱུང་བཻཌཱུརྱ་སེར་པོ༽ ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས་༡༠༨ ནས་༡༡༡ བར་ཡོད་པས་དེར་གཟིགས།(དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཅུང་ཟད་བཟོ་བཅོས་དང་བཅས་བཀོད།)

སེ་ར་དགོན་པ།

དེ་ནི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་ངོས་རྒྱབ་རི་གླང་ཆེན་ཉལ་བ་ལྟ་བུའི་མདུན་དུ་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་ཕག་(༡༤༡༩)ལོར་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱག་བཏབ། དགོན་པ་ཐོག་མར་འདེབས་སྐབས་ཤིང་སེ་བའི་སྡོང་པོ་ར་བ་བསྐོར་བ་ལྟར་ཡོད་པས་སེ་བའི་ར་བས་བསྐོར་བ་ན་སེ་ར་ཞེས་བརྗོད། སེ་ར་དགོན་པ་མ་ཆགས་གོང་དུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་སེ་ར་ཆོས་སྡིངས་སུ་བཞུགས་ནས་སློབ་མ་མང་པོར་ཟབ་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཞིང༌། ལྷག་པར་དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཊིཀ་ཆེན་རྩོམ་པར་དགོངས་ཏེ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་པ་ན་གཟིགས་སྣང་ལ་ཤེར་ཕྱིར་གྱི་མདོའི་བརྗོད་བྱ་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་སོགས་ཨ་ཡིག་གི་རྣམ་པར་ཆར་བབས་པས་བྱས་ཆོས་རའི་ནང་གི་རྡོ་ཕུང་ཞིག་ལ་བཅུ་གསུམ་ཐིམ་པར་གཟིགས་པ་ལྟར་བྲག་རྡོའི་སྟེང་དུ་ཨ་ཡིག་རྣམ་པ་འབུར་དོད་དུ་ཡོད་པ་དེང་སང་ཡང་སེ་ར་བྱེས་ཀྱི་ཆོས་གྲྭའི་ནང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། སྐབས་དེར་འཇམ་མགོན་བླ་མས་མ་འོངས་པར་གནས་དེར་དབུ་མ་ལ་མཁས་པའི་སྡེ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་པར་འོང་ཞེས་ལུང་བསྟན།

རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་ཐ་མར་གནས་དེར་ཕེབས་ནས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གསང་བ་འདུས་པ་དང་འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག་གཉིས་ཀྱི་རྩ་རྒྱུད་དབུ་ནས་ཆོས་ཐེངས་རེ་གསུངས། རྗེ་ཤེས་རབ་སེང་གེ་ལ་གསང་བ་འདུས་པའི་བསྟན་པ་གཏད། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ལ་ཆོས་སྡེ་འདེབས་དགོས་པའི་བཀའ་བཀོད་མཛད་པ་བཞིན་སྣེའུ་རྫོང་དཔོན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་ནས་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་བཞེངས། སྐབས་དེར་ཚོགས་ཆེན་གཅིག་དང༌། རིམ་བཞིན་གྲྭ་ཚང་གསུམ། ཁང་ཚན་སོ་གསུམ། གྲྭ་སྤྱིལ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་ཙམ་བར་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང༌།

སྐབས་དེའི་ཚོགས་ཆེན་རྙིང་པ་དེ་རྒྱལ་པོ་ལྷ་བཟང་གིས་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་བཀྲོངས་ནས་སྲིད་དབང་བཟུང་རྗེས་སྐུ་རིམ་གྲྭ་ཚང་བཙུགས་ཏེ་ད་ལྟའི་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་དེ་ཡིན། ཚོགས་ཆེན་གསར་པ་དེ་ནི་བཤད་སྲོལ་ལ་རྒྱལ་པོ་ལྷ་བཟང་གིས་སྡེ་སྲིད་བཀྲོངས་པའི་སྡིག་བཤགས་སུ་གསར་རྒྱག་བྱས་ཟེར། ད་ལྟའི་ཚོགས་ཆེན་ཀ་བ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཡོད་པ་དེ་བཞེངས་རྗེས་སུ་གྲྭ་ཚོགས་ཇེ་རྒྱས་ཇེ་འཕེལ་དུ་སོང་ནས་གྲྭ་ཚང་བཞིར་གྱེས་ཏེ་རྒྱ། འབྲོང་སྟེང༌། སྟོད་པ། སྨད་པ་བཅས་གྲྭ་ཚང་བཞི་ཡོད། དེ་ནས་ཡུན་རིང་མ་སོང་བར་རྒྱ་དང་འབྲོང་སྟེང་གྲྭ་ཚང་གཉིས་ཡོངས་རྫོགས་སྟོད་པ་གྲྭ་ཚང་དུ་བསྒྲིལ་ནས་རེ་ཞིག་བར་གྲྭ་ཚང་སྟོད་སྨད་གཉིས་ལས་མེད། རྗེས་སུ་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་དཀྱིལ་དུ་ཀུན་མཁྱེན་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་སེང་གེས་སེ་རའི་མཁན་པོ་མཛད་སྐབས་སེ་ར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་ཕྱག་བཏབ་པ་ནས་སྟོད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ནང་གསེས་སྤོ་བོ་དང་གུང་རུ་ཁང་ཚན་གཉིས་མ་གཏོགས་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། རྒྱ་གྲྭ་ཚང་ཡོངས་རྫོགས། འབྲོམ་སྟེང་གྲྭ་ཚང་གི་ཁག་གཅིག་བཅས་ཚང་མ་གྲྭ་ཚང་འདིར་འགྲིལ་ནས་རྒྱལ་པོ་ལྷ་བཟང་གི་སྐབས་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་གསར་དུ་བཙུགས་པ་བཅས་བསྣན་པའི་ད་ལྟའི་གྲྭ་ཚང་བཞི་བྱུང༌། གྲྭ་ཚང་དེ་ཚོ་ཡང་གྲྭ་རྒྱུན་ཡོང་ཁུངས་ས་གནས་མི་འདྲ་བའི་དབང་གི་ཁང་ཚན་ཁག་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་དུ་གྱེས་པ་གཤམ་དུ་གསལ། སྟོད་པ་གྲྭ་ཚང་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་གུང་རུ་རྒྱལ་མཚན་བཟང་པོས་ཐོག་མར་འདེབས་པ་གནང་ཞིང༌། དེང་སང་ཁང་ཚན་སྤོ་བོ་དང༌། གུང་རུ་གཉིས་ཙམ་མ་གཏོགས་གཞན་དག་མེད་ཐོག མཁན་པོ་ནི་མིང་ཙམ་ལས་གྲྭ་ཚང་ཟུར་ཚོགས་བྱེད་མཁན་མེད་པར་ལོ་མང་སོང་ཟིན་འདུག སྨད་པ་གྲྭ་ཚང་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་ཀུན་མཁྱེན་བྱང་ཆུབ་འབུམ་པས་ཕྱག་བཏབ་ཅིང༌། གྲྭ་ཚོགས་ཇེ་རྒྱས་སུ་སོང་སྟེ་ཁང་ཚན་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་སྟེ། ༡ སྨར་ཉུང༌། ༢ ཐེ་བོ། ༣ ཨ་ར། ༤ ཚ་རྡོར། ༥ གཞུང་པ་སྟེ་ཅོ་ནེ་ཁག་ལྔ་དང༌། ༦ ཡེར་པ། ༧ རོང་པོ། ༨ སྤོ་བོ། ༩ གུང་རུ། ༡༠ ཚ་བ། ༡༡ སྤོ་འབོར། ༡༢ མི་ཉག ༡༣ ཏཱ་དབེན། ༡༤ རྒྱལ་རོང༌། ༡༥ གཙང་པ། ༡༦ ཀོང་པོ་བཅས་ཡིན་པས་སེར་སྨད་ཀྱི་གྲྭ་རྒྱུན་མང་ཆེ་བ་ནི་སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་བར་ཁམས་ཕལ་ཆེ་བ་དང༌། ལྷོ་བརྒྱུད་ནས་ལི་ཐང༌། རྨི་ལི། ཨ་མདོ། རྔ་པ་ཁོངས་ནས་རྒྱལ་རོང་རྒྱལ་ཁག་གསུམ། ཨ་མདོའི་ཁོངས་ནས་ཅོ་ནེ་ཡུལ་ཚོ་ལྔ༌། ཀོང་པོ་དང༌། གཙང་ཁུལ་གྱི་དགོན་པ་ཁག་གཅིག་བཅས་ཡིན། བར་སྐབས་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་འགོ་ཙམ་ནས་རིམ་བཞིན་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་ནས་དབུས་གཙང་དུ་གྲྭ་རྒྱུན་ཡོང་མཁན་ཉུང་དུ་སོང་རྐྱེན་ཨ་མདོའི་ཐོབ་ཁུངས་ཁང་ཚན་སོ་སོར་ལྷ་སའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་འཕན་པོ་དང་སྟོད་ལུང༌། ཟད། ཆུ་ཤུལ། འབྲི་གུང༌། མལ་དྲོ་སོགས་ནས་མི་མང་པོ་སོ་སོའི་ངོ་ཤེས་འབྲེལ་བཏགས་བརྒྱུད་ནས་གྲྭ་པ་མང་པོ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ནས་གྲྭ་རྒྱུན་དང་ཉེ་འཁོར་བ་ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་བྱུང༌། ཚེ་སྨོན་གླིང་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ངག་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས་བོད་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་གནང་སྐབས་གོང་གསལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དང༌། རང་ཉིད་སྐུ་ན་གཞོན་དུས་ཨ་མདོའི་ཡུལ་ནས་གྲྭ་རྒྱུན་བྱས་ཏེ་སེ་རར་ཆོས་ཞུགས་སློབ་གཉེར་རྒྱུན་རིང་གནང་རིང་ཐག་རིང་ནས་ཡོང་བའི་གྲྭ་རྒྱུན་ཚོའི་དངོས་ཡོད་དཀའ་ངལ་མང་པོ་མྱོང་ཚོར་བྱུང་བར་གཞིགས་ཏེ་གདན་ས་གསུམ་གྱི་གྲྭ་རྒྱུན་རྣམས་ལ་གཞོན་ཁྲལ་རྒྱུག་མི་དགོས་པ་དང༌། དུང་པ་རྒྱ་གླིང་གི་ཁྲལ་རྒྱུག་མི་དགོས་པའི་དམིགས་བསལ་ཡོད་པ་དང༌། ཉེ་འཁོར་ནས་ཡོང་བའི་གྲྭ་པ་རྣམས་དཔེ་ཆ་བལྟ་མཁན་ཡིན་ན་དམིགས་བསལ་ཡོད་པའི་གཏན་འབེབས་ཐོག་མར་བཟོ་གནང་མཛད། རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྕགས་སྦྲུལ་(༡༧༦༡)ལོར་གྲྭ་ཚང་ལ་མེ་སྐྱོན་བྱུང་སྟེ། དེ་མོ་བདེ་ལེགས་རྒྱ་མཚོས་གསར་བཞེངས་གནང༌།

དེ་རྗེས་སླར་ཡང་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་འགོ་ཚུགས་ཙམ་ལ་ད་ལྟའི་གྲྭ་ཁང་འདིའི་ཉམས་གསོ་གསར་བཞེངས་དང་ཁྱད་མེད་བྱས། བྱེས་གྲྭ་ཚང་ནི་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོའི་དངོས་སློབ་ཀུན་མཁྱེན་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་སེང་གེས་ཐོག་མར་ཕྱག་བཏབ། དེ་ནས་རེ་ཞིག་བར་དར་རྒྱས་ཆེ་ཙམ་བྱུང་ཡང༌། ལྡན་མ་ངག་དབང་པ་ཆབ་མདོར་ཕེབས་པ་དང༌། ཛྙ་ན་ཤྲི་སྐུ་གཤེགས་པ་བཅས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འཆད་ཉན་བར་སྟོང་བྱུང་ཞིང༌། དེ་རྗེས་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ལྕགས་གླང་(༡༤༨༡)ལོར་གཉལ་སྟོན་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་གྲུབ་སེ་རའི་ཁྲིར་ཕེབས་རྗེས་སྣེའུ་རྫོང་དཔོན་དཔལ་འབྱོར་རྒྱལ་པོ་དང༌། དཔོན་མོ་བུ་ཁྲིད་དཔལ་འཛོམས་གཉིས་ཀྱིས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ཏེ་སླར་ཡང་གྲྭ་ཚང་འདི་གསར་དུ་བཙུགས་ཤིང་སྟོད་གྲྭ་ཚང་ནས་སྤོ་བོ་ཁང་ཚན་དང་གུང་རུ་ཁང་ཚན་གཉིས་མ་གཏོགས་ཡོངས་རྫོགས་དང་འབྲོམ་སྟེང་གྲྭ་ཚང་གི་ཁག་གཅིག་བཅས་ཚང་མ་གྲྭ་ཚང་འདིར་འགྲིལ། ཐོག་མར་བཞུགས་ཡུལ་གཏན་འཇགས་མེད་པར་ཚལ་གུང་ཐང་དང་དབུས་སྟོད་སོགས་སུ་ཆོས་ཐོག་ལ་ཕེབས་པས་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་དུ་གྲགས། དེ་ནས་མཁན་ཐོག་ཁ་ཤས་སོང་རྗེས་འཁོན་སྟོན་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་འགྲུབ་ཀྱིས་གྲྭ་ཚང་འདིའི་མཁན་པོ་མཛད་སྐབས་ནས་བཟུང་སེ་རར་གཏན་ཆགས་སུ་བཞུགས་ཤིང་གྲྭ་ཚང་འདི་སེ་རར་བཞུགས་སྐབས་ཀྱི་ཐོག་མའི་བཞུགས་ཡུལ་ནི་འདུ་ཁང་སྦུག་གི་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་བཞུགས་སའི་ལྷ་ཁང་འདི་ཡིན་ཅིང༌། རྗེས་སུ་ཕོ་ལྷ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་བཟུང་སྐབས་ད་ལྟའི་འདུ་ཁང་ཆེན་མོ་འདི་གསར་བཞེངས་བྱས་པ་དང༌། དེའི་སྐབས་ཀྱི་ལྡེབས་བྲིས་རྣམས་ད་ལྟ་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་འདི་ཡིན། གྲྭ་ཚང་འདིར་ཁང་ཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཡོད་པ་སྟེ། ༡ ཧར་གདོང༌། ༢ བསམ་བློ། ༣ བྱ་བྲལ། ༤ ཏྲེ་ཧོར། ༥ བྲ་ཏི། ༦ ཚ་བ། ༧ ལྷོ་པ། ༨ སྒོམ་སྡེ། ༩ ལ་བ། ༡༠ ལྡན་མ། ༡༡ མངའ་རིས་གུ་གེ། ༡༢ དཔེ་ཐུབ། ༡༣ ཟངས་དཀར། ༡༤ སྟག་མོ། ༡༥ གཙང་པ། ༡༦ རྒྱལ་བྱེད། ༡༧ ཨེ་པ། ༡༨ གཉལ་པ། ༡༩དྭགས་པོ། ༢༠ རྩེད་ཐང༌། ༢༡ སྤོ་བོ་བཅས་ཡིན།

གྲྭ་རྒྱུན་ཡོང་ཁུངས་སྐོར་ཕྱི་སོག་དང༌། ནང་སོག མགོ་ལོག ཧོར་ཚ་པ་དྲུག ཚ་བ་རོང་སོགས་བར་ཁམས་ཁུལ། འདན་མ་སྟོད་སྨད། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ། གཙང་ཁུལ་ནས་ཁག་གཅིག ལྷོ་རྒྱུད་ཨེ་དང༌། གཉལ་སྡེ་དྲུག དྭགས་པོ་ཁུལ། འཕྱོངས་རྒྱས་ཁུལ། སྤོ་བོ་ཁུལ་བཅས་ཡིན་ཅིང༌། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་འགོ་ཙམ་ནས་གོང་དུ་གསལ་བ་ལྟར་ལྷ་ས་དང་ཐག་ཉེ་བའི་བྱང་རྒྱུད་དང༌། བར་ཁམས་གཙང་དང༌། ལྷོ་ཁ་སོགས་འགའ་ཞིག་མ་གཏོགས། རྒྱ་ནག་དང་འདབས་འབྲེལ་བའི་བོད་སོག་གི་དགོན་པ་ཁག་ནས་གྲྭ་རྒྱུན་ཡོང་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་དུ་སོང༌། རྩ་ཆེའི་རིག་དངོས་རིགས་དུ་མ་ཡོད་པ་སྟེ། གདན་ས་འདིའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སྐོར་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་བཅུ་གཅིག་ཞལ་དགེ་སློང་དཔལ་མོའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་གུང་རུ་རྒྱལ་མཚན་བཟང་པོས་བཀའ་བསྒོ་ཕུག་ནས་གདན་དྲངས་པ་དེ་དང༌། ཡང་དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོ་བསིལ་པ་ཚལ་གྱི་རྡོ་ནག་ལས་གྲུབ་པའི་མགོན་པོ་ཕྱག་བཞི་པ་སོགས་དང༌། ཐུགས་རྟེན་ཇོ་བོ་རྗེའི་ཚེམས་བཞུགས་པའི་གདུང་རྟེན་སོགས་ཉིས་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་བཞུགས། གསུང་རྟེན་སྡེ་སྲིད་ཟངས་རི་བས་ཕུལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་གསེར་དངུལ་འདྲེས་མས་བཞེངས་པ་དང༌། ཆོས་སྐྱོང་སྐོར་གྱི་སྐུ་ཐང་བྱིན་ཅན་ལྔ། བྱམས་ཆེན་གྱི་ཞལ་རས་ལྷ་ཁང་དུ་ཇོ་བོ་རྗེའི་སྐུ་ནང་རྟེན་ནོར་བུ་བསམ་འཕེལ་དང༌། རིང་བསྲེལ་སོགས་བཞུགས་པ་དང༌། གཞན་ཡང་ཏཱ་མང་རྒྱལ་པོས་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེར་ཕུལ་བའི་ཐུབ་དབང་གི་ཞལ་ཐང་མཁའ་འགྲོ་བཀྲལ་བཏགས་མ་དང༌། བཀའ་འགྱུར་ལྷ་ཁང་དུ་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ལ་གོང་མ་ཏཱ་མིང་རྒྱལ་པོས་ཕུལ་བའི་པད་མ་ར་གའི་བཀའ་འགྱུར་ངོ་མཚར་ཅན། གོང་མ་ཏཱ་མིང་རྒྱལ་པོའི་ནང་བློན་སྐྱ་མིང་ལ་ཁུང་ཇེ་ཏཱ་བཞིན་དང་ཆོས་མིང་བུནྜ་རི་ཀ་ཤྲི་ཞེས་པས་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དོན་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ནས་ཏཱ་ལའི་ལོ་མ་ལ་བྲིས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་དཔེ་ལ་མ་ཕྱི་བྱས་ནས་གསེར་འབའ་ཞིག་ལས་ལའི་ཡི་གེས་བརྒྱད་སྟོང་པ་ཚར་གཉིས་བཞེངས་པའི་གཅིག་རྒྱ་ནག་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བཞུགས་གཅིག་རྒྱ་གར་དུ་གདན་འདྲེན་མཛད་རྩིས་མཛད་པ་དེ་འདིར་བཞུགས་པ་འདིའི་དཀར་ཆག་རྒྱ་ཡིག་དང་བོད་ཡིག་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་གསལ་བ་ལྟར་དང༌། ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་གནང་བའི་བཀའ་འགྱུར། བསྟན་འགྱུར་བྲིས་མ་རྙིང་པ་ཚར་གཅིག་དང༌། མི་དབང་ཇུན་དབང་ཕོ་ལྷ་ནས་ཀྱིས་གནང་བའི་བསྟན་འགྱུར་དཔར་མ་གཅིག འབུམ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་མང་དུ་བཞུགས། ཟ་དམ་ཀརྨའི་ཆོས་རྫོང་ནས་གདན་དྲངས་པའི་གོས་སྐུ་གླིང་གསུམ་མ་ཆེན་པོ། ཁལ་ཁ་སན་ཁང་གིས་ཕུལ་བའི་གནས་བཅུའི་གོས་སྐུ་གླིང་གསུམ་མ། ཏཱ་མིང་རྒྱལ་པོས་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེར་ཕུལ་བའི་གནས་བཅུའི་གོས་ཐང་ཆེ་བ། རྗེ་རིན་པོ་ཆེ། ཐུབ་པ་ལོངས་སྐུ་མ། གོང་ས་ལྔ་པ། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན། བྱམས་པའི་ལྡེམ་བཅས་ཀྱི་གོས་ཐང་ཆུང་བ་རེ་རེ་རྣམས་བཞུགས་སོ།།

བྱེས་གྲྭ་ཚང་དུ་ཀུན་མཁྱེན་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་སེང་གེའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་རྟ་མགྲིན་ཡང་གསང་ཡབ་ཡུམ་ཡི་དམ་དངོས་དང་ཁྱད་པར་མེད་ཟེར་བའི་བྱིན་ཅན་ཞིག་དང༌། གྲུབ་ཐོབ་འདར་ཕྱར་གྱི་ཕུར་བ་གཏེར་མ་བྱིན་ཅན་གཅིག་སོགས་དང༌། བྱམས་ཁང་ནང་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་དང༌། ཉེར་སྲས་བརྒྱད་སོགས་ནང་རྟེན་དུ། ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཤངས་མཚལ་ལས་གྲུབ་པའི་རྟ་མགྲིན་ཡང་གསང་གི་སྐུ་ཐང༌། རྗེ་བཙུན་པའི་ཐུགས་དམ་འབྲལ་སྤངས་མགོན་དཀར་གྱི་སྐུ་ཐང༌། རྗེ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་ཕྱག་བྲིས་ལྕམ་སྲིང་གི་སྐུ་ཐང༌། རྗེ་དཔོན་དར་མའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་པའི་སྐུ་ཐང༌། རྗེ་ཕྱ་པ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་བརྒྱད་སྟོང་པ་གཡུ་ཕྲ་ཅན། ཕྱ་པའི་ཆོས་དུང་མི་འགྱུར་གཟེར་རྟགས་ཅན། རྗེ་བཙུན་ཙོང་ཁ་པའི་ཕྱག་སྦུབ། རྗེ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་གཏེར་བྱོན། མཁན་ཆེན་བྷོ་དྷི་ས་ཏྭའི་བཞེས་ཞལ་གཟི་དམར་ལས་གྲུབ་པ་ཟུར་བརྒྱད་པ་སོགས་དང༌། གསུང་རྟེན་བཀའ་འགྱུར་ཚར་བཞི་དང༌། བསྟན་འགྱུར་བྲིས་མ། དེ་མིན་སྐུ་རྟེན་ལི་མ་དང་གསེར་སྐུ་སོགས་མང་དུ་བཞུགས། སྨད་ཐོས་བསམ་ནོར་བུའི་གླིང་དུ་ཐུབ་དབང་གི་སྨན་སྐུ་ཐོག་ཚད་མ་འདིའི་ནང་བཞུགས་འཕེལ་གདུང་སོགས་མང་པོ་དང༌། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་ཤངས་མཚལ་གྱིས་བྲིས་པའི་རྗེ་ཉིད་འཁོར་དག་པ་རྣམ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྐོར་བ། ནག་པོ་སྐོར་གསུམ་རྣམ་སྲས་དང་བཅས་པས་བསྐོར་བ་འཁྲུལ་མེད། བསམ་ཡས་དགེ་རྒྱས་བྱེ་མ་གླིང་གི་རྟེན་གཙོ་ཛཻ་ཀྵིམ་ལས་གྲུབ་པའི་ཐུབ་པ་གྲོང་ཁྱེར་མ། ར་ལོའི་ཐུགས་དམ་ཛཻཀྵིམ་ལས་གྲུབ་པའི་འཇིགས་བྱེད་སྐུ། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་དམ་རྟེན་འཇིགས་བྱེད་བདུད་ལས་རྣམ་རྒྱལ་སླེའུ་ཆུང་བའི་ཕྱག་བཟོ་སོགས་མང་དུ་བཞུགས་སོ།།

འདུ་ཁང་གི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་སུ་གྲྭ་ཚང་འདི་ཉམས་གསོའི་སྐབས་བཞེངས་པའི་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དང་མདོ་སྔགས་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེབས་བྲིས་ཧ་ཅང་བྲིས་ཆ་ལེགས་པོ་ཞིག་བཅས་ཡོད། ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་རྙིང་པའམ་དེང་སང་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་དུ་ཡོད་པའི་ནང་རྟེན་ཐུབ་པ་འདུད་འདུལ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་འཕགས་པའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་དགེ་བསྙེན། ཧཱ་ཤང༌། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་བཅས་པ་འདི་ནི་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤ྄ཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་མཁྱེན་པ་དང་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་རྒྱ་ནག་ཏཱ་མིང་གི་ཡུང་ལོས་རྒྱལ་པོའི་ཏི་ཤྲིར་ཕེབས་ཏེ་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད་ནས་ཙནྡན་དཀར་པོ་ལས་བཞེངས་པའི་གནས་བཅུ་གདན་དྲངས་པ་རྣམས་ནང་བཞུགས་སུ་མཛད་ནས་ལྷ་བཟོ་སྤྲུལ་སྐུ་སླེའུ་ཆུང་བས་བཞེངས་པ་སྟེ། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཤད་སྲོལ་ལ་འདིའི་ནང་ནས་འཕགས་པ་ཡན་ལག་འབྱུང་འདི་ཀུན་མཁྱེན་པ་སེ་རར་ཐོག་མར་ཕེབས་པའི་ཚེ། ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོ་བྱོན་པ་ལེགས། བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་བཙུགས་པ་ལེགས་ཞེས་གསུང་བྱོན་ཞིང༌། དེང་སང་ཡང་ཕྱག་གཉིས་ཕྱག་ཕེབས་ཞུ་བའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་ལ། དགེ་བསྙེན་དྷརྨ་ཏ་ལ་འདི་ཡང་ཕུག་པ་འདི་ཅུང་ཟད་དོག་འདུག་གསུངས་ནས་ཕུག་པའི་ནང་ནས་ཅུང་ཟད་མདུན་དུ་བྱོན་པ་དང༌། ད་དུང་ཀརྨ་པ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོ་དང་རིན་སྤུངས་པ་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་མཆོད་ཡོན་གྲོས་མཐུན་གྱིས་སེ་འབྲས་གཉིས་ཀྱི་ཁ་གནོན་དུ་ལྷ་སའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཀརྨ་དགོན་གསར་བཏབ་ཐོག དགེ་ལུགས་པའི་སྦྱིན་བདག་གཙོ་བོ་སྣེའུ་རྫོང་པ་ཡུལ་བཏོན་སྐབས། ཀརྨ་སྒར་པས་གསེར་གསོལ་ལ་སྙད་བཏགས་ནས་ནང་རྟེན་ཙནྡན་གྱི་སྐུ་རྣམས་གདན་འདྲེན་རྩིས་བྱས་པར་གསེར་གསོལ་བ་མ་བཞེས་པ་དང༌། ནང་རྟེན་འདོན་པའི་ཐོག་མར་མ་ཕམ་པའི་ཐུགས་ཀར་གྲི་བཙུགས་པས་མ་ཕམ་པའི་ཞལ་ནས་ངེད་རྣམས་འདིར་བཞག་པ་འགྲོ་དོན་ཆེ་གསུངས་མ་ཐག་དེ་རྣམས་དཔའ་ཞུམ་སྟེ་རྟེན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་མ་ནུས། མ་ཕམ་པ་འདིའི་ཐུགས་ཀར་དྲོད་རྟ་རྔ་ཙམ་ཡོད་པ་དང༌། བསམ་སྦྱོར་ངན་པ་བྱས་པའི་བླ་དཔོན་འཁོར་བཅས་མི་རིང་བར་ན་ཤི་རྒུད་པས་ཟད་ནས་གསར་དུ་བརྩིགས་པའི་དགོན་པ་དང་ལྷ་ཁང་ཡང་བདག་པོ་མེད་པར་གྱུར་ཏེ་རང་ཤིག་ཏུ་སོང་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་གི་འདུ་ཁང་གི་ནུབ་ངོས་ཀྱི་སྦུག་ཏུ་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེའི་སྨན་སྐུ་སོགས་དང་གཙོ་བོའི་གཡས་ཀ་རྒྱབ་ཏུ་དགེ་འདུན་འདུ་བའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ནང་དུ་མཚུངས་མེད་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་བཟང་པོའི་སྐུ་གདུང་རིལ་པོར་བཞུགས་པ། སྒོ་རྒྱན་ལ་རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཤངས་མཚལ་ལས་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་བ་སེང་གེའི་ང་རོའི་སྐུ་དང༌། སྒོ་ཁྱིམ་ནང་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་དེ་ཉིད་རང་གིས་ཕྱག་བཟོ་མཛད་པའི་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་སྨན་སྐུ་བཞུགས་པ། སྔར་རིང་བསྲེལ་མང་དུ་འཛག་ཅིང༌། གདོན་གྱིས་གཟིར་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཇལ་བ་ཙམ་གྱིས་གདོན་ལས་གྲོལ་ནུས་པ་སོགས་བྱིན་རླབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད་པ་བཅས་དེ་དག་ནི་དགོན་གནས་འདིའི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན།

ཚོགས་ཆེན་དང༌། གྲྭ་ཚང་གསུམ། ཁང་ཚན་དང་མི་ཚན་གྱི་སྤྱི་ཁང་སོགས་སྐྲུན་ངོས་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ཁྲེ་གྲུ་བཞི་མ་ཆིག་འབུམ་ཆིག་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་བཞི་ཡོད། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ནས་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་བར་ཁྲི་ཐོག་བཅོ་བརྒྱད་བྱུང་ཞིང༌། བཅུ་དགུ་པ་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ནས་བཟུང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་ནས་སེ་རའི་ཁྲི་པའི་མཚན་བཞེས་པས་ཁྲི་པ་ཟུར་དུ་འཛུགས་སྲོལ་མེད། དགོན་བདག་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ཡིན་པ་དང༌། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཕག་ལོར་གྲྭ་གྲངས་༩༩༠༠ སྐོར་ཡོད་ལགས། (དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཅུང་ཟད་བཟོ་བཅོས་དང་བཅས་བཀོད།)

བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ།

དབུས་གཙང་དུ་ཡོད་པའི་དགེ་ལུགས་གདན་ས་ཆེན་པོ་བཞིའི་གྲས་ཡིན། གཞིས་ཀ་རྩེའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་འདབས་འབྲེལ་ལྟ་བུར་ཡོད། རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་མེ་ཡོས་(༡༤༤༧)ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱིས་ཐོག་མར་ཕྱག་བཏབ། དགོན་མིང་ཆ་ཚང་ལ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དཔལ་གྱི་སྡེ་ཆེན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་ཞེས་ཟེར། དགོན་གནས་འདི་ཐོག་མར་འདེབས་པ་གནང་སྐབས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་ནི་དར་རྒྱས་པ་བསོད་ནམས་དཔལ་བཟང་དང༌། སྐབས་དེའི་གཞིས་ཀ་རྩེའི་རྫོང་དཔོན་འཕྱོངས་རྒྱས་པ་ཧོར་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཞུས་ཏེ་དགོན་གནས་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་གསུམ་དང་བཅས་པ་གསར་བཞེངས་གནང་ཞིང༌། ཕྱུག་གཞུང་དཔོན་དར་རྒྱས་པ་བསོད་ནམས་དཔལ་བཟང་གིས་མཆོད་གཞིས་ཁག་གཅིག་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་དུ་ཕུལ། གཙུག་ལག་ཁང་ལྟེ་བའི་སྦུག་གི་གཙང་ཁང་ཀ་བ་དྲུག་དང་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བརྒྱད། གཟིམ་ཁང་རྒྱལ་མཚན་མཐོན་པོ་ཀ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རྒྱ་ཁྱོན་བཅས་ཡོད་པ། གྲྭ་ཤག་སྤྱིལ་བུ་དང་བཅས་པ་གྲུབ་རྗེས། རྟེན་གཙོ་ཐུབ་དབང་བདུད་འདུལ་མའི་སྐུ་བརྙན་སོགས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གྲངས་ལས་འདས་པ་གསར་བཞེངས་ཐོག རྒྱུན་དུ་གཞུང་ཆེན་པོ་ལྔའི་འཆད་ཉན་སློབ་ཁྲིད་གཙོར་འདོན་མཛད་པར་བརྟེན་དངོས་སློབ་མཁས་པའི་དབང་པོ་བཅུ་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་ཙམ་དང་གྲྭ་ཚོགས་ཀྱང་ཐོག་མར་ཞལ་གྲངས་བརྒྱ་དང་བཅུ་སྐོར་ལས་མེད་ཀྱང༌། སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་གྲྭ་གྲངས་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ཙམ་དུ་འཕེལ་ཞིང༌། ཞལ་སློབ་མཁས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཟུར་ཆོས་སློབ་དཔོན་མཛད་པ་ལས་ཐོག་མར་གྲྭ་ཚང་གསུམ་(༡ ཐོས་བསམ་གླིང༌། ༢ དཀྱིལ་ཁང༌། ༣ ཤར་རྩེ)བྱུང་བ་དང༌། རྗེས་སུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོས་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་དང་མཐུན་པར་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གསར་འཛུགས་མཛད་པ་བཅས་བསྡོམས་པའི་གྲྭ་ཚང་བཞི་ཡོད།

གཅིག ཐོས་བསམ་གླིང་གྲྭ་ཚང༌། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་དངོས་སློབ་མཁས་དབང་དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་གྱིས་འཆད་ཉན་དང་ཡིག་ཆ་མཛད་པ་ལས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཞིང༌། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཞལ་བཞུགས་དུས་མི་ཚན་བཅུ་ཡོད་ཐོག པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པའི་དུས་གསར་འཕར་མི་ཚན་བཅུ་དྲུག པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་སྐབས་གསར་འཕར་མི་ཚན་གཅིག་བཅས་མི་ཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ཡོད་པ་ནི། ༡ ལེགས་གླིང༌། ༢ བདེ་འབྱོར། ༣ ལྷུན་རྩེ། ༤ ནོར་བུ་དགའ་ལྡན། ༥ གཅེན་ལུང༌། ༦ འབྲོང་རྩེ། ༧ རྟ་ནག ༨ སྤང་ཡུལ། ༩ གནས་ཆོས། ༡༠ གནས་པ།(དེ་རྣམས་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པའི་དུས་སུ་བྱུང༌།) ༡༡ ལེགས་གྲུབ། ༡༢ བཞད་པ། ༡༣ གསེར་གླིང༌། ༡༤ རྫོང་ཁ། ༡༥ བ་སོ། ༡༦ ཏྲེ་ཧོར། ༡༧ གཡང་པ། ༡༨ ཧར་གདོང༌། ༡༩ ཚུལ་ཁང༌། ༢༠ གསེར་ཁང༌། ༢༡ རྒྱ་ཁང་ཚན། ༢༢ ཚུལ་ཁང༌། ༢༣ གྲང་མོ་ཆེ། ༢༤ ལྕགས་པ། ༢༥ རོང་པ། ༢༦ གཏིང་སྐྱེས།(དེ་དག་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པའི་དུས་སུ་བྱུང༌།) ༢༧ སྲད་པ་མི་ཚན(འདི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དུས་བྱུང་བ)བཅས་ཡིན།

གཉིས། དཀྱིལ་ཁང་གྲྭ་ཚང༌། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་དངོས་སློབ་མཁས་དབང་དཔལ་ལྡན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་འཆད་ཉན་མཛད་པ་ལས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཞིང༌། གྲྭ་ཚང་འདིར་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་མི་ཚན་བཅུ་ཡོད་པ་ནི། ༡ དཔེ་ཐུབ། ༢ ཀུ་གེ། ༣ སྟག་མོ། ༤ ལྷུན་གྲུབ་རྩེ། ༥ འདར་པ། ༦ མདངས་ཅན། ༧ ལ་ཁ། ༨ རི་མཁར། ༩ རོང་པ། ༡༠ གནས་རྙིང་བཅས་དང༌། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པའི་སྐབས་སུ་གསར་འཕར་མི་ཚན་དྲུག་སྟེ། ༡༡ བདེ་བ་ཅན་པ། ༡༢ ཆོས་སྦུག ༡༣ ཁལ་ཁ། ༡༤ ཨོ་རྒྱན་རྫོང་པ། ༡༥ གློ་སྦུག ༡༦ རྡོ་གདན་བཅས་ཡོད།

གསུམ། ཤར་རྩེ་གྲྭ་ཚང༌། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་དངོས་སློབ་མཁས་དབང་དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཟུར་ཆོས་འཆད་ཉན་མཛད་པ་ལས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཞིང༌། གྲྭ་ཚང་འདིར་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་མི་ཚན་དྲུག་ཡོད་པ་ནི། ༡ ལྷ་ཁང༌། ༢ གནས་གསར། ༣ ཁྲོན་ཁ་སྦུག་པ། ༤ བ་ཤེ། ༥ ཤར་བྱང༌། ༦ ལས་སྟོད་བཅས་དང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པའི་སྐབས་གསར་འཕར་མི་ཚན་བཅུ་སྟེ། ༡ བདེ་ཡངས། ༢ ཞི་གནས། ༣ ཐོན་པ། ༤ ནོར་སྟེང༌། ༥ ས་ལུང༌། ༦ ལྷོ་པ། ༧ ཡོལ་དཀར། ༨ སྤོར་ཐོག ༩ བསམ་བློ། ༡༠ རྒྱལ་ཆེན་རྩེ་བཅས་ཡོད།

བཞི། རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང༌། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་དང་མཐུན་པར་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བདུན་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་མེ་འབྲུག་(༡༦༡༦)ལོར་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་ཐོག་མར་འཛུགས་གནང་མཛད་ཅིང༌། སྨད་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་གི་ཕྱག་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་འཆད་ཉན་དང༌། ཆོ་ག་ཁག་བཅའ་ཡིག་བཅས་གཏན་འབེབས་གནང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་རིམ་པར་བྱོན་པ་རྣམས་ལ་སྔགས་ཆེན་ཞེས་པའི་མཚན་འབོད་སྲོལ་བྱུང༌།

ལྔ༌། དུས་འཁོར་ཆོས་གྲྭ་ནི། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྕགས་འབྲུག་(༡༧༦༠)ལོར་གསང་སྔགས་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་གྲྭ་པའི་གྲས་ནས་མི་གྲངས་བཅུ་དྲུག་འདེམས་སྒྲུག་གནང་སྟེ་དུས་འཁོར་སྒྲུབ་མཆོད་གསར་འཛུགས་མཛད་ཅིང༌། དེ་མིན་གདན་ས་འདིའི་མཁན་རབས་རིམ་བྱོན་དང༌། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན། འཆད་ཉན་གྱི་ཡིག་ཆ། སྒྲིག་སྲོལ། མཆོད་གཞིས་ཇི་ཡོད་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་ནི། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་བཞུགས་པའི་མཁས་དབང་རྫོང་རྩེ་བྱམས་པ་ཐུབ་བསྟན་མཆོག་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་མཛད་པའི་༼བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དཔལ་གྱི་སྡེ་ཆེན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་གི་ཆོས་འབྱུང་ངོ་མཚར་དད་པའི་སྒོ་འབྱེད༽ ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས་༧༣༠ ཡོད་པ་དེ་དང༌། དེ་ལས་བསྡུས་པ་ཕུར་ལྕོག་ངག་དབང་བྱམས་པས་མཛད་པའི་༼གྲྭ་ས་ཆེན་པོ་བཞི་དང་རྒྱུད་པ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་དཀར་ཆག་༽ ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས་༡༦༤ ཡོད་པ་དེ་དང་བཀྲས་ལྷུན་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་བསྒྲིགས་པའི་༼བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དཔལ་གྱི་སྡེ་ཆེན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་གི་སྔོན་བྱུང་གསལ་བའི་ཉི་མ་༽ ལྕགས་དཔར་མའི་ཤོག་གྲངས་༡༦༨ ཡོད་པ་བཅས་ལ་གཟིགས། (དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཅུང་ཟད་བཟོ་བཅོས་དང་བཅས་བཀོད།)

དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད།

གྲུབ་མཐའ། དགེ་ལུགས། ཆགས་ཡུལ། ལྷ་ས་འབྲས་སྤུངས་དགོན་གྱི་རྒྱབ་རིའི་སྟེང༌། འདེབས་ལོ། རབ་བྱུང་བཅུ་པ་སྤྱི་ལོ་ ༡༦༡༧ གཡས་གཡོན། འདེབས་མཁན། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན།

དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད་དེ་ཡི་ས་གཞིའི་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་ཙམ་བརྗོད་ན་ཇི་སྐད་དུ་གླང་པོ་ཆེ་ཐལ་དཀར་ཉལ་བ་འདྲ་བ་ལ་སྟེང་དུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོའི་ཁུར་གྱི་བརྗིད་པ་ལྟ་བུ། གཡས་ཀྱི་ཕྱོགས་ན་རི་དམག་དཔོན་རལ་གྲི་ཐོགས་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་དམག་དཔུང་འཇོམས་པ་འདྲ་བ། ནུབ་རིའི་རྩེ་མོ་མཐོ་ཞིང་ཅུང་ཟད་སྙུངས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་བཙུན་མོ་རིན་ཆེན་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སོགས་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་རྒྱལ་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་མཚན་མས་མཛེས་པ། ཁོར་ཡུག་ཏུ་རྩི་ཤིང་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས་ཤིང་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་ཆུ་རྒྱུན་བཟང་པོ་ལྷུག་པར་འབབ་པ། དེ་དག་གི་གསེབ་ན་ཡིད་དུ་འོང་པའི་འཇོལ་མོའི་གསུང་སྐད་སྙན་ཞིང་བསྒྲོག་པ། མདུན་ན་སྐྱིད་ཆུ་གཡུ་འབྲུག་སྔོན་མོའི་ཚུལ་དུ་འབབ་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་དགེ་འཕེལ་རི་འདི་སྨ་རི་རབ་འབྱམས་བསྟན་སྐྱོང་རྡོ་རྗེ་གྲགས་རྒྱལ་མའི་བླ་རིར་གྲགས་ཤིང༌། རི་བརྒྱུད་སྟོད་གངས་དཀར་(ཏི་སི)དང་སྨད་ཤར་རྨ་ཆེན་སྤོམ་རའི་བར་འབྲེལ། དེར་མ་ཟད་ལྷ་ཀླུ་གཞི་བདག་དུ་མའི་གསང་སྒྲུབ་ཇི་སྙེད་ཅིག་གནས་ཡོད་སྐད། རི་ཁྲོད་དེའི་གཡས་གཡོན་དུ་སྔར་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱི་སྒྲུབ་ཁང་དང༌། ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་ངག་དབང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཁང༌། སྒྲུབ་ཐོབ་དཔའ་བོ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ཁང༌། ཀློང་རྡོལ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲུབ་ཁང༌། བཀའ་ཆེན་ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྒྲུབ་ཁང་དང༌། རྒྱལ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྒྲུབ་ཁང་སོགས་མང་དག་ཡོད་ཅིང༌། འགའ་ཤས་ནི་དགེ་བཤེས་མཚན་རྟགས་གྲུབ་ནས་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་མཛད་ཡུལ་དང༌། འགའ་ཤས་ནི་ཆོས་མཚམས་སྐབས་སློབ་གཉེར་བ་རྣམས་གཞུང་རྩ་འགྲེལ་ལ་བློ་འཛིན་བྱ་ཡུལ། སྒྲུབ་ཁང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི། ཁང་སྦུག་ཏུ་མི་གཅིག་ཤོང་ཙམ་དང༌། སྒོ་འགྲམ་དུ་མེ་གཏོང་ཡུལ་ཙམ་ལས་མེད།

དབྱར་ཁ་བོད་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་འཛམ་གླིང་སྤྱི་བསངས་ཞེས་ལྷ་ས་སོགས་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་ནས་འབྲས་སྤུངས་དགེ་འཕེལ་དབུ་རྩེར་བསངས་གསོལ་དུ་འགྲོ་སྲོལ་ཡོད་པ་རེད། བསངས་གསོལ་དུ་སྐྱོད་མཁན་ཚོས་ཚེས་བཅུ་བཞིའི་ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་གསུམ་པ་ཙམ་ལ་རི་གཤམ་ནས་དལ་སྐྱོད་ངང་ཕྱིན་ན་དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་པའི་གཡས་གཡོན་དུ་དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད་དུ་འབྱོར་ཏེ་དེ་ནུབ་རི་ཁྲོད་ཉེ་འཁོར་དུ་ཞག་སྡོད་བྱས། སང་ཉིན་ནམ་སྨད་ཆུ་ཚོད་བཞི་པ་ཙམ་ནས་ཕྱིན་ན་ཆུ་ཚོད་དྲུག་པ་ཙམ་ལ་ལྷ་འདྲེ་རྟ་རྒྱུག་ཅེས་པའི་སྤང་ལྗོངས་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་སླེབས། དེ་ནས་ཞལ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སློག་ནས་གཡས་གཡོན་རྡོ་སྟར་བསྒྲིག་ཡོད་པའི་ལམ་ཆུང་རྒྱུད་ཕྱིན་ན་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་པ་ཙམ་ལ་དབུ་རྩེར་སླེབས་ཐུབ། དེ་ཡང་ལ་རྩེར་ཉི་མ་མ་ཤར་གོང་དུ་འབྱོར་ཐུབ་ན་བགྲོད་ལམ་དུ་དཀའ་ལས་ཆུང་བ་དང༌། ལ་དུག་མི་འཕོག་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་རེད། དབུ་རྩེར་འབྱོར་རྗེས་བསངས་གསོལ་ཟབ་རྒྱས་དང༌། ཕྱོགས་བཞིའི་རྡོ་ཕུང་བརྩེགས་ཡོད་པའི་སྣེ་མོ་དང་ཕན་ཚུན་མཐུད་དེ། སྔོ། སེར། དཀར། དམར། ལྗང་གི་མཚོན་སྣའི་དར་ལྡིར་སྟར་ཆགས་སུ་སྒྲོག་ནས་རང་རང་བསམ་འདུན་དང་འཚམ་པའི་སྨོན་ལམ་དང་བསངས་མཆོད་མཛད། དབུ་རྩེ་ནས་ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གཟིགས་ན་ཇོ་མོ་ཁ་རག་ཅེས་པའི་གངས་རི་དང༌། བྱང་ཕྱོགས་སུ་གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷ་ཞེས་པའི་གངས་རི་མཇལ་ཐུབ་ཟེར།

པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱིས་དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད་ཕྱག་བཏབ་པའི་རྗེས། རྒྱལ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་པའི་སྒྲུབ་ཁང་དང༌། ཕོ་བྲང་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་བ་ལྔ་པས་རི་ཁྲོད་དུ་ལྗགས་བསྙེན་མཛད་སྐབས་དབང་འདུས་མེ་ཏོག་ཅེས་པའི་མེ་ཏོག་ཡ་མཚན་ཅན་དུ་མ་ཤར་བ་དང༌། ཕྱིས་སུ་ཚང་མའི་མཐོང་ཆོས་སུ་ཡོད་ཚུལ་བླ་རྒན་བགྲེས་སོང་འགའ་ནས་གསུངས།

ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་རྒྱལ་བ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་རི་ཁྲོད་འདིར་ཡུན་རིང་བཞུགས་ནས་རི་ཁྲོད་དུ་དགེ་སློང་ཞལ་གྲངས་དཔལ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་བདེ་མཆོག་ལྷ་གྲངས་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་ཡོད་པ་བཞིན་ཁ་སྣོན་མཛད་པ་དང༌། དེའི་ཐོག་བླ་མ་དབུ་མཛད་དཀོན་གཉེར་གསུམ་རྩིས་ཁྱོན་ཞལ་གྲངས་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔ་གཏན་འབེབས་གནང་ཐོག རི་ཁྲོད་བཅའ་ཡིག་དང༌། བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་གྱི་ཆོ་ག་བཙུགས་གནང་མཛད་པ་དང་མདོར་ན་རྒྱལ་བ་རིམ་བྱོན་གྱིས་དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད་དུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་ཟབ་རྒྱས་གནང་མྱོང་བའི་གནས་རི་ཁྲོད་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་སེམས།

དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སྔར་ཡོད་གྲས་སུ་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱི་ཐུགས་དམ་རྟེན་དུ་རྗེ་གནམ་གཟིགས་མ་གསུང་བྱོན་གཅིག་དང་སྒྲོལ་མ་གསུང་བྱོན། ཀློང་རྡོལ་བླ་མ་གསུང་བྱོན། ཀློང་རྡོལ་བླ་མའི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་དུ་གསེར་ཟངས་ཐོ་གང་ཙམ་ལས་སྒྲུབ་པའི་བདེ་མཆོག་དྲིལ་བུ་ལྷ་ལྔ་གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཐུབ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཕྲུ་གང་ཙམ་གཅིག གསེར་ཟངས་ལས་སྒྲུབ་པའི་ཉེ་བའི་སྲས་ཆེན་བརྒྱད་ཀྱི་སྐུ་ཐོ་གང་ཙམ། ཚེ་ལྷ་རྣམ་གསུམ། གནས་རྟེན་བཅུ་དྲུག སྒྲུབ་ཐོབ་དཔའ་བོ་རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་བཟོ་ལྷ་མོ་གཡུ་སྒྲོན་མ་གཅིག རྒྱལ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་ཕྱག་བཟོ་ལྷ་མོ་དྲག་རྒྱལ་མ་གཅིག དེ་བཞིན་འདྲ་སྐུ་ཆེ་ཆུང་ཞལ་གྲངས་བརྒྱ་སྐོར་ལྷག་ཡོད་སྐད། གསུང་རྟེན་གྲས་སུ་གསེར་བྲིས་ཀྱི་འབུམ་པོད་བཅུ་གཉིས། ཉི་ཁྲི་པོད་བཞི། བརྒྱད་སྟོང་པོད་གཅིག པོད་རེའི་ལྗི་ཚད་ཕོ་གཞོན་གཅིག་གིས་ཐེག་ཙམ་ཡོད་པ་དང༌། ད་དུང་སྣར་ཐང་གི་བཀའ་འགྱུར་དང༌། སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར། དེ་བཞིན་རྗེས་འཇུག་མཁས་པའི་གསུང་འབུམ་དང་བསྟན་བཅོས་སྣ་ཚོགས་བརྒྱ་སྐོར་བཞུགས་ཡོད་པ་རེད། ཐུགས་རྟེན་གྲས་སུ་སྨན་འདམ་ལས་གྲུབ་པའི་རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་མི་ཚད་ལྷག་ཙམ་གཅིག་ཡོད། དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད་འདིར་གནས་ཀྱི་བླ་མ་ཞེས་པའི་དམ་པ་ཞིག་བྱོན་ཚུལ་ཡོད་པར་འབྲས་སྤུངས་སྔགས་པ་གྲྭ་ཚང་གི་བཤེས་གཉེན་སྐལ་བཟང་བྱ་བ་ཞིག་རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་གནས་རྟེན་མ་ཕམ་པ་དངོས་སུ་ཡིན་པ་ངོས་འཛིན་གནང་སྟེ་དགེ་འཕེལ་རི་ཁྲོད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་བླ་མར་བསྐོ་གཞག་གནང་བར་སྐད། (བཤེས་གཉེན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་‘ལྷ་སའི་དགོན་ཐོ།’ ཤོག་གྲངས་ ༦༣ ནས་ ༦༦ བར་གསལ།)

ཁྲི་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་ཀུན་དགའ།

(དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་གོ་དྲུག་པ)ལྷ་སའི་ཉེ་འཁོར་དུ་འཁྲུངས། སེར་བྱེས་ཧར་གདོང་ཁང་ཚན་དུ་ཆོས་ཞུགས་མཛད། གཞུང་ཆེན་མོའི་སློབ་གཉེར་གྲུབ་ནས་རྒྱུད་སྨད་དུ་ཞུགས། རིམ་བཞིན་བླ་མ་དབུ་མཛད་དང༌། མཁན་པོ། བྱང་རྩེ་ཆོས་རྗེ་བཅས་སུ་ཕེབས། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཤིང་རྟ་(༡༩༥༤)ལོར་དགའ་ལྡན་གྱི་ཁྲིར་ཕེབས། དེ་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་སྤྲེལ་(༡༩༥༦)ལོར་བོད་དུ་ཀྲུང་གོ་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་བོད་ཡན་ལག་མཐུན་ཚོགས་ཟེར་བ་འཛུགས་སྐབས་ཚོགས་གཙོ་དང་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པའི་མཚན་བཞེས་ཆབས་ཅིག་མཛད་དེ། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཤིང་འབྲུག་(༡༩༦༤)ལོ་བར་ཏེ་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་བསྐྱངས་མུས་སུ་སྐུ་གཤེགས། (དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད། ཤོག་གྲངས་ ༣༩༡ ནང་གསལ།

ཀླུ་ཁང་པ་བདེ་མཁར་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན།

སྲིད་བློན་ཀླུ་ཁང་པ་བདེ་མཁར་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་མཆོག་ནི་ ༡༨༩༨ ལོར་འཁྲུངས། བདེ་མཁར་བ་ཞེས་པ་ཤོད་སྐོར་ཕ་གཞིས་ཆུང་གྲས་ཤིག་ཡིན། བཞུགས་ཡུལ་རྫོང་རྒྱབ་ཀླུ་ཁང་ཉེ་འགྲམ་ལ་སོང༌། ཚང་མས་ཀླུ་ཁང་པ་ཞེས་གྲགས། ཤོད་སྐོར་ཞབས་ཞུ་གནང་སྟེ་མདོ་སྤྱི་བཀའ་བློན་ཐུབ་བསྟན་གྱི་ལས་བྱ་དང༌། རྩིས་པ། བཀའ་དྲུང༌། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང༌། སླར་ཡང་བཀའ་དྲུང་ཆེ་བ། དེ་ནས་རྩིས་དཔོན་གནང་མུར་སྲིད་ཚབ་བམ་སྲིད་བློན་བསྐོ་སྩལ་གནང༌། སྲིད་བློན་ལས་ཁུར་གནང་སྐབས་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནས་རྒྱ་ནག་གི་དབང་བསྒྱུར་ཐོག་རྒྱ་དམག་ལྷ་སར་འབྱོར་ཡོད་སྟབས་སྲིད་བློན་མཆོག་ནས་རྒྱུན་དུ་རྒྱ་དམར་ལ་ངོ་རྒོལ་ཐ་གཅིག་གནང་སྟབས་རྒྱ་དམར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྲིད་བློན་ཀླུ་ཁང་པ་ལས་ཁུར་ནས་ཕྱིར་འཐེན་མ་བྱས་ན་འགྲིགས་མིན་རྙོག་ཕྲ་བཤད་སྟབས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དང༌། སྲིད་བློན་མཆོག་གི་སྐུ་སྲོག་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་གཟིགས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཐུགས་འདོད་མེད་བཞིན་དུ་དགོངས་པ་གནང་དགོས་བྱུང༌། སྐུ་མཆོག་ནས་སྲིད་བློན་གྱི་ཐུགས་འགན་ལོ་གཉིས་ལྷག་ཙམ་གནང༌། ༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་གར་དུ་བཀའ་འབྲེལ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་བོད་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་མ་གནང་བར་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་ཏེ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་མུ་མཐུད་གནང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་སྲིད་བློན་རང་འཇགས་གནང་དགོས་ཞེས་བཀའ་གནང་ཡང་དགོངས་པ་མཐའ་སྐྱེལ་ཞུ་གནང་མཛད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་ལྡི་ལིར་སྐུ་གཤེགས།

སྐུ་མཆོག་ནས་ལས་དོན་ཆེ་ཆུང་ག་འདྲ་ཞིག་གནང་ཡང་རང་དོན་སྤུ་ཙམ་མེད་པར་གཞུང་དང༌། མི་མང་ཁོ་ན་ལ་ཕན་པ་ཤ་སྟག་དང༌། རྒྱུན་ལྡན་ཞལ་ནས། གཡོ་ངན་ངོ་སྲུང་དཔོན་གྱི་དགྲ་ཞེས་རྟག་ཏུ་གསུང་མུས་ལྟར། རང་དོན་སྤངས་པས་དགེ་སྐྱོན་དྲང་པོར་གསུང་ཐུབ་མཁན་སྲིད་དོན་གྱི་དཔའ་བོ་བོད་ལ་བཀྲིན་ཅན་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ།། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༡ ནས་ ༡༠༢ བར་གསལ།)

ཕ་ལྷ་བ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན།

ཕ་ལྷ་བ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་མཆོག་ནི་ལྕགས་ཁྱི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༠ ལོར་སྒེར་ཕ་ལྷ་བའི་རིགས་རྒྱུད་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང༌། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་རྩེ་དྲུང་ཞབས་སྡོད་ཞུས་ཏེ། རྩེ་ཡིག་ཚང་ལས་བྱ་དང༌། རྒྱུན་ཤིང་ཤིང་གཉེར། གསེར་སྡོང་དཀོན་གཉེར། ཤོད་མགྲོན། འབྲུ་ཕོགས། རྩེ་མགྲོན། བྱང་སྤྱི། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་བཅས་ལས་ཚན་ཐེམ་སྐས་རིམ་འཛེགས་ཀྱིས་ལས་ཁུར་ཞབས་ཞུ་གཟེངས་སུ་ཐོན་པ་གནང་ཡོད་དང༌། རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ཕེབས་རྗེས་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་དང༌། སུད་སི་ཡོ་རོབ་དོན་གཅོད་བཅས་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཤིང༌། དེ་རྗེས་སྐུ་ན་བསྙུན་བབ་ལ་བསྟུན་ནས་བགྲེས་ཡོལ་དུ་བཞུགས་པ་རེད། སྐུ་མཆོག་ཐུགས་གཤིས་དལ་ལ། དགོངས་པ་ཟབ་པ་དང༌། སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ལ། ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པའི་བོད་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཕུལ་བྱུང་ཞིག་ཡིན་ཅིང༌། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ནས་བཟུང་སྐུ་མཆོག་ནས་ལྷག་བསམ་དང༌། སྙིང་སྟོབས་སྔར་བས་ཆེར་བསྐྱེད་གནང་སྟེ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བཙན་རྒོལ་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་ལྟ་བུའི་འགན་ནུས་བཏོན་གནང་བ་དང༌། ལྷག་པར་ ༡༩༥༩ ལོ་བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཕྱྭའི་ཉེན་ཁ་ཛ་དྲག་ཏུ་གྱུར་བའི་སྐབས་སུ་བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་བཀའ་གྲོས་ཀྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཐོག་གདན་ཞུའི་འགན་དབང་མཐའ་དག་སྐུ་མཆོག་ནས་བཞེས་དགོས་པའི་འགན་དཀྲི་གནང་བ་ལྟར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཆེས་གསང་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གདན་ཞུ་གནང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞིབ་ཕྲའི་འཆར་འགོད་དང༌། ཕེབས་ལམ་ལམ་ཐིག་གཏན་འཁེལ། མི་སྣ་བཀོད་སྒྲིག འབྲེལ་ཡོད་ཕྱོགས་ལ་གནས་འབྲེལ་གནང་རྒྱུ་སོགས་གང་ཅིར་བཀོད་འདོམས་གནང་སྟེ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་དུ་ྋཞབས་སོར་བདེ་འཁོད་ཐུབ་པའི་རླབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁ་འདིའི་ནང་སྐུ་མཆོག་ནས་བསུབ་ཏུ་མེད་པའི་མཛད་རྗེས་འཇོག་གནང་མཛད་ཡོད། སྐུ་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་ནི་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དང༌། བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད། བོད་མི་དམངས་བཅས་ལ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གནང་མཁན་བོད་མི་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡིན། སྐུ་མཆོག་ཡུན་རིང་སྙིང་ཁམས་ཀྱི་བསྙུན་གཞི་ཡོད་མུས་ཐོག་མཐར་ཆུ་བཞིའི་བབ་ཀྱིས་བསྙུན་གཞི་ཇི་ལོད་དུ་སོང་ནས་སྨན་བཅོས་ཀྱིས་སྐྱོབ་མ་ཐུབ་པར་སུད་སིའི་སྨན་ཁང་ཞིག་ནང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༥ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་སྐུ་གཤེགས་པ་དང༌། སྐུ་གཤེགས་སྐབས་དགུང་ལོ་ ༧༦ རེད། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༢ ནས་ ༡༠༤ བར་གསལ།)

ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན།

རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་མཆོག་ནི་ ༡༩༡༧ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༡ ཉིན་ལྷ་སར་འཁྲུངས། དགུང་གྲངས་ ༢༣ ལ་ཕེབས་སྐབས་གཞུང་ཞབས་ཁོངས་འཛུལ་ཞུགས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་གནས་འཕར་ཐོག་ལོ་རྒྱུན་ཐུང་ཐུང་ལོ་དགུའི་ནང་རྩིས་དཔོན་བསྐོ་སྩལ་གནང༌། སྐུ་མཆོག་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ལོར་བོད་ཀྱི་ཚོང་དོན་སྐུ་ཚབ་ཨ་མེ་རི་ཀའི་གཙོས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཁ་ཤས་ལ་ཕེབས་སྐབས་སྐུ་ཚབ་ཁོངས་ནས་གཅིག་ཡིན། དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་རྩེ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་པོ་དང་མཉམ་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་རུ་སུ་དང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བཀའ་མོལ་གནང་བར་ཕེབས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་ ༡༧ ལ་གཅིག་ཤོལ་གྱི་མཚན་རྟགས་བཀོད་བཅུགས་རྗེས་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་མ་གནང་བར་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་ཏེ་བོད་ཀྱི་བདེ་དོན་འཐབ་རྩོད་མུ་མཐུད་གནང༌། སྐུ་མཆོག ༡༩༥༦ ལོར་ཀ་སྦུག་བོད་ཀྱི་བདེ་དོན་ཚོགས་པ་བཙུགས་གནང་མཁན་གྲས་ནས་གཅིག་ཡིན།

༡༩༥༩ ལོར་བོད་ཤོར་རྗེས་ཐོག་མར་ལྡི་ལི་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་བསྐོ་སྩལ་ཐོག ༡༩༦༡ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གཏོང་གནང་སྐབས་དེ་གྲས་སུ་ཕེབས། ༡༩༦༣ ལོར་རེ་ཞིག་ལྡི་ལི་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ལས་ཁུར་དགོངས་ཞུ་གནང་སྟེ་ཨ་རིར་ཕེབས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་གྱི་རྒྱལ་རབས་ཞེས་པ་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་རྩོམ་བྲིས་ཀྱིས། ༡༩༦༧ ལོར་པར་འདེབས་གནང༌། དེ་རྗེས་ཀ་སྦུག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་སླར་ཡང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཐོག་ཉམས་ཞིབ་ཀྱིས་བོད་ཡིག་ནང་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ཤིག་རྩོམ་བྲིས་ཀྱིས། ༡༩༧༦ ལོར་གླེགས་བམ་གཉིས་ཡོད་པ་ཞིག་པར་འགྲེམས་གནང༌། སྐུ་མཆོག་ནི་ཆུང་དུས་ནས་རྒྱལ་རབས་དང༌། ཆོས་འབྱུང༌། སྐྱེས་ཆེན་དམ་པའི་རྣམ་ཐར། གེ་སར་སྒྲུང་ཡིག་སོགས་ཀློག་པར་རང་བཞིན་གྱི་ཐུགས་སྣང་ཆེ་བ་དང༌། ཕྱིས་སུའང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཐོག་ཉམས་ཞིབ་དང༌། སློབ་སྦྱོང་མཐིལ་ཕྱིན་པ་གནང་མཁན་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ།། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༤ ནས་ ༡༠༦ བར་གསལ།)

བཤད་ཟུར་འགྱུར་མེད་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ།

མི་རྗེ་མཆོག་ཡབ་བཤད་སྒྲ་སྲིད་བློན་དཔལ་འབྱོར་རྡོ་རྗེ་དང༌། ཡུམ་བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་སྲས་སུ་ ༡༨༩༤ ལོ་ལྷ་སར་འཁྲུངས། དགའ་ལྡན་ཤར་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་ནས་བོད་ཡིག་སློབ་གཉེར་གནང༌། སེ་ར་བྱེས་གཙང་དུ་ཆོས་སྒོར་ཞུགས། འབྲས་སྤུངས་སྨན་སྦྱིན་པ་མཁྱེན་རབ་ནོར་བུའི་སར་དག་ཡིག་དང༌། སུམ་རྟགས་སོགས་འཁྲིད། འཇོག་པོ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། དེ་རྗེས་ཡིག་ཚང་སློབ་ཕྲུག་ཁོངས་ཞུགས། བཤད་སྒྲར་ལྕམ་གཉིས་དང༌། སྲས་མང་པོ་ཡོད་པའི་དོན་གྱིས་ཕྱིན་ཆད་ནང་ཁུལ་ཐུགས་ཁ་མི་མཐུན་པ་འབྱུང་དོགས་ཀྱིས་ཡུམ་སྲས་ཁག་གཅིག་བཤད་སྒྲ་མ་ཚང་ནས་ཟུར་གྱེས་གནང་བས་བཤད་ཟུར་ཞེས་པའི་མཚན་ཆགས། ༡༩༡༤ ལོར་གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་གསར་མཇལ་ཞུས་རྗེས་ཡིག་ཚང་ལས་བྱར་ཞུགས། འབྲས་ལྗོངས་བླ་མ་ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེ་ལྷ་སར་ཕེབས་བཞུགས་སྐབས་སླར་ཡང་སུམ་རྟགས་དང༌། སྙན་ངག་ལེའུ་བར་པ། དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་བཅས་སློབ་འཁྲིད་གནང༌། དེ་རྗེས་རྩམ་ཞིབ་ཞེས་པའི་ལས་ཁུར་ལོ་གསུམ། ༡༩༢༡ ལོ་སེར་སྐྱ་གོ་བརྗེས་ཀྱིས་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་བསྐོ་གཞག་སྩལ། དེ་རྗེས་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་གྱི་གོ་གནས་ཕྱིར་འཐེན་བསྐྱངས་པས་ཤོད་དྲུང་དཀྱུས་མར་བཞུགས། འབྲས་སྤྱི་སར་ཅལ་འབེལ་རྭ་སྒྲེང་དང༌། འཕན་པོ་ཁུལ་ལྟ་བསྐོར་དུ་བསྐྱོད་པའི་སྣེ་ཤན་བསྐོ་སྩལ་ལྟར་ཕེབས། གཞུང་གི་བཀའ་དགོངས་ལྟར་གཙང་ཁུལ་རྫོང་ཁག་དགུ་ནས་རྐང་འདོན་བརྒྱད་བཞིའི་དམག་མི་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་དམག་སྤྱི་གྲགས་པ་ཆོས་རྒྱལ་དང་ཐུན་མོང་ཐོག་བསྒྲུབ། ཡང་གཞིས་རྩེ་ལས་དྲུང་བཞུགས་འཚེར་བ་དང་མཉམ་དུ་སྲད་རིན་རྩེ། གམ་པ། གཏིང་སྐྱེས། ཤེལ་དཀར། ལྷ་ངམ་ཕུན་གསུམ་སོགས་ལ་གོང་བཞིན་རྐང་འདོན་བརྒྱད་བཞིའི་དམག་བསྐུལ་ཐོ་གཞུང་བཀོད། དེ་རྗེས་ཏ་དང་དམག་སྒར་གྱི་མདའ་དཔོན་བསྐོ་གཞག་སྩལ། ཧོར་སྤྱི་མཁན་ཆུང་གྲགས་པ་རྒྱ་མཚོའི་སྤྲེལ་ཟླར་བྱང་བརྒྱུད་དུ་ཐོན། མདོ་སྤྱི་ས་དབང་སྨན་སྟོད་པ་དང༌། ང་ཕོད་ཀྱི་བཀའ་དོན་བཞིན། ཁྱུང་པོ་དང༌། སྐྱེ་རྒུ་མདོར་ས་སྲུང་དུ་བཞུགས། གཞུང་གི་བཀའ་དགོངས་ལྟར་ཟི་བོད་དབར་ཞི་མོལ་གནང་རྒྱུའི་མཚམས་སྦྱོར་འབྲེལ་མཐུད་གནང༌། ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕྱིར་འཁོར་སྐབས་དེར་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྣང་དཀར་པ་ནས་བོད་ལྗོངས་དམག་སྤྱི་ཁང་གི་ལས་དོན་དང༌། ཨར་པོའི་ལས་ཁུངས་སོགས་ལ་བལྟ་རྟོགས་གནང་དགོས་ལྕོགས་མིན་ལ་དམག་སྤྱི་སྣང་དཀར་བའི་ལས་རོགས་སུ་བཅར་དགོས་བཀའ་དགོངས་ལྟར་བཅར་གནང་གིས་ཏ་དང་དམག་སྒར་གྱི་དམག་མི་རྣམས་རེ་ཞིག་འཁོར་ཞག་ཏུ་སློག ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་དགོངས་རྫོགས་མཆོད་སྤྲིན་འབུལ་མཁན་རྒྱ་དཔོན་ཧོང་མུང་སུང་ངོ་ལས་དགའ་ལྡན་དང༌། བསམ་ཡས་སུ་མཆོད་འབུལ་ཆེད་བསྐྱོད་པའི་སྣེ་ཤན་དུ་ཕེབས། དེ་རྗེས་ ༡༩༣༥ ལོར་བསམ་ཡས་ཨར་པོའི་དོ་དམ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ལྟར། སྐུ་བཅར་མཁན་ཆེ་རྒྱལ་མཚན་ཕུན་ཚོགས་དང༌། འོན་གཞིས་སྡོད་རྩེ་སྣེ་ཤན་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་དང་མཉམ་དུ་བསམ་ཡས་ཉམས་གསོའི་ལས་འགན་ལོ་གཉིས་དང༌། ཟླ་དྲུག་ལྷག་ཙམ་རིང་བསྒྲུབས། དེ་རྗེས་གདན་ས་མཐིལ་དང༌། སྨིན་གྲོལ་གླིང༌། དྲང་སྲོང་སྲིན་པོ་རི། ཚེ་ཆུ་སྒྲུབ་སྡེ། ལྕགས་ཟམ་ཆུ་བོ་རི། ཨེ་སྒྲེ་པ་དགོན་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཁག ཁྲ་འབྲུག་གཙུག་ལག་ཁང་བཅས་པར་ཡང་ཉམས་གསོ་གཞུང་སའི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་བསམ་ཡས་ཨར་པོའི་ཞོར་སྐྱོང་དུ་བསྒྲུབས། བསམ་ཡས་སུ་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ ༡༧༥ སྔོན་ཡོད་ཐོག ཁ་ལོངས་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ ༡༢༥ གསར་འཛུགས་ཞུ་དགོས་ཕེབས་པའང་ལྷོ་ཁུལ་རྫོང་གཞིས་ཁག་ལ་རྐང་འདོན་ཆ་གསེས་མོས་སྙོམས་ཀྱིས་གསར་འཛུགས་ཞུས། དེ་རྗེས་མདའ་དཔོན་རིམ་བཞི་ནས་ཐའི་ཇིར་གནས་སྤར་བསྐྱངས། ཡང་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་དང༌། དགའ་ལྡན་ཚོགས་ཆེན་ཉམས་གསོ། དགའ་ལྡན་བླ་སྤྱིའི་ཆོས་གཞིས་རྣམས་ཕྱག་ལས་སྣེ་ཁག་ནས་ཧམ་ཟོས་ཀྱིས་རྩ་བའི་མཆོད་རྒྱུན་ལ་ཉམས་ཆག་ཆེ་བཏང་དང༌། ཕྱི་རྒྱར་མཆོད་རྒྱུན་ལ་བསྙད་དེ་མི་སེར་ཐོག་བརྡབ་གསིག་མནར་གཅོད་ཆེ་བྱུང་ལ་ཞིབ་དཔྱོད་ཞུ་དགོས་ཕེབས་དགོངས་ལྟར། ལས་སྦྲེལ་ཕུན་ཁང་གུང་དང༌། མཁན་ཆེ་བཀྲས་གླིང་མཁྱེན་དབང་ཐུན་མོང་ཐོག་ནས་ཞུས་ཏེ་ལོ་རེ་དགེ་འདུན་རེར་གསོལ་ཕོགས་འབྲུ་རུའི་ཁལ་གཉིས་རེ་བསྟར་ཆགས་སུ་འབུལ་རྒྱུ་བཟོས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཐུགས་བཞེད་བཞིན། ལྷ་ལྡན་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ར་ཆེ་ཇོ་བོ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ། བར་ཁང་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ། དཔལ་ལྡན་དུང་སྐྱོང་དབང་མོ་ཞི་དྲག་སོགས་ལ་རིན་ཆེན་དང་པོའི་དབུ་རྒྱན་སྙན་རྒྱན། ཐུགས་རྒྱན། ཕྱག་མཚན། བཟང་གོས་ཀྱི་ན་བཟའ་སོགས་གསར་སྐྲུན་མཛད་པའི་བཟོ་གྲྭའི་དོ་དམ་པའི་མཛད་ཁུར་བཞེས། ལྷ་སའི་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཁང་གི་ཉམས་གསོའི་དོ་དམ་གནང༌། ༡༩༥༠ ལོ་ཐའི་ཇི་ནས། བཀའ་ཚབ་བསྐོ་གཞག་བསྐྱངས་པ་ནས་ ༡༩༥༩ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་རྒྱ་གར་དུ་མ་ཕེབས་བར་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གི་ལས་དོན་ཐོག་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང༌། རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་རྗེས་སྔར་རྒྱུན་བཀའ་ཤག་གི་མཛད་ཁུར་མུ་མཐུད་གནང་ཞིང༌། བོད་གཞུང་གི་སྒྲིག་གཞི་གསར་གཏོད་བསྐྱངས་རྗེས་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་འཛིན་མཚན་ཁུར་བཞེས། དེ་རྗེས་དགུང་ནའི་བབས་ཀྱི་ལས་ཁུར་དགོངས་པ་ཞུས་འཁྲོལ་གྱིས་ལོ་ཤས་བཞུགས་པའི་རིང་གལ་ཆེའི་གྲོས་ཚོགས་ཁག་ཏུ་གྲོས་འདོན་སློབ་སྟོན་པའི་མཛད་ཁུར་བཞེས། དགུང་གྲངས་ ༧༣ ཕེབས་པ་ ༡༩༦༧ ལོར་ཞི་བར་གཤེགས། བཀའ་བློན་བཤད་ཟུར་མཆོག་ནི། སྐུ་ན་ཆུང་ངུའི་དུས་སྐབས་ནས་བཟུང་གོ་སྐབས་ནམ་བྱུང་ལ་བླ་མ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་དུ་མའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གསུངས་ཆོས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞུས་ཐོབ་བྱུང་བས་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་པོའི་ནང་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་གསན་རྒྱ་དང་གཟིགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་ཡིན་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཡང་གང་ལེགས་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༦ ནས་ ༡༡༡ བར་གསལ།)

སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ།

སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་མཆོག་ནི་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཀྲིན་ཟླ་མེད་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ནས་གཞུང་གི་ཞབས་ཞུ་གནང་ཞིང༌། དགུང་ལོ་ ༢༢ སྐོར་ལ་གཞུང་ཞབས་གནང༌། ལས་ཚན་ཐོག་མ་ཀླུ་སྦུག་ཤིང་གཉེར་ཞེས་རྩེ་གསོལ་ཐབས་ཀྱི་བཞུགས་ཤིང་ཞབས་ཞུ་དང༌། དེའི་གུན་མཐུད་ལྷོ་ཁ་འོན་གཞིས་སྡོད་ཐོག ྋརྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་སྐབས་བསྟན་སྲིད་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་མྱུར་བྱོན་ཞབས་བརྟན་སླད། གཙུག་ལག་ཁང་ཁག་དང༌། མཐའ་འདུལ་ཡང་འདུལ། འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་གྱི་ཚོགས་ཆེན་སོགས་ཉམས་གསོ་གསར་བཞེངས་རྒྱ་ཆེ་གནང་ཁོངས། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཨར་པོའི་དོ་དམ་མཁན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་ཕུན་ཚོགས་དང༌། རིམ་བཞི་ཤན་ཁ་འགྱུར་མེད་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱི་ལས་སྦྲེལ་གནང༌། དེ་རྗེས་བླ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་དང༌། དེ་ནས་ཛ་སག་གནས་སྤར་བོད་གཞུང་ཕྱི་འབྲེལ་དོ་དམ། ྋསྐུ་མདུན་གྲོ་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་བཅར། ༡༩༥༢ ལོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་བོད་གཞུང་སྐུ་ཚབ་གཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པ་ཐེངས་དང་པོའི་ཚོགས་གཙོ་གནང༌། དེ་མཇུག་ཕྱི་འབྲེལ་དོ་དམ་རང་འཇགས་ཐོག་བཀའ་ཚབ་བླ་མར་གནས་སྤར་བཀའ་ཤག་ཏུ་ཕེབས། རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ཏེ་བྱེས་གཞུང་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བཀའ་བློན་དང༌། ཕྱི་སྲིད་མཛད་དོན་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་གཏན་བཞུགས་གནང༌། ཕྱིས་སུ་སྐུ་ནའི་བབས་ཀྱིས་བཀའ་ཟུར་ཐོག་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་དང༌། ལྷག་པར་ཐུགས་རྒྱུད་བཟང་ཞིང་འཇམ་པ་ཞིག་ཡིན། སྐུ་ཚེ་མཐའ་འཁྱོངས་ཞབས་ཞུ་གཡོ་མེད་ཞུས་ཏེ། སྐུ་མཆོག་རྒས་ཡོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་བོད་ཡིག་ནང་བོད་ཀྱི་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ཐོག་ཕྱག་དེབ་ཞིག་ཀྱང་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་ཡོད་བཅས། ༡༩༨༢ དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུའི་ཐོག་སྐུ་ཞི་བར་གཤེགས། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༡༡ ནས་ ༡༡༣ བར་གསལ།)

ཀུན་བདེ་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན།

བཀའ་ཟུར་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ནི་ ༡༩༡༥ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༥ ལྷ་སར་ལྷ་སྡིངས་གཟིམ་ཤག་གི་ཞབས་ཞུའི་ལས་ཤག་ཏུ་ཡབ་ལྷ་སྡིངས་གཉེར་པ་བསོད་ནམས་དཔལ་འབྱོར་དང༌། ཡུམ་ཚེ་དབང་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་ཆུང་ངུའི་སྐབས་ཞང་པོ་བསོད་ནམས་ནས་ལས་དྲུང་ཨོ་རྒྱན་ནོར་བུའི་སར་བཞག་ནས་དགུང་ལོ་སོན་མཚམས་ལྷ་ས་སྐྱིད་རས་སློབ་གྲྭའི་ནང་ལོ་ ༦ རིང་སློབ་སྦྱོང་གནང༌། དགུང་ལོ་ ༡༣ ཐོག་སྐྱབས་རྗེ་ཁང་གསར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ཤག་ཚང་དུ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས། དགུང་ལོ་ ༡༧ ཐོག་ཀུན་བདེ་གླིང་བླ་བྲང་གི་ཞབས་སྡོད་ཁོངས་ལོ་གཉིས་བཞུགས། ༡༩༣༨ བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ཉིན་ལོ་གསར་མཛད་ཆེན་སྐབས་སུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཞབས་ཞུའི་ཐོག་མ་གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་ཞབས་སྣེར་འཁོད་དེ་རྩེ་ཡིག་ཚང་གི་ལས་བྱ་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེའི་སྣེ་ཤན་གཞོན་པ། ཚེ་གླིང་དོ་དམ། ཤོད་མགྲོན། རྩེ་མགྲོན་བཅས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང༌། ༡༩༤༧ ལོར་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྲིད་ཟུར་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་གཉིས་ཐུགས་ཁ་མ་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ལས་རྭ་སྒྲེང་ཕྱོགས་གཏོགས་ལ་ཉམས་ཉེས་སུ་འགྱུར་སྟབས་གཞུང་ཞབས་ཕྱིར་འཐེན་གནང་བར་བརྟེན་ཀུན་བདེ་གླིང་བླ་བྲང་ནས་ཁམས་ཕྱོགས་རང་ཁོངས་དཔའ་ཤོད་བླ་བྲང་གི་ཕྱག་མཛོད་ལས་ཁུར་དུ་བསྐོ་གཞག་སྩལ་དོན། ༡༩༤༨ ལོར་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་དེ་བཞུགས་སྐབས་ལྷོ་རྫོང་དུ་མདོ་སྤྱི་བཀའ་བློན་ལྷ་ཀླུ་དང༌། ཆབ་མདོར་ང་ཕོད་ཡོད་པར་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀར་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་གནང༌། ༡༩༥༡ ལོར་ཀུན་བདེ་གླིང་ཛ་སག་བསྟན་པ་དབང་ཕྱུག་ལས་ཁུར་དགོངས་ཞུ་གནང་བའི་ཚབ་གསར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཕྱག་རྟགས་དགོངས་དོན་བསྐོ་གཞག་སྩལ་ཕེབས་ལྟར་ལྷ་སར་ཆེད་བཅར་ནས་ ༡༩༥༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༥ ཉིན་ཀུན་བདེ་གླིང་ཕྱག་མཛོད་ཛ་སག་བླ་མའི་ལས་ཁུར་གསར་མཇལ་གནང༌། ༡༩༥༤ ལོར་བོད་མིའི་ལེགས་བཅོས་སྤྱི་ཚོགས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་ཚོགས་འཐུས་མི་འགྲོར་བསྐོ་གཞག་སྩལ་དོན་ཚོགས་འདུའི་འཐུས་མི་དང༌། རྒྱུན་ལས་ཀྱི་ལས་ཁུར། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་གནོན་དུས་ཟིང་མ་བྱུང་བར་ལས་འགན་མུ་མཐུད་གནང༌། ༡༩༥༤ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་ཕེབས་སྒྲིག་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འགན་ཐོག་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མཛད་བྱུས་གལ་ཆེའི་བཀའ་བསྡུར་མཛད་ཡུལ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་སོགས་གཙོ་འཛིན་མི་གྲངས་ ༡༣ དམིགས་བསལ་ཟུར་བསྐོས་གནང་ཁོངས་སུ་བསྐོ་སྩལ་ལྟར་མཛད་ཁུར་གནང༌། ༡༩༥༥ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་མིང་བསྐོས་ལྟར་ཕྱག་ལས་གནང༌། ༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་གནས་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ནས་གཞིས་རྩེ་ཚུན་གྱི་ཕེབས་སྒྲིག་དོ་དམ་བསྐོ་སྩལ་ལྟར་ཕྱག་ལས་གནང༌། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་དམར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་གདན་ཞུ་བྱས་རྐྱེན་མི་མང་ནས་བློས་འགན་མ་བཟོད་པར་གཟིགས་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུའི་བཀའ་བཞེས་ཕྱིར་འཐེན་མཛད་དགོས་གསོལ་འདེབས་ཐོག་སྐུ་ཕྱྭའི་ཉེན་སྲུང་ཆེད་ཕོ་བྲང་མཐའ་བསྐོར་དུ་སྐུ་སྲུང་དང་བླང་དམག་ཆེད་འཛུགས་དང༌། ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་སྐུ་སྲུང་དམག་སྤྱི་ཁང་དམིགས་བསལ་ཆེད་འཛུགས་འགོ་འཛིན་ཁ་ཤས་མང་ཚོགས་ནས་འོས་འདེམས་བྱས་དོན་ལྟར་དེ་ཁོངས་ཕྱག་ལས་གནང་སྐབས་ཉིན་རེ་བཞིན་དྲག་གནོན་གྱི་ཉེན་ཁ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པར་བརྟེན་དེ་མུར་ནོར་གླིང་དུ་བཞུགས་བློས་བཟོད་མིན་ཕྱིར་ཐོན་མ་གནང་མཐུ་མེད་ཀྱི་གནས་ལུགས་གསོལ་འདེབས་རིམ་ཞུས་ལྟར་བཀའ་འཁྲོལ་ལྟར་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་ཕེབས་སྐབས་ལྷན་བཅར་གྱིས་ཞབས་འདེགས་ཞུས། རྒྱ་གར་ནང་ཕེབས་རྗེས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཁྱོན་ཆེ་རྒྱ་གར་ས་མཚམས་སུ་འབྱོར་གྱི་ཡོད་པར་སྦག་ས་དང༌། མི་ས་མ་རི་གཉིས་སུ་གསོག་སྒར་འཛུགས་གནང་དང༌། ཁག་སོ་སོར་གདོང་བསུ་བྱེད་མི་ཆེད་གཏོང་གནང་བར་སྐུ་མཆོག་མི་ས་མ་རིར་ཕེབས་ནས་ཟླ་བ་བཞི་ཙམ་བཞུགས། དེ་རྗེས་བཞུགས་སྒར་མ་སུ་རིར་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ ཉིན་སྔ་འཕྲོས་སློབ་ཕྲུག་གྲངས་ ༥༠ ཐམ་པ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་སློབ་སྤྱིའི་ཕྱག་ལས་གནང༌། དེ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་སྤོ་བཞུགས་རྗེས་རང་གཞུང་ལས་ཁུངས་ཁག་བཀོད་སྒྲིག་བསྐྱངས་པར་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་གྱི་ཕྱག་ལས་འགན་ཁུར་བཞེས་ཆེད་མ་སུ་རི་ནས་དྷ་སར་ཕེབས། དེར་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་བུ་ཕྲུག་ཁྱོན་ཆེ་འབྱོར་གྱི་ཡོད་སྟབས་ཐོག་མར་ཟུར་གསོག་སློབ་ཁག་ལྔ་དང༌། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་དང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་ཐོག་བཀའ་མོལ་བྱུང་རྗེས་གཏན་སློབ་ཁག ༧ དང༌། གཞིས་ཆགས་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་ཉིན་མོའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་རིམ་བཞིན་གསར་བཙུགས་གནང༌། རང་རིགས་མཁས་པ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཀློག་དེབ་གསར་དུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་དང༌། དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་གསར་འཛུགས་སོགས་མཛད། དེ་ནས་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་དགོངས་ཞུ་གནང་བའི་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་གཞག་བྱུང་སྐབས་རིས་མེད་ཆོས་སྡེ་ཁག་ལ་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་ཐོག སྦག་སར་ཡོད་པའི་རིས་མེད་ཆོས་སྒར་རྣམས་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་ནང་གནས་སྤོས་ཀྱིས་ལས་འགན་གནང༌། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་ཞིག་དགོས་གལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་སྤྱི་ཕེབས་དགོངས་དོན་ལྟར་འཆར་འགོད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཐེངས་མང་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་འབོད་བསྐུལ་ཞུས་མཐར་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་བོད་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་སློབ་གྲྭ་འདི་བཞིན་གསར་བཙུགས་ཐུབ་པ་བྱུང༌། སྐུ་མཆོག་དྷ་ས་བོད་ཀྱི་སྨན་རྩིས་ཁང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱོགས་ཐད་ཀྱི་འགན་འཁུར་ཡང་གནང༌། བཀའ་ཟུར་མཆོག ༡༩༣༤ བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ཉིན་གཞུང་ཞབས་སུ་ཞུགས་ནས་མི་ལོ་ ༤༢ ཧྲིལ་པོ་ཞབས་ཞུ་གནང་རྗེས་ ༡༩༧༥ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྒས་ཡོལ་དགོངས་འཁྲོལ་ཐོབ། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༡༣ ནས་ ༡༡༨ བར་གསལ།)

ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད།

༡༩༢༢ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ བོད་ཆུ་ཕག་ལོར་ཡབ་ཕུན་ཚོགས་གཡུལ་རྒྱལ་དང༌། ཡུམ་ཡེ་ཤེས་སྒྲོལ་དཀར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་ ༥།༦ ཙམ་ལ་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་མཛད་ནས་ ༡༩༣༠ ཙམ་ལ་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་ཆེན་པོའི་སྐུ་མདུན་ནས་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་ཞུས་གནང༌། དེ་རྗེས་པོ་ཏཱ་ལའི་ཞོལ་རྒྱལ་སྒོ་གཞུང་སྒོའི་སྟེང་དུ་རྩ་གཉེར་ཚང་དྲུང་ཡིག་ལགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་ཕེབས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༢ ལོར་རྩེ་སློབ་གྲྭའི་ནང་ཞིབ་འཇུག་གིས་སློབ་ཕྲུག་ལྔ་ཕྱིར་འབུད་གནང་ནས་ཚབ་གསར་གྱི་འོས་སུ་འདེམས་ཐོན་བྱུང་ནས་བོད་ཆུ་བྱ་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༥ དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༢ ལོར་རྩེ་སློབ་གྲྭར་བཞུགས་ནས་དགུང་ལོ་ ༡༩ ལྕགས་སྦྲུལ་ཟླ་ ༡༢ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༡ བར་ལོ་ངོ་དགུའི་རིང་སློབ་སྦྱོང་གནང༌།

༡༩༤༡ ལོར་ཞབས་སྡོད་བསྐོ་གཞག་ཐོག་ལོ་དེར་ཚོགས་མཆོད་སེར་ཕྲེང་ཆེན་མོའི་མཆོད་རྫས་དོ་དམ་པའི་ལས་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་བསྐོ་གཞག་གནང༌། ༡༩༤༢ དགུང་ལོ་ ༢༠ ཐོག་དྭགས་པོ་རྒྱ་ཚ་རྫོང་ཁོངས་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདན་ས་དྭགས་ལྷ་སྒམ་པོ་ཉམས་གསོའི་ཆེད་ལས་བྱའི་ཁོངས་བསྐྱོད་ནས་ལོ་གཉིས་ལྷག་ཙམ་བཞུགས། ༡༩༤༥ ལོ་མཇུག་ཙམ་དུ་རྫས་མདེལ་དོ་དམ་དང༌། ཞོལ་དམག་ཕོགས་ཁང་གི་ལས་བྱ་གཅིག་ལྕོགས་གནང༌། ༡༩༤༦ ནས་ ༡༩༥༤ བར་ལོ་དགུའི་རིང་ནོར་གླིང་སྐུ་སྒེར་མཛོད་སྦུག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱ་རྒན་གཞོན་གྱི་ལས་ཁུར་གནང༌།

༡༩༥༤ ལོ་མཇུག་ཏུ་རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེའི་མཁན་འཛིན་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བ་ལྟར་ས་གནས་སུ་ལས་ཁུར་རྩིས་བཞེས་གནང༌། ༡༩༥༥ ལོ་མཇུག་ཏུ་ལེགས་བཅོས་ཚོགས་འདུའི་འཆར་དོན་ལྟར་གཞུང་ཁོངས་རྫོང་གཞིས་ཆེ་ཆུང་ཡོངས་རྫོགས་གཞུང་འཛིན་བསྐྱངས་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་དོན་མི་འགྲོའང་ཚང་མ་གསར་བསྐོ་བསྐྱངས་དོན་ལྟར་རྒྱལ་རྩེ་དཔལ་ཆོས་མཁན་པོ་དང༌། རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་སྡོད་གཅིག་ལྕོགས་ཆེད་གནས་རིམ་ལྔ་པའི་ལས་ཚན་པ་སེར་སྐྱ་གཉིས་སྦྲེལ་ཞིག་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་ནས་སེར་མོ་བའི་མཚན་ཁུར་ཕྱག་ལས་གནང༌།

༡༩༥༦ ལོར་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་གནོན་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད་སྟབས་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་མཆོག་བརྒྱུད་བོད་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་གནང་ནས་བོད་དོན་ཐོག་ལས་འགུལ་བརྩམས་ཆེད་འབྲུག་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་ས་ཀ་སྦུག་ཏུ་ལོ་དེའི་ཟླ་ ༣ པའི་ནང་ཕེབས་ནས་རང་བཙན་ལས་འགུལ་བརྩམས། སྐབས་དེར་མི་གྲངས་ ༩ བོད་མིའི་གྲས་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱུང་བའི་ཁོངས་ཡིན། ཀ་སྦུག་ཏུ་བཞུགས་སྐབས་ཀ་སྦུག་བདེ་དོན་ཚོགས་པ་ཚུགས་རྗེས་འཛམ་གླིང་ནང་བོད་དོན་སྐོར་གསལ་བཤད་ཀྱི་ཕྱག་ལས་རྒྱ་ཆེ་གནང༌།

༡༩༥༩ ནང་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཁྱོན་ཆེ་རྒྱ་གར་ནང་འབྱོར་སྐབས་འབྲུག་བརྒྱུད་ནས་ཡོང་མཁན་ཚོའི་ཆེད་སྦག་ས་ས་གནས་སུ་གསོག་སྒར་ཞིག་འཛུགས་གནང་མཛད་པའི་སྣེ་ལེན་འགོ་འཛིན་དུ་ཕེབས། ལོ་དེའི་ཟླ་ ༩ པ་ཙམ་དུ་མ་སུ་རི་བཞུགས་སྒར་དུ་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་སུ་བཅར་དགོས་ཕེབས་པ་ལྟར་དེར་ཕྱག་ལས་གནང༌། ༡༩༦༠ ལོར་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་གནས་སྤོས་བསྐྱངས་རྗེས་མི་ས་མ་རི་དང༌། སྦག་ས་གཉིས་ལ་བཙན་བྱོལ་པ་ཁྱོན་ཆེ་འབྱོར་གྱི་ཡོད་པར་བརྟེན་འཚམས་འདྲི་དང་དམིགས་བསལ་གསོལ་རས་གནང་བ་དང་སྦྲགས་བུ་ཕྲུག་སློབ་གྲྭར་གཏོང་འདོད་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཐོ་འགོད་ལེན་ཆེད་ཕེབས། དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཇ་མུ་ཁུལ་བོད་མི་ཡོད་པ་རྣམས་ནས་ཕྲུག་གུ་སློབ་གྲྭར་གཏོང་འདོད་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཐོ་ལེན་ཆེད་ཕེབས། ༡༩༦༡ ལོར་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་སུ་བསྐོ་གཞག་གིས་ལྡི་ལིར་ཕྱག་ལས་གནང༌། བར་སྐབས་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ལས་བྱེད་བསྐོས་སྒྲིག་གསར་པ་ཞིག་གནང་སྐབས་བཀའ་བློན་ལས་རོགས་ཀྱི་མཚན་གནས་དེ་མེད་པར་ལྡི་ལི་ཤེས་རིག་འགན་འཛིན་པའི་མཚན་ཐོག་ཕྱག་ལས་མུ་མཐུད་གནང༌། ༡༩༦༥ ལོར་ལྡི་ལི་ཤེས་རིག་གི་ལས་འགན་རང་འཇགས་ཐོག་ལྡི་ལི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཞྭ་སྒབ་པའི་ལས་རོགས་སུ་བསྐོ་གཞག་སྩལ། ༡༩༦༦ ནས་ ༡༩༧༢ བར་ལྡི་ལི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་པའི་ལས་ཚབ་གནང༌། ༡༩༧༢ ནས་ ༡༩༧༣ ལྡི་ལི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ལས་རོགས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང༌། ༡༩༧༣ ནས་ ༡༩༧༥ བར་ཆོས་ཤེས་བཀའ་བློན་གཅིག་ལྕོགས་གནང༌། ༡༩༨༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་༢༡ ཉིན་སྐུ་གཟུགས་བདེ་མིན་གྱིས་དགོངས་ཞུའི་ྋསྙན་ཤོག་ཕུལ་ཏེ་ ༡༩༨༠ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ལས་འགན་ནས་དགོངས་འཁྲོལ་ཐོབ། ༡༩༨༢ ལོར་བོད་མི་མང་སྐབས་ ༨ པའི་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གནང༌། སྐུ་ངོ་མཆོག་ཆོས་ཤེས་བཀའ་བློན་གནང་སྐབས་ཤེས་རིག་དང༌། ཝཱར་ཎ་མཐོ་སློབ། ལྡི་ལི་བོད་ཁང༌། དྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། མ་སུ་རི་བོད་ཁྱིམ། དྷ་ས་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ། དྷ་ས་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་བཅས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་གནང༌། རྒས་ཡོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་ཕུད་གོང་གསལ་ཚོགས་པ་གཞན་ཁག་གི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་གནང་མུས་ཐོག་དྷ་ས་ཧིན་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་སློབ་སྟོན་པ་ཡང་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་བཅས། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༡༨ ནས་ ༡༢༢ བར་གསལ།)

ཏཱ་བླ་མ་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང༌།

ཏཱ་བླ་མ་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་མཆོག་ནི་ ༡༩༠༣ ལོར་བསམ་ཡས་ལྷ་གདོང་གི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་ཡབ་ཚེ་རིང་དབང་འདུས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྐུ་ཆུང་ངུའི་དུས་ཡུལ་དེའི་གྲོང་གསེབ་སློབ་གྲྭར་ཕེབས་ཏེ་བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་གནང༌། དགུང་གྲངས་ ༡༧།༡༨ ཙམ་ལ་ཕེབས་སྐབས་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་སེ་སྨད་གྲྭ་ཚང་དུ་སྒྲིག་ཞུགས་ཐོག་རྩེ་མགྲོན་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་ཕྲུག་ཏུ་བཅོལ་ཕུལ་གྱིས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོའི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་དེའི་ཞབས་ཞུ་དང་སྦྲགས་འབྲས་ལྗོངས་བླ་མ་དབུ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་སྙན་སུམ་སོགས་གསན། དེ་གའི་མུར་ ༡༩༢༩། ༣༠ ལོར་རྩེ་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་དགོངས་པ་རྫོགས་སྐབས་ཁོང་གི་སྐུ་ཆས་ཡོངས་རྫོགས་ ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཏེ་ཁོང་རང་གི་ཞལ་ཆེམས་བཞིན་ཁོང་རང་གི་སྐུ་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མགོ་སྟོན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གནང་དགོས་ཞུ་ནན་ལྟར་སྐུ་ངོ་མཆོག་གི་གཙོས་ཞབས་གྲས་ཚང་མར་ཕྱག་ལས་གནང༌། ༡༩༣༣ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་དགོངས་པ་རྫོགས་རྗེས་ལྷ་སར་སྟོང་མཆོད་དོ་དམ་པར་བསྐོ་སྩལ་ལྟར་ལོ་རྒྱུན་གང་འཚམས་ཤིག་རིང་ཐུགས་འགན་བཞེས། དེ་རྗེས་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐབས་རྩེ་མགྲོན་གོ་གནས་སུ་གནས་སྤར་ཐོག་བཀྲས་ལྷུན་ལས་བྱར་གཏོང་གནང་མཛད། ༡༩༣༦།༧ ལོར་མཁན་དྲུང་བསྐོ་གཞག་དང༌། ཏཱ་བླ་མ་རམ་པ་བཀའ་བློན་བསྐོ་གཞག་རྗེས་ཏཱ་བླ་མ་བསྐོ་སྩལ་གནང༌། དེ་རྗེས་ཡབ་གཞིས་འཚོ་འཛིན་ཡང་གནང༌། ༡༩༥༡ ནས་ ༡༩༥༩ བར་སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེའི་ཐུགས་འགན་བཞེས། ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་གནང༌། ༡༩༥༩ ཟིང་འཁྲུགས་རྗེས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ཏེ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་བསྐོ་སྩལ་ལྟར་ཕྱག་ལས་གནང༌། ༡༩༦༨ ལོར་ལས་བྱེད་རྩ་དགོངས་ཞུས་ཏེ་དྷ་སར་དམིགས་བསལ་ཕྱག་ལས་མེད་པར་བཞུགས། དེ་རྗེས་སྦེལ་ཀོབ་གཞིས་སྒར་ཁོངས་གཞིས་བསྐྱོད་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུན་གང་འཚམས་བཞུགས། ༡༩༧༩ ལོར་ཨ་རིར་གཉེན་སྤུན་སར་གཞིས་སྤོས་གནང་སྟེ་ཨ་རིར་བཞུགས། སྐབས་དེར་དགོངས་པ་རྫོགས། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༢༣ ནས་ ༡༢༤ བར་གསལ།)

དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན།

དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་མཆོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༥ ལོར་ཡབ་པ་སངས་དབང་འདུས་ཀྱིས་སྲས་སུ་རྒྱལ་རྩེར་འཁྲུངས། ༡༩༢༦ ལོར་ཞབས་སྡོད་ཞུས། ༡༩༢༨ ནས་ ༡༩༢༩ བར་ལོ་གཉིས་རིང་ནོར་ཐོ་གསེར་ཊམ་ལས་བྱ་དང༌། དེ་རྗེས་ ༡༩༣༠ ནས་ ༡༩༣༡ བར་གསེར་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་དཀོན་གཉེར། ༡༩༣༢ ནས་ ༡༩༣༤ བར་རྩམ་ལེན་ལས་ཁུར། ༡༩༣༥ ནས་ ༡༩༣༦ བར་རུ་ཐོག་རྫོང་དཔོན། ༡༩༣༨ ནས་ ༡༩༤༡ བར་ཤེལ་དཀར་རྫོང་སྡོད་ཐོག་གཙང་ཁུལ་རྫོང་གཞིས་བཅུ་གསུམ་གྱི་བཀར་འབྲུ་བསྐྱར་ཤོ་དོ་དམ་པ། ༡༩༤༢ ནས་ ༡༩༤༩ བར་ལོ་བརྒྱད་རིང་རྩེ་མགྲོན་གནས་སྤར་ཐོག ༡༩༤༢ ནས་ ༡༩༤༣ བར་ལོ་གཉིས་རིང་ལམ་ཞིབ་དོ་དམ་པ་དང༌། ༡༩༤༤ ནས་ ༡༩༤༥ གཉིས་ལ་ཧ་ས་ཁས་མི་སེར་བཅོམ་འཕྲོག་འཐོར་འཁྱེར་བསྐོར་འཚོལ་ཞིབ་ཏུ་བསྐྱོད། ༡༩༤༨ ནས་ ༡༩༤༩ ལོ་གཉིས་རིང་དཀྱིལ་ཆུའི་ཆུ་རག་དོ་དམ་པ། ༡༩༤༩ ལོར་གཙང་ཁུལ་འབྲས་སྤྱིའི་མཆོད་གཞིས་ཁག་གི་འབབ་བཟོ་ས་ཞིབ་ཏུ་བསྐྱོད། ༡༩༥༠ ནས་ ༡༩༥༣ བར་ལོ་བཞིའི་རིང་དམག་སྤྱིའི་ལས་ཁུར་ཞུས། ༡༩༥༤ ནས་ ༡༩༥༧ བར་ལོ་བཞིའི་རིང་བཀའ་ཚབ་ཐོག ༡༩༥༢ ནས་ ༡༩༥༦ བར་དགའ་ལྡན་སྟོང་མཆོད་སྤྱི་འཚོ་དོ་དམ་པ། ༡༩༥༨ ལོར་སྐུ་བཅར་སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་ཚབ་བསྐོ་སྩལ་མཚན་འཁུར་ཡོད་མུས་ཐོག ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ཕེབས་རྗེས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་དངུལ་ཁང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ལོ་ལྔ་རིང་གནང༌། དེ་རྗེས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༤ ནས་དངུལ་རྩིས་བཀའ་བློན་རང་འཇགས་ཐོག་བདེ་སྲུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ཆེ་བའི་མཛད་ཁུར་གནང༌། ༡༩༦༦ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་བགྲེས་ཡོལ་དུ་ཕེབས། ༡༩༩༩ ནང་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཕེབས། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༢༦ ནས་ ༡༢༧ བར་གསལ།)

སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས།

བཀའ་ཟུར་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་མཆོག ༡༩༢༣ ལོར་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་ཕྱི་བྱ་ཚོགས་སྡེའི་ཁོངས་གཅོང་རྩ་ཞེས་པའི་གྲོང་ཆུང་ཞིག་ཏུ་འཁྲུངས་ཤིང༌། ཆུང་ངུའི་དུས་ཡུལ་དེའི་བོད་སོག་སློབ་གྲྭར་སློབ་སྦྱོང་དུ་ཕེབས། རྒྱལ་བའི་སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་དང་གཉེན་སྒྲིག་གནང་སྟབས། ༡༩༤༠ ལོར་བོད་དབུས་ཕྱོགས་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ ༡༩༤༥ ལོར་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་འགྲུབ་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་རྒྱ་གར་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་ལ་གཟིགས་སྐོར་ལྟ་བུར་ཕེབས་ཏེ་དུས་ཡུན་ཐུང་ཙམ་ཞིག་རིང་རྒྱ་ནག་ནན་ཅིང་ཆབ་སྲིད་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་རྒྱ་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་གནང༌། ༡༩༤༧ ལོར་བོད་དུ་ཕེབས་རྗེས་སྲས་རྣམ་པའི་གོ་མིང་ཐོག་གཞུང་ཞབས་ཁོངས་བཞུགས་བོད་གཞུང་རྒྱལ་ཚབ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་འབྲེལ་ལྟར་སྐབས་དེའི་རྒྱ་ནག་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་གཞན་ཁག་ནས་ཁྱབ་བསྒྲགས་རྒྱ་སྐད་རླུང་འཕྲིན་རྣམས་ཉམས་ཞིབ་ཐོག་ཉིན་རེའི་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་ཤོད་འགག་བརྒྱུད་སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་སྤྱན་ཞུར་བསྟར། ༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་དམར་ནས་རྒྱ་ནག་དབང་བསྒྱུར་ཐོག་བོད་ཀྱི་བྱང་ཤར་ས་ཁུལ་ནས་རིམ་བཞིན་བཙན་འཛུལ་ཡོང་ཉེན་ལ་བརྟེན་བོད་གཞུང་ནས་ཞི་ལམ་ཐོག་རྒྱ་དམར་དང་མཐུན་འབྲེལ་ཡོང་ཐབས་རྩེ་ཕྱག་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་པོ་དང༌། རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་གཉིས་བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་གཞག་གི་གསུང་བསྒྱུར་དུ་བླ་ཕྱག་ཕྲེང་རིང་དང་ལྷན་དུ་བསྐོ་གཞག་གིས། ལོ་དེའི་དགུན་དུས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་རྩིས་གནང་ཡང༌། རྒྱ་གར་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་འཐུས་ལག་འཁྱེར་ཐོག་ཀ་ཀོར་བྱུང་སྟེ་ལོ་གཅིག་ཙམ་རྒྱ་གར་ཁུལ་དུ་བཞུགས་དགོས་བྱུང༌། ༡༩༥༠ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས་རང་གཞུང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཛ་སག་ཟུར་ཁང་ཟུར་པ་དང་མཁན་དྲུང་ཆོས་འཕེལ་ཐུབ་བསྟན་གཉིས་ཀྱི་ལས་བྱེད་དུ་བསྐོ་གཞག་གནང་སྟེ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཡོད་པའི་རྒྱ་དམར་གཞུང་ཚབ་པར་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་དུ་བོད་ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་སྐུ་ཚབ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་བཀའ་མོལ་གནང་བར་ཕེབས། དེ་རྗེས་གྲོ་མོ་ནས་བོད་ཀྱི་ཞི་གྲོས་སྐུ་ཚབ་དམག་སྤྱི་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་དང༌། མཁན་དྲུང་ལྷའུ་རྟ་ར་ཐུབ་བསྟན་བསྟན་དར་གྱི་ལས་བྱར་རྒྱ་གར་ནས་ཧོང་ཀོང་བརྒྱུད་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས་བསྐྱོད་ཀྱི་མདོ་སྤྱི་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་ངོ་ལས་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིང་དུ་འཛོམས་ཏེ་ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་གནང་ཡང༌། རྒྱ་དམར་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་ ༡༩༥༡ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་ ༡༧ འཇོག་བཅུག་སྐབས་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྐད་བསྒྱུར་མཛད། ༡༩༥༡ ཟླ་ ༣ རང་གཞུང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱར་རིམ་བཞིན་གདན་ཐོབ་ཐོག་བསྐོ་གཞག་གནང་དོན་ལྟར་ལས་ཁུར་ཞུས། ༡༩༥༤ ལོར་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་གྱི་ལས་ཁུར་བསྐོ་སྩལ་གནང་ནས་བཟུང་ ༡༩༥༩ བར་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་གྱི་ལས་ཁུར་གནང༌། ༡༩༥༩ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་མ་གནང་ཐབས་མེད་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་སྐུའི་ཉེན་སྲུང་འགན་ཁུར་གྱིས་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་ངོ་བཅར་ཞུས། ༡༩༦༠ ལོར་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་གནས་སྤོས་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་བླ་མེད་ཀྱིས་བོད་གཞུང་དམངས་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་གསར་གཏོད་བསྐྱངས་སྐབས་བདེ་སྲུང་འགན་འཛིན་དུ་བསྐོ་གཞག་སྩལ། ༡༩༧༣ ལོར་བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་དུ་མཚན་སྒྱུར་བསྐོ་གཞག་སྩལ། ༡༩༧༤ ལོར་གློའི་སྒྲིག་འཛུགས་དཀའ་རྙོག་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་བལ་ཡུལ་དུ་བཀའ་མོལ་གནང་བར་ཕེབས། ༡༩༧༩ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་པོ་བོད་ནང་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་སྐབས་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ཚོགས་མིའི་གྲས་དང༌། དེ་རྗེས་ ༡༩༨༢ ལོར་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ཆེས་མཐོའི་སྐུ་ཚབ་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་བཀའ་མོལ་གནང་བར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་སྐབས་སྐུ་ཚབ་ཁོངས་ཕེབས། དེ་བཞིན་ ༡༩༧༣ དང་ ༡༩༨༢ དབར་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཉི་ཧོང་དང༌། ཨ་རི། ཀོ་རི་ཡ་བཅས་གལ་ཆེའི་ཚོགས་འདུ་མང་པོར་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གནང་སྟེ་ཕེབས། ༡༩༨༣ ལོར་དགུང་ནའི་བབས་ཀྱི་སྤྱི་མཚུངས་རྒས་ཡོལ་དུ་དགོངས་ཞུས་ལྟར་སྩལ། དེའི་བར་རང་གཞུང་གི་སྲིད་ཞུའི་ཞབས་འདེགས་མཐའ་འཁྱོལ་གནང༌། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༣༦ ནས་ ༡༣༩ བར་གསལ།)

ས་འདུ་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ།

བཀའ་ཟུར་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ་མཆོག་མདོ་སྟོད་ཏྲེ་ཧོར་དར་རྒྱས་དགོན་གྱི་ཚོང་རིགས་གྲགས་ཅན་ས་འདུ་ཚང་གི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་ཆུང་དུས་སུ་ལྷ་ས་དང་རྡོ་རྗེ་གླིང་སིན་འཇོ་སེབ་སློབ་གྲྭར་སློབ་གཉེར་གནང་ནས་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ཕྱག་འཁྱེར་བཞེས། རྭ་སྒྲེང་ཟིང་འཁྲུགས་རྗེས་ས་འདུ་ཚང་གི་བུ་རྒྱུད་ནས་གཞུང་ཞབས་ཞུས་འཐུས་བཀའ་འཁྲོལ་ལྟར་ ༡༩༤༩ ལོར་རྩིས་ཞུགས་དང་འབྲེལ་ཞབས་སྡོད་ཕྱག་འབུལ་ཞུས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་གཞུང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱ་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བ་བཞིན། ༡༩༥༧ བར་ལྷན་ཁང་དེར་ཕྱག་ལས་གནང༌། ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་དཔུང་དམག་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱུང་བར་བརྟེན་ཁྱིམ་མཚེས་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་གང་ཅིའི་གནས་ལུགས་གསལ་ཞུ་དང༌། ཞི་དྲག་གི་རོགས་རམ་འབོད་བསྐུལ་བཀའ་མོལ་གནང་བར་ཕྱི་རྒྱལ་དོ་དམ་ཛ་སག་ཟུར་ཁང་པ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱི་ལས་བྱ་དང༌། གསུང་བསྒྱུར་ཆབས་ཅིག་ཏུ་བསྐོ་སྩལ་ལྟར་བཅར་གནང་མཛད། ༡༩༥༡ ལོར་ཛ་སག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་དང༌། མཁན་དྲུང་ལྷའུ་རྟ་ར་གཉིས་པེ་ཅིན་དུ་ཞི་ཆིངས་བཀའ་མོལ་གནང་བར་ཆེད་ཕེབས་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་བཀའ་བསྡུར་གནང་བར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱི་གསུང་སྒྱུར་དུ་བསྐོ་སྩལ་ལྟར་བཅར་གནང་མཛད། ༡༩༥༤ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་པེ་ཅིན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཕེབས་བསྒྲིགས་སྤྱི་ཁྱབ་བའི་ལས་བྱར་བསྐོ་སྩལ་ལྟར་ཕེབས། ༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདས་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ཚོགས་ཆེན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀྲིན་ཆེ་སྐབས་གསུང་སྒྱུར་བཅར་གནང་མཛད། ༡༩༥༧ ལོར་རྒྱ་དམར་ནས་སྐུ་ངོ་མཆོག་ལ་སྐྱོན་འཛུགས་ཞུས་པ་ངོས་ལེན་མ་གནང་མཐར་བཀའ་ཤག་བཀའ་དགོངས་འགྲིམ་འགྲུལ་དོ་དམ་དུ་འཕོས་ལེན་སྩལ་ནས་ལོ་གཉིས་རིང་ཕྱག་ལས་གནང་མུས་སུ་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས། ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ནང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་དུ་ཞབས་འཁོད་དེ་མ་སུ་རིར་ཕེབས་བཞུགས་སྐབས། བཀའ་དགོངས་གསུང་སྒྱུར་ཞབས་ཞུ་དང༌། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་དབྱིན་དྲུང་གི་ཞབས་ཞུ་གནང༌། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ པ་དང༌། ༡༩༦༠ དང་ ༡༩༦༢ སོ་སོར་ཐེངས་གསུམ་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་བོད་དོན་བདེ་སྡུག་དང༌། བོད་མིར་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དགོས་ལུགས་སོགས་ཞུ་བར་ཕེབས་མིའི་གྲས་སུ་ཡོད། ཡང་ ༡༩༥༩ དང་ ༡༩༦༠ གཉིས་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དཔོན་ཚོགས་པས་བོད་རང་དབང་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་ནས་བཙན་འཛུལ་དང༌། བོད་མིའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། མི་རིགས་བཅས་རྩ་མེད་བཟོ་དང་བཟོ་བཞིན་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་ཡིག་དེབ་གཉིས་སྔ་རྗེས་སྟོན་པའི་ཡིག་ཆ་གོ་སྒྲིག་གནང་སྐབས་རྒྱ་གར་ཁྲིམས་དཔོན་མཁས་པ་ཀྲི་ཀམ་རྡ་སི་འདས་པོའི་ཕྱག་རོགས་གནང༌། ༡༩༦༡ ནས་ ༡༩༦༣ བར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་བོད་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་གསར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ལས་དོན་དབུ་འཛུགས་ནས་གཏན་འབེབས་མ་གནང་བར་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པ་ཀྲི་ཀམ་རྡ་སི་ལྷན་དུ་ལས་ཁུར་གནང་བ་དང༌། རྗེས་སུ་རྩ་ཁྲིམས་མ་ཟིན་ལམ་རོབ་གཏན་འབེབས་གནང་བ་རྒྱ་གར་མཁས་པ་ཁག་ལ་བཀའ་བསྡུར་དང༌། དེ་རྗེས་རང་གཞུང་ཕྱི་ལས་དྲུང་ཆེ་ངག་དབང་དོན་གྲུབ་ལྷན་དུ་རྩ་ཁྲིམས་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ཡིག་ཐོག་ཕབ་བསྒྱུར་གནང༌། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ནས་ ༡༩༦༣ ཟླ་ ༤ བར་རྒྱུན་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་གསུང་སྒྱུར་དང༌། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་དབྱིན་ཡིག་གི་ཕྱག་ལས་གནང༌། དེ་ནས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༨ བར་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་ཁང་དུ་ཕྱག་ལས་གནང༌། ༡༩༦༤ ལོ་མཇུག་ནས་ཀ་ཏར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཡིད་ཆེས་མ་རྩའི་རྒྱུན་ལས་འགན་འཛིན་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བ་བཀའ་དགོངས་ལྟར་ ༡༩༧༨ བར་ཕྱག་ལས་གནང་རིང་དགེ་བདེ་ལྕགས་མདོང་བཟོ་གྲྭའི་འགན་འཛིན་ཚ་རོང་ལ་ཕྱག་རོགས་གནང་བ་དང༌། ཚ་རོང་དགོངས་ཞུ་རྗེས་འགན་ཁུར་རྐང་ལེན་གནང༌། ༡༩༦༨ ཟླ་ ༩ ནང་ཉི་ཧོང་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་འགྲེམས་སྟོན་དབུ་འཁྲིད་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གདན་ཞུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གསུང་སྒྱུར་དང༌། དབྱིན་དྲུང་ཞབས་ཞུར་བཅར་གནང་མཛད། ཡང་ལོ་དེའི་ཟླ་ ༡༡ ནང་ཐའེ་ལེན་ཌ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གདན་ཞུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གསུང་སྒྱུར་དང་དབྱིན་དྲུང་ཞབས་ཞུར་བཅར་གནང་མཛད། ༡༩༧༣།༧༤ ལོར་སེ་ཧོར་ཤོག་བཟོ་ཁུངས་མ་འཁྱོལ་བའི་གནས་སུ་བསྡད་པའི་མ་དངུལ་རྣམས་ཕྱིར་སོན་རེ་བ་རྩ་བྲལ་སྐབས་སུ་སྐུ་ངོ་མཆོག་ནས་ཐབས་ཤེས་ཀྱིས་མཐར་མ་དངུལ་ངོ་བསྐྱེད་རྣམས་ཕྱིར་སོན་ཐུབ་པ་བྱུང༌། ༡༩༧༦ ལོར་ཨམ་སྦར་སར་ཡོད་ཨོ་སི་ཨེམ་ཀམ་པ་ནི་དང་བཀའ་མོལ་གནང་སྟེ་ཨམ་སྦར་སར་ད་ལྟའི་དཔལ་འབྱོར་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བལ་སྤུན་ཚོང་ལས་ཡན་ལག་དེ་དག་བཙུགས་གནང་མཛད། ༡༩༧༧ ཟླ་ ༧ ནང་འབྲུག་གི་དཀའ་ངལ་སྐོར་བཀའ་མོལ་ཞུ་བར་ནང་སྲིད་དང༌། དྲིལ་བསྒྲགས་བཀའ་བློན་གཉིས་ཀྱི་ཕྱག་རོགས་སུ་ཕེབས། འདི་སྐོར་འབྲུག་ཏུ་སྔ་རྗེས་ཐེངས་གསུམ་ཕེབས་གནང་མཛད། ༡༩༧༥ ནས་ ༡༩༧༨ བར་ཞོར་དུ་བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་ཚོ་ཀ་ཏར་དབྱིན་དྲུང་སློབ་གཉེར་བྱ་མཁན་རྣམས་ལ་འགོ་འཚོ་སློབ་སྟོན་གནང༌། ༡༩༧༨ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་བཀའ་བློན་གྱི་གསར་མཇལ་དམ་འབུལ་ཐོག ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༥ ནས་ ༡༩༨༠ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༤ བར་ལྡི་ལི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཀྱི་མཛད་ཁུར་བཞེས། དེ་རྗེས་ཕྱག་ལས་དགོངས་ཞུ་གནང་བ་ལྟར་དགོངས་འཁྲོལ་གྱིས་དེང་སང་ར་འཇེ་སྤུར་དུ་བཞུགས་ཡོད་པ་བཅས། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༤༠ ནས་ ༡༤༤ བར་གསལ།)

ངག་དབང་དོན་གྲུབ།

དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་ངག་དབང་དོན་གྲུབ་མཆོག་ནི་ཆུང་དུས་གྲྭ་སར་བཞུགས། སེ་ར་བྱེས་པའི་ཁོངས་ཡིན། དེ་རྗེས་གཞུང་ནས་རྩེ་སློབ་གྲྭའི་གྲྭ་ཤག་ཏུ་འདེམས་སྒྲུག་གིས་ཐོག་མར་རྩེ་སློབ་གྲྭར་རིག་གནས་སློབ་གཉེར་གནང༌། དེ་རྗེས་རྩེ་དྲུང་དང༌། ཡིག་ཚང་ལས་བྱ། ཡིག་ཚང་གཉེར་ཚབ་བཅས་རིམ་བཞིན་གནང༌། དེ་ནས་ལྷ་སའི་སྟོང་མཆོད་དོ་དམ་པ་ལོ་ ༤།༥ དང༌། ཞོལ་གཉེར་ལོ་ ༤།༥ རིང་གནང༌། ཞོལ་གཉེར་གནང་སྐབས་རྩེ་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཡང་གཅིག་ལྕོགས་སུ་གནང༌། དེ་རྗེས་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའི་འགན་ཁུར་ལོ་ ༦།༧ རིང་གནང༌། ༡༩༥༤ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཆིབས་ཞབས་ཁོངས་དང༌། ༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་གར་ཁུལ་དུ་གནས་གཟིགས་སུ་ཆིབས་སྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་ཕེབས་སྐབས་གྲོ་མོར་ཕེབས་བསུར་བཅར། ལོ་དེའི་ལོ་མཇུག་ཙམ་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་ཏེ་རྒྱ་གར་ལ་བཞུགས། རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་རྗེས་ཀ་སྦུག་ཏུ་བོད་དོན་སྒྲུབ་མཁན་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ཁོངས་སུ་ཕྱག་ལས་གནང༌། ༡༩༥༩ རྗེས་སྦག་སར་བཙན་བྱོལ་དགེ་འདུན་ ༡༠༠༠ ལྷག་ཙམ་གྱི་ཆོས་སྒར་གསར་འཛུགས་གནང་བའི་འགོ་འཛིན་དུ་བསྐོ་བརྫོངས་གནང་བ་ལྟར་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་གྱི་ཐུགས་ཁུར་བཞེས། དེ་རྗེས་བོད་གཞུང་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ལས་རོགས་ཀྱི་འགན་ཁུར་གནང་སྟེ་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་སུ་ལོ་ ༡༠ ལྷག་ཙམ་ཞབས་ཞུ་གནང༌། དེ་རྗེས་ལས་བྱེད་རྩ་དགོངས་ཞུས་ཐོག་མ་སུ་རིར་བཞུགས། རྗེས་སུ་མ་སུ་རིར་བསྙུན་བཞེས་ཀྱིས་དགོངས་པ་རྫོགས། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༡༧༦ ནས་ ༡༧༧ བར་གསལ།)

ཕྲེང་རིང་རིག་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ།

ཕྲེང་རིང་རིག་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༥ ལོར་རྒྱལ་རྩེར་འཁྲུངས་ཤིང༌། ཡབ་ཀྱི་མཚན་ལ་རྣམ་རྒྱལ་ཞུ་གི་ཡོད། སྐུ་ན་ཆུང་དུས་སྟག་ཚང་སློབ་གྲྭ་དང༌། དེ་རྗེས་རྡོར་གླིང་སན་ལྗོ་སབ་སློབ་གྲྭར་སློབ་གཉེར་གནང༌། ༡༩༤༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་སེ་འབྲས་ཆོས་བཞུགས་མཛད་ཆེན་ཐོག་ཞབས་སྡོད་ཞུས། བཀའ་ཤག་ཡིག་བྲིས་ལོ་གཅིག་ཞུས་རྗེས་གློག་འདོན་ལས་ཁུངས་ནང་ཕྱག་ལས་གནང༌། དེ་རྗེས་བཀའ་མགྲོན་ལོ་དགུ་གནང་རྗེས་ཇ་ཚའི་དོ་དམ་རིམ་བཞིན་གནས་སྤར་གནང་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢ ཉིན་ལས་ཁུངས་ཟླ་སྒྲིལ་བཀོད་སྒྲིག་གསར་བསྐྱངས་སྐབས་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་ལས་རོགས་སུ་གནས་སྤར་གནང༌། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་བོད་མིའི་བཟོ་ལས་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་འཛིན་སྐྱོང་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་ལྡི་ལིར་ཡོད་པ་དེའི་འགན་འཛིན་གྱི་ཕྱག་འགན་ཡང་བཞེས་མུས་ལ་སོང་བཀའ་བློན་ལས་རོགས་ཀྱི་ཕྱག་འགན་བཞེས་བློ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་དེ་མུར་བཞུགས། ༡༩༧༤ ལོར་ལྡི་ལི་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་དུ་བསྐོ་གཞག་མཛད། དེ་ནས་སྒང་ཏོག་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་པར་གནས་སྤོས་བསྐོ་གཞག་མཛད་དེ་ཕྱག་འགན་བཞེས་མུས་ཐོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༩ ལ་དགོངས་པ་རྫོགས། ཁོང་ནི་བོད་ནང་དང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་མི་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་བོད་མི་མང་དང་བོད་རྒྱལ་ཁབ་བཅས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱས་རྗེས་ཅན་ཞིག་རེད། མང་ཚོགས་ནང་ཡོངས་གྲགས་ཁོང་ལ་ལྗོར་ལྗི་ཕྲ་རེང་(George Taring)ཡང་ཞུ་བ་རེད། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ་’ཀྱི་ཤོག་གྲངས་ ༢༢༩ ནས་ ༢༣༠ བར་གསལ།)

རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད།

སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད་མཆོག་ནི། མྱང་སྟོད་རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་མཁར་ཁ་གཞིས་སུ་ ༡༩༢༠ ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། སྔར་ལམ་ཡིག་རྩིས་རིག་གནས་སློབ་གཉེར་དང༌། གཞུང་སྲོལ་ཕྱག་བྲིས་ཀྱི་ལས་དོན་སྤྱན་ལྟོས་མྱོང་གསོག་ལེགས་གྲུབ་དགུང་གྲངས་ ༢༢ ལྕགས་སྦྲུལ་ ༡༩༤༡ ལོར་གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་གསར་མཇལ་ཞུས་ཏེ་ཞབས་སྣེའི་ཐོག་མར་རྩྭ་གཉེར་དང༌། རིམ་པར་ལྷ་བུ་གཞིས་སྡོད། བཀྲས་ལྷུན་ཛ་བླའི་ལས་བྱ། རྒྱ་ནག་དོན་གཅོད་ཐའི་མཁན་སྦྲེལ་པོའི་ལས་བྱ་རྩེ་མགྲོན། བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་ཧྲག་བསྡུས་ནང་རྩེ་མགྲོན་གྱི་འཐུས་མིར་འདེམས་ཐོན་ཚོགས་ཞུགས། མཁན་ཆུང་གི་མཚན་གནས་ཐོག་ནོར་གླིང་ནང་མ་ཁང་དུ་ཕྱག་བྲིས་ཞབས་ཞུའི་འགན་བཞེས། རྒྱ་དཀར་ནག་གིས་མཚོན་ཕྱི་ནང་ཆིབས་སྒྱུར་གར་གནང་ལ་ྋརྒྱལ་བའི་ཆིབས་ཞབས་ལྷན་བཅར། ལྷག་པར་ ༡༩༥༩ ལོར་ལྷ་སར་རྒྱ་མིས་བོད་གཞུང་ལ་མཐོ་བརྩམས་ཟིང་བསླངས་དྲག་གནོན་ཛ་དྲག་ཉེན་ཆེའི་སྐབས་ལྷ་ཁུལ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ནས་སྐུ་ཕྱྭ་བསྟན་སྲིད་སྙིང་བཅངས་དང་བླངས་སྒྲིག་འཛུགས་ཚན་ཁག་ལ་ཇུས་འགོད་དབུ་འདོམས་བཀའ་བཀོད་ཁང་གི་དབུ་འཁྲིད་ཁོངས་མང་མོས་འོས་འདེམས་ལྟར་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱིས་སྐུ་ཕྱྭའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་རྒྱ་གར་དུ་གདན་ཞུའི་ཐབས་སྐུལ་ཐུགས་རྩོལ་ཆེ་བསྐྱེད་དོན་འཁྱོལ། ཟིང་འཁྲུག་ནང་དགྲ་བོར་གདོང་གཏུགས་མེ་ལན་སློག་རྒྱུར་ཐུགས་འགྱོད་མེད་པ་གནང་མཐར་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྐུ་ཚེ་མཐའ་འཁྱོངས་སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེའི་ཐུགས་འགན་རྐང་བཞེས་སྲི་ཞུ་རྟག་འགྲུས་མཛད་ཐོག གཞུང་འབྲེལ་འགངས་ཆེའི་ཡིག་ཆ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ལུགས་ཟུང་མཛད་འཕྲིན་ནམ་མཁའི་ཕ་མཐར་ཀླས་པ་ལས་གསུང་གི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེའི་ཕྱི་ནང་མང་ཚོགས་ལ་ལེགས་འདོམས་བཀའ་སློབ་སྔ་ཕྱི་རིམ་ཅན་སྡེ་ཚན་གླེགས་བམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་གནང་བ་བཅས་སོ།། (རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་‘རང་ཉིད་ངོ་སྤྲོད་’ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ་ལས་བཤུས།)

སྐུ་ཞབས་ཧེན་རིག་ཧ་རར།

སྐུ་ཞབས་ཧེན་རིག་ཧ་རར་ནི་ ༡༩༣༦ ལོའི་གངས་ཤུད་རྩེད་འགྲན་ཨོ་ལིམ་པིག་ཏུ་ཞུགས་མྱོང་མཁན་ཞིག་དང༌། ༡༩༣༧ ལོར་འཛམ་གླིང་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཐད་ཐུར་གངས་ཤུད་རྩེད་འགྲན་གྱི་བྱ་དགའ་ཐོབ། ༡༩༣༨ ལོར་ཡུ་རོབ་ནང་འཛེགས་ཁག་ཤོས་ཨའེ་གར་གངས་རིར་འཛེགས་པ་དང་དེ་རྗེས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་གངས་རི་འཛེགས་ཕྱིར་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་སྐབས། འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་གཉིས་པ་ལངས་དུས་འཁེལ་ནས་འཇར་མན་མི་རིགས་གཞན་དག་དང་མཉམ་དུ་དབྱིན་གཞུང་ནས་བཀག་ཉར་བྱས། དེ་ནས་ཁོང་དང་རོགས་པ་ཨབ་ཤ་ནའི་ཊར་གཉིས་བོད་དུ་བྲོས་ཐར་གྱིས་སྐྱིད་གྲོང་དང་གཙོ་བོ་ལྷ་ས་བཅས་པར་ལོ་བདུན་བཞུགས་རིང་བོད་གཞུང་དང་བོད་མི་མཐོ་དམན་མང་པོར་འབྲེལ་བ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་དངོས་རྗེན་མཐོང་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་ཐུགས་འདྲིས་སུ་གྱུར། རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ ༡༩༥༠ ལོར་ཆབ་མདོ་ཤོར་བ་སོགས་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་མཁྱེན་པའི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དང་བདེན་པའི་ངོ་སྤྲོད་འཛམ་གླིང་ཕྱི་ལ་སྤེལ་ཐབས་སུ་བོད་ནས་ཕྱིར་ཐོན་གྱིས། ༼བོད་ནང་ལོ་བདུན༽ ཞེས་པའི་ཕྱག་དེབ་དེ་བཀའ་བརྩམས་གནང༌། དེབ་དེ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་སྐད་ཡིག་མང་པོར་ཕབ་བསྒྱུར་དང་པར་ཐེངས་མང་པོ་བསྐྱར་སྐྲུན་སོགས་ཐོག་མའི་དམིགས་ཡུལ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱི་མི་མང་པོས་བོད་དོན་ཐོག་ངོ་སྤྲོད་དང་དོ་སྣང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། ཕྱིས་སུ་དེབ་དེའི་བརྗོད་གཞིར་གློག་བརྙན་ཡང་བཟོ་བསྐྲུན་གྱིས་འཛམ་གླིང་གང་སར་གསལ་སྟོན་བྱུང་ཡོད། (‘བོད་ནང་ལོ་བདུན་’ཞེས་པའི་ཕྱག་དེབ་ལས་བཤུས།)

གཡུ་ཐོག་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ།

ཁོང་ནི་ཡབ་གཡུ་ཐོག་ཛ་སག་ཚེ་རིང་དབང་འདུས་དང༌། ཡུམ་རྟ་ནག་སྒེར་ཤུད་ཁུད་པའམ། དགོན་གཞིས་དཔལ་གླིང་སྲས་མོ་ཚེ་རིང་གཡུ་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་མེ་རྟ། ༡༩༠༦ ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། དེ་ནས་སློབ་ལོ་སོན་མཚམས་ལ་སྒེར་གྱིས་གཉེར་བའི་ལྷ་ས་ཏར་གཏོང་སློབ་གྲྭར་ཕེབས་ཏེ་བོད་ཡིག་འབྲི་ཀློག་དང༌། ཡིག་གཟུགས་སྦྱངས། ཤེས་བྱ་རིག་པའི་རྨང་གཞི་སྔོན་འགྲོའི་རྩ་ཚིག་རྣམས་ཐུགས་འཛིན་གནང༌། དེ་རྗེས་དགེ་རྒན་ཟུར་བསྟེན་གྱིས་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་དང༌། བརྡ་གསར་རྙིང༌། སྙན་ངག་སོགས་རིམ་པར་གསན་སྦྱོང་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་གནང༌།

དེ་རྗེས་དགུང་ལོ་ ༡༧ ཙམ་ལ་གཞུང་ཞབས་ཤོད་སྐོར་རྣམས་ངེས་པར་བརྒྱུད་དགོས་པའི་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་ཟབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཡུལ་ཆེད་ལས་སློབ་གྲྭ་ལྟ་བུ་རྩིས་ཁང་ཕུན་ཚོགས་བཀོད་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་སྲོལ་ཡིག་འབྲེལ་ཁག་གི་འགྲོ་ལུགས་དང༌། བསྡོམས་འཐེན་བསྒྱུར་བགོས་ཀྱིས་མཚོན། འགྲོ་ཟུར་ཆ་སོགས་བོད་མིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྩིས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ལས་ཁུངས་འཛིན་སྐྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་གནས་ཆེད་སྦྱོང་གི་དུས་ཡུན་ངེས་མེད་དང༌། ཡིག་ཚད་རྡེལ་རྒྱུགས་འབུལ་བཞེས་དང་འབྲེལ་གཞུང་ཞབས་དངོས་སུ་ཞུ་དགོས་པ་ལྟར་ ༡༩༢༤ ཙམ་ལ་གཞུང་ཞབས་དངོས་ཞུགས་གནང་བ་དང༌། ༡༩༢༥ ལོར་བོད་གཞུང་ནས་ན་གཞོན་ཁག་གཅིག་མངགས་རྫོང་གནང་བའི་ཁོངས་རྒྱ་གར་ཀོ་ཊ་(Quetta)ཞེས་པའི་ས་ཆ་ཞིག་ཏུ་ལོ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་རིང་དམག་གི་སྦྱོང་བརྡར་གནང་བ་དང༌། བོད་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་རྗེས་ ༡༩༢༦ ནས་བཀའ་མགྲོན་གནང་ ༡༩༣༢ ལོ་སྐུ་ངོ་བཀའ་ཟུར་ཕྲེང་རིང་དང༌། རུ་དཔོན་བསོད་བཀྲས་ལགས་སོགས་ལྷན་དུ་རྒྱལ་རྩེར་མེ་ཤིན་གྷན་དང༌། མེ་སྒྱོགས་ཚ་སྦྱོང་དང༌། བཤིག་བསྒྲིག་གི་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་གནང་མཛད་པ་ལྟར་སློབ་སྦྱོང་གྲུབ་མཚམས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་སྐབས་ཤར་ཀྱག་ནོར་གླིང་དུ་བཅར་དགོས་ཕེབས་པ་ལྟར་འགོ་དམག་མེ་སྒྱོགས་འགེལ་དྲེལ་རྒྱབ་ཆ་རང་འགྲིགས་ནོར་གླིང་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་དུ་འབྱོར་མ་ཐག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་དམག་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་འབྲེལ་སྐུ་ངོ་མའི་སྤྱན་ལམ་དུ་མེ་སྒྱོགས་བཤིག་བསྒྲིག་དངོས་སྦྱོང་གི་རྒྱུགས་འབུལ་ཆ་ཚང་ཞུས། དེ་མཇུག ༡༩༣༥ བར་གྲོང་དྲག་དམག་སྒར་གྱི་མདའ་དཔོན་གནང༌། ༡༩༣༥ ནས་ ༡༩༣༨ བར་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་གནང༌། ༡༩༣༨ ལོ་ཐའེ་ཇིའི་མཚན་གནས་ཐོག་ཇ་ཚྭ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དོ་དམ་པ་གནང༌།

༡༩༤༢ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ནང་ཛ་སག་གི་མཚན་གནས་ཐོག་མདོ་སྤྱི་བསྐོ་གཞག་གནང་སྟེ་ ༡༩༤༣ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་བཞི་པའི་ནང་ཆབ་མདོར་དངོས་སུ་ཕེབས་ནས་ ༡༩༤༧ བར་མདོ་སྤྱི་མཛད་ཁུར་བཞེས། ལོ་དེའི་དབྱར་དུས་སུ་ཁམས་ཁུལ་མཛད་མཇུག་ལེགས་པར་བསྒྲིལ་ཏེ་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ནང་ལྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་གནང༌།

༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་དམག་གིས་ཆབ་མདོར་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྐབས་བོད་གཞུང་ནས་ས་ཆེ་ཀ་སྦུག་ཏུ་བཞུགས་མུས་དང་བསྟུན་ནས་གང་གིས་སྣེ་འཁྲིད་གནང་བའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཞིག་དབྱིན་ཡུལ་དུ་གཏོང་འཆར་གནང་ཡང་སྐབས་དེར་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང༌། དེ་ནས་བོད་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང༌།

༡༩༥༠ ལོར་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བསྐྱེད་བཞེས་གནང་རྗེས་ཆབ་འབངས་མི་དམངས་ཀྱི་བདེ་ཐབས་དང་འབྲེལ་བའི་གཞུང་གི་ལམ་སྲོལ་ཁག་གཅིག་དུས་བསྟུན་ལེགས་བཅོས་བསྐྱངས་འགོ་ཚུགས་ཏེ་ཆེས་མཐོའི་གྱོད་ཞིབ་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་གནང་བའི་དོ་དམ་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང༌། དེ་རྗེས་ ༡༩༥༦ ལོར་བཀའ་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་བཞག་དང༌།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོ་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་སྐབས་ཕེབས་བསུ་དང་པོ་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གི་སྐུ་ཚབ་གནང་སྟེ་སྒང་ཏོག་ཏུ་བཅར། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་དུ་བོད་གཞུང་ཚོང་དོན་སྐུ་ཚབ་ཡོད་མུས་ཐོག་བོད་དོན་སྐོར་གྱི་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་མཛད་འགན་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་སྟབས་བཀའ་ཤག་བཀའ་བསྡུར་གྱིས་བཀའ་བློན་གཅིག་དང༌། དྲུང་ཆེ་གཅིག་འཕར་སྣོན་བཞུགས་རྒྱུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་ལྷ་མོར་གཟན་སྒྲིལ་ཕུལ་དགོངས་ལྟར་དེ་ནས་བཟུང་ཕྱི་རྒྱར་སྒེར་དགོངས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་རྒྱ་གར་དུ་གཏན་བཞུགས་སྐུ་ཚབ་གནང་རྩིས་ཀྱང༌། སྟབས་མ་ལེགས་པར་དབུ་བཞུགས་ནང་ཁུལ་ཕྲན་བུ་ཐུགས་མཐུན་མིན་བྱུང་སྟེ། ༡༩༦༧།༡༡།༢༣ ཉིན་ཐའེ་ཝན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་སྟེ་ལོ་ཤས་བཞུགས། ༡༩༧༤ལོར་ཐའེ་ཝན་ནས་ཁེ་ཎ་ཌར་ཕེབས།

༡༩༥༩ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་བཅས་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་པའི་ཐོག་མའི་དུས་སྐབས་སུ་བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་སུ་སྔར་མུས་བཞིན་ཕྱག་ལས་གནང༌། མཐར་དགུང་གྲངས་ ༧༧ སོན་སྐབས་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆུ་ཕག ༡༩༨༣ ལོར་ཁེ་ན་ཌར་(Canada)སྐུ་གཤེགས་པ་བཅས་སོ།། (‘ཡབ་གཞིས་གཡུ་ཐོག་ས་དབང་དམ་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེའི་བྱུང་བ་ཆེ་ལོང་ཙམ་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བརྗོད་པ་’ཞེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༣ ནས་ ༡༥ བར་གསལ།)

རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་ཁོ་ནའི་སྟེང་གི་འཇིག་རྟེན།

(ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་རྩོམ།)

སྔོན་གླེང་།

ངོས་ནས་ཚན་རིག་ལ་ཆེད་སྦྱོང་བྱེད་མ་མྱོང༌། ངོས་ནས་ཤེས་ཡོན་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་གཟའ་འཁོར་རེའི་གསར་འགྱུར་ལྟ་བུའི་དུས་དེབ་ནང་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་དང་འབྲེལ་བའི་གསར་འགྱུར་ཀློག་པ་དང༌། ཡང་ན་སྦེ་སྦེ་སེའི་[BBC]འཛམ་གླིང་གསར་འགྱུར་ཉན་པ། རྗེས་སུ་གནམ་དཔྱད་རིག་པའི་སློབ་དེབ་ཁག་གཅིག་ལ་བལྟས་པ་བཅས་ལས་བྱུང་བ་རེད། འདས་པའི་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུའི་རིང་ལ་ངས་ཚན་རིག་པ་དང་ལྷན་དུ་སྒེར་གྱི་ཚོགས་འདུ་སྐོང་བ་དང་བགྲོ་གླེང་གང་མང་བྱས་མྱོང༌། བགྲོ་གླེང་དང་ཚོགས་འདུ་དེ་ཚོའི་སྐབས་སུ་ངས་རྒྱུན་དུ་ཚན་རིག་པའི་བསམ་བློའི་དཔྱད་ཐབས་དང༌། ཚན་རིག་གི་གཞི་རྩའི་མ་དཔེ། རྣམ་གཞག་བྱེ་བྲག་པ་དང་གསར་རྙེད་ཤེས་བྱ་གཉིས་ཀྱི་ཤུགས་བསྟན་གྱི་མཇུག་འབྲས་སོགས་རྟོགས་པར་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། ངས་ཚན་རིག་གི་སྐོར་ལ་བསམ་གཞིགས་གཟབ་ནན་བྱས་པ་ནི། ཚན་རིག་གིས་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་གང་ཡིན་རྟོགས་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པ་འདི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། དེ་བས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བའི་གནད་འགག་ཅིག་སྟེ། ཚན་རིག་གིས་ཀུན་སྤྱོད་དང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་གང་འདྲ་ཐེབས་པ་བཅས་ཡིན། འདས་པའི་ལོ་ངོ་དེ་དག་གི་ནང་ངས་དོ་སྣང་གཙོ་བོ་བྱ་ཡུལ་གྱི་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་ཁག་ནི་ཆ་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྲུབ་ཚུལ་རིག་པ། སྐྱེ་དངོས་རིག་པ། དབང་རྩའི་ཚན་རིག་དང་སེམས་ཁམས་རིག་པ་སོགས་ཡིན། ངའི་ཤེས་ཡོན་དང་རིག་གནས་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་རྨང་གཞི་ནི་ནང་ཆོས་ཡིན་པས། ངས་རང་བཞིན་གྱིས་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ་ཁག་དང་ཚན་རིག་གི་ལྟ་བ་གལ་ཆེན་བར་གྱི་མཐུན་པའི་ཆ་ལ་བསམ་བློ་རྒྱུན་དུ་བཏང་མྱོང༌། དེབ་འདི་ནི་ལྦུ་བའི་ཁང་དང༌། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མགྱོགས་ཚད་སྤར་ཆས། བྱེད་ལས་ཀྱི་ཁབ་ལེན་ལྡོག་སྒྲའི་གློག་པར་བཅས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་གྲྭ་པ་ཞིག་སླེབས་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འཚོལ་སྙེག་དང༌། དེ་འདྲའི་ཡུན་རིང་པོ་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན།

རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་སླེབས་ནས་ལོ་མང་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ ༡༩༤༠ ནང་ལ་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་ཚོར་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་ཁ་གསལ་ཞིག་ངོས་ཀྱི་ལག་ཏུ་སོན་བྱུང༌། ཁོང་ནི་སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་ཁྲོད་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཙམ་མ་ཡིན་པར་དབྱིན་ཡིག་ཀྱང་ཤེས་པའི་མཁས་དབང་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་རེད། ༡༩༣༠ ཡས་མས་སུ་ཁོང་དབྱིན་ཇི་བས་བཟུང་བའི་རྒྱ་གར་དང༌། ཨ་ཕྷི་རྒ་ནི་སི་ཐན། བལ་ཡུལ། ཤྲི་ལངྐ་བཅས་ཀྱི་ནང་དུ་འགྲུལ་བཞུད་རྒྱ་ཆེར་བྱས་ཤིང༌། ཁོང་གི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་རྫོགས་ལ་ཉེ་སྐབས་བྲིས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་འདི་ནི་ཧ་ལས་པ་ཞིག་རེད། དེའི་ནང་དུ་ཁོང་གིས་ནང་ཆོས་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་གང་མང་བར་ལ་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་བགྲོ་གླེང་གི་གླེང་སྟེགས་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་འདུག ཁོང་གི་འདོད་ཚུལ་ནི་ངའི་ལྟ་ཚུལ་དང་ཧ་ལམ་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང༌། བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་ཁྲོད་འཕྲིན་ཡིག་འདིར་དགོས་ངེས་ཀྱི་དོ་སྣང་སྤྲད་མེད་པ་དང༌། རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ནི་ ༡༩༥༩ ལོར་ང་བཙན་བྱོལ་དུ་མ་ཡོང་བའི་སྔོན་ལ་བོད་ནང་དུ་འཕྲིན་ཡིག་འདི་དཔར་སྐྲུན་ཚད་ལྡན་ཞིག་བྱས་མི་འདུག གང་ལྟར་ང་ཚན་རིག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཤེས་ཡོན་འཚོལ་སྙེག་ལ་མ་ཞུགས་པའི་སྔོན་དུའང༌། ང་དང་ཆོས་བརྒྱུད་གཅིག་པ་ཞིག་ཞུགས་མྱོང་བ་འདིས་ང་ལ་སེམས་ཤུགས་སྤྲད་མྱོང༌། ལྷག་པར་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནི་ངའི་ཕ་ཡུལ་ཨ་མདོ་ས་ཁུལ་ནས་འོངས་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཤུགས་དེ་སྔར་ལས་ཀྱང་ཆེ་རུ་ཕྱིན། བྲིས་ནས་ལོ་མང་སོང་བའི་འཕྲིན་ཡིག་འདི་ངོས་ཀྱི་ལག་ཏུ་སོན་སྐབས་ང་ལ་ཚོར་བ་ཤུགས་དྲག་པོ་སྐྱེས་བྱུང༌།

ངས་ལོ་ངོ་འགའ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་ལ་བོད་པ་ཞིག་གི་བཟའ་ཟླ་ཨ་རི་བ་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་སེམས་དཀྲོགས་པའི་གླེང་མོལ་བྱས་པ་དེ་དྲན་གྱིན་འདུག ངས་ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་དང༌། ཚན་རིག་པ་དང་ལྷན་དུ་རང་འགུལ་གྱིས་བགྲོ་གླེང་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་མོས་ཐོས་པས། ང་ལ་ཚན་རིག་གིས་ནང་ཆོས་ཀྱི་གསོན་གནས་ལ་གནོད་འཚེ་བྱེད་སྲིད་པའི་དྲན་གསོ་བཏང་ཞིང༌། ཚན་རིག་ནི་ཆོས་ལུགས་མེད་པར་གཏོང་བྱེད་ཡིན་པ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་ར་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་པ་དང༌། ཁྱེད་ཀྱིས་ཚན་རིག་པ་ལ་མཛའ་སེམས་བཅངས་ཏེ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་པ་ནི་ཕུགས་རྒྱང་ལ་མ་བསམ་པའི་བྱ་བཞག་ཅིག་རེད་ཅེས་ལམ་སྟོན་བྱས་སོང༌། ངེད་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་དང་གོམས་འདྲིས་བྱེད་པ་ནི་ཉེན་ཁར་མ་འཛེམས་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན་སྲིད། ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གང་ཡིན་རུང་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་མོའི་ལམ་ནས་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པར་བསམ་པའི་ངོས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཡིད་ཆེས་དེར་བརྟེན་ནས་ཚན་རིག་ལ་གོམས་འདྲིས་བྱེད་པའི་གདེང་ཚོད་བྱུང༌། གལ་ཏེ་ཚན་རིག་གི་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱིས་ནང་པའི་འདོད་ཚུལ་ཁག་གཅིག་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཚེ། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཚན་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་ཁས་ལེན་བྱས་ནས་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་བྱེད་དགོས།

ང་ནི་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ལ་མ་ལྟོས་པར་དང་བས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་ཕན་ཚུན་གྱི་ཤེས་ཡོན་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་ཚན་རིག་པའི་བྱ་སྤྱོད་འདིས་ང་ལ་སེམས་འགུལ་ཤུགས་ཆེན་ཐེབས་མྱོང༌། ཐ་ན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་བ་མ་མཐུན་པའི་དབང་གིས་འཛམ་གླིང་འདི་ཆེས་ཉེན་ཁ་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཁག་གཉིས་སུ་གྱུར་པའི་གྲང་དམག་གི་སྐབས་སུའང༌། ཤར་ཁག་དང་ནུབ་ཁག་གཉིས་ཀྱི་ཚན་རིག་པས་ཕན་ཚུན་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་འདོད་པའི་དང་མོས་དེ་སྲིད་དོན་པ་ཚོའི་བློ་ངོར་མ་ཤོང་བ་ཞིག་རེད། ངོས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་ལ་ཁོང་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་འདིས་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་གྱི་བླ་སྲོག་ཤུགས་སུ་བསྟན་པ་དང༌། ཤེས་ཡོན་གྱི་ཐད་ལ་སྒེར་བདག་མཁྲེགས་བཟུང་མི་བྱེད་པའི་བློ་རྒྱ་ཡངས་པ་དངོས་སུ་མཚོན་འདུག

ངོས་རང་ཚན་རིག་ལ་དང་བའི་ཀུན་སློང་འདི་སྒེར་དོན་ཙམ་མིན། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཉམས་རྒུད་བྱུང་བའི་གཞི་རྩའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞིག་ནི་བོད་དེང་རབས་ཅན་ལ་བསྒྱུར་མ་ཐུབ་པ་དེ་རེད། འདི་ནི་ངོས་དང་བོད་མི་ཚོས་ཐ་ན་བཙན་བྱོལ་དུ་མ་སླེབས་པའི་སྔོན་དུའང་ཤེས་ཡོད། རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་མ་ཐག་ང་ཚོས་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་བྱིས་པ་ཚོའི་ཆེད་དུ་ཐེངས་དང་པོར་སློབ་ཚན་གྱི་ཁྲིད་གཞིའི་ནང་དུ་དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་སློབ་གསོ་ཚུད་པའི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས། དེང་རབས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་དེང་དུས་ཀྱི་སློབ་གསོ་ལ་རག་ལས་ཤིང༌། ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ལས་ལ་བྱང་བར་བྱེད་པ་ནི་དེང་དུས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་སྙིང་པོ་ཡིན་པ་ངས་སྐབས་དེར་རྟོགས་བྱུང༌། ང་རང་སྒེར་ནས་སློབ་གསོའི་ལས་གཞི་འདིར་འཆིང་བའི་ཆོད་སེམས་དེ་ད་དུང་ཡང་འགྱུར་མེད་པས། ཐ་ན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་གནའ་རབས་ཀྱི་ནང་ཆོས་གཙོ་བོ་ཁྲིད་སའི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ཁྲིད་གཞིའི་སློབ་ཚན་ནང་ལའང་ཚན་རིག་འཇོག་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་གཏོང་གི་ཡོད།

དངོས་ཁམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཤེས་རྟོགས་ལ་མཚོན་ན་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་ཁག་གི་རྣམ་གཞག་དང་འགྲེལ་བཤད་མང་པོ་ཞིག དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་ལྟ་བ་དང་འགྲེལ་བཤད་ལ་བསྡུར་ན་རགས་པ་ཡིན་པ་ངའི་ཚན་རིག་གི་གོ་རྟོགས་འཕེལ་བ་དང་བསྟུན་ནས་རིམ་གྱིས་གསལ་པོ་ཆགས་སོང༌། ཡིན་ཡང༌། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཚན་རིག་ཧ་ཅང་དར་རྒྱས་བྱུང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་དུའང་འགྲོ་བ་མིས་སྡུག་བསྔལ་མུ་མཐུད་ནས་མྱོང་བ་དང༌། ལྷག་པར་མྱོང་ཚོར་དང་སེམས་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བཞིན་པ་གསལ་པོ་རེད། ལུས་པོའི་དཀའ་སྡུག་སེལ་བར་ཚན་རིག་གིས་རམ་འདེགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི་ཚན་རིག་གི་ཕན་ཐོགས་རླབས་ཆེན་དེ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་དང་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་བཅོས་བསྒྱུར། སེམས་པའི་གཤིས་རྒྱུད་སྦྱོང་བ་བཅས་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་ང་ཚོས་སེམས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་ལ་གདོང་ལེན་དང་དེ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་འགོ་འཛུགས་ཆོག མདོར་ན། འགྲོ་བ་མིའི་རྩ་བའི་རིན་ཐང་མཐོར་འདེགས་བྱེད་པ་ནི་བདེ་སྐྱིད་འཚོལ་སྙེག་གི་གཞི་རྩར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་རེད། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་ཐབས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ན་ཚན་རིག་དང་སེམས་དོན་རིག་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན། སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་ལུས་སེམས་གཉིས་ནས་བསལ་དགོས་སྟབས་དེ་གཉིས་ང་ཚོར་དགོས་ངེས་ཡིན།

དེབ་འདི་རྩོམ་པ་ནི་ཚན་རིག་དང་སེམས་དོན་རིག་པ་གཉིས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་པའི་དོན་དུ་མིན། ༼ནང་ཆོས་ནི་ང་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཆེ་བའི་སེམས་དོན་རིག་པའི་དཔེ་གཞི་ཞིག་ཡིན།༽ དེབ་འདིས་རྒྱུ་མཚན་རྟེན་གཞིར་འཛིན་པའི་བདེན་དཔང་བརྒྱུད་ནས་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བའི་ཆོས་རྣམས་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པ་དང༌། ང་ཚོའི་མཐའ་སྐོར་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཆ་གཅིག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཕྱོགས་ཡོངས་ལ་གཅིག་སྒྲིལ་རང་བཞིན་དུ་ལྟ་བའི་གོ་རྟོགས་བྱེད་སྟངས་ཤིག་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བར། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྡེ་ཚན་གལ་ཆེན་ཁག་གཉིས་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་པའི་འབད་བརྩོན་ཞིག་མཚོན་པ་ཡིན། ངས་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་བར་གྱི་མཐུན་ས་དང་མི་མཐུན་ས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་ལམ་ནས་མཐའ་དཔྱོད་བྱེད་རྒྱུ་མིན། དེ་ནི་ངས་ཆེད་ལས་མཁས་པ་ཚོར་བཞག་ཡོད། སེམས་དོན་རིག་པ་དང་ཚན་རིག་ཐ་དད་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང༌། བདེན་པ་འཚོལ་བའི་དམིགས་ཡུལ་རླབས་ཆེན་དེ་གཅིག་མཚུངས་སུ་ཡོད་པར་མ་ཟད། འདི་གཉིས་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་ནས་སྦྱོང་འོས་པ་མང་ཞིང་ཕན་ཚུན་ཁ་སྐོང་བར་བྱེད་པའི་ཞིབ་དཔྱོད་ཀྱི་འཇུག་སྒོའང་ཡིན། ཚན་རིག་དང་སེམས་དོན་རིག་པ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང་ཤེས་རབ་ལ་མཐའ་རྒྱ་གསར་པ་ཞིག་བསྐྱེད་པར་རམ་འདེགས་བྱེད་ཆོག ལྷག་པར་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་གྲོས་བསྡུར་ལ་བརྟེན་ནས་ཚན་རིག་དང་སེམས་དོན་རིག་པས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་བདེ་ཐབས་ལ་སྔར་ལས་ལེགས་པའི་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ང་ལ་ཡོད། གཞན་ཡང་ཚན་རིག་གི་འཇིག་རྟེན་ལ་བཞུད་པའི་རང་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུང་འདི་བརྒྱུད་ནས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ཡོད་པའི་ནང་པའི་ཆོས་གྲོགས་ས་ཡ་མང་པོར། ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་ནན་ཏན་དང༌། གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཚན་རིག་གི་རྩ་བའི་ཤེས་བྱ་ཁག་རང་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་ནང་དུ་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་ནན་ཏན་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན།

ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་གཙོས་པའི་སེམས་དོན་རིག་པ་དང་ཚན་རིག་བར་གྱི་བགྲོ་གླེང་དེར་ལོ་རྒྱུས་རིང་པོ་ཡོད། ངོས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་བོད་པའི་ནང་ཆོས་ལ་ཆ་བཞག་ན་ལོ་རྒྱུས་དང༌། ཆབ་སྲིད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབ་གང་མང་ཞིག་གིས་ཚན་རིག་གི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་ལ་གོམས་འདྲིས་བྱེད་པ་ནི་ད་དུང་ཡང་གོམ་པ་དང་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཚན་རིག་གིས་ང་ཚོའི་དགོས་མཁོ་གང་སྒྲུབ་པ་དེའི་མཐའ་མའི་འབྲས་བུ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་མིན་ད་དུང་ཡང་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གསལ་པོ་མེད་པ་དང༌། སྒེར་སོ་སོའི་ངོས་ནས་ཚན་རིག་ལ་ལྟ་ཚུལ་ཅི་ཞིག་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར། རང་བྱུང་གི་འཛམ་གླིང་ངམ་ང་ཚོ་མིའི་འཚོ་གནས་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པའི་གོ་རྟོགས་༼དེབ་འདིའི་ནང་དུ་ངས་གོ་རྟོགས་འདི་ལ་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་ཟེར་རྒྱུ་ཡིན།༽ ཤིག་ཡོད་ཚེ། འཕེལ་འགྱུར་རིག་པ་དང༌། ལྟོས་གྲུབ་རིག་པ། ཁོན་ཏྲོམ་(quantum)འགུལ་ཤུགས་རིག་པ་སོགས་ཚན་རིག་གི་གལ་ཆེ་བའི་རྣམ་གཞག་དང་དེ་དག་གི་རྩ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སྣང་མེད་དུ་བསྐྱུར་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན། སེམས་དོན་རིག་པ་ལ་ཞིབ་བསྡུར་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ཀུན་སྤྱོད་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཁག་ལ་དོ་སྣང་བྱས་པས་ཚན་རིག་ལའང་བློ་བསྐྱེད་རག་སྲིད། ཡིན་ཡང༌། ནང་པའི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་རྙིང་པ་དང་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གྲུབ་མཐའ་རགས་པ་ལྟ་བུ། ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་གསར་པ་ཁག་དང་བསྟུན་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་དང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་པ་གསལ་པོ་རེད། དེབ་འདི་ནི་སེམས་དོན་རིག་པ་དང་ཚན་རིག་གི་བགྲོ་གླེང་དེ་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བའི་ལས་གཞི་གལ་ཆེན་དེར་རམ་འདེགས་ཤིག་ཆགས་པར་ངས་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ངོས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི་ད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་གི་གནད་འགག་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཁག་གཅིག་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པས། ངས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ག་ཚོད་མང་མང་ཞིག་ལ་གླེང་སློང་བྱེད་འདོད་ཆེ་ནའང༌། མཚམས་རེར་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་རྒྱུ་མཚན་མང་བས་འདི་ནི་ལས་སླ་པོ་ཞིག་མ་རེད། ངའི་གླེང་སློང་འདི་ལས་སླ་པོར་གོ་ཐུབ་པའི་རེ་འདུན་ཆེ་བས། སྐབས་རེར་གནད་དོན་ཁ་ཤས་གོ་སླ་བར་བཏང་བ་མང་དྲགས་པ་ཡོད་སྲིད། ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པ་དང་ཁོང་གི་ལས་རོགས་ཇ་སི་འེར་ལི་སི་ནར་(Jas’ Elsner)གཉིས་ནི་ངའི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པ་ནི་ངའི་ཡུན་རིང་གི་སྐད་སྒྱུར་ཡང་ཡིན། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ངའི་ལྟ་ཚུལ་རྣམས་དབྱིན་སྐད་དུ་གང་ཐུབ་ཐུབ་ཁ་གསལ་གོ་བདེ་རུ་འགོད་པར་རོགས་རམ་བྱས་པ་ལ་ངས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་བཞིན་དེབ་འདི་བཟོས་པའི་མགོ་མཇུག་བར་གསུམ་དུ་ཁོང་གཉིས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་མ་དཔེ་ལ་བསམ་ཚུལ་འདོན་མཁན་མི་ཉུང་བ་ཡོད་པ་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ལྷག་པར་དུ་ང་ཐུག་འཕྲད་བྱས་པའི་ཚན་རིག་པ་ཚང་མ་ང་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་ཡིན། ཁོང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཕངས་མེད་དུ་བཏང་སྟེ། སྐབས་འགར་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་མ་ལྡང་བའི་སློབ་མ་ང་ལ་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཚན་རིག་གི་ལྟ་བ་སོགས་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་སྐབས་ཁོང་ཚོར་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ངང་རྒྱུད་རིང་པོ་གནང་བར། ངས་ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་དགེ་རྒན་དུ་རྩི་བཞིན་ཡོད།།

རྟོག་གཞིགས།

ངོས་ཀྱིས་ལོ་མང་རིང་ལ་ངོ་མཚར་བའི་ཚན་རིག་གི་ཡར་རྒྱས་དེར་བསམ་བློ་བཏང་མྱོང༌། རང་ཉིད་ཀྱི་མི་ཚེའི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ལས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ། ངོས་རང་ཚན་རིག་ལ་དང་བ་འདི་ཐོག་མར་རང་ཉིད་ལ་ཆ་རྒྱུས་བྲལ་ཞིང་འཕྲུལ་ལས་ཀྱིས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཤེས་འདོད་དང་ལྷན་དུ་བྱུང་ཡང༌། རིང་པོར་མ་འགོར་བར་ངས་ཚན་རིག་འདི་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ལ་ཧ་ལས་པའི་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་གསལ་པོར་རྟོགས་པ་དང༌། ལྷག་པར་ ༡༩༥༩ ལོར་བཙན་བྱོལ་ལ་སླེབས་པའི་རྗེས་སུ་ཚན་རིག་ནི་ཆེས་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་སྔར་ལས་ཀྱང་གསལ་པོ་ཆགས། དེང་སྐབས་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ལས་ཀྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་མ་ཐེབས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་འཚོ་བའི་ཆ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་མེད། འོན་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་འཚོ་གནས་ཀྱི་ནང་དུ་ཚན་རིག་གིས་གོ་གནས་ཅི་ཞིག་བཟུང་ཡོད་དམ། ཚན་རིག་གིས་དོན་ངོ་མར་ལས་དོན་ཅི་ཞིག་བྱེད་དགོས་སམ། ཅི་ཞིག་གིས་ཚན་རིག་ལ་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་དགོས་མིན་བཅས་ང་ཚོས་གསལ་པོ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་དམ། དྲི་བ་མཐའ་མ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཞིག་སྟེ། ཀུན་སྤྱོད་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་སློང་ཞིག་གམ། ལྷག་པར་སྙིང་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་ཆེད་དུ་ཚན་རིག་ལ་ལམ་སྟོན་མ་བྱས་ཚེ། ཚན་རིག་གི་གྲུབ་འབྲས་ཀྱིས་ཁེ་ཕན་བསྒྲུབ་པ་ལས་དོན་ངོ་མར་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་བྱེད་སྲིད།

ཚན་རིག་ཆེས་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་དང༌། ད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་ནང་དུ་དེའི་གཡོལ་ཐབས་མེད་པའི་དབང་ཤུགས་ཁྱབ་གདལ་དུ་འགྲོ་བ་མཐོང་བས། ཚན་རིག་ལ་བཟུང་བའི་ངའི་འདུ་ཤེས་དེ་ཤེས་འདོད་ཀྱི་བློ་ལས་འགྱུར་ཏེ་ཛ་དྲག་གི་དང་ལེན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས། ནང་བསྟན་དུ་སེམས་དོན་གྱི་དམིགས་བྱ་ཆེས་རླབས་ཆེན་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་ཁོ་ཚོའི་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་ལས་དོན་གང་ཅི་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱིས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་རེད། བྱིས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་དམིགས་བྱ་འདིར་བརྩི་འཇོག་དང༌། ལས་དོན་ཅི་ཞིག་གི་ནང་དུའང་དམིགས་བྱ་འདི་སྒྲུབ་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པ་ནི་ངའི་གོམས་གཤིས་ཤིག་ཏུ་གྱུར། ངས་ཚན་རིག་ཀྱང་ཤེས་འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ངོ་མ་རྟོགས་པར་བརྩོན་པའི་ངའི་སྒེར་གྱི་འཚོལ་ཞིབ་ནང་དུ་ཚན་རིག་གིས་ང་ལ་དཔྱད་ཡུལ་གསར་པ་ཞིག་སྤྲད་པ་འདི་ཡིན། ད་དུང་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཞིག་ནི་ཚན་རིག་གི་འཇིག་རྟེན་དེའི་ནང་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དོན་རིག་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལས་སྦྱངས་པའི་ཉམས་རྟོགས་རྣམས་གླེང་སློང་བྱེད་ཡུལ་གཡོལ་མེད་ཅིག་མཐོང་བྱུང༌། དེའི་ཕྱིར་ངོས་ལ་མཚོན་ན། འཛམ་གླིང་ནང་གི་དབང་ཤུགས་ཆེ་བའི་ཤེས་བྱའི་སྡེ་ཚན་འདི་ཉིད་དང་ལེན་བྱེད་པ་ནི་སེམས་དོན་རིག་པའི་བཀའ་རྒྱ་ལྟ་བུའང་ཡིན། ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་འདི་བདེ་བ་དང་གསོན་པའི་མཐར་ཐུག་གི་གནད་དོན་འདི་ལ་གཞིགས་ན། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཚན་རིག་གི་ཡར་རྒྱས་དེ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་དང་སའི་གོ་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་མཁན་སེམས་ཅན་གཞན་དག་གི་དགོས་མཁོར་གཞན་ཕན་དང་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པའི་མཐུན་སྦྱོར་ཞིག་ཏུ་ང་ཚོས་ཇི་ལྟར་བསྒྱུར་རྒྱུ་དེ་རེད།

ཚན་རིག་གི་ནང་དུ་ཀུན་སྤྱོད་རིག་པ་ལ་གོ་གནས་ཤིག་ཡོད་དམ། ངས་ཡིད་ཆེས་བྱས་པ་ལྟར་ན་ཡོད་དེ། དང་པོ། ཡོ་བྱད་གང་རུང་ཞིག་དང་མཚུངས་པར་ཚན་རིག་ནི་ལེགས་ཉེས་གང་ལའང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཆོག ཡོ་བྱད་ཅིག་ལེགས་ཉེས་གང་ལ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མིན་ནི་བྱེད་པ་པོའི་སེམས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ལ་རག་ལས། གཉིས་པ། ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་གསར་པས་ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་འདི་རྟོགས་སྟངས་དང༌། དེ་བཞིན་དེའི་ནང་གི་མིའི་རིགས་ཀྱི་གོ་གནས་ལ་བཟུང་བའི་ང་ཚོའི་འདུ་ཤེས་སོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནས། ང་ཚོའི་སྤྱོད་པར་སྟངས་འཛིན་བྱེད། དཔེར་ན། འཛམ་གླིང་འདི་འཕྲུལ་ཆས་ལྟ་བུར་བཟུང་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་པོར་བཤུ་གཞོག་བྱེད་པ་རྒྱུན་སྲོལ་ཆགས་པའི་བཟོ་ལས་གསར་བརྗེ་བྱུང༌། གང་ལྟར་ཀུན་སྤྱོད་ནི་ཚན་རིག་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཙམ་ལས་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་གསར་པའི་འཚོལ་ཞིབ་དངོས་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་སྤྱིར་བཏང་གི་བདེན་འཛིན་ཞིག་ཁྱབ་ཡོད། བསམ་ཚུལ་འདི་གཞི་ལ་བཞག་ན་སྤྱིར་བཏང་ཚན་རིག་པ་སྒེར་དང་ཚན་རིག་པའི་ཚོགས་སྡེ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་སྤྱོད་ལ་བར་མའི་ལྟ་སྟངས་ཤིག་བཟུང་ནས། ཁོང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་གསར་རྙེད་ཤེས་བྱའི་མཇུག་འབྲས་ལ་འགན་ཁུར་གྱི་མེད། འོན་ཀྱང༌། ཚན་རིག་གི་གསར་རྙེད་ཤེས་བྱ་གལ་ཆེན་གང་མང་དང༌། ལྷག་པར་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་འཕྲུལ་ལས་གསར་གཏོད་ཀྱིས་གནས་ལུགས་གསར་པ་གང་མང་བསྐྲུན་པར་མ་ཟད། ཀུན་སྤྱོད་རིག་པ་དང་སེམས་དོན་རིག་པ་ལ་དཀའ་ངལ་སྤྲོད་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་གསར་པའང་གསར་གཏོད་བྱས། ཚན་རིག་གི་ལས་གཞི་དང་ཚན་རིག་པ་ཚོས་གནས་ལུགས་གསར་ཐོན་བྱུང་བར་རྐྱེན་བྱས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཁོང་ཚོ་ལ་འོས་འགན་ཞིག་ཡོད་ལ། ང་ཚོས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་འོས་འགན་དེ་ལྷོད་ཡངས་ལ་གཏོང་མི་རུང༌།

ང་ཚོས་ཚན་རིག་ནི་རང་རིགས་ལ་ཡོད་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་རྩ་བའི་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་ནམ་ཡང་ཁ་མི་གྱེས་པའི་ཁག་ཐེག་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཕལ་ཆེར་གནད་དོན་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་རེད། མཛུབ་མོའི་ནུས་རྩོལ་ནི་ལག་པར་བརྟེན་པ་བཞིན། ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཀྱང་ངེས་པར་དུ་རང་ཉིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྤྱིའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་རྟོགས་དགོས། ཚན་རིག་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། དེ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ལག་པའི་མཛུབ་མོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་མ་བརྗེད་པར་བྱས་ན། ད་གཟོད་མ་འོངས་པའི་ཚན་རིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་རླབས་ཆེན་དེ་དོན་དང་ལྡན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཤིག་ཆགས་ཐུབ། དེ་མིན་ང་ཚོས་རིན་ཐང་གི་གོ་རིམ་བརླགས་ཏེ་ཚན་རིག་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཁེ་ཕན་བསྒྲུབ་པ་ལས། མིས་ཚན་རིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་བློས་གཏོང་བྱེད་དགོས་པ་ཆགས་སྲིད། ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ལས་ནི་ནུས་ཤུགས་ཆེ་བའི་ལག་ཆ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། དེ་གཉིས་བཀོལ་སྤྱོད་ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་བྱེད་པའི་ཐག་གཅོད་བྱེད་མཁན་ནི་ང་ཚོ་འགྲོ་བ་མི་ཡིན། ཡང་དག་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཀུན་སློང་ཞིག་གིས་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ལས་ཀྱི་ལག་ལེན་དངོས་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གནད་དོན་གཙོ་བོ་ཞིག་རེད།

ངོས་ཀྱི་མཐོང་ཚུལ་ལ། ཚན་རིག་ནི་འཚོ་བཞིན་པའི་འཛམ་གླིང་འདི་དང་དེའི་དངོས་ཁམས་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་བརྩོན་པའི་མངོན་སུམ་རིག་པའི་འཇུག་སྒོ་ཞིག་རེད། རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཚན་རིག་ནི་མྱོང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་དང༌། དེའི་གཞི་རྩར་གནས་པའི་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཕྱོགས་ལ་འགྲེལ་བཤད་ཧ་ལས་པའི་ཟབ་མོ་བྱེད་ཐུབ་པའི་འཚོལ་ཞིབ་ཅིག་ཡིན་ཞིང༌། རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམས་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་བྱ་ལ་བརྟེན་ནས་རིགས་པས་རྗེས་དཔག་བྱས་པ་ཞིག་རེད། དཔྱད་བྱའི་ཆོས་ལ་གྲངས་འབོར་གྱི་ཚད་འཇལ་བ་དང༌། བསྐྱར་ཟློས་བྱེད་ཆོག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཚོད་ལྟ་བརྒྱུད་ནས་ཚན་རིག་པ་ཐུན་མོང་ནས་དོགས་གཅོད་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་ཕྲ་ལྡན་པའི་ཚན་རིག་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཡིན། མ་མཐའ་ཡང་དེ་ནི་ད་ལྟའི་ཚན་རིག་གི་ལྟ་བའི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཡོད་པའི་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན། ཚན་རིག་གི་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་བཟོ་བཀོད་འདིའི་ནང་དུ་ཀུན་སྤྱོད་དང༌། སྒྱུ་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་རིག་སྟོབས། སེམས་དོན་རིག་པ། དེ་བཞིན་གཟུགས་འདས་རིག་པའི་གནད་དོན་ཕྲ་མོ་སོགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཁྱད་ཆོས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཚུད་མེད།

ཚན་རིག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་མ་ཚུད་པའི་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཆ་དང་ཤེས་ཡོན་གང་མང་ཡོད། ཡིན་ཡང༌། མི་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་ཚན་རིག་གི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཤེས་ཡོན་དང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་རྩར་འཛིན་དགོས་པའི་འདོད་ཚུལ་འཛིན་པ་དང༌། བསམ་ཚུལ་འདི་ནི་ཚན་རིག་གི་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཞིག་རེད། དོན་སྤྱི་འདི་ལྟ་ཚུལ་གྱི་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས་ཁ་གསལ་པོར་ལྟ་བ་འདི་འདྲ་སྤེལ་བའི་ཚན་རིག་གི་གྲུབ་མཐའ་ཞིག་ཡོད་མེད་ངས་མ་ཤེས་ཀྱང༌། ལྟ་ཚུལ་འདི་ནི་དཔྱད་པ་མ་བཏང་བའི་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་བདེན་འཛིན་ཞིག་ཏུ་སྣང༌། བདེན་འཛིན་འདི་ནི་དཔྱོད་པ་པོ་ལ་མ་བརྟེན་པའི་ཡུལ་གྱི་ངོས་ནས་གྲུབ་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཡོད་པའི་ཡིད་ཆེས་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད་ལ། ཞིབ་འཇུག་ཅིག་གི་དཔྱད་གཞི་ནི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་པོ་ཚན་རིག་པའི་སྔོན་དཔག་དང༌། ཚོར་སྣང༌། མྱོང་བ་བཅས་ལ་ལྟོས་མེད་ཡིན་པ་བདེན་པར་འཛིན།

དཔྱད་པ་མཐར་གཏུགས་ན་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་འགྲེལ་བཤད་དང༌། དངོས་ཁམས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཤིག་མེད་པའི་ཚོད་དཔག་འདི་ཚན་རིག་གི་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དེའི་རྟེན་གཞི་ཡིན། དེ་བཞིན་ལྟ་ཚུལ་འདིས་སེམས་ཁམས་རིག་པ་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་ཁུངས་སུ་གཏུགས་པ་དང༌། སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་རྫས་འགྱུར་རིག་པར་ཁུངས་སུ་གཏུགས། རྫས་འགྱུར་རིག་པ་དངོས་ཁམས་རིག་པར་ཁུངས་གཏུགས་པའི་ལྟ་སྟངས་ཤིག་བཟུང་ཡོད། ང་རང་གི་འདོད་ཚུལ་ནི་གཅིག་ཁུངས་གཅིག་ལ་འདེད་པའི་ཆ་བགོ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བའི་ལངས་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་ནའང༌། ངས་སྐབས་འདིར་དེའི་ཁ་གཏད་དུ་རྩོད་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་མིན། ལྟ་ཚུལ་དེ་ཚོས་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང༌། ལྷག་པར་གཟུགས་འདས་རིག་པའི་ལྟ་བའི་གོ་གནས་ཤིག་འཛིན་པ་ལས། ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་དངོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་མཚོན་མེད་པ་དེ་གསེད་བཀྲོལ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། ངོས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ལ། དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་དང་དེའི་རྡུལ་ཕྲན་འདྲ་མིན་ལ་ཁུངས་གཏུགས་པའི་ལྟ་ཚུལ་འདི། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་ཞིག་གིས་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་བསྐྲུན་ཞིང་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བའི་ལྟ་ཚུལ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱིས་གཟུགས་འདས་རིག་པའི་ལྟ་བའི་ལངས་ཕྱོགས་ཤིག་རེད།

མཐའ་གཅིག་འཛིན་གྱི་ཚན་རིག་གི་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཆ་གཙོ་བོ་ནི། དེའི་གུ་དོག་གི་མཐོང་རྒྱ་དང་དེ་ཉིད་ཆད་ལྟ་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུ་རུ་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་བཅས་ཡིན། ཆད་ལྟ་རིང་ལུགས་དང༌། དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས། ཆ་བགོ་རིང་ལུགས་བཅས་ནི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ལྟ་སྟངས་དང༌། ལྷག་པར་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་གནས་བབ་ལ་བཟུང་བའི་ང་ཚོའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་དཀའ་ངལ་སྤྲོད་པའི་ལངས་ཕྱོགས་ཁག་ཅིག་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི། དེ་དག་གིས་ང་ཚོས་རང་ཉིད་ལ་བཟུང་བའི་འདུ་ཤེས་དེ་ཚད་དམའ་རུ་གཏོང་བའི་ཉེན་ཁ་ཆེ་སྟེ། དཔེར་ན། ང་ཚོས་རང་ཉིད་ཐོལ་བྱུང་གི་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་ལུས་ཅན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་བའམ། རིག་པ་དང་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་རིགས་སྟོབས་ལྡན་པའི་དམིགས་བསལ་སེམས་ལྡན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་བ་འདིས། རང་ཉིད་ལ་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་གཞན་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་པའི་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་སོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ངེས། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ལྷུང་བའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་ཚོས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཏེ། སྒྱུ་རྩལ་དང༌། ཀུན་སྤྱོད། སེམས་དོན་རིག་པ། དགེ་བའི་ལས། མཚར་སྡུག ལྷག་པར་ཤེས་པ་སོགས་ཆ་ཕྲ་མོར་བགོས་ཏེ་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་བར་གྱི་རྫས་འགྱུར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་འབྲས་བུ་ཞིག་ཏུ་འདོད་པ་དང༌། ཡང་ན་ཁྱད་ཆོས་འདི་ཚོ་རྟོག་བཏགས་ཙམ་ལས་མིན་པར་འདོད་སྲིད། དེ་བས་ན་ཕྱོགས་ལྷུང་གི་ལྟ་བ་དེ་ཚོས་འགྲོ་བ་མི་ཆ་བགོ་བྱས་ནས་རང་རིགས་བསྐྱར་བསྐྲུན་བྱེད་དགོས་པ་ལས་དམིགས་ཡུལ་གང་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཙམ་དང༌། རིགས་རྫས་གང་བྱུང་གི་མཉམ་འཛོམས་ལས་སྟེས་དབང་གིས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་མི་བསྐྱེད་པའི་ངེས་པ་མ་མཆིས།

འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་ནང་དུ་མི་ཚེའི་སྙིང་པོ་དང་དགེ་སྡིག་གི་གནད་དོན་འཚུད་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། ཚན་རིག་གི་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་བྱ་ལ་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར། ཤེས་བྱ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཆ་ཡོངས་སུ་ཚང་བའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་སྤེལ་བའི་རྟེན་གཞི་ཚད་ལྡན་ཡོད་པའི་འདོད་ཚུལ་དང༌། ཡང་ན་དེ་ཁོ་ན་ལ་འཛམ་གླིང་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་བར་ཚད་ལྡན་གྱི་ཐབས་ལམ་ཡོད་པར་བསམ་པའི་བདེན་འཛིན་འདི་ཡིན། འགྲོ་བ་མིའི་འཚོ་གནས་དང་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་རང་ལ་གཞིགས་ནའང༌། ད་ལྟའི་ཚན་རིག་གི་ཤེས་རྒྱ་འདིས་མ་རྟོགས་པ་དང་མ་རྙེད་པའི་ཆ་གང་མང་ཞིག་ཡོད་ངེས།

དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དོན་རིག་པའི་མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་རྙིང་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཚན་རིག་གི་རྟོགས་ཐབས་དང་ཤེས་ཡོན་གསར་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་དགོས། གལ་ཏེ་སེམས་དོན་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཚོས་ཚན་རིག་གིས་གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཤེས་བྱ་རྣམས་སྣང་མེད་དུ་བཏང་ཚེ་ང་ཚོའི་ཉམས་ལེན་ཡང་དབུལ་ཕོངས་སུ་འགྲོ་ངེས་ཏེ། འདི་འདྲའི་ཕྱོགས་ལྷུང་ནི། ལྟ་བ་མཁྲེགས་འཛིན་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་འགྲོ་བར་གདོན་མི་ཟ། དེའི་ཕྱིར་ངས་ནང་པའི་ཆོས་གྲོགས་ཚོར་ཚན་རིག་སྦྱང་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་གཏོང་གི་ཡོད། འདི་ལྟར་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་རྣམས་ནང་པའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ནང་དུ་བསྡུ་ཆོག

ཚན་རིག་དང་འཕྲད་པ།

ང་ནི་སྒོ་ཕྱུགས་ཀྱིས་ཞིང་ཀ་རྨོས་ཤིང༌། ནས་ཀྱི་བཙས་མ་བརྔས་རྗེས་སླར་ཡང་སྒོ་ཕྱུགས་དེ་དག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་གཡུལ་བརྡུངས་བྱེད་པའི་སོ་ནམ་པ་དཀྱུས་མ་ཞིག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས། ཕལ་ཆེར་ངའི་བྱིས་པའི་དུས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་འཕྲུལ་ལས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག་པ་ནི་ས་གནས་ཀྱི་འབྲོག་པ་དཔའ་རྟུལ་ཚོས་དབྱིན་ཇིས་བཟུང་བའི་རྒྱ་གར་དང༌། ཨུ་རུ་སུ། རྒྱ་ནག་བཅས་ནས་ཉོས་ཡོང་བའི་བོའུ་ཁྲ་རིང་དེ་ཚོ་ཁོ་ན་རེད། ང་ལོ་ན་དྲུག་ལ་སོན་སྐབས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་རུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པར་ངོས་འཛིན་གྱི་ཁྲི་འདོན་བྱས་པར་མ་ཟད། ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་ཆ་ཚང་བ་བྱེད་འགོ་བཙུགས།

ང་ལ་ཉིན་རེའི་འབྲི་ཀློག་དང༌། ནང་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང༌། གསུང་རབ་དང་འདོན་ཆོག་བློ་འཛིན་བཅས་ཀྱི་སློབ་ཚན་འཁྲིད་མཁན་སྒེར་གྱི་ཡོངས་འཛིན་དུ་མ་ཡོད། དེ་བཞིན་ང་ལ་མཚན་ཞབས་ཀྱང་འགའ་ཤས་ཡོད། མཚན་ཞབས་ཞེས་པ་སློབ་གཉེར་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཞབས་ཕྱི་པ་ཡིན། ཁོང་ཚོའི་རྩ་བའི་ལས་འགན་ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བའི་གནད་དོན་རྣམས་ང་དང་ལྷན་དུ་རྟགས་གསལ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་རེད། ཞལ་འདོན་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་ལའང་ང་རྒྱུན་རིང་པོར་ཞུགས་དགོས་པ་དང༌། སྐབས་འགར་ང་རང་གི་ཡོངས་འཛིན་དང་ལྷན་དུ་བསྙེན་མཚམས་ལ་བསྡད་དེ་ཉིན་རེར་ཐུན་བཞི་ལ་ཆུ་ཚོད་གཉིས་རེ་སྒོམ་བརྒྱག་དགོས། སློབ་གཉེར་བྱེད་སྟངས་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་བླ་མ་གལ་ཆེན་རིགས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཚུལ་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་མཚུངས་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། རྩིས་རིག་དང༌། ས་གཤིས་རིག་པ། རྫས་འགྱུར་རིག་པ། སྐྱེ་དངོས་རིག་པ། དངོས་ཁམས་རིག་པ་སོགས་ལ་སྦྱོང་བརྡར་བྱས་མྱོང་མེད་པར་མ་ཟད། ཐ་ན་སྐབས་དེར་ངས་འདི་ཚོ་ཡོད་པའང་ཤེས་མེད།

ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་ནི་ངའི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་དགུན་དུས་སྡོད་གནས་ཡིན། དེ་ནི་རི་བོ་ཞིག་གི་ངོས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་ཅིང་ཁང་མིག་ཆིག་སྟོང་ཙམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཐོག་བརྩེགས་ཁང་ཆེན་ཞིག་རེད། ༼ངས་ཁང་མིག་དེ་ཚོའི་གྲངས་བགྲངས་མ་མྱོང༌།༽ ང་རང་བྱིས་པའི་སྐབས་སུ་ཁོམ་ལོང་ཡོད་དུས་གཟིམ་ཆུང་ཁ་ཤས་ནང་དུ་དངོས་ཆས་འདྲ་མིན་འཚོལ་བ་དེས་ང་ལ་སྤྲོ་སྣང་སྟེར་མྱོང༌། དེ་ནི་མཐའ་མེད་པའི་རྒྱུ་ནོར་འཚོལ་སྙེག་གི་འགྲུལ་བཞུད་ཅིག་དང་འདྲ། དེ་ཚོའི་ནང་དུ་ཅ་ལག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཀྱང་མང་ཆེ་བ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་གོང་མ་རྣམས་དང༌། ལྷག་པར་ང་རང་གི་སྐུ་གོང་མ་ཁོང་གི་ཅ་དངོས་བདག་གཅེས་བྱས་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་རེད།

ཕོ་བྲང་ནང་གི་ཅ་དངོས་ཆེས་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ནས་བཅུ་གསུམ་བར་གྱི་སྐུ་གདུང་གི་མཆོད་རྟེན་རྣམས་ཡིན། སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་དུ་བྱུང་ཞིང་དེང་སྐབས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལའི་རྣམ་པ་ནི་སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས། ཅ་དངོས་འདྲ་མིན་དེ་ཚོའི་ཁྲོད་སྐུ་གོང་མར་བདག་པའི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཁག་གཅིག་ལ་ངས་དོ་སྣང་བྱས་པ་ནི། རྐང་གསུམ་ལ་བཀར་ཆོག་པའི་རག་གི་བརྐྱང་བསྐུམས་རྒྱང་ཤེལ་ཞིག་དང༌། སྟེགས་བུ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་འཁོར་བསྐྱོད་བྱེད་པའི་སའི་གོ་ལ་དང་དེའི་ཟུར་དུ་འཛམ་གླིང་གང་སའི་དུས་ཚོད་སྟོན་པའི་ལག་སྒྲིམ་གྱི་ཆུ་ཚོད། དབྱིན་ཡིག་ནང་བྲིས་ཤིང་རི་མོའི་འགྲེལ་བཤད་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་མི་ཉུང་བ་ཁག་གཅིག་བཅས་ཡིན།

དངོས་པོ་དེ་ཚོ་ཁ་ཤས་ཤིག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་གྲོགས་པོ་ཆེར་ལེ་སི་སྦེ་ལི་[Sir Charles Bell]ནས་ཕུལ་བའི་ལག་སྐྱེས་རེད། སྦེ་ལི་ནི་འབྲས་ལྗོངས་སུ་བསྡད་ཅིང་བོད་སྐད་ཤེས་པའི་དབྱིན་ཇིའི་ཆབ་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ ༡༩༡༠ ལོར་རྒྱ་ནག་གོང་མ་མཐའ་མའི་གཞུང་གི་དམག་དཔུང་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་འཇིགས་སྐུལ་གྱིས། སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་གནས་སྐབས་རིང་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱ་གར་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཕེབས་སྐབས་བཞུགས་སའི་སྦྱིན་བདག་རེད། ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ལ། རྒྱ་གར་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་དང་ཚན་རིག་གི་རིག་གཞུང་གསར་རྙེད་བྱེད་པ་གཉིས་ང་རང་ལ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་སྐལ་བར་གནང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན།

རྗེས་སུ་ངས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟར་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པར་མཚོན་ན། དབྱིན་ཇིའི་རྒྱ་གར་དུ་གནས་སྐབས་རིང་བཞུགས་སྡོད་བྱས་པ་དེ་མིག་རྒྱ་བསྐྱེད་པའི་ཉམས་མྱོང་ཞིག་ཆགས་འདུག ཁོང་གིས་ཉམས་མྱོང་དེར་བརྟེན་ནས་བོད་ནང་གི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཆབ་སྲིད་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་ཆེན་པོ་གཏོང་དགོས་པར་བསམས་ཤིང༌། ཕྱིར་ལྷ་སར་ཕེབས་རྗེས་ཁོང་གིས་ཏར་འཕྲིན་དང༌། སྦྲག་ཁང༌། བོད་ཀྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་གློག་བཟོ་འཕྲུལ་ཁང་ཆུང་ངུ་ཞིག རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དངུལ་ཊམ་དང་ཤོག་སྒོར་གྱི་པར་ཁང་བཅས་གསར་འཛུགས་བྱས། དེ་བཞིན་ཁོང་གིས་ཆོས་ལུགས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་དེང་རབས་ཀྱི་སློབ་གསོ་གལ་ཆེན་དུ་མཐོང་སྟེ་ཆེད་དུ་བདམས་པའི་བོད་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་འགའ་དབྱིན་ཇིའི་ར་གི་སྦད་[Rugby]སློབ་གྲྭར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་བཏང༌། སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་རང་ཉིད་དགོངས་པ་རྫོགས་སྐབས་འབྱུང་འགྱུར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཉམས་རྒུད་ཕལ་མོ་ཆེ་སྔོན་གཟིགས་ཀྱིས་ཁ་ཆེམས་ཡི་གེ་གལ་ཆེན་ཞིག་བཞག་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། ཁོང་གི་རྗེས་ཀྱི་གཞུང་གིས་ཁ་ཆེམས་དེ་ཆ་ཚང་ཞིག་མ་རྟོགས་པ་དང༌། ཡང་ན་སྣང་མེད་དུ་བསྐྱུར་འདུག

སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཕྱག་ཏུ་སོན་པའི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཞན་ཚོའི་ཁྲོད་ངའི་དོ་སྣང་བྱ་ཡུལ་ནི། ཁུག་མའི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་དང༌། གློག་བརྙན་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་འཕྲུལ་འཁོར་གཉིས། རླངས་འཁོར་གསུམ་བཅས་ཡིན།[Two Baby Austins from 1927 and a 1931 American Dodge] ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་བོ་བརྒྱུད་ནས་བོད་ལ་རླངས་འཁོར་གཏོང་སའི་ལམ་ཁ་མེད་སྟབས། རླངས་འཁོར་དེ་ཚོ་རྒྱ་གར་དུ་ལྷུ་ལག་གཏོར་ཏེ་དོས་སྐྱེལ་བ་དང༌། དྲེལ་དང་བོང་བུ་སོགས་ཀྱིས་ཧི་མ་ལ་ཡ་བརྒྱུད་ནས་ལྷ་ས་རུ་དབོར་འདྲེན་བྱས། ལྷ་སར་དེ་དག་སླར་ཡང་བསྐྱར་དུ་བསྒྲིགས་ཏེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པར་ཕུལ་བ་ཞིག་རེད། ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ལ་བོད་ཧྲིལ་པོར་ཡོད་པའི་རླངས་འཁོར་ནི་འདི་གསུམ་ཡིན།

འོན་ཀྱང༌། ལྷ་སའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་རླངས་འཁོར་བགྲོད་ལམ་མེད་སྟབས་དེ་ཚོ་བེད་མེད་དུ་གྱུར་ཡོད། ཕྱི་ཕྱོགས་ན་འཕྲུལ་ལས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིག་ཡོད་པ་ཤུགས་སུ་སྟོན་པའི་བཅའ་དངོས་འདི་ཚོས། ཤེས་འདོད་ཀྱི་བློ་རང་བཞིན་དུ་ལྡན་ཞིང་སྡོད་ཚུགས་མེད་པའི་བྱིས་པ་ཞིག་གི་ཡིད་དབང་མེད་དུ་ཕྲོགས། མཚན་ཉིད་རིག་པར་སློབ་གཉེར་དང་དཔེ་ཆ་བློ་འཛིན་བྱེད་པ་ལས་དངོས་ཆས་དེ་དག་གཏོར་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་སྣང་བ་སྐྱིད་པའི་དུས་ཚོད་མང་པོ་བསྐྱལ་བ་ངས་ད་ལྟ་ཡང་གསལ་པོར་དྲན། དེང་སང་ལྟ་དུས་དངོས་ཆས་དེ་ཚོ་རང་ངོས་ནས་རྩེད་ཆས་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མིན། འོན་ཀྱང༌། དེ་དག་གིས་ང་ལ་མཐོང་ཐོས་དང་ཉམས་མྱོང་མེད་པའི་ཤེས་བྱའི་འཇིག་རྟེན་ཧྲིལ་པོ་ཞིག་གི་ཟུར་ཞིག་བསྟན་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་དེས་ང་ལ་ཤེས་འདོད་ཀྱི་བློ་ཞིག་མུ་མཐའ་མེད་པར་བསླངས། ཕྱོགས་གཅིག་ནས། དེབ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དེ་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་དང༌། འཇིག་རྟེན་དེས་ང་ཚོར་ཆེས་ཕུལ་བྱུང་གི་ཤེས་བྱ་དང་གསར་གཏོད་ཅི་ཞིག་སྤྲད་ཡོད་པའི་སྐོར་ཡིན།

རྒྱང་ཤེལ་དེ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པར་ང་ལ་དཀའ་ངལ་ཅི་ཡང་འཕྲད་མ་བྱུང༌། འདི་གང་གི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་ང་ལ་གསལ་པོ་ཆགས་ཤིང༌། རིང་པོ་མ་འགོར་བར་ངས་རྒྱང་ཤེལ་བརྒྱུད་ནས་གྲོང་རྡལ་ལྷ་སའི་འཚོ་བའི་བྲེལ་ཟིང་དང༌། ལྷག་པར་ཚོང་ར་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱས་པ་ཡིན། ངས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་ང་དང་ལོ་ན་འདྲ་བའི་བྱིས་པ་ཚོ་སྲང་ལམ་དུ་ཡར་རྒྱུག་མར་རྒྱུག་བྱེད་པའི་བག་ཡངས་དེ་ང་ལའང་ཡོད་ན་ཅི་མ་རུང་བསམ་བྱུང༌། ཕྱིས་སུ་ངས་རྒྱང་ཤེལ་བརྒྱུད་ནས་པོ་ཏཱ་ལའི་སྟེང་ཕྱོགས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལ་བལྟས་ནས་ཞབས་ཕྱི་པ་ཚོར་སྐར་མ་དང་སྐར་ཚོགས་ཚོའི་མིང་དྲིས་མྱོང༌། མཐོ་སྒང་བོད་ཀྱི་ནམ་མཁའི་སྐར་ཚོགས་ནི་ཆེས་མཚར་སྡུག་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།

ཁུག་མའི་ཆུ་ཚོད་དེ་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་ངས་གསལ་པོར་ཤེས་མོད། འོན་ཀྱང༌། དེས་ལས་ཀ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པའང་ཤེས་འདོད་པས། གནས་སྐབས་ཤིག་ལ་མགོ་འཐོམས་ནས་དེའི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན། རྗེས་སུ་ཤེས་འདོད་ཀྱི་བློ་དེ་ཤུགས་ཆེ་དྲགས་པས་ངས་ཤུབས་སྒམ་ཁ་ཕྱེས་ཏེ་ནང་གི་ཆ་ཤས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རང་སར་གཏོར་ནས་བལྟས། འོན་ཀྱང༌། དཀའ་ངལ་ཞིག་ནི་ཆ་ཤས་དེ་ཚོ་ཚང་མ་སླར་ཡང་བསྒྲིགས་ཏེ་སྔར་བཞིན་ལས་ཀ་བྱེད་དུ་འཇུག་རྒྱུ་དེ་རེད། འདི་ལྟར་འཕྲུལ་དངོས་གཏོར་བསྒྲིགས་བྱེད་པའི་ངའི་ཚེ་གང་གི་རང་མོས་ཞོར་ལས་འགོ་བཙུགས། ང་རང་ཆུ་ཚོད་གཏོར་བསྒྲིགས་འདི་ལ་བྱང་ཆ་ཐོན་ཏེ་ལྷ་སར་ཆུ་ཚོད་ཡོད་པའི་མི་ངོ་ཤེས་པ་ཚོའི་ཆུ་ཚོད་བཟོ་མཁན་གཙོ་བོ་ཆགས་ནའང༌། ཕྱིས་སུ་རྒྱ་གར་ནང་དུ་ང་ལ་ཁུ་བྱུག་ཆུ་ཚོད་ཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཁུ་བྱུག་ལ་ངའི་བྱི་ལས་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་བར་ངས་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་ཐུབ་མེད། གློག་རྫས་ལྡན་པའི་རང་འགུལ་གྱི་ཆུ་ཚོད་མང་པོ་དར་སྐབས་ང་རང་གི་རང་མོས་ཞོར་ལས་འདིའི་བྲོ་བ་ཡང་ཉམས་ཤིང༌། ཆུ་ཚོད་དེའི་རིགས་ཁ་ཕྱེས་པ་ཡིན་ནའང་ནང་དུ་འཕྲུལ་ལས་ཀྱི་མ་ལག་གང་ཡང་མི་འདུག

སྐུ་གོང་མའི་ལག་སྒུལ་གྱི་གློག་བརྙན་སྟོན་བྱེད་དེ་གཉིས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེ་འདྲའི་སླ་པོ་ཞིག་མ་རེད། རྒྱ་རིགས་ཡིན་པའི་ངའི་ཞབས་ཕྱི་གྲྭ་པ་ཞིག་གིས་དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཐུབ་པ་བཟོས་ཤིང༌། ངས་ཁོང་ལ་དེ་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་རོགས་ལབ་ནས་ང་ཚོར་གློག་བརྙན་འགའ་ཡོད་པ་དེ་ཚོར་བལྟས་པ་ཡིན།

ཕྱིས་སུ་གློག་ཤུགས་ལ་བརྟེན་པའི་གློག་བརྙན་སྟོན་བྱེད་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ང་ཚོའི་ལག་ཏུ་སོན་ཀྱང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ན་གློག་གི་ཨ་མར་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་པས་དེ་ལ་ཆག་སྐྱོན་ཡང་ཡང་བྱུང༌། སྐབས་འདི་ཞིག་ལ་ཨོ་སུ་ཊར་རེ་ནས་ཡིན་པའི་དབྱིན་ཇིའི་བཙོན་པ་ཧེ་རིག་དང་ཕེ་ཁྲད་[Heinrich Harrer and Peter Aufschnaiter] གཉིས་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་དམག་གི་བཙོན་ཁང་ཞིག་ལས་བྲོས་ཏེ་ཧི་མ་ལ་ཡ་བརྒྱུད་ནས་ལྷ་སར་སླེབས།

ཁོང་གཉིས་ལྷ་སར་འབྱོར་བའི་ལོ་དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་ ༡༩༤༥ ཡིན། ཧེ་རིག་ནི་ངའི་གྲོགས་པོ་ཆགས་ཤིང་སྐབས་རེར་གློག་བརྙན་སྟོན་བྱེད་དེར་བཟོ་བཅོས་བྱེད་པར་ཁོང་གིས་ང་ལ་རོགས་རམ་བྱས་མྱོང༌། ང་ཚོར་གློག་བརྙན་མང་པོ་རག་མ་བྱུང་མོད། འོན་ཀྱང༌། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་བྱུང་བ་གལ་ཆེན་ཁག་གི་སྐོར་ལ་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་གཞིར་བཟུང་ནས་སྤེལ་བའི་གསར་འགྱུར་གྱི་གློག་བརྙན་མང་པོ་དང༌། དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྒྱལ་ཁའི་ཉིན་མོ་དང་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་པོ་འཇོར་ཇི་ལྔ་པའི་ཁྲི་འདོན་སྐོར་གྱི་གློག་བརྙན་བཅས་རྒྱ་གར་ནས་ལྷ་སར་སླེབས། དེ་བཞིན་ཤེད་ཁི་སི་ཕེའར་གྱི་འཁྲབ་གཞུང་ཧེན་རེ་ལྔ་པ་གཞི་རུ་བཟུང་བའི་ལོད་རེམ་སིའི་[Laurence Oliver’s film of Shakespeare’s Henry V and Charlie Chaplin’s silent movies]གློག་བརྙན་དང༌། ཆར་ལེ་ཆར་ཕེ་ལིན་གྱི་སྒྲ་མེད་གློག་བརྙན་འགའ་ཡང་ཡོད།

ང་ཚན་རིག་ལ་དང་བ་འདི་ཐོག་མར་འཕྲུལ་ལས་ནས་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌། དོན་ངོ་མར་ངས་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ལས་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ཁྱད་པར་ཞིག་མཐོང་མེད་པ་དང༌། འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་ངའི་ངོ་ཤེས་ཚང་མའི་ནང་ནས་ཧེ་རིག་མཁས་ཤོས་ཡིན་པས། ངས་ཁོང་ནི་པོ་ཏཱ་ལའི་ནང་དུ་ཡོད་པའི་འཕྲུལ་དངོས་ཁ་ཤས་དེ་ཚོར་ངེས་ཆ་ལྡན་པ་བཞིན་ཚན་རིག་ལའང་ངེས་ཤེས་གཏིང་ཟབ་ཅིག་ཡོད་པར་བསམས། ཁྱད་མཚར་བ་ཞིག་ལ། ཁོང་ལ་ཚན་རིག་ཆེད་སྦྱོང་གི་རྒྱབ་ལྗོངས་མེད་པ་ངས་ལོ་ངོ་མང་པོའི་ཕྱིས་སུ་མ་གཏོགས་ཤེས་མེད། ཡིན་ཡང༌། དེའི་དུས་ངས་མི་དཀར་པོ་ཚང་མར་ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་གཏིང་ཟབ་ཅིག་ཡོད་པར་སྙམ་བྱུང༌།

ཆུ་ཚོད་གཏོར་བ་དང་གློག་བརྙན་སྟོན་བྱེད་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱེད་པ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བས་ངའི་སྤོབས་པ་ཆེ་རུ་ཕྱིན། ངའི་ལས་གཞི་རྗེས་མ་ནི་རླངས་འཁོར་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་མ་ལག་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། རླངས་འཁོར་གཏོང་མཁན་དང་དེར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་གྱི་མིང་ལ་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་ཟེར། ཁོང་ཀླད་དམར་ཞིག་ཡིན་ཞིང་ཁོང་གི་ཁོང་ཁྲོ་དེ་སྐད་གྲགས་ཡོད། རླངས་འཁོར་གྱི་འོག་ཏུ་ལས་ཀ་བྱེད་སྐབས་སྟབས་མ་ལེགས་པར་མགོ་རླངས་འཁོར་ལ་བརྡབས་ཚེ། ཁོང་གིས་ཁོང་ཁྲོའི་ངང་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་མགོ་སླར་ཡང་དེ་ལ་བརྡབས། རླངས་འཁོར་གྱི་ཨ་མར་བཟོ་བཅོས་བྱེད་སྐབས་ང་ལ་ཞིབ་ལྟ་དང༌། ཕྱིས་སུ་དེ་གཏོང་དུ་འཇུག་པར་ངས་ཁོང་དང་གྲོགས་པོ་བསྒྲིགས་པ་ཡིན།

ཉིན་ཞིག་རང་ཉིད་གཅིག་པུས་རླངས་འཁོར་གཏོང་ཆེད་གཞན་ལ་ཤེས་སུ་མ་བཅུག་པར་ངས་རླངས་འཁོར་ཞིག་ཁང་པའི་ཕྱི་ལོགས་སུ་བཏོན་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། བརྡབ་སྐྱོན་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱུང་བས་མདུན་ངོས་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གློག་ཆག་སོང༌། རླངས་འཁོར་ལ་བདག་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གཞན་ཞིག་སྟེ་སྦ་བུ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གང་བཤད་ཡོང་བསམས་ནས་ཞེད་སྣང་ཆེན་པོ་སྐྱེས། ངས་མདུན་གློག་དེའི་ཚབ་ཅིག་བཙལ་ཐུབ་བྱུང་ནའང༌། དེ་ནི་ཤེལ་སྒོ་དྭངས་མོ་ཡིན་པས་སྔོན་མའི་བ་མོའི་ཤེལ་སྒོ་དང་འདྲ་མཚུངས་མ་བྱུང༌། བསམ་བློ་ཅུང་ཙམ་བཏང་རྗེས་ཐབས་ལམ་ཞིག་རྙེད་པ་དང༌། ངས་བྱེ་མ་ཀ་ར་བཞུས་ནས་གློག་དེའི་སྒང་དུ་བྱུགས་ཏེ་བ་མོའི་རྣམ་པ་བསྐྱར་བཟོ་བྱས་པ་ཡིན། སྦ་བུ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་འདི་ཧ་གོ་ཡོད་མེད་ངས་མ་ཤེས་མོད། གལ་ཏེ་ཁོང་གིས་ཤེས་ཡོད་ནའང་ང་ལ་ཉེས་པ་བཏང་མ་སོང༌།

དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་གལ་ཆེན་ཞིག་གི་ཐད་ལ་ཧེ་རིག་གིས་ང་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱུང༌། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ས་བཤད་རིག་པ་ཡིན། ངའི་སྒེར་གྱི་དཔེ་མཛོད་ནང་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐོར་ལ་དབྱིན་ཡིག་གི་དཔེ་ཚོགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཚོའི་ནང་ཉི་ཧོང་ཐེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་དམག་འཐབ་འདིར་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་པར་འགྲེལ་བཤད་ཞིབ་ཕྲ་བརྒྱབས་འདུག གློག་བརྙན་སྟོན་བྱེད་ལ་ཚོད་ལྟ་དང༌། ཆུ་ཚོད་ལ་བཟོ་བཅོས། དེ་བཞིན་རླངས་འཁོར་གཏོང་བར་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་བཅས་ཀྱིས། ང་ལ་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ལས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་བྱིན་མྱོང༌། ལོ་ན་བཅུ་དྲུག་གི་སྐབས་ང་བོད་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ལ་བསྐོས་པའི་རྗེས་སུ། གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ངོས་ནས་ ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་ནག་དང༌། ༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་གར་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་པ་དེ་ཚོས་ངའི་སེམས་ལ་བག་ཆགས་གཏིང་ཟབ་ཅིག་བཞག་ནས་སྔོན་མའི་ཚོར་སྣང་དེ་ལ་རྨང་གཞི་ཞིག་བཏིང༌། སྐབས་དེར་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔུང་གིས་ངའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཟིན་ཅིང༌། ང་རང་རྒྱ་མིའི་སྲིད་གཞུང་དང་མཐུན་ཐབས་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་གཉན་འཕྲང་ཆེ་བའི་གྲོས་མོལ་རིང་པོ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ལྷུང༌།

ངའི་གཞོན་དུས་རྫོགས་ལ་ཉེ་སྐབས་པེ་ཅིན་དུ་ཕྱིན་པ་ནི་ང་རང་གི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་འགྲུལ་བཞུད་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། པེ་ཅིན་དུ་གཙོ་འཛིན་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང༌། ཀྲོའུ་ཨེན་ལེན། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་འགོ་ཁྲིད་གཞན་རྣམས་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱས། གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཕྱོགས་བསྐྱོད་འདིའི་སྐབས་ཞིང་ལས་མཉམ་ལས་དང༌། ཆུ་ཤུགས་གློག་འདོན་གྱི་ཆུ་མཛོད་ལྟ་བུ་སྤྱོད་སྒོ་ལས་གཞི་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་སྔ་རྗེས་མང་པོ་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱ་ལམ་དང་རླངས་འཁོར་ལྡན་པའི་དེང་རབས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་མཐོང་བ་ནི་ཐོག་མ་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཚན་རིག་པ་ངོ་མ་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱས་པ་ཡང་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན།

༡༩༥༦ ལོར་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ངོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་ལ་ཞུགས་པར་ང་རྒྱ་གར་དུ་བསྐྱོད་ནས། དེའི་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞི་ལྡི་ལིར་ཚོགས་ཤིང༌། ཕྱིས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་མཆོག་ནི་ངའི་སློབ་སྟོན་པ་དང་གྲོགས་པོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པར་མ་ཟད། བཙན་བྱོལ་གྱི་སྦྱིན་བདག་ཀྱང་ཆགས། ནེ་རུ་ལ་ཚན་རིག་གི་བསམ་བློ་ལྡན་ཞིང༌། ཁོང་གིས་འཕྲུལ་ལས་དང་བཟོ་ལས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མ་འོངས་པའི་གཞི་རྩར་གཟིགས་ཡོད། དེ་བཞིན་ཁོང་ལ་མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ལྟ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཀྱང་མཆིས། རྗེས་དྲན་དངོས་གཞི་དེ་ཟིན་རྗེས་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་འཚང་རྒྱ་སའི་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་ལྟ་བུ་ལ་གནས་མཇལ་བྱས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་དང༌། བཟོ་ལས་ཀྱི་ལྟེ་གནས། སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བཅས་རྒྱ་གར་གྱི་ས་གནས་མང་པོ་ཞིག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་པ་ཡིན།

སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་སྡེ་མ་ཏྲི་ར་སིའི་ནང་དུ་ཡོད་པའི་ལྷ་ཡི་ཤེས་རབ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་ལྟ་བུ་ཚན་རིག་དང་སེམས་དོན་རིག་པ་གཉིས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་པའི་ལས་ལ་བརྩོན་པའི་སེམས་དོན་རིག་པའི་སློབ་དཔོན་འགའ་ཤས་ལ་ཐོག་མར་ཐུག་འཕྲད་བྱས། ལྷ་ཡི་ཤེས་རབ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་དང་ཉི་ཤུ་པའི་མགོ་སྟོད་དུ་ཤར་ཕྱོགས་དང་ནུབ་ཕྱོགས། ཚན་རིག་དང་ཆོས་ལུགས་བཅས་འགྲོ་བ་མིའི་ཤེས་ཡོན་ཚང་མ་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་པར་འབད་པའི་སེམས་དོན་རིག་པའི་ལས་འགུལ་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད། མ་ཏྲམ་མེ་དང་ཨ་ནེ་[Madame Blavatsky and Annie Besant]ཐེ་བའི་ལས་འགུལ་འདིའི་སྲོལ་གཏོད་མཁན་ཚང་མ་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ཡང༌། ཁོང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་དུ་ཡུན་རིང་པོར་བསྡད་མྱོང་འདུག

ཐ་ན་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ལྟ་སྐོར་འདི་ཚོའི་སྔོན་དུའང༌། ངས་འཕྲུལ་ལས་ནི་དོན་ངོ་མར་འཇིག་རྟེན་རྟོགས་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་གི་འབྲས་བུའམ་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཏུ་རྟོགས་ཤིང༌། ཚན་རིག་མཚོན་རྟགས་འདིའི་རྟེན་གཞི་རེད། ཚན་རིག་ནི་ཞིབ་ཕྲའི་རྣམ་པ་ལྡན་པའི་འཚོལ་ཞིབ་དང༌། འཚོལ་ཞིབ་དེ་ཉིད་ལས་བླངས་པའི་ཤེས་ཡོན་ཕྱོགས་བསྡུས་ཤིག་ཡིན། ཤེས་ཡོན་ཕྱོགས་བསྡུས་དེས་འཇིག་རྟེན་རྟོགས་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་བསྐྲུན། ཐོག་མའི་ངའི་ཚན་རིག་གི་དང་བ་ནི་འཕྲུལ་ཆས་ནས་འགོ་ཚུགས་ཀྱང༌། བཟོ་ལས་བྱེ་བྲག་པའམ་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་རྩེད་ཆས་ལས་ཚན་རིག་གི་ཞིབ་ཕྲའི་འཚོལ་ཞིབ་དེས་ངའི་ཡིད་དབང་ཀུན་ནས་ཕྲོགས།

ངས་མི་གཞན་དང་ལྷག་པར་ཆེད་ལས་ཚན་རིག་པ་དང་ལྷན་དུ་ཚན་རིག་གི་སྐོར་ལ་གླེང་མོལ་བྱས་པར་བརྟེན་ནས། ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གཉིས་ཀྱི་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལ་འདྲ་ཕྱོགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དོ་སྣང་བྱུང༌། ངས་འདྲ་ཕྱོགས་དེ་ཚོ་ད་དུང་ཡང་ཧ་ལས་པ་ཞིག་མཐོང་གི་ཡོད། ངའི་ཤེས་རྟོགས་ལྟར་ན། ཚན་རིག་གི་འཚོལ་ཞིབ་དེ་ཆོས་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་པ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་རྣམ་གཞག་གི་དོན་སྤྱི་ཞིག་གཏན་ཁེལ་བྱེད་པ་དང༌། དོན་སྤྱི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་བབ་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཆོས་དེར་འགྱུར་བ་དང་འབྲས་བུ་ཅི་འབྱུང་བར་སྔོན་དཔག་ཅིག་བྱེད། སྔོན་དཔག་འདི་བདེན་མིན་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་པར་ཆོས་དེའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཚོད་ལྟ་བགྱི། ཞིབ་འཇུག་གི་ཚོད་ལྟ་འདི་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བར་མ་ཟད་བསྐྱར་ཟློས་བྱེད་ཐུབ་ཚེ། ད་གཟོད་འཚོལ་ཞིབ་དེའི་འབྲས་བུ་ཚན་རིག་གི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤེས་བྱའི་ཕྱོགས་བསྡུས་ནང་དུ་འཚུད།

འོན་ཀྱང༌། ཞིབ་འཇུག་གི་ཚོད་ལྟའི་འབྲས་བུ་རྣམ་གཞག་གི་དོན་སྤྱིའམ་སྔོན་དཔག་དང་མ་མཐུན་ཚེ་དོན་སྤྱི་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་ཏེ། ཆོས་དེར་མངོན་སུམ་གྱིས་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་པ་ནི་གལ་ཆེན་དུ་འཛིན། འཚོལ་ཞིབ་འདི་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བ་ནས་འགོ་ཚུགས་ཏེ་རིགས་པར་བརྟེན་པའི་བསམ་བློའི་དཔྱད་པ་བརྒྱུད་ནས་རྣམ་གཞག་གི་དོན་སྤྱི་ཞིག་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང༌། དོན་སྤྱི་དེ་ར་སྤྲོད་བྱེད་པར་སླར་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ཞིག་རེད། མངོན་སུམ་རིག་པའི་དཔྱད་ཐབས་འདི་དང༌། ནང་པའི་སྒོམ་སྒྲུབ་དང་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ཏུ་ངས་གང་སྦྱངས་པ་དེ་ཚོའི་བར་གྱི་འདྲ་ཕྱོགས་དག་གིས་ངའི་ཡིད་དབང་ཀུན་ནས་འཕྲོགས།

ནང་ཆོས་ནི་གསུང་རབ་བསྟན་བཅོས་དང་ཆོ་གའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཞིག་ཏུ་རིམ་གྱིས་གྲུབ་ནའང༌། ཞིབ་ཚགས་ཀྱིས་བཤད་ན། ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་དུ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཁུངས་ལུང་ནི་མྱོང་བ་དང་རྒྱུ་མཚན་ལས་གྲུབ་པའི་གོ་རྟོགས་ལ་ལྟོས་ན་གལ་ཆེན་མིན། དོན་ངོ་མར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གྲགས་ཆེན་གྱི་གསུང་བཤད་ཅིག་གི་ནང་དུ། རྗེས་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་ཚད་མ་ཡིན་མིན་ནི་གུས་པ་ཁོ་ནས་ཁས་ལེན་མི་བྱ་བར་ནན་སྐུལ་བྱས་ཏེ་གསུང་རབ་ཀྱི་དབང་ཚད་དམའ་རུ་བཏང༌། ཉམས་མྱོང་ལྡན་པའི་གསེར་གྱི་མགར་པ་ཞིག་གིས་གསེར་ལ་ལྷད་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་མོ་བྱེད་པ་བཞིན། ཁོང་གིས་ཅི་ཞིག་གསུངས་པ་ཚད་མ་ཡིན་མིན་ཡང་སོ་སོའི་སྒེར་གྱི་ཚོད་ལྟ་དང་རིགས་པའི་དཔྱད་པ་བརྒྱུད་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་གནང་ཡོད།

དེའི་ཕྱིར་ནང་ཆོས་ནང་འདོད་ཚུལ་ཞིག་ཚད་མ་ཡིན་མིན་དཔྱད་སྐབས་མྱོང་བའི་དབང་ཚད་དང་པོ་དང༌། རིགས་པའི་དབང་ཚད་གཉིས་པ། གསུང་རབ་ཀྱི་དབང་ཚད་མཐའ་མ་ཡིན། རྒྱ་གར་གྱི་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་ཁང་དཔལ་ནཱལནྡའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཚོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་བརྒལ་བརྟག་ཞིབ་ཚགས་བྱེད་སྐབས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་གསུང་འདི་ལག་བསྟར་བྱས་ཡོད། བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་ནི་དཔལ་ནཱ་ལནྡ་ནས་མར་དར་སྤེལ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།

ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཐབས་གཉིས་མི་འདྲ་སྟེ། ཚན་རིག་གི་བརྟག་དཔྱད་ནི་ཞིབ་འཇུག་ཚོད་ལྟ་དང༌། ཕྱིའི་ཆོས་ཤིག་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་པའི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ལག་ཆ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་ཀྱང༌། ནང་སེམས་ཀྱི་དཔྱད་པ་ནི་ཡིད་བྱེད་ཕྲ་མོའི་བསྐྱེད་བསྲིང་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། ཡིད་བྱེད་ཕྲ་མོ་འདི་ནང་གི་མྱོང་བ་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་བར་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད།

ཡིན་ཡང༌། ལུགས་གཉིས་ཀས་དཔྱད་ཐབས་ཀྱི་གཞི་རྩར་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བ་འཛིན་པ་གཅིག་པ་ཡིན། ཚན་རིག་གིས་ཆོས་གང་ཞིག་ཡོད་པའམ་མེད་པར་བསྟན་ན། ༼འདི་ནི་ཆོས་དེ་མ་རྙེད་པ་དང་མི་འདྲ།༽ ང་ཚོས་དེ་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་སུ་བརྩིས་ནས་ཁས་ལེན་པ་དང༌། ཚན་རིག་གིས་ཚོད་དཔག་ཅིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཚོད་ལྟ་བྱས་ནས་བདེན་པར་ར་སྤྲད་ན་ང་ཚོས་དེ་བདེན་དོན་དུ་འཛིན། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་སུ། དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ནི་ཚན་རིག་དང་ནང་སེམས་ཀྱི་དཔྱད་པ་གང་གིས་བཙལ་རྙེད་བྱས་ཀྱང་ནང་པས་ཁས་ལེན་བྱེད། ང་ཚོས་ཆོས་གང་ཞིག་ལ་རྟོག་དཔྱོད་བྱས་ནས་ཡིན་མིན་དང་ཡོད་མེད་ལ་རིགས་པས་བསྒྲུབ་པ་དང་ར་སྤྲོད་བྱས་ན། ཐ་ན་དུས་རབས་མང་པོ་ལ་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པའི་གསུང་རབ་ཅིག་གི་ཐད་ཀའི་འགྲེལ་བཤད་དང༌། རང་ཉིད་ཀྱིས་གཙིགས་ཆེར་འཛིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་སོགས་ལ་འགལ་ཡང༌། ང་ཚོས་དེ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཡིན་པ་ངེས་པར་དུ་ཁས་ལེན་བྱེད།

དེའི་ཕྱིར་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གཉིས་ལ་གཞི་རྩའི་ལྟ་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པ་ནི། མྱོང་བའི་འཇུག་སྒོར་བརྟེན་ནས་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ལ་མུ་མཐུད་དུ་འཚོལ་ཞིབ་དང༌། ང་ཚོའི་གསར་རྙེད་ཀྱི་ཤེས་བྱས་ཡུན་རིང་ལ་བཟུང་བའི་ལངས་ཕྱོགས་ཤིག་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཚེ་དང་བས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་ལངས་ཕྱོགས་དེ་འདོར་བའི་ཆོད་སེམས་འདི་ཡིན།

ཆོས་ལུགས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཚན་རིག་གི་ཁྱད་ཆོས་གལ་ཆེན་ཞིག་ནི། རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་ཞིག་བདེན་པ་ར་སྤྲོད་བྱེད་པར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུང་ལ་ཁུངས་གཏུགས་ཀྱི་མེད་པ་འདི་རེད། ཚན་རིག་གི་ནང་དུ་བདེན་དོན་ཡོད་ཚད་ཞིབ་འཇུག་གི་ཚོད་ལྟའམ་རྩིས་རིག་གི་བདེན་དཔང་གིས་ངེས་པར་དུ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ནེའུ་ཏྲོང་དང་ཨ་ཡིམ་སི་ཐམ་གྱིས་[Newton and Einstein]བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཆོས་གང་ཞིག་འདི་ལྟར་ཡིན་དགོས་པར་བསམ་པ་ནི་ཚན་རིག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མིན། དེར་བརྟེན་དཔྱད་བྱའི་ཡུལ་གྱི་དོན་གནད་དང་དེའི་མཐའ་མའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་ཡིན་མིན་གྱི་ཐད་ལ་བློ་རྒྱ་ཡངས་པོ་བསྐྱེད་ནས་འཚོལ་ཞིབ་ལ་འཇུག་དགོས།

ལྟ་ཚུལ་ཡངས་པོ་འདི་ནི་ཐེ་ཚོམ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཕན་ཐོགས་ཅན་ཞིག་རེད། འདི་འདྲའི་བློ་རྒྱ་ཡངས་པོས་ཤེས་སྒོ་དང་ཤེས་བྱ་གསར་པ་དང་དུ་ལེན་པའི་སེམས་གཤིས་བསྐྱེད་བསྲིང་བྱེད་ངེས་ཤིང༌། སེམས་གཤིས་འདི་མི་ལ་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་གོ་རྟོགས་འཚོལ་སྙེག་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཚེ། ང་ཚོའི་ལྟ་རྒྱ་དང་མཐོང་རྒྱ་ནི་མཐའ་མཚམས་གསར་པ་ཞིག་ལ་བསླེབ་ངེས། འོན་ཀྱང༌། ངས་ཚན་རིག་པ་ཡོད་ཚད་ལ་འདི་འདྲའི་བློ་རྒྱ་ཡངས་པོ་ལྡན་པ་རྗོད་ཀྱི་མེད། དོན་ངོ་མར་འགའ་ཤས་ནི་ཚན་རིག་གི་ལྟ་བའི་བཟོ་བཀོད་སྔོན་མ་དག་གི་ནང་ནས་ཐར་མེད་པའང་སྲིད།

ནང་བསྟན་གྱི་དཔྱད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་མཚོན་ན་གནའ་རབས་ཀྱི་རྒྱ་གར་ཏེ། ནང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་གསུང་རབ་འབྱུང་ས་འདི་ང་ཚོ་བོད་པ་ལ་བཀའ་དྲིན་ཧ་ཅང་ཆེ། བོད་པ་ཚོས་རྒྱུན་དུ་རྒྱ་གར་ལ་འཕགས་ཡུལ་ཟེར་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་དང་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རིམ་བྱོན་མང་པོ་ཞིག་ས་འདིར་འཁྲུངས། ཁོང་ཚོའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་སེམས་དོན་རིག་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་དང་རྣམ་པ་ལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད། སློབ་དཔོན་དེ་དག་ནི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྨྲ་བ་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང༌། དུས་རབས་བཞི་པའི་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཐོགས་མེད་དང་ཁོང་གི་སྤུན་མཆེད་དབྱིག་གཉེན། དེ་བཞིན་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རྒྱལ་སྲས་ཞི་བ་ལྷ་དང༌། དུས་རབས་བདུན་པའི་ཚད་མ་རིག་པའི་སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་སོགས་ཡིན།

༡༩༥༩ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་གསུམ་པའི་ནང་དུ་ང་བོད་ནས་བྲོས་བྱོལ་ལ་འོངས་པ་ནས་བཟུང༌། ང་དང་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་གྲངས་འབོར་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱ་གར་དུ་ཁྱིམ་གཞི་གཉིས་པ་ཞིག་རྙེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐལ་བ་བཟང་པོ་རེད། ངའི་བཙན་བྱོལ་གྱི་འཚོ་བའི་མགོ་སྟོད་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་ནི་མཁས་དབང་ར་ཇན་དྷ་ར་ཡིན། [Dr Rajendra Prasad] ཁོང་ནི་ཆོས་ལུགས་ལ་ཧ་ཅང་དད་མོས་ཡོད་པ་དང༌། ཚང་མས་མཐོང་ཆེན་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་མཁས་དབང་ཞིག་རེད། སྐབས་དེའི་སྲིད་འཛིན་གཞོན་པ་ནི་ཕྱིས་སུ་སྲིད་འཛིན་ཆགས་པའི་མཁས་དབང་ཟར་ཝེ་ཕ་ལེ་ཡིན་ཞིང༌།[Dr Sarvepalli Radhakrishnan] ཁོང་གི་ཆེད་ལས་དང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་དང་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན།

ཐེངས་ཤིག་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་གི་སྐོར་ལ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས། ཟར་ཝེ་ཕ་ལེས་ངམ་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་ཅིག་ངག་ནས་སྐྱོར་བ་དེ་ངས་གསལ་པོར་དྲན་གྱི་འདུག ༡༩༤༧ ལོར་རང་བཙན་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་ཚན་རིག་པ་དང་བསམ་བློ་པ་ཚོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ལ་སྐོ་འཇོག་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་འདི་རྒྱ་གར་གྱིས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་པ་དེ་གཟི་བརྗིད་ཅིག་རེད།

བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་ཅིག་རྒྱ་གར་གྱི་ས་གནས་གང་སར་གཞིས་ཆགས་བྱ་རྒྱུ་ལ་རོགས་སྐྱོར་དང༌། གཞོན་ནུ་ཚོ་ལ་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས། འཇིག་ལ་ཉེ་བའི་རིག་གཞུང་ཞིག་གི་སློབ་གཉེར་ཁང་ཁག་འབད་འབུངས་ཀྱིས་བདག་གཅེས་བྱས་པ་བཅས་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གཅིག་གི་རིང་ལ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་དཀའ་སྡུག་བརྒྱུད་རྗེས། ངའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་འགྲུལ་བཞུད་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུ་པའི་མཇུག་ཏུ་འགོ་བཙུགས། ངའི་འགྲུལ་བཞུད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འགྲོ་བ་མིའི་རྩ་བའི་རིན་ཐང་གལ་ཆེན་ཡིན་པའི་རང་ཉིད་ཀྱི་མྱོང་རྟོགས་གླེང་བ་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་བར་ལ་མཐུན་སྒྲིལ་དང་གོ་རྟོགས་སྤེལ་བ། བོད་མི་དམངས་ཀྱི་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་སོགས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་ཞོར་དུ། ངས་གོ་སྐབས་བླངས་ནས་རང་ཉིད་དགའ་མོས་བྱ་ཡུལ་ཁག་ཅིག་གོ་བསྡུར་དང༌། རང་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བ། ཚན་རིག་དང་དེའི་དཔྱད་ཐབས་ཀྱི་སྐོར་ལ་རང་གི་ཤེས་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་ཆེད་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ཚན་རིག་པ་ཚོར་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ཐ་ན་སྔ་མོ་ ༡༩༦༠ ནང་དུའང་ཆོས་ལུགས་དང་ཚན་རིག་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཐད་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་ངའི་སྡོད་གནས་རྡ་རམ་ས་ལར་ཕེབས་པའི་མགྲོན་པོ་གལ་ཆེན་འགའ་དང་ལྷན་དུ་གྲོས་བསྡུར་བྱས་མྱོང༌། བཙུན་པ་ཐོ་མ་སི་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཁས་པ་ཧོད་སི་ཏྲོང་གཉིས་ལ་[Thomas Merton and Huston Smith]ཐུག་འཕྲད་བྱས་པ་ནི་སྐབས་དེར་བྱུང་བའི་ལྷན་འཛོམས་ཀྱི་ཁྲོད་བརྗེད་དུ་མེད་པ་ཞིག་རེད། ཐོ་མ་སི་ནི་ནང་ཆོས་ལ་དང་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་གིས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ངའི་བློ་སྒོ་ཕྱེས།

ངའི་ཚན་རིག་གི་དགེ་རྒན་ཐོག་མ་དང་ཚན་རིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཉེ་ཤོས་ཤིག་ནི་ནུབ་འཇར་མན་སྲིད་འཛིན་གྱི་སྤུན་མཆེད་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་ཝར་ཛི་ཟ་ཁར་ཡིན།[Carl von Weizsacker] ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་སྦྱོང་བརྡར་ཐོབ་ཀྱང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་ལ་བརྩོན་བཞིན་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཞིག་ཡིན་ཟེར། འོན་ཀྱང༌། ལོ་རབས་སུམ་ཅུའི་ནང་ཁོང་ནི་ཁོན་ཏྲོམ་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་ཝན་ནར་[Werner Heisenberg]གྱི་ལས་རོགས་རེད། ཝར་ཛི་ཟ་ཁར་གྱིས་རྟག་ཏུ་ཚན་རིག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་དང། ལྷག་པར་དུ་ཀུན་སྤྱོད་དང་ཆབ་སྲིད་ལ་ཐེབས་པའི་ཚན་རིག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་མཇུག་འབྲས་ལ་སེམས་ཁྲལ་བྱས་པ་ནི་ངས་ནམ་ཡང་བརྗེད་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་དཀའ་ཚེགས་ལ་གདོང་ལེན་བྱས་ཏེ་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་དཔྱད་ཐབས་བརྒྱུད་ནས་ཚན་རིག་གི་ལས་དོན་ལ་ལྷོད་མེད་དུ་བརྒལ་བརྟག་བྱས་ཡོད།

ངས་སྐབས་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཁོང་དང་ལྷན་དུ་ནང་ཚགས་ཀྱི་གོ་བསྡུར་རིང་པོ་བྱས་པར་མ་ཟད། ཁོང་གིས་ཚན་རིག་གི་བརྗོད་གཞི་ཁག་ཅིག་གི་ཐོག་དངོས་སུ་ང་ལ་སློབ་ཚན་ཡང་ཁྲིད་མྱོང༌། སློབ་ཁྲིད་དེ་ཚོ་བཀོད་འདོམས་བྱེད་སྟངས་ནི་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ནང་དགེ་རྒན་ཞིག་གིས་དགེ་ཕྲུག་ཅིག་ལ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པ་དང་མ་མཚུངས་པ་མེད། ཐེངས་གཅིག་ཙམ་མིན་པར་ཝར་ཛི་ཟ་ཁར་གྱིས་ང་ལ་ཁོན་ཏྲོམ་དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང༌། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཤུགས་བསྟན་སོགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་རྒྱས་པ་ཞིག་བྱེད་སྐབས། ང་ཚོས་ཉིན་ཧྲིལ་པོ་གཉིས་ཟུར་དུ་ལེན་ཐུབ་པ་བྱུང༌། ཁོང་གིས་བྱམས་བརྩེ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཚོད་རྩ་ཆེན་མང་པོ་ང་ལ་གནང་ཞིང༌། ལྷག་པར་རྟོགས་དཀའ་བའི་དོན་གནད་ཅིག་ངས་མ་ཤེས་པར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པའི་སྐབས་སུ་ཁོང་གིས་ངང་རྒྱུད་རིང་པོ་བསྟན་པ་དེ་ཚོའི་བཀའ་དྲིན་ངས་ནམ་ཡང་བརྗེད་མི་སྲིད།

ཝར་ཛི་ཟ་ཁར་གྱིས་ཚན་རིག་གི་ནང་དུ་མངོན་སུམ་རིག་པ་གལ་ཆེན་དུ་བརྩིས་ནས་དེར་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་བྱས། ཁོང་གིས་བཤད་པ་ལྟར་ན། དངོས་པོ་ལ་རྟོགས་སྟངས་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་སྣང་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྟོགས་པ་དང༌། ཡང་ན་དངོས་པོ་རྗེས་སུ་དཔག་ཆོག དཔེར་ན། མིག་གིས་ཀུ་ཤུའི་སྟེང་གི་སྨུག་ཐིག་མཐོང་བ་ནི་དངོས་པོའི་སྣང་ཚུལ་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། དེའི་ནང་དུ་འབུ་ཡོད་པ་ཀུ་ཤུའི་སྟེང་གི་སྨུག་ཐིག་དང༌། ཀུ་ཤུ་དང་འབུའི་སྐོར་གྱི་སྤྱིར་བཏང་གི་ཤེས་ཡོན་ལས་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ་པ་འདི་ནི་རྗེས་དཔག་གི་རྟོགས་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

ནང་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་དུ་འདོད་ཚུལ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ལ་དཔྱད་པ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ནི་བརྗོད་གཞི་དེའི་རང་བཞིན་དང་མཐུན་དགོས་པའི་རྩ་འཛིན་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། གལ་ཏེ་འདོད་ཚུལ་ཞིག་རང་ཉིད་ཀྱི་འཚོ་གནས་ཐེ་བའི་མྱོང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེན་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཚེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་ཡོན་དང་ཤེས་བྱ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཚུལ་དེར་བླང་དོར་བྱེད་དགོས། འདི་ལྟར་ནང་པས་ཐད་ཀར་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་པའི་མངོན་སུམ་རིག་པའི་དཔྱད་ཐབས་དང་པོར་འཛིན།

འོན་ཀྱང༌། གལ་ཏེ་འདོད་ཚུལ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་གྱི་མྱོང་བ་ལས་ཕྱོགས་སྡོམ་བྱས་པ་སྟེ་ཚེ་སྲོག་གི་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ནམ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་ལྟ་བུ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཚེ། རྩ་བའི་ཆ་ནས་རྗེས་དཔག་གི་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཚུལ་དེར་བླང་དོར་བྱེད། དེའི་ཕྱིར་ཝར་ཛི་ཟ་ཁར་གྱིས་དཔེ་བསྟན་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་སུ་ནང་པས་རྗེས་དཔག་གི་དཔྱད་ཐབས་དེ་ཡང་ཁས་ལེན།

ནང་པའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་ད་དུང་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཀྱི་གནས་རིམ་གཞན་ཞིག་ཡོད། དེ་ནི་སངས་མ་རྒྱས་པའི་བློ་ལ་ལྐོག་གྱུར་ཏུ་སྣང་བར་བཤད། དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཀྱི་གནས་རིམ་འདི་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དཔེ་མཚོན་ནི་ཧ་ཅང་ཕྲ་བའི་ལས་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང༌། འཛམ་གླིང་གི་ནང་དུ་རིགས་མི་འདྲ་བའི་སེམས་ཅན་མང་པོ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་སོགས་ཡིན།

འཚོ་གནས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཐར་བའི་ལམ་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་བར་ནང་པ་ཚོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ལ་ཡིད་རྟོན་རུང་བས། དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཀྱི་གནས་རིམ་འདི་ཁོ་ནས་ནང་གི་འདོད་ཚུལ་དེ་ཚོའི་རྒྱབ་རྟེན་དུ་གསུང་རབ་ནས་ལུང་འདྲེན། སྤྱིར་མངོན་སུམ་དང༌། རྗེས་དཔག ལུང་གི་ཚད་མ་བཅས་ཀྱི་དཔྱད་ཐབས་ཏེ་འཇུག་སྒོ་གསུམ་གྱི་རྩ་འཛིན་འདི་ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དར་བའི་མགོ་སྟོད་ནས་གསལ་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། འདི་ཚོ་མ་ལག་ཆ་ཚང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་དཔྱད་ཐབས་ཤིག་ཏུ་ཐོག་མར་གཏན་འབེབས་བྱེད་མཁན་ནི་དུས་རབས་ལྔ་པའི་ནང་དུ་བྱོན་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཚད་མའི་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་དང༌། དུས་རབས་བདུན་པའི་སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་གཉིས་རེད།

དཔེ་མཚོན་མཐའ་མ་འདིའི་ནང་དུ་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གཉིས་ཁ་ཁར་གྱེས་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད། དེ་ཡང་ཚན་རིག་གིས་ཉུང་མཐར་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་བཤད་ན་གཞུང་གི་ལུང་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཀྱང་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཡིན་ཡང༌། མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བ་དང་རྒྱུ་མཚན་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་གཉིས་ལ་དཔྱད་ཐབས་ཀྱི་མཐུན་ཆ་གང་མང་ཡོད། གང་ལྟར། ང་ཚོའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ལ་བཟུང་བའི་འདོད་ཚུལ་དག་ལ་ར་སྤྲོད་བྱེད་པར། ང་ཚོས་གོམས་པའི་དབང་གིས་འཆར་ཅན་དུ་དཔྱད་ཐབས་གསུམ་པ་འདི་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད། དཔེར་ན། ང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་ཚེས་དེ་གཉེན་ཉེ་ཡིས་བཤད་པ་དང༌། ཡང་ན་སྐྱེ་ཚེས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁས་ལེན་པ་དང༌། ཐ་ན་ཚན་རིག་གི་ནང་དུའང་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞན་ཚོས་ཚན་རིག་གི་དུས་དེབ་ཁག་ཏུ་བཀོད་པའི་མཇུག་འབྲས་དེ་རང་ཉིད་ནས་ཚོད་ལྟ་མ་བྱས་པར་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

བསྔགས་པར་འོས་པའི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་སྦོད་མི་[David Bohm]ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ནས་ངའི་ཚན་རིག་གི་གོམས་འདྲིས་དེ་གཏིང་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ང་ཐུག་འཕྲད་བྱས་པའི་མཁས་པ་ཚོའི་ཁྲོད་ཁོང་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཐུགས་དགོངས་ཆེས་རྒྱ་ཆེན་ལྡན་པ་ཞིག་རེད། ༡༩༧༩ ལོར་ཡོ་རོབ་ཏུ་ཐེངས་གཉིས་པ་འགྲོ་སྐབས་དབྱིན་ཡུལ་དུ་ཁོང་ལ་ཐོག་མར་མཇལ་ཞིང༌། དེ་མ་ཐག་ཏུ་ང་ཚོའི་བར་ལ་མཛའ་བཤེས་ཤིག་ཡོད་པ་ངེད་གཉིས་ཀར་ཚོར་སྣང་བྱུང༌།

དོན་ངོ་མར་ངས་ཕྱིས་སུ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟར་སྦོད་མི་ཡང་མད་ཁི་ཁ་ཐེའི་[McCarthy]དུས་ཀྱི་མནར་གཅོད་སྐབས་ཨ་རི་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱེད་དགོས་བྱུང་བའི་བཙན་བྱོལ་བ་ཞིག་རེད། ཚེ་གང་གི་མཛའ་བཤེས་དང་ཤེས་ཡོན་བརྗེ་རེས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཞིག་སྐབས་དེར་འགོ་ཚུགས། ཚན་རིག་དང་ལྷག་པར་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ལྟ་བའི་ཐད་ཀྱི་གནད་དོན་ཆེས་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར། སྦོད་མིས་ལམ་སྟོན་བྱས་ནས་ཚན་རིག་གི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་རྩེར་སོན་དེ་ང་ལ་བསྟན། ཝར་ཛི་ཟ་ཁར་དང་སྦོད་མི་ལྟ་བུ་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་དང་ལྷན་དུ་ཞིབ་ཕྲའི་གླེང་མོལ་བྱེད་སྐབས། གཟབ་གཟབ་ཀྱིས་ཉན་ཏེ་རྟོགས་དཀའ་བའི་དགག་སྒྲུབ་ཆ་ཚང་ཞིག་རྟོགས་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་ང་ལ་སྐྱེས་ཀྱང༌། བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་བགྲོ་གླེང་གྲོལ་རྗེས་ངའི་སེམས་ན་མང་པོ་བསྡད་མི་འདུག ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལ་སྦོད་མི་དང་མཉམ་དུ་གྲོས་བསྡུར་རིང་པོ་བྱས་པའི་ཁྲོད། ངས་ནང་པའི་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་དཔྱད་ཐབས་དེ་དག་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་ཐབས་དང་འབྲེལ་སྟངས་ཅི་འདྲ་ཡིན་མིན་གྱི་བསམ་བློ་མང་པོ་ཞིག་རྙེད་བྱུང༌།

རང་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་ལས་དངོས་ཁམས་རིག་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་གནད་དོན་དང། ཡུལ་ཅན་ཏེ་མིའི་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱེད་པའི་ཁོང་གི་གུ་ཡངས་ཀྱི་དགོངས་ཚུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེར་ངས་ཆེད་དུ་བསྟོད་བསྔགས་བྱས་མྱོང༌། ང་ཚོའི་གླེང་སློང་གི་སྐབས་སྦོད་མི་ནི་ཡུལ་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། ཤེས་ཡོན་གྱི་ངོ་བོ་མ་འདྲ་བ་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་རིན་ཐང་ཡང་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཚན་རིག་གི་མཁས་དབང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཚོར་སྣང་སྟེར།

སྦོད་མིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཞིག་ནི་ཁོང་གིས་བསམ་བློའི་དཔྱད་པ་བརྒྱུད་ནས་ཚན་རིག་གི་འཚོལ་ཞིབ་ལ་གཙོ་བོར་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་དཔྱད་ཐབས་ཀྱིས་བཀོད་འདོམས་བྱས་པ་འདི་ཡིན། གོ་བདེ་བར་བཤད་ན། ལག་ལེན་འདིའི་ནང་དུ་དང་པོ་བློས་ཁོར་ཡུག་ཅིག་སེམས་ནང་དུ་རྟོག་བཟོ་བྱེད་པ་དང༌། ཚན་རིག་གི་ཚོད་དཔག་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ལ་ཁོར་ཡུག་དེ་དང་བསྟུན་ནས་ཞིབ་དཔྱད་བྱས་ཏེ་ནམ་རྒྱུན་སུན་འབྱིན་བྱེད་མི་ནུས་པའི་བདེན་འཛིན་དག་ལ་ཕན་གནོད་ཅི་ཡོད་ཚོད་ལྟ་བྱེད། ཨ་ཡིམ་སི་ཐམ་གྱིས་དུས་དང་བར་སྣང་གི་ལྟོས་གྲུབ་སྒྲུབ་པའི་བརྟག་དཔྱད་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་འདི་འདྲའི་བསམ་བློའི་དཔྱད་པའི་ཐོག་ནས་བྱས་ཏེ་སྐབས་དེའི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གོ་རྟོགས་ལ་དཔྱད་པ་བཏང༌། ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ནི་མཚེ་མ་མཚུངས་མེད་རེད། འདིའི་ནང་སྤུན་མཆེད་ཅིག་འཛམ་གླིང་སྟེང་དུ་སྡོད་པ་དང༌། གཞན་དེ་མཁའ་བསྐྱོད་གྲུ་གཟིངས་ཤིག་གི་ནང་དུ་གློག་གི་མྱུར་ཚད་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་བར་མཁའ་དབྱིངས་སུ་ཕྱིན། མཁའ་བསྐྱོད་གྲུ་གཟིངས་ནང་གི་སྤུན་མཆེད་ལ་མཚོན་ན་དུས་དལ་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། ཁོ་ལོ་ངོ་བཅུ་ཡི་རྗེས་སུ་ཕྱིར་ལོག་སྐབས་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་སྤུན་མཆེད་དེ་ཁོ་དང་མི་འདྲ་བར་ཧ་ཅང་རྒས་ཡོད། མཚེ་མ་མཚུངས་མེད་ཀྱི་དཔེ་འདི་ཞིབ་ཏུ་རྟོགས་པར་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་མཚུངས་རྩིས་དགོས་ཤིང་དེ་ནི་ངའི་ཤེས་ཚད་ལས་འདས་ཡོད།

ངའི་ཚན་རིག་གི་གོམས་འདྲིས་ནང་དུ་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་འདིས་ང་ལ་ཚོར་བ་རྣོ་བོ་ཞིག་རྒྱུན་དུ་སྤྲད་མྱོང༌། དེ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་དང་ནང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་བར་ལ་འདྲ་ས་མང་བས་ཡིན། ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་མ་ཐུག་པའི་གོང་དུ་སྦོད་མི་རྒྱ་གར་གྱི་སེམས་དོན་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཀེར་ཤི་ན་མོ་ཏྲེ་[Jiddu Krishnamurti]དང་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ནས་ཡུན་རིང་པོ་ཕྱིན་ཞིང༌། ཁོང་དང་ལྷན་དུ་བགྲོ་གླེང་ཡང་གང་མང་བྱས་འདུག སྐབས་མང་པོ་ཞིག་ལ་སྦོད་མི་ངེད་གཉིས་ཀྱིས་ཚན་རིག་གི་ཡུལ་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་དཔྱད་ཐབས་དེ་ནང་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་འབྲེལ་སྟངས་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱས་མྱོང༌། ནང་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་ནང་སེམས་ཀྱི་སྒོམ་སྒྲུབ་འདི་ཡང་ཚན་རིག་གི་བརྟག་དཔྱད་དང་གཅིག་མཚུངས་སུ་མངོན་སུམ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན།

གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་རྒྱུ་མཚན་དང་མངོན་སུམ་རིག་པ་གལ་ཆེན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་གཅིག་པ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང༌། མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བ་ཅི་ཡིས་གྲུབ་པ་དང་ལུགས་གཉིས་ཀྱིས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་མི་འདྲ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། ནང་ཆོས་ནང་མངོན་སུམ་གྱི་མྱོང་བ་ཟེར་དུས་སྒོམ་སྒྲུབ་དང་དབང་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པ་ཐེ་བའི་མངོན་སུམ་རིག་པའི་དོན་དག་རྒྱ་ཆེན་ཞིག་འདུས་ཡོད།

འདས་པའི་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱའི་ནང་གི་འཕྲུལ་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་བརྟེན་ནས་ཚན་རིག་གིས་དབང་པོའི་ནུས་ཚད་དེ་སྔོན་དུས་ཡིད་ལ་མ་ཤར་བའི་ཚད་ཅིག་ལ་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་ཚན་རིག་པས་ཕྲ་མཐོང་ཆེ་ཤེལ་དང་རྒྱང་ཤེལ་ལྟ་བུ་ནུས་ཤུགས་ཆེ་བའི་ལག་ཆ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆེས་ཕྲ་བའི་ཆོས་ཏེ། ཕྲ་ཕུང་དང༌། རྟོགས་དཀའ་བའི་རྡུལ་ཕྲན་དང་ཡངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བཟོ་བཀོད་སོགས་ལ་མིག་རྗེན་པས་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་ཐུབ། ཚན་རིག་གིས་སྔོན་མེད་ཀྱི་དབང་པོའི་ནུས་ཚད་འདི་གཞི་རུ་བཞག་ནས་རྗེས་དཔག་གི་མཐའ་མཚམས་དེ་ཡང་ད་ལྟའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལས་ཕ་རོལ་དུ་བརྒལ་བར་བྱས་ཡོད། ད་ལྟ་ལྦུ་བའི་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་ཤུལ་ལྷག་དེ་ཚོ་རྟོགས་པར་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་ཚོས་མ་ནིང་རྡུལ་གྱི་རྩ་རྫས་ཏེ། ཉེ་རྡུལ་དང་རྒི་ལོན་[gluon]ཐེ་བའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་གྲུབ་ཆའི་གནས་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་ལ་རྗེས་དཔག་བྱེད་ཐུབ།

བྱིས་པའི་དུས་སུ་ངས་སྐུ་གོང་མའི་རྒྱང་ཤེལ་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱེད་སྐབས་མངོན་སུམ་གྱི་ཞིབ་ལྟ་གཞི་རྩར་བཞག་པའི་རྗེས་དཔག་གི་ནུས་ཤུགས་དེའི་མྱོང་བ་གསལ་པོ་ཞིག་ང་ལ་ཐོབ་མྱོང༌། བོད་པའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ནང་ང་ཚོས་ཟླ་བའི་ནང་དུ་རི་བོང་ཞིག་ཡོད་པར་བཤད་ལ། ངའི་བསམ་པར་ཡོ་རོབ་པ་ཚོས་རི་བོང་གི་ཚབ་ཏུ་མི་ཞིག་མཐོང་གི་ཡོད། གང་ལྟར་ཟླ་བ་ཉ་གང་བའི་སྟོན་ཁའི་མཚན་མོ་ཞིག་ལ་ཟླ་བ་ཤིན་ཏུ་དྭངས་སྐབས་ངས་རྒྱང་ཤེལ་བརྒྱུད་ནས་རི་བོང་དེར་བལྟས་པ་ཡིན། ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ལ་ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་ངས་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་མཐོང་བྱུང༌། ང་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བརྟས་ཏེ་ཡོངས་འཛིན་གཉིས་གསུང་ཞུས་ནས་རྒྱང་ཤེལ་ནང་དུ་གཟིགས་སུ་བཅུག་པ་དང༌། ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་གྲིབ་མ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཟླ་བའི་སྒང་དུའང་སའི་གོ་ལ་བཞིན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་འཕྲོས་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་བཀོད་པ་ཡིན། ཁོང་གཉིས་ཅུང་ཙམ་དབུ་འཁོར་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་བསྟན་མོད། འོན་ཀྱང༌། ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་གྲིབ་མ་སྣང་བ་དེ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་མོས་མཐུན་གནང༌། རྗེས་སུ་དུས་དེབ་ཅིག་གི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་སྟེང་གི་དོང་ཁའི་འདྲ་པར་མཐོང་སྐབས། ངས་སྔར་བཞིན་ཟླ་བའི་དོང་ཁའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གཏོགས་གྲིབ་མ་མེད་པ་མཐོང་བ་དང༌། ཟླ་བའི་སྟེང་གི་དོང་ཁའི་གྲིབ་མའི་འབྱུང་རྐྱེན་གྱི་འོད་དེ་ཉི་མ་ཡིན་པའི་མཇུག་སྡོམ་བརྒྱབས་པ་ཡིན། ཕྱིས་སུ་ངའི་མཇུག་སྡོམ་འདི་དོན་དངོས་དང་མཐུན་པ་ཤེས་སྐབས་ང་ལ་དགའ་སྣང་ཞིག་སྐྱེས་བྱུང༌།

ཞིབ་ཏུ་བཤད་ན། རྒྱུ་མཚན་འགོད་སྟངས་འདི་ནི་ནང་ཆོས་སམ་ཚན་རིག་ལ་ཁྱད་དུ་དབང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ང་ཚོས་རང་བཞིན་གྱིས་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་སེམས་ཀྱི་བྱ་འགུལ་ཞིག་གི་མཚོན་བྱེད་ཡིན། རྗེས་དཔག་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་རྩ་དོན་ཞིག་ཏུ་གྲྭ་གཞོན་རྣམས་ལ་ངོ་སྤྲོད་དངོས་གཞི་བྱེད་སྐབས། ཐག་རིང་གི་རིའི་སྒང་ལ་དུ་བ་འཕྱུར་བ་མཐོང་བ་ལས་མེ་ཡོད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དཔེ་འདི་འགོད། མེ་ལས་མིའི་སྡོད་གནས་དཔག་པ་ནི་བོད་ནང་དུ་རྒྱུན་སྲོལ་ལྟ་བུ་ཡིན།

ཉིན་གང་གོམ་པ་བརྒྱབས་པས་ཁ་སྐོམ་སྟེ་ཇ་དཀར་ཡོལ་གང་འཐུང་འདོད་པའི་འགྲུལ་པ་ཞིག་བློ་ལ་ངམ་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་འཆར་འོང༌། ཁོས་དུ་བ་མཐོང་བས་མེ་དང་མཚན་མོ་དེར་གནས་ཚང་གཡར་ཆོག་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་རྗེས་སུ་དཔོག་ཐུབ། རྗེས་དཔག་འདི་གཞི་རྩར་བཞག་སྟེ་འགྲུལ་པ་དེས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཇ་འཐུང་བའི་འདོད་པ་སྐོང་བར་བྱེད། དབང་ཤེས་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱས་ནས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཤིག་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྒྱུ་མཚན་འགོད་སྟངས་འདི་ནི་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་ལ་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད།

༡༩༧༣ ལོར་ང་ཡོ་རོབ་ལ་ཐོག་མར་འགྲོ་སྐབས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་མཁས་དབང་ཆེན་པོ་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་ཕོ་ཕར་[Sir Karl Popper]ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་པའི་སྐལ་བཟང་བྱུང༌། ང་དང་འདྲ་བར་ཕོ་ཕར་ནི་ན་རྫེའི་[Nazi]དབང་བསྒྱུར་གྱི་སྐབས་སྐྱེ་ཡུལ་ཝེ་ཡེན་ན་[Vienna]ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས་བའི་བཙན་བྱོལ་བ་བྱས་མྱོང་བ་དང༌། སྲིད་དབང་གཅིག་སྡུད་རིང་ལུགས་ལ་ཁ་གསལ་གྱིས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་མཁན་ཞིག་རེད།

དེའི་ཕྱིར་ངེད་གཉིས་ལ་མཐུན་ས་མང་པོ་ཞིག་འདུག ངོས་ཁོང་ལ་ཐུག་སྐབས་ཕོ་ཕར་ནི་ལོ་བདུན་ཅུ་བརྒལ་ཟིན་ཀྱང་མིག་དང་རྣམ་དཔྱོད་ད་དུང་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བོ་རེད། དབང་གཙོ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གི་གནད་དོན་ཁག་ལ་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་སྐབས། ཁོང་གིས་ཚོར་བ་རྣོ་བོ་བསྟན་པས་གཞོན་ནུའི་སྐབས་ཁོང་ནི་ཆེས་ནུས་ཤུགས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སྙམ་བྱུང༌། སྐབས་དེའི་གྲོས་བསྡུར་ནང་ཕོ་ཕར་གྱིས་ཆོས་ལུགས་དང་ཚན་རིག་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་ཁག་ལ་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་པ་ལས་གཙོ་བོ་དམར་པོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཇིགས་སྐུལ་དང༌། གཅིག་སྡུད་ཆབ་སྲིད་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཉེན་ཁ། གང་ཟག་སྒེར་གྱི་རང་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་དཀའ་ངལ། གུ་ཡངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་རྒྱུན་བསྲིངས་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་གླེང་སོང༌། ཡིན་ཡང་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་ཐབས་དང་འབྲེལ་བའི་རྙོག་དྲ་ཁག་ཅིག་ལ་ངེད་གཉིས་ཀྱིས་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པ་ཡིན།

སྐབས་དེར་ངའི་དབྱིན་སྐད་ནི་ད་ལྟ་བཞིན་ཡག་པོ་མེད་ལ་ངའི་སྐད་སྒྱུར་པ་ཁོང་ཚོ་ལའང་བྱང་ཆ་མེད། མངོན་སུམ་རིག་པའི་ཚན་རིག་དང་མི་འདྲ་བར། མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་དཔྱད་ཐབས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གོ་བསྡུར་བྱེད་པར་ཆ་རྐྱེན་མཐོ་བོ་དགོས། དེའི་ཕྱིར་སྦོད་མི་དང་ཝར་ཛི་ཟ་ཁར་ལྟ་བུ་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱས་པ་དང་བསྡུར་ན་ཕོ་ཕར་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ནས་ང་ལ་བློ་བསྐྱེད་ཐོབ་པ་ཅུང་ཉུང༌།

ཡིན་ཡང༌། སྐབས་དེར་ང་ཚོ་གྲོགས་པོ་ཆགས་ཏེ་ཕྱིས་སུ་ང་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་འགྲོ་དུས་རྒྱུན་དུ་ཁོང་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ཤིང༌། ལྷག་པར་ ༡༩༨༧ ལོར་སོ་རེ་རྫོང་གི་ཁེན་ལེ་རུ་ཡོད་པའི་ཁོང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཇ་འཐུང་བར་ཕྱིན་པ་དེ་ངས་བརྗེད་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན། ང་ནི་སྐྱེད་ཚལ་ལྡུམ་ར་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། མེ་ཏོག་དང༌། ལྷག་པར་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ལ་དགའ་ཚོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས། ཕོ་ཕར་གྱིས་དགའ་སྤྲོའི་ངང་ནས་ཁོང་གི་མེ་ཏོག་ལྡུམ་ར་དང་ཤེལ་ཁང་ང་ལ་བསྟན་སོང༌། དེའི་སྔ་རོལ་ནས་ངས་ཕོ་ཕར་གྱིས་ཚན་རིག་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང༌། ལྷག་པར་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་ཐབས་ཀྱི་གནད་དོན་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌།

ཕོ་ཕར་གྱིས་ཚན་རིག་ལ་ཕུལ་བའི་ལེགས་སྐྱེས་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི། ཚན་རིག་གི་ཚོད་དཔག་གི་བདེན་དཔང་དང་ཚོད་དཔག་དེའི་རྟེན་གཞི་རུ་རྒྱུ་མཚན་འགོད་སྟངས་ཤིག་སྟེ། ཕྱོགས་བསྡུས་རིགས་འགྲེ་དང་རྗེས་དཔག་གཉིས་ཀྱི་སོ་སོའི་བྱེད་ལས་ལ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་འདི་ཡིན། ཕྱོགས་བསྡུས་རིགས་འགྲེ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་ཞིབ་ལྟ་བྱས་པའི་དཔེ་མཚོན་གྱི་ཕྲེང་བ་བརྒྱུད་ནས་སྤྱི་སྡོམ་ཞིག་རྒྱག་པ་ལ་གོ་ཞིང༌། ང་ཚོའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་དུ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་གོ་རྟོགས་དེ་ཕྱོགས་བསྡུས་རིགས་འགྲེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། དུ་བ་དང་མེའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ཡང་ཡང་མཐོང་བ་གཞིར་བཞག་ནས་དུ་བ་གང་དུ་ཡོད་པ་དེར་མེ་ཡོད་པའི་སྤྱི་སྡོམ་རྒྱབ་པ་དང༌། རྗེས་དཔག་ནི་འདིའི་ལྡོག་ཟླ་སྟེ་སྤྱིའི་བདེན་པ་ཞིག་གི་གོ་རྟོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེ་བྲག་གི་ཆོས་ཤིག་སྒྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། ༡༩༩༥ ལོ་ནས་བཟུང་ཡོ་རོབ་ནང་བཟོས་པའི་རླངས་འཁོར་མཐའ་དག་གིས་ཞ་ཉེ་མེད་པའི་རྡོ་སྣུམ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཤེས་ན། གྲོགས་པོ་ཞིག་ལ་དབང་བའི་རླངས་འཁོར་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ ༢༠༠༠ ལོར་བཟོས་པ་གོ་དུས། རླངས་འཁོར་དེའི་ནང་ཞ་ཉེ་མེད་པའི་རྡོ་སྣུམ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་སྤྱིའི་གོ་རྟོགས་དེ་ལས་དཔོག་ཐུབ། ཚན་རིག་གི་ནང་དུ་རྒྱུ་མཚན་འགོད་སྟངས་འདི་ཚོ་དང༌། ལྷག་པར་རྗེས་དཔག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་ནི་རྙོག་འཛིང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། ཚད་མཐོ་བོའི་རྩིས་རིག་ཀྱང་དེའི་ནང་དུ་འདུས་ཡོད།

ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་འགོད་ཚུལ་མི་འདྲ་ས་ཞིག་ནི་རྗེས་དཔག་ཡིན་པ་དང༌། ཤིན་ཏུ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་རྩིས་རིག་གི་རྒྱུ་མཚན་བཀོལ་སྤྱོད་དར་རྒྱས་ཆེ་བས། ཚན་རིག་གི་རྒྱུ་མཚན་འགོད་སྟངས་ནི་ནང་པའི་རྒྱུ་མཚན་འགོད་སྟངས་དང་འདྲ་མཚུངས་མེད། གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་གཞན་དག་དང་འདྲ་བར། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་ནང་པའི་རྒྱུ་མཚན་འགོད་སྟངས་དེ་ཡང་རགས་པར་གནས་ཏེ་བརྗོད་བྱ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་ནམ་ཡང་ཁ་གྱེས་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། རྩིས་རིག་གི་གཏན་ཚིགས་ལ་ཚད་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྤྱི་མཚན་ལྡན་ཞིང༌། དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་བྱེད་ཅིག་ལ་ཚད་མ་ཡོད་མེད་ནི་མཚུངས་རྩིས་ཡང་དག་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ།

འདི་ལྟར་རྩིས་རིག་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་སྡོམ་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཚད་གཞི་ནི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གཏན་ཚིགས་རིག་པར་ལྟོས་ན་ཧ་ཅང་མཐོ་བོ་ཡིན། ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་རྩིས་རིག་གི་འབྲས་བུ་འདི་རྒྱུ་མཚན་དུ་བཞག་ནས་བཤད་ན། མི་འགའ་ཤས་ཀྱིས་རྩིས་རིག་གི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཚོ་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་དང༌། རྩིས་རིག་ནི་རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་པོ་ལ་ལྷན་སྐྱེས་སུ་ཡོད་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ཅིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པ་དེར་ཧ་ལས་མི་དགོས།

ངོས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ལ། ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་ཞིག་ནི་ཚད་ལྡན་གྱི་ཚོད་དཔག་ཅིག་གང་གིས་གྲུབ་མ་གྲུབ་འདི་ཡིན། ཕོ་ཕར་གྱིས་ཚན་རིག་རང་གི་དྲི་བ་ཞིག་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཡོད་པ་དེ་ཡང་སྐབས་འདིར་གོ་བ་ཆེན་པོ་ལེན་རྒྱུ་ཡོད། འདི་ལ་ཕོ་ཕར་གྱི་སུན་འབྱིན་ལྟ་བ་ཟེར། ཚན་རིག་གི་འདོད་ཚུལ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་བདེན་པ་མིན་ན་མིན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་འདོད་ཚུལ་དེའི་རང་ངོས་ནས་ཚང་དགོས་པ་སུན་འབྱིན་གྱི་ལྟ་བ་འདིས་བསྟན།

དཔེར་ན། འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོས་འཇིག་རྟེན་བསྐྲུན་པའི་འདོད་ཚུལ་འདི་ནི་ཚན་རིག་གི་འདོད་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་མི་སྲིད་དེ། འདི་ལ་བདེན་པ་མིན་ན་མིན་པར་ར་སྤྲོད་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་གྱི་གསལ་བཤད་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་མེད། རྩ་འཛིན་འདི་དམ་འཛིན་བྱས་ན་ཀུན་སྤྱོད་དང༌། མཛེས་དཔྱོད་རིག་པ། སེམས་དོན་རིག་པ་ཐེ་བའི་འགྲོ་བ་མིའི་འཚོ་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྱད་ཆོས་གང་མང་ཞིག་ཚན་རིག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཚུད་མེད། འོན་ཀྱང༌། ནང་ཆོས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཕྱི་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ནང་ཡུལ་ཅན་གྱི་མྱོང་བ་དང་རིན་ཐང་གི་གནད་དོན་སོགས་ཚུད། གསལ་པོར་བཤད་ན། ཚན་རིག་གིས་མངོན་སུམ་གྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་མ་གཏོགས་གཟུགས་འདས་རིག་པའི་གནད་དོན་དང་ཀུན་སྤྱོད་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཡིན་ཡང༌། ནང་པའི་གཞུང་དུ་འདི་གསུམ་ཀར་འཚོལ་ཞིབ་ནན་པོ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན།

ཕོ་ཕར་གྱི་སུན་འབྱིན་ལྟ་བ་འདི་བོད་པའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ནང་ཡོད་པའི་དཔྱད་ཐབས་ཀྱི་རྩ་འཛིན་གཙོ་བོ་ཞིག་དང་མཚུངས། ང་ཚོས་དེ་ལ་དགག་བྱའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་ལྟ་བ་ཟེར་ཆོག དེའི་དོན་ནི་ཆོས་གང་ཞིག་མ་རྙེད་པ་དང་ཆོས་གང་ཞིག་མེད་པར་རྙེད་པའི་བར་ལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་འདི་ཡིན།

ངས་ཆོས་ཤིག་བཙལ་ནས་མ་རྙེད་ན། འདིས་ངའི་བཙལ་བྱའི་ཆོས་དེ་མེད་པར་སྟོན་མི་ཐུབ། མ་མཐོང་བ་དང་མེད་པར་མཐོང་བ་གཉིས་གཅིག་པ་མིན། ཆོས་ཤིག་མ་མཐོང་བ་དང་མེད་པར་མཐོང་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར། འཚོལ་ཐབས་དང་བཙལ་བྱའི་ཆོས་གཉིས་ངེས་པར་དུ་ཕན་ཚུན་དོ་མཉམ་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས། དཔེར་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་ཀློག་བཞིན་པའི་ཤོག་ལྷེའི་སྟེང་དུ་སྡིག་རྺ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཤོག་ལྷེ་འདིའི་སྟེང་དུ་སྡིག་རྺ་མེད་པའི་བདེན་དཔང་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྡིག་རྺ་ཡོད་ན་མིག་ཤེས་ལ་ཐད་ཀར་སྣང་ཐུབ།

ཡིན་ཡང་ཤོག་ལྷེ་འདིའི་ཤོག་བུའི་ནང་དུ་སྐྱུར་རྫས་མ་མཐོང་བ་ནི་ཤོག་བུ་འདིའི་སྟེང་དུ་སྐྱུར་རྫས་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་གཅིག་པ་མིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཤོག་བུ་འདིའི་ནང་དུ་སྐྱུར་རྫས་ཡོད་པར་མཐོང་བ་ལ་མིག་དབང་ལས་གཞན་པའི་འཕྲུལ་ཆས་དགོས་བ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པས། རྩ་འཛིན་འདི་ལ་འཕར་སྣོན་དུ་རིགས་པས་བཀག་པ་དང་རིགས་པས་མ་གྲུབ་པའི་བར་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་རིགས་པས་དཔྱད་མི་བཟོད་པ་དང་རིགས་པས་གནོད་པའི་བར་བཅས་ལ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་ཡོད།

དཔྱད་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི་ཚོ་རྟོགས་དཀའ་བར་སྣང་ནའང༌། འདི་ཚོས་ཚན་རིག་གི་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ཐད་ལ་གོ་རྟོགས་གསར་པ་ཞིག་སྤྲོད་ཐུབ། དཔེར་ན། ཚན་རིག་གིས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་ཡོད་པར་ར་སྤྲོད་བྱས་མེད་པ་འདིས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོའི་རྗེས་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་མེད། དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་སུ་ཚན་རིག་གིས་སེམས་ཅན་སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ཁུངས་སྐྱེལ་མ་བྱས་པ་འདིས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་མི་སྲིད་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་མེད། ཚན་རིག་གི་ནང་དུ་ང་ཚོའི་རྒྱུ་སྐར་མ་གཏོགས་རྒྱུ་སྐར་གཞན་དག་གི་སྟེང་དུ་ཚེ་སྲོག་ཡོད་པ་ད་ལྟ་བར་དུ་མ་རྙེད་པ་འདིས་རྒྱུ་སྐར་གཞན་དུའང་ཚེ་སྲོག་མེད་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་མེད།

འདི་ལྟར་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་དཀྱིལ་བར་དུ་རྒྱ་གར་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་འགྲུལ་བཞུད་མང་པོ་བྱས་པའི་སྐབས་སུ། ངས་ཚན་རིག་པ་དང་ཚན་རིག་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྨྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱས་པར་མ་ཟད། ཁོང་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཐད་ཀར་དང་ཡང་ན་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་དུ་གླེང་སློང་འདྲ་མིན་རྒྱ་ཆེན་བྱས་མྱོང༌། གླེང་སློང་དེ་ཚོ་ཁ་ཤས་ལ་ཐོག་མའི་སྐབས་སུ་ལྷག་པར་འབྲས་བུ་ལེགས་པོ་བྱུང་མེད།

ཐེངས་ཤིག་གྲང་དམག་གི་སྐབས་སུ་མོ་སི་ཁི་རུ་ཚན་རིག་པ་ཁག་ཅིག་དང་ལྷན་དུ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གི་སྟེང་ངས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐོར་ལ་གླེང་སློང་བྱས་མ་ཐག་ཏུ། ཁོང་ཚོས་ངས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་གཞིར་བཟུང་གི་བདག་རྟག་པའི་ལྟ་བ་དེ་དར་སྤེལ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་བསམས་ནས་དགག་པ་བརྒྱབས་པ་དང༌། ཨོ་སུ་ཁྲུ་ཡ་ལེའི་ནང་དུ་ཚན་རིག་པ་ཞིག་གིས་གལ་ཏེ་ཚན་རིག་ལ་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཚེ། ཁོ་རང་དེ་གར་འགོག་རྒོལ་བྱེད་པར་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ནས་བསྡད་ཡོད་ཅེས་ཅུང་ཙམ་མ་དགའ་བའི་ངང་ནས་གཏམ་བཤད་འགོ་བཙུགས་སོང༌། འོན་ཀྱང༌། ༡༩༨༧ ལོ་ནི་ངའི་ཚན་རིག་ལ་གོམས་འདྲིས་བྱེད་པའི་དུས་རིམ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ལོ་དེར་ཐེངས་དང་པོར་སེམས་དང་ཚེ་སྲོག་གི་ཚོགས་འདུ་རྡ་རམ་ས་ལའི་ངའི་སྡོད་གནས་སུ་ཚོགས།

ཚོགས་འདུ་དེ་ཆི་ལེ་[Chile]ནས་ཡིན་ཞིང་ཕ་རེ་སི་རུ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་དབང་རྩའི་ཚན་རིག་པ་ཝར་རེ་ལ་དང༌། ཨ་མི་རི་ཀའི་ཚོང་པ་ཨི་རྒད་ལི་[Francisco Varela and Adam Engle]གཉིས་ཀྱིས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པ་རེད། ཚན་རིག་གི་སྡེ་ཚན་འདྲ་མིན་ནས་ཡིན་ཞིང་བགྲོ་གླེང་གི་རིན་ཐང་ལ་གདེང་འཇོག་བྱེད་པའི་ཚན་རིག་པ་ཁག་ཅིག་མཉམ་དུ་བསྡུས་ཏེ། བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་རིང་ལ་བཀག་རྒྱ་མེད་པའི་ནང་ཚགས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་བྱེད་པའི་རེ་སྐུལ་ཞིག་ཁྱེར་ནས་ཁོང་གཉིས་ངོས་ཀྱི་སར་སླེབས་བྱུང༌།

ངས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གྲོས་གཞི་དེར་མོས་མཐུན་བྱས་པ་ཡིན། འདི་ནི་ཚན་རིག་གི་བསམ་བློའི་མདུན་བསྐྱོད་དང༌། ཉེ་དུས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག ཚན་རིག་སྤྱི་བཅས་ལ་ཤེས་རྒྱ་བསྐྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་རེད། ཚོགས་འདུ་དང་པོ་དེར་ཞུགས་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་ནས་གླེང་སྟེགས་འདི་ད་བར་དུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཤིང༌། ལོ་གཉིས་རེའི་ནང་དུ་བདུན་ཕྲག་གཅིག་འཚོགས་ཀྱི་ཡོད།

ཨོ་སུ་ཁྲུ་ཡ་ལེའི་ནང་དུ་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གི་སྟེང་ངས་ཝར་རེ་ལ་ཐོག་མར་མཐོང་བ་དང༌། ལོ་དེའི་ནང་དུ་ཁོང་དང་ཐད་ཀར་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཀྱང་བྱུང་ནས་ངེད་གཉིས་འཕྲལ་དུ་གྲོགས་པོ་ཆགས། ཝར་རེ་ལ་ནི་ལུས་པོ་སྐམ་པ་དང༌། མིག་ཤེལ་གྱོན་ཞིང་སྐད་ཆ་ཧ་ཅང་འཇམ་པོར་ཤོད་མཁན་ཞིག་རེད།

ཁོང་ལ་རྣམ་དཔྱོད་དང་ཚིག་བརྗོད་གསལ་པོ་གཉིས་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པས་ཁོང་དགེ་རྒན་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། ཁོང་གིས་ནང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་དོ་སྣང་ནན་ཏན་བྱས་ནའང༌། གཏམ་བཤད་ཀྱི་ནང་དུ་ཁོང་གིས་སྒྲོ་སྐུར་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་ད་ལྟའི་ཚན་རིག་གི་འཕེལ་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་ནང་གི་བསམ་ཚུལ་རྣམས་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས། ཝར་རེ་ལ་དང༌། ཨི་རྒད་ལི། ཧད་ཤེ་[Barry Hershey]བཅས་ནི་ང་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཐབས་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། ཚན་རིག་པ་རྣམས་རྡ་རམ་ས་ལར་ཕེབས་པར་ཧད་ཤེ་ཡིས་གཏོང་ཕོད་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་མཐུན་སྦྱོར་བྱས་ཡོད། དེ་བཞིན་ཤེས་ཚད་ལྡན་པའི་སྐད་སྒྱུར་གཉིས་ཏེ་ཨ་མི་རི་ཀའི་ནང་པའི་མཁས་དབང་ཝ་ལད་སི་དང༌།[Alan Wallace]ངའི་སྐད་སྒྱུར་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ང་ལ་བགྲོ་གླེང་འདི་ཚོའི་ནང་དུ་རོགས་རམ་བྱས་ཡོད།

སེམས་དང་ཚེ་སྲོག་གི་ཚོགས་འདུ་ཐོག་མ་དེའི་སྐབས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་ཐབས་དར་རྒྱས་བྱུང་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ཚང་གི་ངོ་སྤྲོད་ངོས་ལ་ཐེངས་དང་པོར་ཐོབ་བྱུང༌། ངོ་སྤྲོད་འདིའི་ནང་གི་ལྟ་བའི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཟེར་བ་དེས་ངའི་དང་བ་དམིགས་བསལ་གྱིས་འཕེལ་བྱུང༌།

འདི་ནི་རིག་གཞུང་ཞིག་གི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་ལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བ་དང༌། འགྱུར་ལྡོག་དེས་ཚན་རིག་གི་གོ་རྟོགས་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་བཅས་ཡིན། ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་མགོ་སྟོད་དུ་གནའ་རབས་ཀྱི་ནེའུ་ཏྲོང་གི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་གཞིར་བཟུང་གི་ལྟ་ཚུལ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ནས། ལྟོས་གྲུབ་རིག་པ་དང་ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པ་གཉིས་ནི་ད་ལྟའི་ཚན་རིག་གི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་གཞི་རྩ་ཆགས་པ་འདི་རེད། ཐོག་མར་ངས་ལྟ་བའི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་འདི་གོ་དུས་ང་ཧ་ལས་བྱུང༌།

དེ་ཡང་ངའི་བསམ་པར་ཚན་རིག་གིས་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་གི་བདེན་དོན་འཚོལ་ཞིབ་དེ་མཐར་སྐྱེལ་བར་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང༌། བདེན་དོན་འཚོལ་ཞིབ་དེའི་ནང་དུ་གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཤེས་བྱས་འགྲོ་བ་མིའི་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལ་འཕར་སྣོན་གྱི་གོམ་འགྲོས་ཤིག་མཚོན་ཞིང༌། འཚོལ་ཞིབ་འདིའི་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་གཏད་ནི་ཆ་ཚང་ཞིང་ཕུལ་བྱུང་གི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ལ་ང་ཚོ་སྐྱེལ་རྒྱུ་དེ་རེད་སྙམ། འོན་ཀྱང༌། སྐབས་དེར་ངས་གོ་ཐོས་ལ། ཚན་རིག་གི་ལྟ་བའི་བཟོ་བཀོད་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་མང་ཞིག་གིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་དང༌། དེའི་ཕྱིར་ཚན་རིག་གིས་ང་ཚོ་ལ་ཡུལ་གྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཆ་ཚང་བའི་གོ་རྟོགས་ཤིག་སྤྲོད་པར་བསམ་པ་ལ་དོགས་ཟོན་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པར་བཤད་སོང༌།

ངས་བློ་རྒྱ་ཡངས་པའི་ཚན་རིག་པ་དང་ཚན་རིག་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཚོར་སྐད་ཆ་བཤད་སྐབས། ཁོང་ཚོའི་ཚན་རིག་གི་གོ་རྟོགས་ཀྱི་གནད་ཕྲ་མོ་རྣམས་གཅིག་མཐུན་མིན་ཡང༌། ཐུན་མོང་ནས་ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་ལ་ཚད་བཀག་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་གསལ་པོ་རེད། འདི་དང་ཆབས་ཅིག་ཚན་རིག་པ་དང་ཚན་རིག་པ་མ་ཡིན་པའི་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཀྱི་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་ཚན་རིག་གི་མཐོང་རྒྱའི་ནང་དུ་འཚུད་དགོས་པ་དང་འཚུད་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པར་སྣང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་བྱུང་བ་དང་ཚན་རིག་གིས་མུ་མཐུད་དེ་ང་ཚོའི་ཡིད་ཆེས་ཁུངས་མེད་དང༌། ལྷག་པར་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིད་ཆེས་རྣམས་ལ་དག་ཐེར་བྱས་ཏེ་རྣམ་རྟོག་སེལ་ཞིང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་འབྱུང་བར་ཡིད་ཆེས་བྱེད།

ལྟ་ཚུལ་འདི་མར་ཁེ་སིའི་དངོས་གཙོ་རྩོད་སྒྲུབ་རིང་ལུགས་སྨྲ་བ་ཚོར་གཅིག་མཚུངས་སུ་ཡོད་པ་ནི། རང་ཉིད་ནས་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་པའི་ནང་དུ་རྒྱ་ནག་དམར་ཕྱོགས་སྲིད་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་ལ་འབྲེལ་བ་དང༌། མར་ཁེ་སིའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ལ་བོད་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བཅས་ལས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌། ལྟ་ཚུལ་འདིས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་ཡོད་པ་དང༌། དེའི་སྙིང་རྗེ། བདག་རྟག་པ་ཡིན་པ་སོགས་ཐེ་བའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་གང་མང་ཞིག་བདེན་པ་མིན་པར་ཚན་རིག་གིས་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱས་ཟིན་པའི་འདོད་ཚུལ་ཞིག་གཞི་ལ་འཛིན། འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་འདིའི་ནང་དུ་ཚན་རིག་གིས་ཁུངས་མ་བསྐྱལ་བ་དང་གཏན་འབེབས་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རྫུན་མའམ་གལ་ཆུང་གི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཏུ་ཆགས།

དོན་ངོ་མར་ལྟ་ཚུལ་འདི་ཚོ་ནི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་བདེན་འཛིན་ཁག་ཅིག་ཡིན་ཞིང༌། འདི་དག་གིས་འཛིན་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་འདས་རིག་པའི་ཕྱོགས་ལྷུང་དེ་མཚོན། ང་ཚོས་ཚན་རིག་གི་ནང་དུ་ལྟ་བ་མཁྲེགས་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་འདོར་དགོས་པ་བཞིན་སེམས་དོན་རིག་པ་ཡང་འདི་འདྲའི་བཀག་རྒྱ་ལས་ཐར་བར་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས།

མངོན་སུམ་རིག་པས་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་ཐུབ་པ་དང༌། གྲངས་འབོར་དང་རྒྱ་ཁྱོན་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཆོག་པ། ཚོད་ལྟ་བསྐྱར་ཟློས་བྱེད་འོས་པ། དཔྱོད་པ་པོ་མང་པོས་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་ཐུབ་པ་བཅས་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཤིག་གི་ཆ་དང༌། དེ་བཞིན་དཔྱད་ཐབས་འདི་དག་ལ་འཇུག་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་མྱོང་བ་སོགས་ལ་ཚན་རིག་གིས་དཔྱད་ཐབས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་ལམ་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཡང་གང་ཟག་གཅིག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་དཔྱོད་པ་པོ་ཚང་མས། ངས་དེ་མཐོང་སོང་དང་ང་ལའང་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་བྱུང་སོང་ཟེར་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས།

དེར་བརྟེན་ལུགས་མཐུན་གྱི་ཚན་རིག་གི་འཚོལ་ཞིབ་ནི་མིའི་ལུས་པོ་དང༌། གཟའ་སྐར་གྱི་ཕུང་པོ། ཚད་འཇལ་ཐུབ་པའི་ནུས་ཤུགས། བཟོ་བཀོད་ཅིག་གི་བྱེད་ལས་སོགས་དངོས་ཁམས་ལས་མ་འདས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ལས་བརྒལ་མེད། འདི་འདྲའི་འཚོལ་ཞིབ་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་བྱ་གསར་པ་རྣམས་ད་དུང་ཞིབ་འཇུག་རྒྱ་ཆེན་དང་ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཁོངས་སུ་འཇུག་ཆོག་པའི་སྤྱི་མཚན་གྱི་གཞི་རྩར་འཇོག་གི་ཡོད། འདི་ནི་དོན་ངོ་མར་དེང་སྐབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་བཟོ་བཀོད་གྲུབ་ཚུལ་ཡིན། བཟོ་བཀོད་འདིའི་ནང་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་དང༌། ལྷག་པར་འགྲོ་བ་མིའི་འཚོ་གནས་ཀྱི་རང་བཞིན་བཅས་ཚུད་མེད་པ་དང༌། འཚུད་རྒྱུ་ཡང་མ་རེད། ཚན་རིག་གིས་ལེགས་པར་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཕྱིའི་དངོས་པོའི་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་ཟད། ད་དུང་ཚོར་བ་དང༌། བསམ་བློ། རིན་ཐང༌། དེ་བཞིན་འདི་ཚོ་གཞི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དོན་གྱི་དམིགས་གཏད་སོགས་ལས་གྲུབ་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད།

གལ་ཏེ་ང་ཚོས་འཇིག་རྟེན་འདིའི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་རྟོགས་པར་འབྲེལ་མེད་དུ་བརྩིས་ན། ང་ཚོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རང་ཉིད་ཀྱི་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་བརླག་པར་མ་ཟད། ང་ཚོའི་གོ་རྟོགས་ཀྱང་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཆགས་མི་སྲིད། རང་ཉིད་ཀྱི་འཚོ་གནས་ཐེ་བའི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ནི་ཡུལ་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་དངོས་གཙོ་ཚན་རིག་གི་འགྲེལ་བཤད་ལས་ཆེས་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། (བསྟན་འཛིན་རིག་བཟང་གིས་བོད་སྒྱུར་བྱས་པའི་‘རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་ཁོ་ནའི་སྟེང་གི་འཇིག་རྟེན་’ཤོག་གྲངས་ ༡ ནས་ ༥༥ བར་གསལ།)

༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ཏེ་ཛི་པུར་གྱི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས།

༡༽ བོད་མི་རིགས་ནི་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རྒྱ་ནག་ཧན་མི་རིགས་དང་ཡོངས་སུ་ཐ་དད་ཅིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཅིང༌། བོད་མི་ཚོས་རང་ཉིད་དུས་རྒྱུན་དུ་རང་བཙན་བྱས་ཏེ་བསྡད་འདོད་ཤུགས་ཆེ་ཡོད། འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་དུ་མའི་ནང་གལ་ཆེ་ནན་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། སྐབས་རེར་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་མིང་ཙམ་གྱི་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་བྱུང་ཡོད་ལ། སྐབས་རེར་བོད་དེ་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་བྱས་ཏེ་བསྡད་པ་རེད། ནམ་ཞག་གཏན་དུ་དོན་གནད་ཅི་འདྲ་ཞིག་གི་ཐད་བོད་ལ་རྒྱ་ནག་གི་དབང་བསྒྱུར་སླེབས་ཡོད་ནའང༌། ནང་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཆ་ཚང་བོད་མི་རང་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན།

༢༽ ༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་གཞུང་གི་གནོན་ཤུགས་འོག་བོད་རྒྱ་གཉིས་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བ་ཞིག་བཞག་དགོས་བྱུང༌། སྐབས་དེར་གྲོས་མཐུན་དེའི་ནང་བོད་མིར་བྱ་ཐབས་གཞན་མེད་པར་བརྟེན། རྒྱ་ནག་གི་མིང་ཙམ་གྱི་བདག་དབང་ངོས་ལེན་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་དུ་གྱུར། གྲོས་མཐུན་དེའི་ནང་དུའང་བོད་ལ་རང་སྐྱོང་གི་དབང་ཚད་ཆ་ཚང་ཡོད་པར་གསལ་ཡོད་པ་དང༌། དེའི་ནང་རྒྱ་མིས་ཕྱི་སྲིད་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཐོག་སྟངས་འཛིན་ཆོག་པར་གསལ་ཡང༌། ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ནང་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་རྒྱུའི་མོས་མཐུན་བྱུང་ཡོད། དངོས་འབྲེལ་བྱས་ན། རྒྱ་དམག་གིས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་ནང་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ལའང་བོད་གཞུང་ལ་དབང་ཆ་སྤུ་ཙམ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུ་བྱུང་མེད་ཅིང༌། རྒྱ་མིས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གང་ཅིར་དབང་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་ཆ་ཚང་བཏང་བ་རེད།

༡༩༥༦ ལོར་བོད་དུ་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་ཞིག་གསར་དུ་བཙུགས་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷན་ཁང་དེའི་གཙོ་འཛིན་དང༌། ྋཔཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ། དམག་དཔོན་ཛང་ཀྲང་ཀོ་ཧཱ་(General Chang Kuo Hua - Zang Guohua)རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཚོགས་མིར་བསྐོ་གཞག་བྱས་པ་རེད།

དོན་དངོས་སུ་ཚོགས་ཆུང་འདི་ལའང་དབང་ཆ་ཕྲན་བུ་ཙམ་ལས་མེད་ཅིང༌། གལ་ཆེའི་གནད་དོན་ཚང་མའི་ཐོག་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུའི་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱའི་དབང་འཛིན་པས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བོད་གཞུང་གིས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་འབྲུ་དོན་གཞིར་བཟུང་ལག་ལེན་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་ཐབས་སྒོ་གང་ས་ནས་གནང་ཡོད་རུང༌། དེར་རྒྱའི་ཐེ་བྱུས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་གནང་ཐབས་གང་ཡང་མ་བྱུང༌།

༣༽ ༡༩༥༥ ལོ་མཇུག་ཏུ་མདོ་ཁམས་ཕྱོགས་ནས་དྲག་པོའི་ལས་འགུལ་འགོ་འཛུགས་བྱུང་སྟེ། དེའི་རྗེས་འབྲས་ཚབས་ཆེ་ཞིག་ ༡༩༥༦ ལོར་མངོན་གྱུར་གྱིས་རིམ་བཞིན་རྒྱའི་དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་གིས་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་མང་པོ་གཏོར་བཤིགས་དང༌། དགེ་འདུན་པ་མང་པོ་དམར་བསད་དང་འབྲེལ། བླ་མ་དང་གཞུང་གི་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བ་མང་པོ་ཞིག་ངལ་རྩོལ་བསྒྱུར་བཀོད་ར་བ་དང༌། ལམ་བཟོའི་ལས་རིགས་ནང་བཙན་འདེད་བྱས་པ་དང༌། ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་དམ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེ་བཏང་འགོ་ཚུགས།

༤༽ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༢ པའི་ཟླ་འགོ་ཙམ་ནས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བར་དོ་ཕོག་མངོན་གསལ་ཅན་ཞིག་ཐེབས་ཤིང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་རྒྱའི་རིག་གཞུང་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་གཟིགས་མོར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞལ་བཞེས་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་དོན་བཞིན། གློ་བུར་ཐོག་རྒྱག་ཏུ་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་དུས་ཚེས་གཏན་འཁེལ་བྱུང༌། ལྷ་སའི་མི་མང་གི་སེམས་ནང༌། འདི་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭ་ལ་བྱུས་ངན་གཤམས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་དོགས་སློང་ཆེན་པོ་བྱུང་རྐྱེན། དབྱར་དུས་ཕོ་བྲང་ནོར་བུ་གླིང་གའི་མདུན་ཐང་དུ་མང་ཚོགས་ཁྲི་ཚོ་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་དངོས་སུ་འགོག་ཐབས་ཞུས། མང་ཚོགས་ཁྱོན་ཆེ་མ་བསྐུལ་དང་བླངས་ཀྱིས་རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཕྱྭའི་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་ལྷ་སའི་སྲང་ལམ་ཁག་ནས་ཐོན་ཏེ་རྒྱའི་སྲིད་གཞུང་ལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་བྱ་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌། ཉིན་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་སྟོང་ཚོ་མང་པོས་རྒྱའི་དབང་འཛིན་པར་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་བྱས། མང་ཚོགས་ནས་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་བྱས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་བོད་གཞུང་གིས་རྒྱ་བོད་གཉིས་མཛའ་མཐུན་མཉམ་གནས་ཡོང་བའི་ཐུགས་ཁུར་མུ་མཐུད་བསྐྱངས་བཞེས་མཛད།

དེ་འདྲའི་མཛད་པ་བསྐྱངས་མུར་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁ་སྣོན་དཔུང་དམག་ལྷ་ས་གཙོས་བོད་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ལྷགས་ཤིང༌། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་རྒྱ་དམག་གིས་མེ་སྒྱོགས་གསུམ་ནོར་བུ་གླིང་གའི་ཕྱོགས་སུ་འཕེན་ཡོད་ཀྱང༌། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་མདེའུ་ཉེ་འདབས་ཁྲོམ་པ་ཞིག་ནང་ལྷུང་སྟེ་གནོད་སྐྱོན་བྱུང་མ་སོང༌། དེ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭར་ཉེན་ཚབས་ཅི་ཆེའི་གནས་སུ་གྱུར་བར་བརྟེན། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་ཚང་མ་ལྷ་ས་ནས་བཙན་བྱོལ་གནང་དགོས་གཟིགས་ཤིང༌། དེའང་རང་དབང་གཙང་མའི་སྒོ་ནས་ཐུགས་ཐག་བཅད་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས༌། གཞན་གྱི་དབང་ཤུགས་འོག་གནང་བ་ཞིག་མིན་པར་གསལ་བསྒྲགས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

༥༽ གུས་ཞེན་དང་དད་མོས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་མི་མང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱིས་སྙེག་དཀའ་བའི་རི་ཀླུང་གང་ལའང་སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་ཤར་བསྐྱོད་ཞུས། ཕེབས་ལམ་ནི་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུ་དང་གཙང་པོ་བརྒྱུད་ལྷོ་ཁ་ཡར་ཀླུང་དང༌། དེ་ནས་མཚོ་སྣ། ཆུ་དྭངས་མོ་ཉེ་འགྲམ་རྒྱ་གར་ས་མཚམས་ཀན་འཛེ་མ་ཎི་(Kanzey Mane)ཞེས་པར་འབྱོར།

༦༽ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་རྒྱ་གར་ས་མཚམས་བརྒྱུད་སྐུ་ཚབ་གཉིས་རྒྱ་གར་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཕེབས་འཐུས་ཆོག་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་ཞུ་བར་ཆེད་རྫོང་མཛད་པར། རྒྱ་གར་གཞུང་དང་མི་མང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ཁོང་གི་མི་མང་ཚོར་དེ་མ་ཐག་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཕེབས་འཐུས་ཆོག་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་གནང་བར་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ། རྒྱ་གར་དང་བོད་གཉིས་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་རིང་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ཚོང་འབྲེལ་བཅས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་དམ་ཟབ་ཏུ་གནས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཡིན་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ། བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་གར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་བལྟམས་པའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་མཆོག་དང་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད་པར་འཚམས་ཞུའི་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་བར་ཐུགས་ཚོར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འཚམས་ཞུའི་གསུང་འཕྲིན་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ་གནང་ཡོད།

༧༽ ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ས་མཚམས་ཆུ་དྭངས་མོ་ཉེ་འགྲམ་ཀན་འཛེ་མ་ཎིར་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་ནེ་ཕྷའི་(North - East Frontier Agency)ཁོངས་མོན་པའི་ས་ཕྱོགས་(Kameng Frontier Division)ཞེས་པར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། དེར་མོན་པ་རྣམས་དང་ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཚོས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་དང་འབྲེལ། བཞུགས་མཚེར་དང་ཕེབས་བཞུད་གྲ་སྒྲིག་ཧ་ཅང་འཐུས་སྒོ་ཚང་ངེས་ཞུས་སོང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

༨༽ ྋགོང་ས་མཆོག་ད་ཆ་མ་སུ་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་གཏན་འཁེལ་བ་བཞིན། ཉིན་ཤས་རྗེས་ས་གནས་དེ་གར་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད་ཐུབ་རེ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་རྗེས་སྐུ་ལྷོད་བཞུགས་སྐབས། ཉེ་བའི་བྱུང་རིམ་ལ་གཟིགས་ཞིབ་བསྐྱང་སྟེ་མ་འོངས་པའི་འཆར་གཞི་བཀོད་སྒྲིག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་རེ་གཅིག་ནི་བོད་མིས་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་དཀའ་སྡུག་མྱངས་དགོས་བྱུང་ཡང༌། ད་ཆ་མི་བསད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་གནས་ལས་ཐར་ཏེ་ཆོས་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུ་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།

༩༽ ཁོང་ལ་གཅིག་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཚན་གནས་ཡོད་པ་དང༌། གཉིས་ནས། བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཚང་མའི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁྲལ་ཆེ་ཤོས་དམ་པའི་ཆོས་དར་རྒྱས་ཡུན་གནས་དང༌། མི་མང་གི་རང་དབང་དགའ་བདེའི་དཔལ་ལ་གནས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།

༡༠༽ མཐའ་དོན་དུ། རྒྱ་གར་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད་པར་རྒྱ་གར་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གང་ས་ནས་གྲོགས་པོ་དང་དད་ལྡན་ཧ་ཅང་མང་པོས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་འཚམས་འདྲི་གནང་བར་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་བཅོས་མིན་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཚིག་འགྲེལ།

བློ་གསར་བ་སོགས་མཛད་རྣམ་འདི་ཀློག་པ་པོ་ཕྱི་བོད་ཐ་སྙད་གསར་རྙིང་གི་དངོས་དོན་ཤེས་རྒྱ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བའི་ཆེད་དུ། སྤྱིར་བཏང་ཡོངས་གྲགས་མིན་པ་དང༌། ཚིག་མཛོད་ཆེ་ཆུང་ཁག་ནང་མ་གསལ་བའམ། གསལ་ཡང་ཚིག་དོན་འགྲེལ་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ། དག་ཆ་འདྲ་མིན་བཅས་པར་དམིགས་བསལ་འགྲེལ་བཤད་དགོས་རིགས་ཟུར་བཏོན་འདི་གཤམ་ཀ་སྡེའི་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་འགྲེལ་འདི་དག་ལ་དཔྱད་ཞིབ་གནང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁུངས་དག་དར་ཁྱབ་སླད་དུ་སྐྱོན་སེལ་དགོངས་འཆར་གསལ་པོར་སྩོལ་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

ཀ་དར་སྒྲོག མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་སྟེ་གྲོལ་ཁར་རྟེན་འབྲེལ་སླད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ཀ་རིང་མདུན་མ་གཉིས་རེ་རེར་དར་དཀར་ཨ་ཤེ་རེ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོགས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང༌། ཀ་བ་ཕྲ་བའི་རིགས་ལ་ཀ་དར་བཅིངས་ཞེས་འབྲི་དགོས།

བཀར་ཡོང་བོགས་གསུམ། བཀར་འཇུག ཡོང་བཞེས། བོགས་མ་བསྡུ་མཁན།

ཀེར་ལེབ་སྒུར་གསུམ། མི། ས། ཕྱུགས།

བཀའ་བློན་བླ་མ། སེར་མོ་བའི་བཀའ་བློན།

དཀར་སྤྲོ། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་མར་ཁུ་དང་སྣུམ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཞེ་ས།

བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང༌། བཀའ་ཤག་ཅི་རིགས་ནས་བཀའ་ཁྱབ་གནང་དགོས་རིགས་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་དང༌། སྣེ་མགྲོན། བཀའ་མགྲོན་བཅས་ཁུངས་སོ་སོ་བརྒྱུད་དེ་ཡིག་ཐོག་དང༌། ངག་ཐོག་ཇི་འོས་སྐབས་བསྟུན་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་བ་དེ་ལ་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ་ཟེར།

བཀའ་ཐམ་བདེ་སྐྱིད་མ། ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་བསྐྱར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་སྐབས་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་ཐམ་ག་ཞལ་རིས་སུ་ཧོར་ཡིག་‘བདེ་སྐྱིད’ཅེས་འཁོད་པ་དེ་ཡིན།

བཀའི་གུང་བློན། བཀའ་བློན་ལ་གོ་དགོས།

སྐུ་རྒྱབ་སློང་ཁྲ། བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་གི་རྒྱབ་བསྙེས།

བཀྱེ་ཆོག་ཞུས། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུད་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་བ་དང༌། དེ་ནས་མཛད་སྒོར་བཅར་བ་གོང་རིམ་ལ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུ་བ། དེ་མིན་ཡོངས་རྫོགས་མི་དམངས་ལ་སྟོན་ཆེན་བཤམས་ཆོག་པ་ཞེས་ྋསྙན་གསན་ཞུས་པའི་དོན།

ཀྲད་བཀྲོན། གཞུའི་འཐེན་སྐུད།

བཀྲུ་བྱབས། བྱབས་ཁྲུས་དང་དོན་གཅིག

བསྐྲུ་བ། ཟས་སློང་བའི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཡར། ཁ་ཤས་ཀྱི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཤའི་གཤག་དེར། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ལྷ་ས་ཁུལ་གཞུང་སྒེར་ཆོས་བཅས་ཀྱི་ཁང་ཁུངས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་སྒེར་པ་ཁྱིམ་ཚང་ཁག་གཅིག་ལ་ས་ཞིང་ཡང་ཡོད་འདུག་ཅིང༌། དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་ས་རྟེན་ལ་འཁྲི་བའི་རྟ་འུལ་དང༌། ཁལ་མ་གཏོང་བ་སོགས་གཞུང་ཁྲལ་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་དུད་ཚང་དེ་རྣམས་ལ་ནང་གསེས་ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཐོགས་འདུག

ཁད་ཆུད། ས་ཁད་རྒྱང་ཐག་རིང་ལ། ལམ་ཀྱོག་ཏུ་ཆུད་པ།

ཁོག་བརླམས། ཆོས་སྐྱོང་གི་སྐུ་རྟེན་ནམ། ལྷ་པའི་ཁོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲི་དར་སྒྲོན། མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་འཕྲལ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ལས་མ་བཞེངས་ཙམ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་སླད་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་སྟེང་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་ཕྲེད་དུ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོན་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲུང་ཞུ་མ། ཆང་འདྲེན་མ།

ཁྲོམ་ཆོས། ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་པོ་འདུས་ཚོགས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

གུ་ཤའི་ཨ་ཁྲབ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

གོས་ཆེན་གྱི་གྷན་སྦྱར། འདི་ནི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པས་མཆོད་བཞེས་ཀྱི་སྐུ་བེར་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག

གྲུ་སུག་བྱས། སྐབས་འདིར་གྲུ་ནི། ལག་ངར་བསྐུམས་པའི་ཟུར་ཐོན་ཚིགས་རྡོག་གྲུ་མོ་ལ་ཟེར་བ་དང༌། གྲུ་མོའི་ཟུར་དེ་རང་གི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པར་བསྣུན་པའམ། བཙུགས་པ་ལ་གྲུ་སུག་བྱས་ཟེར།

གླིང་མེ། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དང་འདྲ་བར། དགོན་པ་རི་ཁྲོད་ཁག་ལ་སོགས་པའི་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ཁའི་སྟེང་དང༌། སྒེའུ་ཁུང་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མཆོད་མེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་འབུལ་བ་ལ་ཟེར།

མགོ་དང་འགོ འཇུག་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང༌། འདིར་ནི་ལུས་ཀྱི་མགོ་མཇུག་མ་མགོ་དང༌། བྱ་བའི་འགོ་མཇུག་འ་འགོ་ཡིན། ཞེས་པ་སྟེ། དཔེ་བརྗོད་དུ་ “མགོ་ཆེན་མགོ་སྐོར་ཐེབས་ནས་མགོ་བོ་ན། ལས་འགོ་འཛུགས་སྐབས་འགོ་ཁྲིད་གྲལ་འགོར་འཁོད།” ཅེས་པ་འདི་ལྟའི་སྔོན་འཇུག་འདྲ་མིན་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྩ་བཟུང་གཅིག་གྱུར་འབྲི་སྤྱོད་བྱས་ཡོད།

གོ་དྲུང༌། དྲུང་ཡིག གོར་ཁའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་དྲུང་ཡིག

མགྲོན་ཚབ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོའི་ལས་ཚབ་རྩེ་མགྲོན་ལ་ཟེར།

འགག་དེབ། རྩེ་འགག་ཏུ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་པ་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་མཛད་དེབ་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་དེབ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་བསྡུས་མིང་ཡིན།

མགོ་མཆན་ཐམ་འབྱར། ཆོག་མཆན་གནང་བ་ཞིག

རྒྱ་རྡོའི་སྒྲོམ་སྐྱོར། རྒྱ་ཕྲ་ལྟ་བུ།

རྒྱན་བཞི་མཚལ་ཀའི་ཡོལ་བ། གྱང་ལ་འགེལ་བྱེད་གོས་ཆེན་རྒྱན་བཞིའི་ཡོལ་བ།

གྱ་རི་གྱུ་རི། བརྟན་པོ་མེད་པའི་དོན།

རྒྱ་གར། མིང་ཚིག་འདིའི་རྩ་བའི་དག་ཆ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་འདི་ལྟར་ཡོད། སྔར་བོད་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་སྐབས། གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ལྷོ་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱ༵་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་དཀ༵ར་པོ་གྱོན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་བ་’ ཞེས་འབོད་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

‘རྒྱ་དཀར་’ ཞེས་ངག་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལ་(རྒྱ་གར་)ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་སྐད་ནང་ཚིག་འབྲུ་གཉིས་བསྡེབས་པའི་མིང་དང༌། ཚིག་གང་རུང་གི་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་དང༌། ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་ཡིན་ཚེ། ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། སྐད་ཆ་ཤོད་སྐབས་ ‘འབྲས་དཀར་’ལ་(འབྲས་གར་)དང༌། ‘འགྲོ་སྟངས་’ ལ་(འགྲོ་སྡངས་)ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་མཐོ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མཐོ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ‘དབྱར་ག་’ ལ་(དབྱར་ཀ་)ཟེར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ ‘རྒྱུན་གཏན་’ལ་ངག་ནས་(རྒྱུན་གདན་)ཞེས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མ་‘གཏན་’གྱི་སྒྲ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་ལས་‘རྒྱུན་ལྡན་’ཞེས་པའི་དག་ཆ་སྣ་སྒྲ་ཅན་ལ་འགྱུར་བའང་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་རིགས་ནི། སྐད་རིགས་ཚང་མའི་རང་བཞིན་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་གཅིག་གྱུར་ཅིག་ཡིན་སྐོར་འཕྲུལ་སྤྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་ཞིབ་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སྒྲ་འགྱུར་རིག་པར་དཔྱད་ན་དངོས་དོན་གསལ་བར་རྟོགས་ཐུབ།

རྒྱ་སེའི་གཟར་ཆེན་གཟར་ཆུང༌། རྟ་སྒའི་འོག་ཏུ་འདིང་རྒྱུའི་གོས་ཆེན་གྱི་གདན་ཞིག

རྒྱ་ནག འདི་ལའང་རྒྱ་དཀར་དང་འདྲ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཡོད། དེ་ནི་གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ཤར་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱ༵་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་ན༵ག་པོ་གྱོན་པས་ན། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་ནག’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་ནག་པ་’ ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

རྒྱ་འདྲེ་བརྒྱབ། ཚིག་འདི་ནི་ཕལ་སྐད་དུ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ་བརྒྱབ་’ ཟེར་བ་དེ་ཡིན། ཚིག་འདིར་ཁ་རྩོད་བརྒྱབ་པ་དང༌། རྒྱག་རེས་བརྒྱབ་པའམ། གཞུ་རེས་བཏང་བ་གཉིས་ཀའི་གོ་དོན་ཡོད། རྒྱ་འདྲེ་ལ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ’ ཟེར་བ་ནི། དགྲ་འདུལ་ལ་ ‘དགྲམ་འདུལ་’ ཟེར་བའི་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་དང་འདྲ་བ་ཡིན།

སྔར་སྲོལ་སྦད་རྒྱང་བཤད་པ། གཟིམ་ཆུང་དམག་མིའི་དམག་རྩལ་དང་དམག་གཞས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས།

ཅ་འགྲོས་ཅ་འགྲོས། འདི་ནི་ཚིག་རིས་ལྟར་རིམ་བཞིན་གྱི་དོན།

ཆབ་བདག་མ་གཉིས། གདན་ས་ཁག་གི་ལས་སྣེ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག

ཆིབས་བསྟར། རྟ་བཞོན་པ་མང་པོ་བསྟར་བསྒྲིགས་པའི་ཞེ་ས་ཡིན།

ཆིབས་རགས་དང་ཆིབས་ཧྲག ཆིབས་རགས་ནི། ཆིབས་བསྟར་གྱི་རིམ་པ་མ་འཁྲུགས་པར། ཆུ་རགས་ཀྱི་རྡོ་བསྟར་ཇི་བཞིན་གྲལ་བསྟར་འགྲིགས་པོར་བསྒྲིགས་པ་དེ་ལ་ཟེར། ཆིབས་ཧྲག་ནི། ཆིབས་རྟ་ཤེད་ལྡན་ཞེ་གཅིག་བཅིབས་པའམ། བཞོན་པའི་རྟ་པ་མང་པོ་ཞིག་སྟེ། དེ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྔ་རྟིང་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་མ་དགོས་པར། གཉིས་གསུམ་མམ། འགའ་ཤས་མཉམ་སྐྱོད་དང༌། སྡེབ་སྐྱོད་བྱས་ནའང་འགྲིགས། ཁ་རྒྱུན་དུ་རྟ་ཧྲག་མི་ཧྲག་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།

འཇུ་ལང༌། སོག་པོའི་དམག་དཔོན་ཞིག་གི་གནས་བབས་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་པའམ། ཚབ་བྱེད་ཀྱི་མི་སྣ།

འཇུ་ཐ། མདོའི་རྣམ་གྲངས་སམ་མིང༌།

ལྗགས་རྒྱངས། གཞས་གདངས་ཀྱི་མིང་དམག་གཞས།

མཆོང་དམར། མཆོང་ཞེས་པའི་རྡོ་རིགས་ཁ་དོག་དམར་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་འཇོག་བཟོ། རྗེས་འབྲས་སམ། ལྟ་བཟོ།

སྙན་གསན་ཞུས། སྙན་དུ་གསན་པར་གསོལ་བའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིག་ངག་ཅི་རིགས་ནས་ཞུས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། བར་ལམ་ཞིག་ནས་གཞུང་སྒེར་ཡིག་ཆ་ཁག་ནང༌། ‘སྙན་གསན་’ དང༌། ‘སྙན་གསང་’ ‘སྙན་སང’ ‘སྙན་གསེང༌།’ ‘སྙན་སེང༌།’ ཞེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་ལྔ་བྲིས་དང་འབྲི་བཞིན་དུ་མཆིས།

སྙེག་ལ་ཁད། སྙེག་ལ་ཉེ་བ། སྙེག་གྲབས།

གཏན་མེད་ཀྱི་གཏོང་བ། གཏན་མེད་ནི་སྒོ་གཏན་མེད་པ་སྟེ། སྒོ་དབྱེ་མི་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། སྒོ་རྒྱབ་ལ་ཕྲེད་གཏན་ཟེར་བའི་ཤིང་གདུང་ཞིག་གིས་བཀག་སྟེ་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར། མཛོད་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་སྟེ། དགོས་འདོད་ཀྱི་ཟས་ནོར་ཅི་ཡང་འཛད་མེད་མཆོད་སྦྱིན་དུ་གཏོང་བའི་དོན་ཡིན།

གཏན་ཞལ། ཁྱོ་ཤུག་གམ། བཟའ་ཚང་གི་ཞེ་ས་ཡིན། སྟེང་ཞལ་དང༌། སྟངས་དཔྱལ་ཞེས་ཀྱང་འབྲི་སྲོལ་སྣང༌།

རྟགས་ཐམ། ལས་ཁུངས་གང་ཞིག་མཚོན་པའི་དམ་ཕྲུག

སྟན་དམར། འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀ་ཁ་གདན་རིང་པོའི་ཆ་ཚད་དང་མཚུངས་པར་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཧོར་ཇུས་དམར་པོས་བརྒྱན་པ། ནང་ཤ་གྲུའུ་ཙེ་མཚལ་སྨུག་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཟེར། དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གམ། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང་གིས་སྐུ་ཕྱག་འབུལ་གནང་སྐབས་སུ་གཙང་སྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་འདིང་དགོས་པ་ཡིན།

ལྟག་མཚེར། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་དཀར་ཆག་ལ་གཟིགས།

སྟེགས་སྟན། སྟེང་དུ་གདན་ཆུང་བཏིང་བའི་རྐུབ་སྟེགས་ལ་ཟེར།

བསྟེན་སྐྱིལ། གང་ཞིག་གིས་རང་གི་དགོས་དོན་ཆེད་དུ་མི་གཞན་དག་གམ། རྟ་ཟོག་སེམས་ཅན་ཅི་རིགས་འཇམ་རྩུབ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟེན་ཉར་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་པ།

ཐོན་ཐི་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་སྒ་སྦུབ་རྒྱབ་འཇར་ཅན། རྩེ་དྲུང་ཚོས་དགུན་ཁ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྱོན་བྱེད་ཞྭ་མོ་ཞིག

མཐར་ཐོན་ཐི་མཚལ་སེར་གྱི་ཁ་གོས། གོས་ཆེན་གྱི་རིགས་ཤིག

ཐོལ་བྱུང༌། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ།

ཐེ་ཇི་འོ་ཆུ་སྡེ་དཔོན་དགའ་བཞི་བ། སོག་སྐད་ཀྱི་ཆེ་བསྟོད་ཅིག

དག་པ་ཤེལ་རི། བོད་དབུས་ཙ་རིའི་ནང་བདེ་མཆོག་གི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་གནས་ཆེན་གངས་རི་ཞིག

དར་སང༌། དར་གོས་སྲབ་མོ་སང་རས་འདྲ་བ།

དོན་མཐུན། མངོན་བརྗོད་དུ་གསལ་བ་ལྟར། འདིར་ཡང་ཚོང་པའི་མིང་ཡིན་ཏེ། མཐའ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་ནོར་བུ་ལོན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། གྲུ་ཆེན་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཚོང་པ་ཇི་ཡོད་ཀྱིས་ཐབས་བྱུས་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་དཔེ་མཚོན་དུ་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།

དྲི་རྟོག དྲི་བ་བཀོན་པ་དང་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པ།

དྲུང་འཁོར། ཤོད་དྲུང་དང་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན།

དྲུང་ཇ་ཚོགས། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་སོགས་དགོན་ཁག་ནས་དགེ་འདུན་པ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཞིག་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་རྣམས་དང་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། རྫོང་གཞིས་ཁག་བཅས་པར་གཞུང་དོན་ལས་ཁུར་མཉམ་ལེན་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་བསྐྱངས། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ལྷ་སར་གནས་འཁོད་གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཉིན་རེ་འཆར་ཅན་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཉེ་དྲུང་ངམ། ཉེ་འབྲེལ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མདོ་སྦུག་ཏུ་ཚོགས་ཚུགས་ཐོག རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་ཚོགས་ཞུགས་ཡོངས་ལ་གསོལ་ཇ་བཏེགས། ཚོགས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་སྩལ་དགོས་རིགས་དང༌། བཀའ་འབྲེལ་གཞུང་གི་ལས་དོན་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ལས་ཁུར་བསྐོ་གཞག་སོགས་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ཚོགས་(དྲུང་ཇ་)གྲོལ་རྗེས་རང་རང་གི་ལས་ཁུངས་སོ་སོར་ཉིན་རེའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བར་བསྐྱོད་དགོས་པ་བཅས་སོ།།

དྲུང་ན་སྤྱོད་པ། ཉེ་འཁོར་དུ་ལས་སུ་གཞུག་བཞིན་གནས་པ་དག་ལ་ཟེར་ཡང༌། སྐབས་འདིར་གཞུང་སའི་དྲུང་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་གཞུང་ཞབས་སམ། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་དག་ལ་གོ་དགོས་པ་ཡིན།

དྲུང་མདའ། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། མདའ་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རྩིས། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། རྩིས་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ། སེར་མོ་བའམ་རྩེ་དྲུང་དང༌། སྐྱ་བོའམ་ཤོད་དྲུང་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

དྲེལ་བྱམས། དྲེལ་སྔ་རྗེས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཁུར་བའི་འགྱོགས་བྱམས་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཟེར།

ཌག་ཁང༌། ཚིག་འདི་ཧིན་དཱིའི་ཡིག་ཐོག་ ‘ཌག་ཁ་ན་’ ཞེས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་བོད་དཔར་ནང་འཁོད་པ་སོར་བཞག

ཌན་ཌི། འགྱོགས་བྱམས་དང་འདྲ་བ། ནང་དུ་སྟེགས་བུ་གདན་བཅས་ཀྱི་གཞོགས་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་རྒྱུག་པ་རིང་པོ་རེ་རང་སྦྱར་དུ་ཡོད་པ། དེའི་རྒྱབ་མདུན་སོ་སོ་ནས་མི་གཅིག་རེས་སམ། གཉིས་རེས་དཔུང་པ་སྒྲེང་བའི་སྟེང་དུ་འཁུར་དགོས་པ་དེ་ལ་ཟེར། འདི་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་དར་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག འདི་ལ་ ‘སྒྲེང་ཁྲི་’ དང༌། ཞེ་སར་ ‘ཕེབས་ཁྲི་’ ཞེས་བྲིས་པའང་འདུག

གདུང་ཆོག བླ་མ་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་བཀྲུས་ཏེ་དེ་ལ་ན་བཟའ་དང༌། དབང་ཆས་བསྒྲོན་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཐོག དེའི་མདུན་དུ་བླ་མ་དགེ་འདུན་དང༌། བཙུན་མ་ལ་སོགས་པས་ཡི་དམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་བདག་འཇུག་ཆོ་ག་འདོན་པ་ལ་ཟེར།

བདེ་སྟན། འབོལ་གདན་སྲབ་མོ་འདྲ་བའི་བཞུགས་གདན་གྲུ་བཞི།

དཱ་ཁུ་རལ། ཕྱི་སོག་གམ། མོང་གོལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སའི་མིང་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེང་སང་ཨུ་ལན་བྷ་ཀྲོར་ཟེར།

དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས། དབྱིན་ཚིག་(Paragraph)ཟེར་བ་དང་དོན་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཡིག་གཞུང་གཅིག་གི་ནང་བརྗོད་གཞི་དོན་དག་འདྲ་མིན་ཡོད་རིགས་མངོན་གསལ་དོད་པོར་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཆེད། དེ་རིགས་དུམ་མཚམས་ཟུར་དབྱེ་ཡིག་འཕྲེང་གཅིག་གཉིས་འོག་ཏུ་ཕབ་པ་ལ་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ སམ། ‘འབེབས་’ ཡང་ཟེར་བ་ཡིན། དཔེར་ན་ྋསྙན་ཞུ་སོགས་སུ་ྋཞབས་དྲུང་དུ་ཞེས་བྲིས། དེ་ནས་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ ཡིག་འཕྲེང་ཇི་འོས་བཞག་སྟེ། གུས་པས་ཞེས་འབྲི་བ་ལྟར་ཡིན་ནོ།།

ལྡང་དང་འདང༌། ལྡང་ནི། ཡར་ལང་བ་དང༌། འབོར་ཚད་ལོངས་པ་གཉིས་ཀར་འཇུག་པ་འདི་རང་དག་པར་ངེས། དགོས་མཁོ་ལྡང་དང་ལྡང་མིན་ལ་འདང་དང༌། འདེང་འབྲི་བ་ནི། མ་དག་རྒྱུན་འཇགས་སུ་སོང་བར་མངོན།

ན་བཟའ་སྐུ་བེར། ཟླ་གམ་དང་འདྲ་མཚུངས་གོས་བེར་ཡང་ཟེར།

ནང་མ་མཁན་སྡེ། སེར་མོའི་གོ་གནས།

ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། སྐུ་བཅར་ནང་མའི་གྲས་མཁན་ཆེ་དང་མཁན་ཆུང༌།

ནས། དུས་རབས་ ༡༧ དང་ ༡༨ ནང༌། བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་‘སྐུ་ཞབས’ཞེས་པ་དང་དོན་མཚུངས་ཞེ་སའི་ཚིག་ཏུ་སྣང༌། དཔེར་ན། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༡ ནང་‘སྟར་སྡོང་ནས་ཀྱིས’ཞེས་པ་དེ་ནི། སྐུ་ཞབས་སྟར་སྡོང་བས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།

རྣམ་རྒྱུ་སྤྱན་སྦུག སྣམ་བུ་ཐིག་མའི་གྲས།

སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ། གྲོང་སྡེ་ཞིག་གི་ལྷ་མོ་ཟློས་གར།

གནམ་བྲོ་ཐག་རྩེད་པ། རྩེད་རིགས་ཤིག

པ་པོ། བ་བོ། མ་མོ། འདི་དག་བདག་སྒྲར་སྦྱོར་ཚུལ་དངུལ་ཆུ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཞེད་པ་རྩ་བཟུང་ཐོག མིང་མཐའི་འཇུག་ཚུལ་ནི་དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལས། “བདག་པོའི་སྒྲ་སྟེ་ག་ད་ན༌།། བ་མ་ས་དང་དྲག་མཐར་པ།། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་ལ།། བདག་སྒྲ་ཡར་གྱུར་བ་དང་ནི།། ཆ་ལ་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལེགས།། མིང་མཐའི་པ་བའང་ཕལ་ཆེར་འདྲ།” ཞེས་པ་ཇི་བཞིན་བཀོད་ཡོད། དཔེར་ན། ཟློས་གར་བ་དང༌། གར་པ་ལྟ་བུའོ།།

པུ་ཏི། བོད་ཡིག་ནང་གླེགས་བམ་ཞེས་པར་པུ་ཏི་དང༌། པོ་ཏི། པོད་ཅེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་གི་རྩ་བ་སཾསྐྲྀཏའམ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་པུསྟིཀཿ ཞེས་པ་སྒྲ་ཟུར་ཆག་གི་འབྲི་ཚུལ་ཞིག་ཡིན།

དཔའ་དམ་འུར་ཐུ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

དཔར། འདི་ནི་‘སྤར་’གྱི་ཡིག་གཟུགས་འགྱུར་བའི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་ཡིན། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནའ་སྔ་མོའི་དབུ་ཅན་ཡིག་གཟུགས་ལ་སྤ་ཞེས་འབྲི་བ་འདིའི་རྩེག་པ་‘ས’ཡི་ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་དོར་ཏེ། ངྤ་ ཞེས་འབྲི་བ་རིམ་པས་‘དཔ’ ལ་འགྱུར་བར་མངོན། དཔེར་ན། ‘འཇམ་དཔལ་’དེ་གནའ་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་‘འཇམ་སྤལ་’ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་ནི། དུས་དེང་སང་གི་ལ་དྭགས་པའི་ངག་རྒྱུན་ལ་འཇམ་སཔལ་ཟེར་བ་དང༌། གནའ་བོའི་ཡིག་གཟུགས་ལ་དཔྱད་ནའང་གསལ་བར་ཤེས་ཐུབ། དཔྱད་ཚུལ་འདི་ནི་ཨ་མདོ་བ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས”རིག་པས་དཔྱད་ན་ཆོས་ལུགས་མི་འགལ་”ཞེས་གསུངས་པ་འདི་བདེན་པར་ངེས་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཞིག་ཡིན།

དཔྱིད་ཆོས། བོད་ཟླ་དང་པོའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་དང༌། དེ་མིན་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགོན་ཁག་སོགས་སུ་གསུང་ཆོས་གནང་བ་ལ་ཟེར།

སྤྱན་རྒྱ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང༌།

སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བའི་གཙོ་བོ་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཡིན་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཛོད་སྦུག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་ཡང་ཡིན། གནས་རིམ་བཀའ་བློན་དང་འདྲ་བའི་ཐོག བཀའ་ཤག་ནང་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་སྲིད་དོན་འབྲེལ་ཡོད་དོན་གནད་ཆེ་རིགས། དེ་བཞིན་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་རྩེ་དྲུང་གི་ལས་ཚན་བསྐོ་འཐེན་འཆར་གཞི་འགོད་སྐབས་བཅས་པའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་མཉམ་གཞུག་གནང་དགོས་པ་ཡིན།

སྤྱི་ཆོས། སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྤྱི་ཡོངས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

སྤྱི་སོ། དགོན་པ་ཆེ་ཁག་གི་གཏོང་སྒོ་དང་ཡོང་སྒོ་བདག་གཉེར་བྱེད་མཁན་དགོན་པའི་ལས་སྣེ་དང༌། དེ་དག་གི་ལས་ཁང༌།

དཔལ་གསོལ་མ། ལྷ་མོ་གསོལ་མཆོད་ཞུ་མཁན་བུད་མེད་ན་གཞོན་ཁག་གཅིག

ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད། གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་གཟབ་བཞེས་གྲྭ་ཆས་ཐེར་གཟན་ལ་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་གྲུ་དང༌། གོས་སྟོད་ཀྱི་གོང་པ་དང༌། ཕུ་ཐུང་ལ་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲ་ཕྱར་གྲུ་དང་ཞེ་མཚུངས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་སྟོད་ཟེར།

ཕྱིང་དམར། ཕྱིང་པ་དམར་པོའི་ས་གདན་ཞིག

རྦད་བཤད་ལྗགས་རྒྱངས། གཟིམ་དམག་མིའི་དམག་གཞས་ཤིག

བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ། གྲྭ་པའི་ལས་སྣེ་ཞིག

འབྲས་ལྷང༌། འབྲས་དོ་པོ།

བླ་མ་གཞུང་ལས་པ། གདན་སའི་ལས་སྣེ་ཞིག་གི་མིང༌།

བླ་མ་གཙང་ལས་པ། གོང་མཚུངས།

བླ་ཕྱག ལྷ་སའི་ཇོ་ཁང་གི་ཁྱམས་རའི་བྱང་ངོས་བླ་བྲང་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ཅེས་པ་དེའི་བསྡུས་མིང༌།

དབུ་ཞྭ་འདིང་བ། བླ་མ་ལ་གུས་འདུད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞུ་བ་མཚོན་ཕྱིར། བླ་མ་ཕེབས་ལམ་དུ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་ཞྭ་འདིང་བ།

འབྲི་སྒྲུབ། དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་དོན།

མར་གསར་དཀྲོག་ཀ འོ་མ་དཀྲོགས་ནས་མར་གསར་ཐོན་པ་རྡོག་རྡོག་སྒོག་ཕོར་ཆེ་བའི་ཚད་ཙམ་ཞིག་ལ་དཀྲོག་ཀ་ཟེར།

མི་མང༌། དབུལ་ཕྱུག་དང༌། གོ་དབང༌། ལས་རིགས། རིགས་རུས། ཕོ་མོ། སེར་སྐྱ། ཆོས་ལུགས། ལུང་ཚན་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མིའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། དབྱིན་ཚིག་ People (པིའི་པཱལ་)ཟེར་བ་དང་འདྲ། དཔེར་ན། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཁོང་རྣམ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ན་མེད་པས་དབུས་པའི་བོད་མི་མང་ངམ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་འབངས་སྤྱིའི་འཐུས་མི་ཡིན།

མི་དམངས། འདིའི་གོ་དོན་ནི། གཙོ་བོ་དང༌། གཅིག་གམ། ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲངས་འབོར་མང་ཆེ་བ་རྣམས་མཚོན་པའི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། མི་དམངས་ཞེས་པའི་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལྟ་ཅི་སྨོས། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་ཚུད་མེད། སྔར་སྲོལ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆའི་ནང༌། “སེར་སྐྱ་མི་དམངས་མཐའ་དག་ལ་བཟློ་བ་” དང༌། ‘གྲྭ་དམངས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་’ ཅེས་འཁོད་པ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་སྐུ་དུས་ཀྱི་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཆེ་མོར་ཡང་ ‘དམངས་འདྲང་’ ཞེས་འཁོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཡིད་མཐུན་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། དེ་བཞིན་དེང་སྐབས་ས་ཁུལ་གང་ཞིག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་འགོ་གཙོ་དང༌། འཐུས་མི་དག་གིས་ཀྱང༌། “ང་རང་གིས་འདི་འདྲ་བསམས་ཀྱང༌། དེ་ལ་མི་དམངས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་མི་བྱེད།” ཅེས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པའང་ཡོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་དབྱིན་ཚིག་ Public (པབ་ལིག་)ཟེར་བ་དང་དོན་མཚུངས་ལྟ་བུ་ཞིག་སྣང༌། གང་ལྟར་བོད་མིའི་སེམས་སུ་ ‘དམངས་’ ཞེས་པ་དེ་གཙོ་བོ་སོགས་ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྤྱི་བྱིངས་མང་བའི་ཆ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས། རིགས་དམའ་བའམ། དམངས་རིགས་དང༌། གདོལ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཙམ་ཡང་མེད་པ་གོང་གསལ་དཔེ་མཚོན་ནས་གསལ་བར་མངོན།

མན་ཏོག་ཞྭ། མུ་མེན་གྱི་ཏོག་ཡོད་པའི་དཔོན་ཞྭ།

རྩད་གཅོད་དང་རྩད་དཔྱོད། རྩད་གཅོད་ནི། དངོས་དོན་ཇི་ཡིན་རྩད་ཞིབ་བགྱིས་མཐར། འདི་བདེན་དང༌། འདི་རྫུན་ཞེས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་དང༌། རྩད་དཔྱོད་ནི། འཚོལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལྡན་སེམས་མེད་ཅི་རིགས་པ་དེ་གང་དུ་ཡོད་རྩད་ཞིབ་དང་འབྲེལ་གང་རྙེད་པ་དེ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བམ། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ། དཔྱད་ཡུལ་དེའི་ཐོག་ནས་སྣང་ཚུལ་ཇི་བྱུང་འདི་དང་འདི་ཞེས་དཔྱད་གཞི་གསལ་སྟོན་བྱེད་པ་ཙམ་ལས། འདི་རང་དུ་ངེས་ཞེས་ཐག་གཅོད་མི་བྱེད་པའམ། ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

རྩེ་སྐོར། རྩེ་དྲུང་རྣམས་དང༌། རྩེ་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། རྩེ་འགག་སྟེ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་ཆེན་མོའི་འགག་ཏུ་ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཏེ་ྋསྙན་ཞུ་འབུལ་བ་དང༌། ྋསྙན་གསན་ཞུ་བ། ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་འགོད་པ། མཛད་སྒོ་ཁག་གོ་སྒྲིག ཕྱི་ནང་མི་སྣར་རྒྱུས་སྟོན་སྣེ་ཤན་སོགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་ཞུ་མཁན་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ་རྩེ་མགྲོན་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་སྤྱི་འདོམས་སུ་གནས་བཞི་པ་(མཁན་ཆུང་)མགྲོན་གཉེར་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཞེས་འབོད།

རྩེ་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

རྩེ་ཕྱག རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ཕྱག་མཛོད་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའི་བསྡུས་མིང་ཡིན་ཞིང༌། མིང་གཞན་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱང་ཟེར།

རྩེ་གསོལ་ཐབ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ལ་སོགས་པར་ཉིན་རེའི་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་དང༌། རྒྱུན་གཏན་དྲུང་ཇ་དང་མཛད་སྒོ་ཁག་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། ཡང་མཛད་སྒོ་ཁག་དང་ཆབ་གཞུག་གི་སྐབས་སོགས་སུ་གསོལ་ཚིགས་ཀྱང་བཟོ་འབུལ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་ཐབ་ཚང་ཆེན་མོ་དེའི་མིང་ཡིན།

ཚིགས་བུབ། རྟ་ཁ་བརྡབས་པའི་དོན།

ཚིག་ཐོ་སྤྱི་ཐམ་བཞི་སྦྱར། གདན་ས་གསུམ་དང་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་རྟགས་ཐམ་ལ་ཟེར།

ཚོན་སྤེལ་བ། ཚོན་མདངས་འདྲ་མིན་བསྒྲིགས་པ།

ཚོས་མན་ཏོག་ཞྭ། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ཆས་གོས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་སྟེང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གཟིམ་ཆུང༌། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གསུང་བྱོན་མ་རྒྱུན་འགྲེམས་ཞུ་ས་དེའི་མཚན།

མཚལ་སྣག རྡོ་རིགས་རྒྱ་མཚལ་བསྣུར་བའི་སྣག་ཚ།

ཞུ་འགབ། ཞུ་འོས་པའམ། ཞུས་ན་འཚམས་པ།

གཞི་ཕབ། གནས་གཞིར་གཏན་འཇགས་སུ་འཁོད་པའི་དོན།

གཞུང་སོག སོག་པོ་གུ་ཤྲི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་རང་ཉིད་འཁོར་འབངས་བཅས་པ་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་མངའ་ཞབས་སུ་ཕུལ་ཏེ་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་འབངས་སུ་གྱུར་པའི་སོག་རིགས་བོད་དབུས་འདམ་གཞུང་དུ་གཞིས་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ཟེར།

བཞེས་ཐུག་ཐ་ཞི་བཏེགས། འབྲས་ཐུག་གི་རིགས་ཤིག

ཟན་བརྟག རྩམ་པ་བརྫིས་པའི་ཟན་གོང་ཧྲིལ་པོར་བསྒྲིལ་བ་གཉིས་གསུམ་གྱི་ནང་བརྟག་པར་བྱ་བའི་མཚན་མིང་དང༌། བྱ་བ་བཟང་ངན་འདི་དང་འདི་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ཤོག་སྐྱུར་ཐོག་བྲིས་ཏེ་བཅུག་ཡོད་པ་དེ་དག་དཀར་ཡོལ་ཡུ་རིང་ཞིག་ནང་བླུགས་ནས། སྐུ་བརྙན་རྩ་ཆེའི་མདུན་དུ་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཡུ་བ་ལག་གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་སྟེ་གཡས་སུ་སྐོར་བཞིན་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་སྐབས། ཟན་ཧྲིལ་གཅིག་ཁེ་གཙང་ཕྱིར་ཐོན་ཡོང་བ་དེའི་ནང་མཚན་མིང་དང༌། བཟང་ངན་གང་འཁོད་པ་དེ་དངོས་བདེན་དུ་ངེས་པར་བརྩི་བའི་བརྟག་པ་བྱེད་སྲོལ་ལ་ཟེར།

གཟིམ་པ་འགོ་དམངས། དམག་མིའི་ཡོངས་ཁུངས། སྔར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡིན་ཞིང༌། ཉེ་དུས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་རུ་སྒྲིག་ཏུ་ཡོང་བའི་བོད་སྔ་རབས་པའི་ཆས་གོས་ཅན་གྱི་དམག་མི།

བཟེད་ཞལ་སྤྱིལ་བླུགས། གསོལ་ལྡན་བླུག་པའམ་ཞག་བླུག

ཡ་སོར། དམག་དཔོན་གྱི་གོ་གནས། སྔར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་གཏོར་རྒྱག་གི་དམག་རུའི་སྤྱི་ཁྱབ།

ཡུམ་བུ་གླ་སྒང༌། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་‘གླ་སྒང་’ཞེས་བཀོད་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་འགྲེལ་བཤད་དང༌། དེ་མིན་‘བརླ་མཁར་’ལ་སོགས་པའི་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་སྣང་བ་དེ་དག་གང་དང་གང་དུ་འཁོད་སྐོར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཟུར་སྣོན་ནང་ཚིག་འགྲེལ་གསལ་བཤད་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་སླད་དུ་ཡིན།

གཡང་ཊིའི་སམ་ཊ། ཡི་གེ་ཟིན་བྲིས་རྒྱག་ས་སྦྱངས་ཤིང་ལྟ་བུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག

རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ། རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན།

རགས་སྐྱོར། ཁང་པའི་ཕྱིའི་ཟུར་ཁུག་སོགས་སུ་ཆུ་རགས་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྐྱང་བརྩིགས་པའི་སྐྱོར་བ་ལ་ཟེར།

རིམ་པ་བཞི་པ། གཞུང་ཞབས་མཐོ་རིམ་རིམ་པ་བཞི་པ།

རུས་ཆེན་དྲུག བོད་ཀྱི་མི་བུ་(མིའུ་)གདུང་དྲུག་གམ། རུས་ཆེན་དྲུག་གི་རྩ་བའི་ཁུངས་གཏུགས་ས་ནི། ཕ་སྤྲེའུ་དང༌། མ་བྲག་སྲིན་འདུས་པ་ལས་བཙས་པའི་སྤྲེལ་ཕྲུག་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དྲུག་ཡིན་ཞིང༌། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་སེར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སེ་དང༌། སྤུ་མདོག་སྨུག་པོ་དེ་ལ་སྨུ། དཔྲལ་བར་མདོངས་ཅན་དེ་ལ་ལྡོང་དང༌། སྤུ་མདོག་དཀར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སྟོང༌། སྤུ་མདོག་སྔོ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་འབྲུ་དང༌། རྟ་རགས་པའི་སྤུ་མདོག་དང་མཚུངས་པ་དེ་ལ་དབྲ་ཞེས་སྤུ་མདོག་འདྲ་མིན་སོ་སོར་ཐ་སྙད་རེ་ཐོགས། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ལས་མཆེད་པར་ཕྱི་མོ་རུས་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རུས་མིང་མི་འདྲ་བའང་རིམ་པར་བྱུང་བ་སྣང༌།

ལུག་ཚར། ལུག་ཕྲུག་གི་(ལུ་གུའི་)པགས་པ་བལ་རང་འབྱར་མཉེད་མ་ལ་ཟེར།

ལུང་སྒྱུར་ཐམ་ཀ་གྲུ་བཞི། དབང་སྒྱུར་བྱེད་དམ་ཕྲུག

ལོ་ཕྱག ལོ་གསར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་མི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་སྣ་ལྟ་བུ།

ཤ་བ་རི་རྫོང༌། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ལ་གཟིགས།

ཤེལ་གྲོང༌། གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་མིང༌།

ཤིང་གཉེར་གཅིག སྨོན་ལམ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལས་སྣེ་ཞིག

ཤོད་སྐོར། ཤོད་དྲུང་རྣམས་དང༌། ཤོད་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

ཤོད་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་ཞབས་རྟེན་ཕ་གཞིས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ། བོད་ཟས་ཁེ་གཙང་གི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པ་ཞིག

སེལ་ཐམ། ཡིག་ཆ་སོགས་བརྩི་མེད་སོང་བའི་རྟགས་དམ།

སྲས་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས་བཀའ་བློན་སོགས་མི་དྲག་ཆེའི་སྲས།

སྲིད་བཀའ་ལྷན་རྒྱས། སྲིད་སྐྱོང་ངམ། སྲིད་བློན། སྲིད་ཚབ་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་དང༌། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་ངོ་མ་ཇི་ཡོད་ལྷན་རྒྱས་ཚོགས་པ་ལ་ཟེར།

སྲིད་དོན། གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ནང་གསེས་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་འགྲུབ་ཐབས་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་ལས་དོན་ལ་”སྲིད་དོན་” ཞེས་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན། སྲིད་དོན་གྱི་ལས་རིགས་ནང་གཞུག་མཁན་ལ་”སྲིད་དོན་པ་” ཟེར་བ་དང༌། ཕྱི་འབྲེལ་ཐབས་བྱུས་ལ་མཁས་པ་དང༌། སྤྱི་སྒེར་གྱི་བྱ་བའི་ཐོག་གཡོ་ཐབས་ལ་བྱང་ཆུབ་པའི་མི་ལ་”སྲིད་དོན་མཁས་པ་”ཟེར།

གསོལ་ཚ་ཕེབས་སྒྲིག གསོལ་ཚ་ནི་ཚ་བབས་ཀྱི་ཞེ་ས་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་འདིར་ཚ་བབས་མཛད་སའི་ཕེབས་སྒྲིག་ལ་ཟེར།

གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསོལ་ཇ་དང་གསོལ་ཚིགས་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་ཆས་ལ་སོགས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕྱོགས་མཛད་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་ཁོང་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ཞུ་བ་ཡིན།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ས། གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་གྲགས་པའི་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ས་སྟེ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་མོར་ཟེར་བ་ཡིན།

ལྷག་ལྷ། ལྷག་པའི་ལྷ་སྟེ། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡི་དམ།

དྷཱ་སྒོག་རྩེ། གོས་ཆེན་གྱི་གྱོན་པ་སྟེང་གོན་སྐེ་རགས་འཆིང་མི་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། སོག་པོ་ནས་བྱུང་བའི་གོ་སའི་གྱོན་ཆས་ཤིག

ལྷ་ཞོལ་བྲོ་པ་གཞས་མ། ལྷ་ས་དང་ཞོལ་པའི་བྲོ་པ་གཞས་མ།

ལྷ་ས་ཚོགས་པ། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱིར་ཚོ་ཁག་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ།

ལྷམ་རས་ཟོན་གོས་རྒྱ་མ། གོས་ཆེན་གྱི་རྒྱན་སྤྲས་ཡོད་པའི་གྲྭ་ལྷམ།

ཨོཾ་ཁང་བྲོ་པ། བྲོ་འཁྲབ་མཁན།

ཨ་ཙ་གྲུམ་འཇར། སྣ་རྒྱན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

ཨོད་མ་གར་པོ། གཞུ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད།

འདྲེན་རྟགས།

ལུང་འདྲེན་གྱི་རྟགས་ལ་ཟེར། དེ་ཡང་ཉིས་གཤིབས་དང༌། ཆིག་རྐྱང་ཞེས་པ་གཉིས་ཡོད།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས།

“ “ དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུས་ “དུས་རྒྱུན་དུ་སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱེད་དགོས་” ཞེས་བཀའ་སློབ་གནང་གི་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ།

འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང༌།

‘ ’ དཔེར་ན། ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ ཞེས་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་རང་རྣམ་ནང༌། ‘ཀརྨ་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་’ དང༌། ‘གངས་རི་ཨ་མྱེས་སྐྱེ་རི་’ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མིང་འཁོད་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་ཀྱི་ནང་ཁོངས་འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས། “ངས་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་ནང་ ‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།’ ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་དེ། ང་རང་ཚོ་གངས་ཅན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སོང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

གུག་རྟགས།

( ) ༡ དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འགོད་དགོས་སྐབས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་རྩོམ་ “བདེན་གསོལ་སྨོན་ཚིག་”(བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ/ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་)ཅེས་པའི་ནང་”ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་(གངས་ལྗོངས་ཁྱོན་ཡོངས།)རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།” ཞེས་འཁོད་པ་དེ་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་(བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་)ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོའི་རང་དབང་ཆེད་དུ་ཐུགས་སྨོན་མཛད་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ༢ ལོ་དང་ཟླ་ཚེས། མིང་ཚིག རྗོད་པ་ཅི་རིགས་བོད་ཡིག་དང་ཕྱི་ཡིག་གང་ཞིག་སྔོན་དང༌། གཞན་དེ་རྗེས་སུ་འགོད་དགོས་པའི་ཐོག་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧(1904/09/07)ཉིན་ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་དང༌། ཝར་རེན་སིམིཐ་(Warren Smith)ཡིས་བརྩམས་བྲིས་དབྱིན་དེབ་(Tibetan Nation) (བོད་རྒྱལ་ཁབ་)ཅེས་པའི་ནང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་སྐབས་སུ་གུག་རྟགས་()ནང་འཁོད་པ་དེ་བཀླག་མི་དགོས།

གྲུ་རྟགས།

[ ] འདི་ནི་ ༡ ཕྱི་ཚིག་ཅིག་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡིག་ཐོག་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་སྒྱུར་མཉམ་དུ་ཡོད་སྐབས་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡུལ་མིང་ Australia[ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་]དང༌། Austria[ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་]ལྟ་བུ་དང༌། ཕྱི་ཡིག་མཉམ་དུ་མེད་ན། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་ཞེས་འབྲི་བ་ལས། གྲུ་རྟགས་[ ]སྤྱོད་མི་དགོས། ༢ གསལ་བཤད་དགོས་རིགས་ལ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡིག་ཆ་ངོ་མའི་ནང་“ཐོན་མི་ལ་དཔྱད་པ་” ཞེས་འཁོད་པར་ “ཐོན་མི་[སཾ་བྷོ་ཊ། བོད་ཀྱི་བློན་པོ། བོད་ཡིག་གསར་འགོད་མཛད་པོ་]ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་དང༌། ཡང་དངོས་མིང་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པ་ལ་ཡིག་ཆའི་ནང་ཨོ་རྒྱན་མ་གཏོགས་འཁོད་མེད་ན། དེ་གསལ་ཁ་དོད་དུ་གཏོང་ཆེད་ཨོ་རྒྱན་[རྡོ་རྗེ་] ཞེས་འགོད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཡི་གེ་ཀློག་སྐབས་གྲུ་རྟགས་ནང་གང་འཁོད་པ་རྣམས་བཀླག་དགོས།

སེག་རྟགས།

/ འདི་ནི། མཚན་མིང་གང་འཁོད་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དོན་གཞན་སྟོན་པའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་གཅིག་གམ། གཉིས་སོགས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་དེ་དག་གི་བར་མཚམས་དབྱེ་བའི་རྟགས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་རིམ་པའི་མཚན་ཁོངས་སུ་(མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་/སྡེ་དྲུག་/ཡོངས་འཛིན་/སྲིད་སྐྱོང་)ཞེས་འཁོད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་མིན་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་ཨང་ཀི་ཁེ་གཙང་འགོད་སྐབས་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་བར་ལ་སེག་རྟགས་འགོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (༡༩༠༤/༠༩/༠༧)ཉིན། ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་པ་འདི་ལྟར་རོ།།

བསྡུས་རྟགས།

... ...འདི་ནི། ཚིག་དང་རྗོད་པ་བསྡུས་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། བོད་ཡིག་ནང་ཚིག་རྗོད་བསྡུས་པ་ལ་ཀུར་རྟགས་××× འདི་ལྟར་འཁོད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ནང༌། “རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བའི་གསང་གསུམ་མ་ལུས་པ།། གང་འདུལ་ཅིར་ཡང་འཆར་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གར།། སྲིད་ཞིའི་དགེ་ལེགས་ཀུན་འབྱུང་ཡིད་བཞིན་ནོར།། དངོས་བརྒྱུད་དྲིན་ཅན་བླ་མའི་ཚོགས་རྣམས་ལ།། བདག་ཅག་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་འདེབས་ན།། གངས་ཅན་མགོན་པོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡི།། སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་བསྐལ་བརྒྱར་རབ་བརྟན་ཅིང༌།། བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།། ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་གསལ་ཁྱོན་དང་མཉམ་འཇུག་པའི།། རྡུལ་བྲལ་བདེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མའི་སྤྲིན།། གྲངས་མེད་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ།། ཤར་བའི་ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ།། བདག་ཅག་... ...གངས་ཅན་མགོན་པོ་... ...སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་... ...བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་......”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།

ཨང་གྲངས་བསྡུས་རྟགས།

དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། མི་མིང་བཀྲ་ཤིས་ཟེར་བ་ཞིག་ཤོག་གྲངས་ ༡ ནས་ ༡༠ བར་གྱི་ཤོག་ངོས་རེ་རེའི་ནང་འཁོད་ཡོད་ན། ཤོག་གྲངས་དེ་དག་གི་ཨང་ཀི་རེ་རེ་བཞིན་མ་བཀོད་པར་བསྡུས་ཏེ། བཀྲ་ཤིས་ ༡ ,_ ༡༠ ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

ཤོག་ལྡེབས།

ན དང་ བ ངོ་སྤྲོད། བོད་ཡིག་ཕྱག་དཔེ་ཤོག་ལྷེ་སོ་སོའི་མདུན་ལྡེབས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་མཐའ་བཅད་ནང་ཤོག་གྲངས་ཇི་ཡིན་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། ཤོག་ལྷེའི་རྒྱབ་ལྡེབས་སུ་གང་ཡང་བཀོད་མེད་ཅིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ཕྱག་དཔེའི་ནང་ནས་ལུང་འདྲེན་བྱས་པ་འཚོལ་ཁུངས་གཤམ་མཆན་འགོད་སྲོལ་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ལེའུ་ལྔ་པའི་ཤོག་ལྡེབས་བཅུ་གཉིས་པའི་མདུན་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་གསུམ་པ་དང༌། རྒྱབ་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་བཞི་པ་ཞེས་འགོད་དགོས་པར། ཤོག་ལྡེབས་ ༡༢ ན ༣ པ་དང༌། བ ༤ པ་ཞེས་བཀོད་ན་འགྲིགས། འདིར་ ན ནི་མདུན་གྱི་རྗེས་འཇུག་དང༌། བ ནི་རྒྱབ་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པས། ཤོག་ལྷེའི་མདུན་དང་རྒྱབ་ཀྱི་དོན་མཚོན་པ་བཅས་སོ།།

རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས།

༡༽ བོད་ཡིག་ཁག

༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོ།

༢༽ བླ་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་པ། མཛད་པ་པོ། དགེ་སློང་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན།

༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་འབུམ་ཐོར་བུ་ལས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཐར།

༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང༌། མཛད་པ་པོ། སྟོད་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་གཡང་པ་ཆོས་རྗེ་དང༌། སྨད་ཆ། དགེ་སློང་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས།

༥༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ཤིང་རྟ། མཛད་པ་པོ། ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༦༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ།

༧༽ ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ། ཟ་ཧོར་གྱི་བན་དེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་འདི་སྣང་འཁྲུལ་པའི་རོལ་རྩེད་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་ལས་གླེགས་བམ་དང་པོ་བཞུགས་སོ།། ཞོལ་པར་མ།[བསྡུས་པར་ “དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་” གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ།]

༨༽ དྲིན་ཅན་རྩ་བའི་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་ཐུན་མོང་ཕྱིའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་གླེགས་བམ་གསུམ་པའི་འཕྲོས་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༩༽ པད་དཀར་འཛིན་པ་ངུར་སྨྲིག་གར་རོལ་ལྔ་པ་སྡོམ་བརྩོན་རྒྱལ་བའི་ཚུལ་འཆང་བ་དྲུག་པར་འཕོས་པའི་གཏམ་རྣ་བའི་བཅུད་ལེན་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དགའ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༡༠༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་(རིན་ཆེན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་)དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཏམ་སྙན་ལྷའི་ཏམྦུ་རའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས། མཛད་པ་པོ། ལྷ་བཙུན་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ།

༡༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བློ་བཟང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ། མཛད་པ་པོ། ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ།

༡༢༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འཛམ་གླིང་ཐ་གྲུ་ཡངས་པའི་རྒྱན། མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་ངག་དབང་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དད་པའི་ཡིད་འཕྲོག མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བཅུ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ་བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༥༽ ཕྱག་ན་པདྨོ་ྋརྗེ་བཙུན་ངག་དབང་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ལྷའི་རོལ་མོ་དབྱངས་ཅན་རྒྱུད་དུ་སྙན་པའི་ཏམ་བུ་ར། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༦༽ ྋརྒྱལ་མཆོག་ངུར་སྨྲིག་འཆང་བ་བཅུ་གཉིས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྭངས་ཤེལ་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ།

༡༧༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་བཀའ་དྲིན་མཚུངས་མེད་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླེགས་བམ་སྟོད་ཆ་བཞུགས་སོ།། [བསྡུས་པར་ “ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་” གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ།]

༡༨༽ ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ། འཇིགས་མེད་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས།

༡༩༽ ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གྱིས་སྦྱར་བ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༠༽ ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང་པོའི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།

༢༡༽ ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་རང་གི་ངང་ཚུལ་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བཀོད་པ་འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།

༢༢༽ གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ ༣༦༠ འཁོར་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་མ་འོངས་མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས། དེབ་འཕྲེང་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༣༽ བྱམས་བརྩེ་དང་དྲང་བདེན་གྱི་བླ་སྲོག རྩོམ་པ་པོ་རོང་པོ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས།

༢༤༽ ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་རྣམ་ཐར། བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས།

༢༥༽ འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ།

༢༦༽ རྒྱུད་ ཐ པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༧༽ རྒྱུད་ ན པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༨༽ མདོ་ ཆ པའི་ནང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

༢༩༽ མདོ་ ཇ པའི་ནང་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ།

༣༠༽ མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༣༡༽ པདྨ་བཀའི་ཐང་ཡིག་དང༌། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།

༣༢༽ སྲོང་བཙན་བཀའ་འབུམ།

༣༣༽ གྲུབ་ཐོབ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ།

༣༤༽ བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེ།

༣༥༽ བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། མཛད་པ་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།

༣༦༽ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན།མཛད་པ་པོ། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༣༧༽ རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།

༣༨༽ དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། མཛད་པ་པོ། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ།

༣༩༽ ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། སྟོད་ཆ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ།

༤༠༽ རྨད་བྱུང་བསྐལ་པ་མའི་ཚིག་རྒྱན་མདུད་འགྲོལ་མུ་ཏིག་ཆུན་པོ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༤༡༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྟོད་ཆ་དང༌། བར་ཆ། སྨད་ཆ། སྒྲིག་རྩོམ་མཁན། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང༌། ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན།

༤༢༽ མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས།

༤༣༽ བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས།

༤༤༽ དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང༌། ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།

༤༥༽ བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས། བསོད་ནམས་སྐྱིད་དང་དབང་རྒྱལ་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།

༤༦༽ ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར།

༤༧༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས། སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༡ པོ་ནས་ ༢༣ བར།

༤༨༽ ྋགོང་ས་སྐུ་བཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

༤༩༽ བོད་ཀྱི་གནས་བབས། ཤིན་ཞིག་དཔར་ཁང༌། ༡༩༨༩

༥༠༽ སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ། བོད་དཔར་དཔེ་གཟུགས།

༥༡༽ སྐྱེས་རབས།

༥༢༽ ལྟག་མཚེར་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུའི་མཛད་རིམ་བསྡུས་དོན་དཔྱོད་ལྡན་ཡོངས་ལ་གཏམ་དུ་བྱ་བ་སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་ངེས་དོན་སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ། མདོ་སྨད་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་བྲིས།༡༩༨༩

༥༣༽ བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་དོན་མི་ཚེ་དང་དུས་སྐབས། ཆུང་ཚེ་རིང་གིས་བསྒྱུར། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

༥༤༽ ཚ་བ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་རང་གི་མྱོང་ཚོར་ལས་དྲངས་པའི་བོད་དོན་བདེན་གླེང༌། ངག་རྒྱུན་དེབ་ཕྲེང༌། ༡༩ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༢༠༠༥

༥༥༽ ཆུང་ཚེ་རིང་དང་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་བོད་མི་དམངས་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ལྕགས་སྒྲོག སྣར་ཐང་དཔར་ཁང༌། ༢༠༠༡

༥༦༽ བཤད་ཟུར་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ།

༥༧༽ སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དེབ་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

༥༨༽ མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༦

༢༽ དབྱིན་དེབ་ཁག

1) Avedon, John F. In Exile from the Land of Snows, Vintage Books, New York, 1986

2) Bell, Sir Charles, Portrait of a Dalai Lama, Wm. Collins, London, 1946

3) Bell, Sir Charles, Tibet Past and Present, Oxford University Press (First Published 1924)

4) Belleezza, John Vincent, Antiquities of Northern Tibet, Antiquities of Upper Tibet.

5) Chapman, F.Spencer, Lhasa: The Holy City.(Readers Union Ltd,London)

6) Craig, Mary, Kundun, Harper Collins Publishers, Great Britian, 1997

7) Dian, David Zhang, Academic Journal(March 2002 America).

8) Golstein, Melvyn C.A History of Modern Tibet, 1913-1951. Munshiram Manoharlal Publisher Pvt. Ltd. 1993

9) Goodman, M.H., The Last Dalai Lama, (Boulder and London: Shambala, 1986)

10) Gould, B.J., The Jewel in the Lotus, Chatto & Windus,London,1957

11) Norbu, Thubten Jigme, Tibet is my Country, Wisdom Publications, 23 Dering Street, London W1, England, 1986

12) Mckay, Alex, Tibet and the British Raj: The Frontier Cadre, 904- 1947 (London Curzon Press, 1998)

13) Pema, Jetsun, Tibet My Story (Autobiography), Element Books Limited, Shaftesbury, Dorset SP7 8BP, Great Britain, 1997

14) Richardson, Hugh, High Peaks, Pure Earth. Serindia Publications , 10 Parkfields, London, SW15 6NH, 1998

15) Richardson, Hugh, Tibet and Its History, (Boulder and London: Shambala, 1984)

16) Rockhill, W.W. The Dalai Lamas of Lhasa and Their Relations with the Manchu Emperors of China: 1644-1908. T’oung - Pao, XI (1910)

17) Smith Jr, Warren W. Tibetan Nation, Harper Collins Publishers India, 1997

18) Teichman, Eric, Travels of a Consular Officer in Eastern Tibet, (Cambridge University Press,1922)

19) Tsarong, Damdul Namgyal, In the Service of His Country, The Biography of Dasang Damdul Tsarong, Commander General of Tibet.

20) Yasha, Zhang, China’s Tibet Vol.12 No. 6 (2001)

21) Indian Leaders on Tibet, Department of Information and International Relations, (1998)

22) A History of Modern Tibet by Goldstein, (1993)

23) Th Fate of Tibet by Claude Arpi, (1999)

24) New York Times

25) Tibet Disappears by Chanakya Sen.

26) A History of Modern Tibet-Volume 2 (1951-1955) by Melvyn C.Goldstein, (2007)

27) Freedom in Exile by H.H.The Dalai Lama 1990

28) Tibetan Nation by Warren W. Smith, Jr.(1996)

29) With Nehru in the Foreign Office by Subimal Dutt.

30) The Assam Tribune

31) The Times, London.

32) The Hindu, Madras.

33) The Hindustan Times.New Delhi.

མཇུག་བྱང༌།

༡༽ རྩོམ་སྒྲིག་གཙོ་འགན་ལེན་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས།(བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

༢༽ ཆེད་ལས་རྩོམ་སྒྲིག་པ།

ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས།(ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ།)

སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ།(བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ།)

༣༽ འཕྲི་སྣོན་བསྒྱུར་བཀོད་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་ཐུགས་འགན་སྐྱེད་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས།(བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ།(བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ།(གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ།)

༤༽ ཚིགས་བཅད་རྩོམ་མཁན།

རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས།(བོད་ཁང་འགན་འཛིན) (གླེགས་བམ་དང་པོའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། རླབས་འཕྲེང་དང་པོའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ། རླབས་འཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། ས་བཅད་བརྒྱད་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། བཅུ་པ། བཅུ་གཅིག་པ། བཅུ་གཉིས་པ། བཅུ་གསུམ་པ། བཅུ་བཞི་པ། བཅོ་ལྔ་པ། བཅུ་བདུན་པ། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། བརྒྱད་པ། དགུ་པ། བཅུ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་ལྔ་ལས་དང་པོ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་དྲུག་ལས་དང་པོ། ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཅིག་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་དང་པོ་གཉིས། ས་བཅད་གསུམ་པ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་ཚིགས་བཅད་ཁག་ཡིན།)

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས།(བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར)(རླབས་འཕྲེང་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ་དང་དྲུག་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་དང་པོ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་བར་སྐབས་ཚིགས་བཅད་སོགས་ཡིན།)

ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། (རླབས་འཕྲེང་དང་པོའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་དང་པོ། རླབས་འཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། དགུ་པ། བཅུ་དྲུག་པ། རླབས་འཕྲེང་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ་དང༌། ས་བཅད་བརྒྱད་པ། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གསུམ་པ་དང༌། ས་བཅད་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་རེ་ལས་ཕྱི་མ་གཉིས། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་གཉིས་པ་དང༌། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ། བདུན་པ། བརྒྱད་པ། དགུ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་ལྔ་པ་དང༌། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། བཞི་པ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་ལྔ་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། ས་བཅད་གསུམ་པར་ཚིགས་བཅད་དྲུག་ལས་ཕྱི་མ་ལྔ། ས་བཅད་བཞི་པར་ཚིགས་བཅད་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོ་དང༌། གསུམ་པ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་ས་བཅད་དང་པོར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ། ས་བཅད་གཉིས་པར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ་བཅས་ཀྱི་མཇུག་གི་བར་སྐབས་ཚིགས་བཅད་དག་ཡིན།)

༥༽ དབྱིན་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ནས་བོད་བསྒྱུར་གནང་མཁན།

ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ།(༢༠༠༠།༥།༡ ནས་༢༠༠༡།༦།༣༠ བར)

༦༽ སྐུ་པར་དང་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་ཞིབ། མཆན་རྟགས་སོགས་གནང་མཁན།

པདྨ་རིག་འཛིན།(ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ)

༧༽ དཔྱད་གཞི་རྒྱུ་ཆ་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་མཁན།

ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས།(༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར)

༨༽ རགས་ཟིན་ཁག་ལྟ་ཀློག་དང་དགོངས་འཆར་གནང་མཁན།

དགེ་ལུགས་སྤྱི་འཐུས་བེ་རི་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ།(༢༠༠༥།༧།༡ ནས་ལས་དོན་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་ཤིག་བར)

༩༽ སྐུ་ཡིག་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ནས་རྒྱུ་ཆ་བསྡུ་རུབ་གནང་མཁན།

དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན།(༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠ བར།)

༡༠༽ གློག་ཀླད་ཡིག་འཇུག་མཁན།

ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས།(༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་༢༠༠༩།༡།༢༧ བར)

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།(༢༠༠༩།༡།༢༧ ནས་མུ་མཐུད།)

༡༡༽ གློག་ཀླད་དཔར་གཞི་བཅོས་སྒྲིག་པ།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།

༡༢༽ རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོད་པ།

བསོད་ནམས་ཆོས་འཛོམས་ཡེ་ཤེས།

༡༣༽ གློག་ཀླད་དུ་དག་བཤུས་བྱེད་མཁན།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང༌། བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས།

༡༤༽ སྒྲོམ་གཞི་བསྐྱར་སྒྲིག་དང་དེབ་གཟུགས་ཞུ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན།

ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས།

༡༥༽ དམིགས་བསལ་རྒྱུས་སྟོན་དང་ལེགས་བཅོས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ཐུགས་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་གནང་མཁན།

སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད།